ولی تیموری، در حاشیه افتتاح خانه بومگردی در روستای کوشی سفلی شهرستان خوسف با بیان اینکه خراسان جنوبی دارای ظرفیتهای بسیار زیادی در حوزه گردشگری است، افزود: در راستای تامین زیرساختهای گردشگری اقدامات بسیار خوبی صورت پذیرفته است.
وی بیان کرد: مهمتر از تامین زیرساختها معرفی جاذبههای گردشگری اهمیت ویژه دارد و در تمام شهرها و روستاهای کشور ظرفیتهای بالقوهای وجود دارد و میتوانید از تنوع اقلیم مهماننوازی و تنوع خرده فرهنگها جهت جذب گردشگر استفاده کنید.
به گزارش ایسنا، معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با بیان اینکه خراسان جنوبی در مسیر توسعه گردشگری قرار گرفته است، اظهار کرد: سیاست این وزارتخانه تعریف مسیرهای و مقصدهای جدید گردشگری است تا این راستا بتوانیم بخش عظیمی از اقتصاد گردشگری را به حرکت دربیاوریم.
تیموری گفت: با توجه به اعلام مجمع اقتصاد در سال ۲۰۱۸ به ازای هر نفر گردشگر ۱۴۸۵ دلار هزینه میکنند و با توجه به این درآمد حوزه اقتصاد گردشگری مغفول واقع شده است.
وی افزود: حوزه گردشگری بهترین روش برای ارائه فرهنگ و هویت هر جامعهای است و در این حوزه با ورود هر گردشگر ۱۱ شغل درگیر میشوند.
معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به اینکه میهماننوازی مردم بزرگترین جذابیت گردشگری است، تصریح کرد: در کنار این جذابیت آثار تاریخی و گردشگری فراوانی در کشور وجود دارد.
تیموری در خصوص اعتبارات ملی و استانی در حوزه گردشگری، گفت: اعتبارات ملی خوبی هزینه شده و آمادگی داریم براساس برنامهها و طرحهای گردشگری اعتبار لازم تخصیص دهیم.
وی با اشاره به سیاست وزارتخانه جهت توزیع متوازن گردشگری، افزود: باید از هر ظرفیت جهت توسعه گردشگری در اقصی نقاط کشور استفاده کرد.
معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به مشکلات پیش آمده برای مجتمع گردشگری گواب، تصریح کرد: مشکلات این مجتمع پیگیری و به زودی مرتفع خواهد شد.
محمد شفیعی، فرماندار خوسف نیز در این جلسه بیان کرد: اعتبارات شهرستانی در حوزه گردشگری در سال ۹۷ میزان ۴ میلیارد و ۲۳۰ میلیون از محل اعتبارات شهرستانی و میزان ۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون ریال هزینه شده و در سال ۹۸ نیز اعتبار مصوب گردشگری استانی ۶ میلیارد و ۱۰۰ میلیون ریال اعتبار در نظر گرفته شده و تاکنون حدود ۳۰ درصد تخصیص داشته است.
وی از تخصیص اعتبار ۳ میلیارد ریال جهت برق رسانی به دهکده گردشگری فاطمیه در نظر گرفته شده است، اظهار کرد: دهکده فاطمیه با هزینه کرد ۲۰۰ میلیارد ریالی توسط بخش خصوصی در حال تکمیل است که با تکمیل این دهکده تحولی در بخش گردشگری شهرستان رخ خواهد داد.
فرماندار خوسف ادامه داد: میزان گردشگر در نوروز ۹۷ نسبت به سال ۹۶ با ۱۷۰ درصد افزایش به ۱۲۵ هزار نفر گردشگر و در سال ۹۸ با افزایش ۲۷۰ درصدی به ۳۳۰ هزار نفر گردشگر در ایام نوروز افزایش پیدا کرده است.
وی از ثبت ملی شهر خوسف به عنوان شهر پنبه ملهبافی و روستای خور به عنوان روستای سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی ثبت ملی شده است که با این امر نسبت به برندسازی شهرستان اقدام خواهد شد.
شفیعی با اشاره به برخی از حواشی ایجاد شده نیز گفت: هر تغییر و تحولی در راستای توسعه شهرستان با مقاومتهایی روبرو خواهد شد و از طرفی انتقادهای سازنده را مد نظر خواهیم داد.
فرماندار خوسف یادآور شد: در راستای طرحهای اشتغالزایی بیشترین همکاری با سرمایهگذاران صورت خواهد پذیرفت.
در این مراسم کلنگ احداث مجتمع گردشگری، تفریحی و اقامتی در روستای کلاته ملک در زمینی به مساحت ۳۶ هزار متر مربع با هزینهکرد ۵۰ میلیارد ریال زده شد و طی یک سال به بهرهبرداری خواهد رسید.
بهرهبرداری از اقامتگاه بومگردی روستای کوشه سفلی با اعتبار یک میلیارد ریال و بازدید از مقبره ابن حسام و مجتمع عشایری و گردشگری گواب از دیگر برنامههای معاون وزیر در شهرستان خوسف بود.
در همین ایران خودمان هنوز هم جاهایی هستند که به خوبی میتوانند حس ماجراجویی و هیجان را ارضا کنند. در ۴۵ کیلومتری شهرستان تکاب و در استان آذربایجانغربی، دریاچهای هست که به دریاچه گنج معروف است. این دریاچه در محوطه باستانی تخت سلیمان قرار گرفته و علت نامگذاری این دریاچه به دریاچه گنج، باوری قدیمی است. عدهای از بومیان عقیده دارند در طی ادوار مختلف تاریخ، گنجهای زیادی در این دریاچه پنهان شده است. البته جالب است بدانید تاکنون هیچ سندی مبنی بر پیدا شدن گنج به دست باستانشناسان نرسیده و این نشان از خطرناک بودن راه پیدا کردن گنج میدهد.
بهترین فصل سفر از ماه اردیبهشت تا تیر است؛ با این حال در همه ایام سال این دریاچه، جلوههای دیدنی خود را دارد. در بهار و تابستان با ورود به محوطه تخت سلیمان، دریاچه همچون برکهای خنک و آرام به نظر میرسد و مناظر سبز در اطراف به چشم میخورند. در پاییز و زمستان با سرد شدن هوا به ویژه در زمستان، بخار ملایمی از سطح آب بلند میشود و جلوهای خاص را پدید میآورد.
گنج پنهان
از دوران باستان این محوطه به دلیل داشتن شرایط خاصی مورد توجه پادشاهان ایران و جهان بوده است. کوروش پس از غلبه بر پادشاه لیدیه، شاه شکست خورده را با خود به ایران آورد و در مکانی نزدیک همدان اقامت داد؛ اما تمام خزانه و اشیاء قیمتی او را به عنوان نذر در آب این دریاچه انداخت. همچنین در دورههای متمادی که جنگهای بین ایرانیان و رومیان در میگرفت، ساکنان این مناطق اموال نفیس خود را به عنوان نذر به این دریاچه میریختند. به طوریکه گفته میشود وقتی در سال ۳۶ قبل از میلاد مسیح، این مکان توسط سردار “رومی” به محاصره درآمد، نگهبانان آتشکده و معبد ناهید، اشیاء قیمتی و گنجینه اموال خود را به داخل این دریاچه ریختهاند. بنابراین با توجه به اینکه در هیچ دورهای از تاریخ، امکان دسترسی به عمق این دریاچه وجود نداشته، میتوان امیدوار بود که مقدار زیادی از نذورات و گنجینههای ایران باستان و سایر ملل، همچنان در کف این دریاچه مرموز باقی مانده باشند. بحثبرانگیزترین گنجی که ممکن است در کف دریاچه وجود داشته باشد، انگشتر حضرت سلیمان است. براساس باورهای عامیانه، کل مجموعه تخت سلیمان، توسط نیروهای ماورایی ساخته شده که از حضرت سلیمان فرمان میبردند. وی انگشتری در دست داشت که تمام قدرت خود را از آن میگرفت. داستانی وجود دارد که میگوید شیطان توانست به انگشتر دست پیدا کند و آن را به درون دریاچه بیاندازد تا بتواند بر تخت سلیمان تکیه زند. پس از این واقعه شیطان با ظاهر سلیمان بر تخت نشست و فرمانروایی کرد. برخی بر این باورند که سلیمان نبی هرگز به این انگشتر دست پیدا نکرد اما تعابیر دیگری در این میان آورده شده که میگوید سلیمان توانست انگشتر را از شکم یک ماهی که آن را خورده بود، بیرون آورد و شیطان را شکست دهد!
مردم چه میگویند؟
برخی بر این باورند که حضرت سلیمان در این نقطه عصای خود را بر زمین کوفته و در نتیجه آن چشمهای جوشان پدید آمده است. این چشمه جوشان در گذر زمان به دریاچه کنونی تبدیل شده است.
عدهای میگویند که آب دریاچه در نتیجه دفن خاک مقدسی که به وسیله فرستاده یکی از پادشاهان ایران به نام هرمزد به این مکان آورده شده، جوشیده و به شکل امروزی درآمده است.
برخی دیگر به وجود سطحی گِلی در کف دریاچه باور دارند. آنها معتقدند این گِل، حاصل خاکستر آتشفشان یک کوه در همان نزدیکی است و با ترکیب سحرآمیزش می تواند هر جنبندهای را از روی سطح آب ببلعد و به قعر دریاچه ببرد.
آب دریاچه از نظر زرتشتیان مقدس بوده و الهه آبها در آن میزیسته است. نقل است که بسیاری از مردم، نذورات خود را به این دریاچه میسپردند و هدایایی را برای آن در نظر میگرفتند.
ویژگیها
آب دریاچه از چشمهای در کف آن تامین میشود. در ابتدا این آب، دمایی برابر ۴۰ درجه دارد؛ اما با رسیدن به سطح این عدد به حدود نصف و ۲۱ درجه میرسد. این میزان حرارت در تمامی فصول سال حتی در روزهای خنک و پر باد تغییری نمیکند و دمای ثابتی دارد.
نوشیدن آب دریاچه، ممکن نیست. وجود درصد بالایی از یون و عناصر سخت همچون منیزیم، پتاسیم، هیدروسولفید، سدیم، سولفات، کلر و کلسیم در جدول درجهبندی سختی عناصر، بالاتر از آب آشامیدنی نرمال قرار میگیرد و نوشیدن آن منجر به بروز ناراحتی در معده و روده میشود. به دلیل وجود همین عناصر در سطح آب یا داخل اعماق آن، اثری از حیات موجودات دیده نمی شود. آب سرریز دریاچه توسط دو جوی در شمال و جنوب از محوطه خارج و به سوی زمینهای زراعی هدایت میشود.
شنا ممنوع!
در اطراف تخت سلیمان تابلوهای متعددی با مضمون ” شنا ممنوع ” دیده میشود که میتواند نشانگر این باشد که این دریاچه زیبا به همین ظاهر زیبایش خلاصه نمیشود. در کنار این دریاچه میتوانید آرامگاه چندی از هموطنانمان را ببینید که به درون دریاچه رفته و هرگز بازنگشتهاند. البته این دریاچه جسد یکی از آنها را برگرداند که در همانجا دفن شد.
همانطور که گفته شد؛ بر اساس یک باور قدیمی سطح گِلیِ در کف دریاچه که حاصل خاکستر آتشفشان یک کوه است، میتواند هر موجودی را به کام مرگ بکشاند. در کنار این ویژگی وجود عناصری خاص در این آب، حیات در آن را غیرممکن میکند.
دسترسی و اقامت
برای سفر به این مجموعه و تماشای آن میتوانید از دو مسیر استفاده کنید.
اگر به دنبال جادهای مناسب و هموار هستید از مسیر تکاب استفاده کنید. پس از رساندن خود به این شهر، تابلوهای راهنما کمک خوبی برای شما خواهند بود. اگر ماشین شخصی ندارید، می توانید با وسایل حملونقل عمومی خود را به تکاب رسانده و با ماشینهایی که به تخت سلیمان میروند، خودتان را به این مجموعه برسانید. مسیری کوهستانی و آسفالته نیز برای شما وجود دارد که با گذر از زنجان و دَندی شما را به تخت سلیمان میرساند. پس از پیاده شدن از ماشین باید کمی قدم بزنید تا وارد محوطه شوید.
درباره اقامت هم در سفر به تخت سلیمان، باید گفت نگران نباشید. میتوانید از هتل در شهر تکاب و یا سوییتها و خانههایی که افراد محلی در اختیارتان میگذارند، استفاده کنید. با توجه به شرایط آبوهوایی و جوی و همراه داشتن وسایل لازم، میتوانید کمپینگ را نیز در این منطقه تجربه کنید.
سال جدید میلادی در راه است و آنهایی که دغدغه دلار ندارند، از همین حالا مقصد سفر خود را مشخص کردهاند. اما امروز ما برای آنهایی که هنوز نقطه خاصی را برای سفر انتخاب نکردهاند، چند پیشنهاد در ظاهر خطرناک داریم. پیشنهادهایی که هم در تعطیلات میلادی پیشرو و هم در موسم تعطیلات رسمی کشور خودمان میتواند شما را از شر مقاصد تکراری و بیهیجان برای سفر برهاند. مکانهایی که احتمالا به دلیل شهرتشان هیچکس آرزوی بازدید از آنها را در سر نمیپروراند، اما قرار است در این مطلب از آنها اتهامزدایی شود.
بوگوتا (کلمبیا): شما هم از آن دست آدمهایی هستید که با شنیدن نام «کلمبیا» به یاد پابلو اسکوبار، کوکایین و آدمربایی میافتند؟ بله، درست است که کلمبیا به موادمخدر و خشونت شهرت دارد، اما این دلیل نمیشود هر انسانی که به این کشور پامیگذارد، هدف گلوله قرار بگیرد و کشته شود. احتمالا باور نخواهید کرد اگر بشنوید احتمال کشتهشدن شما در شهرهایی، چون بالتیمور و نیواورلئان – هر دو در آمریکا – چند برابر بیشتر از بوگوتا پایتخت کلمبیا خواهد بود. دلیلش این است که در کلمبیا کسی با توریستها کاری ندارد و درگیری و خشونت باندهای تبهکار معمولا در مناطق جنگلی دورافتاده اتفاق میافتد. البته این امنیت تا زمانی تضمین میشود که به دنبال ماجراجویی و موادمخدر نروید!
هرجیسا (سومالی لند): سومالی به دزدان دریایی و حملات تروریستیاش معروف است، پس هیچ بعید نیست که شما نسبت به سومالی لند هم موضعی منفی داشته باشید. اما سومالیلند واقعا سومالی نیست! این منطقه خودمختار که از بههمپیوستن پنج استان شمالی سومالی تشکیل شده است، هنوز چوب گناهان کشور مادر را میخورد! محض اطلاعتان هرجیسا پایتخت سومالیلند یکی از امنترین شهرها در قاره آفریقا به شمار میرود! سابقه آخرین حمله تروریستی در سومالی لند به سال ۲۰۰۸ میلادی برمیگردد و این بدان معناست که شما با سفر به این کشور کار چندان شجاعانهای هم انجام نمیدهید.
چرنوبیل (اوکراین): در آوریل ۱۹۸۶ میلادی انفجار رآکتور شماره ۴ نیروگاه هستهای چرنوبیل بدترین فاجعه هستهای تاریخ جهان را رقم زد. شدت آلودگی هستهای ناشی از این انفجار باعثشد مناطق اطراف نیروگاه چرنوبیل برای هزاران سال آینده هم قابل سکونت نباشند. شاید میاندیشید این روزها تنها دانشمندان اوکراینی آن هم فقط با پوشیدن لباسهای ایمن میتوانند از بقایای چرنوبیل بازدید کنند. اگر چنین است بدانید و آگاه باشید میتوانید با ثبتنام در تورهای مخصوص خود را به این منطقه برسانند و مطمئن باشید که قرار نیست در پایان این سفر به یک زامبی تبدیل شوید.
پریشتینا (کوزوو): دوازدهسال از اعلام استقلال کوزوو میگذرد، اما صربستان ضمن رد آن، کوزوو را هنوز بخشی از خاک خود میداند، بنابراین توریستها گاهی برای سفر به این منطقه سرگردان میشوند که بالاخره قرار است عازم کوزوو شوند یا همان صربستان! البته این همه ماجرا نیست و کوزوو بابت این جدایی تاوان سنگینی داد. قلمرو این کشور پر است از بمبها و مینهای باقیمانده از دوران جنگ استقلال که امنیت هر مسافری را تهدیدمیکنند. با این حال، کوزوو خصوصا پایتخت آن پریشتینا مکانی رویایی برای گردشگران ماجراجوست. البته در سفر به هر مکانی باید جانب احتیاط را نگه داشت که این توصیه در مورد کوزوو با نزدیکنشدن به مناطق هممرز با صربستان معنا پیدامیکند.
کیگالی (رواندا): اینکه متوقع باشیم واقعه نسلکشی رواندا به این زودیها از فکر و ذهن مردم پاک شود، حتما مبتنیبر واقعیتهای موجود در جهان نیست. این فاجعه که از آوریل ۱۹۹۴ و با سقوط هواپیمای حامل رئیسجمهوری رواندا کلیدخورد، درگیریهای قومی شدیدی را بین دو قبیله هوتو و توتسی رقم زد که نتیجه آن بزرگترین قتلعام سده اخیر در قاره سیاه بود. در جریان این نسلکشی بزرگ بیش از ۸۰۰هزار نفر جان خود را از دست دادند، اما با اینکه زمان زیادی از پایان ماجرا نمیگذرد، چهره امروز رواندا با آنچه ممکن است در تصور شما باشد، زمین تا آسمان فرق دارد. امروز کیگالی، پایتخت رواندا یکی از استانداردترین شهرهای قاره آفریقاست و سختگیرانهترین قوانین علیه تبعیض قومی در این کشور به مورد اجرا گذاشته میشود.
کردستان (عراق): این روزها نام عراق میتواند خیلیها را از سفر رفتن منصرف کند. مناقشات سیاسی در این کشور به اوج خود رسیده است و هر روز یک مشکل تازه روی مشکلات قبلی میآید. اما شاید بشود شمال عراق یا به عبارتی کردستان عراق را از این قاعده مستثنی کرد. برای اطمینان از امنیت این منطقه هم یک راه ساده پیشرو دارید؛ واژه کردستان عراق را در گوگل جستوجو کنید تا مطمئن شوید طی سفر به این منطقه با مکانی آرام، دیدنی و همچنین اقتصادی مستقل از کل عراق مواجه هستید.
مساجد از بناهایی هستند که در هر کجای دنیا که بروید، معماری تقریبا مشابهی دارند. همهی آنها دو منارهی بلند، یک گنبد و تزیینات آیینه کاری تقریبا یکسانی دارند، حالا بعضی از آنها ممکن است کمی دکوراسیون متفاوت تری داشته باشند، اما مسجدهایی که در غرب آفریقا هستند و میخواهیم به شما معرفی شان کنیم اصلا به این شکل نیستند. در واقع در آفریقا، مردم سعی کرده اند تا از مهارتهای محلیای که خودشان بلدند و با مواد و مصالحی که در اختیار دارند، مساجدشان را بسازند و در هیچ کجای دیگر دنیا به اندازهی آفریقا نمیتوانید چنین بناهای متفاوتی را ببینید. معماری مساجد آفریقا واقعا خاص خودشان است و با جاهای دیگر فرق دارد.
اصلیترین دلیل متفاوت بودن معماری مساجد آفریقا این است که آنها سعی کرده اند تا با معماریهای بومی و مهارتهایی که دارند آنها را بسازند و همچنین به خاطر کمبود مصالح، از مصالح و موادی که در اختیار دارند استفاده کنند. این بناها ساده، اما در عین ساده بودن زیبا هستند و در واقع علاوه بر این که محلی برای عبادت هستند، محلی برای جمع شدن مردم هم هستند. در چمنزارهای غرب آفریقا، یکی از منحصر بفردترین نمونههای معماری مساجد را میتوان دید. این مساجد ناحیهی وسیعی از شمال آفریقا را از سنگال تا سودان شامل میشوند و و به واسطهی معماری خاصی که دارند شناخته میشوند. معماری مساجد آفریقا در این منطقه به این صورت است که در آنها مواد و مصالحی مثل خشت، آجرهای خشتی استفاده میشود و در نمای بیرونی این مساجد از قطعات بلند چوب و کندههای باریک درخت استفاده میشود. این چوبها هم از نظر ظاهری آنها را خاص و زیبا میکنند و هم این که به نوعی نقش داربست دارند. مردم چوبهایی را که در این بناها استفاده میکنند به طور عمودی به دیوارها میکوبند و به همین دلیل وقتی که به این مساجد نگاه کنید، شکلی قلعه مانند میبینید. این تخته چوبهای باریک، که به آنها تورون (Toron) گفته میشود به عنوان داربستهایی در ساختمان به کار برده میشوند تا این که اگر قرار بود تا تعمیراتی در این مسجدها ایجاد شود، راحت بتوانند این کار را انجام دهند. علاوه بر این، این کنده چوبها نقش دکوری هم در این سازهها دارند.
معماری مساجد آفریقا به این صورت است که آنها معمولا یک برجک مانند، یک سقف صاف و یک حیات خلوت کوچک دارند. این مساجد دارای نور طبیعی هستند به این صورت که در ساختار آنها سوراخهایی وجود دارد که این سوراخها نور مورد نیاز مسجد را تامین میکنند. بر خلاف معماری بیرونی این مساجد که از چوبها و کندههای چوب استفاده میشود، وقتی که به داخل آنها میروید اثری از این چوبها و یا دکورهای عجیب غریب نمیبینید تا عبادت کنندگان اذیت نشوند.
علی اصغر مونسان، وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دوشنبه ۹ دی ماه به خراسانجنوبی سفر کرد و از باغ اکبریه، عمارت شریف و ارگ بیرجند بازدید و از نزدیک در جریان ظرفیتهای گردشگری و مشکلات این بخش قرار گرفت.
علی اصغر مونسان، امروز دوشنبه ۹ دی، در بازدید از ارگ کلاه فرنگی بیرجند اظهار کرد: با صنعت به تنهایی هیچ شهری توسعه پیدا نمیکند.
وی با بیان اینکه تمام شهرهای پیشرفته و توسعه یافته در دنیا شهرهای گردشگری هستند، افزود: گردشگران با خود طراوت و نشاط را به شهر میآورند.
به گزارش ایسنا، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خطاب به مسئولان بیرجند، تصریح کرد: اگر میخواهید بیرجند شهری پیشرفته شود، باید به موضوع گردشگری آن به صورت جدی توجه کرد.
مونسان با تاکید بر ایجاد شغل و درآمدزایی ناشی از رونق گردشگری، خواستار واگذاری کامل ارگ کلاه فرنگی بیرجند به میراث فرهنگی شد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تاکید بر اینکه هرجا میراث فرهنگی قویتر بوده گردشگری نیز توسعه یافته است، بیان کرد: شهرهای اصفهان، یزد و شیراز به دبیل توجه به گردشگری در این سالها بسیار موفق بودهاند.
در این بازدید مقرر شد با پیگیری ویژه استاندار خراسان جنوبی، قسمت ارگ کلاه فرنگی از قسمت اداری جدا شده، نگهبانی جدا برای آن تعریف شود و با هزینه اعتبارات تخصیص یافته از سوی وزارت میراث فرهنگی، زمینه ورود گردشگر تسهیل شود.
ارگ کلاه فرنگی یکی از آثار تاریخی شهر بیرجند است. این بنا در دوره قاجار و بین سالهای ۱۲۶۴ تا ۱۳۱۳ هجری قمری ساخته شدهاست و در حال حاضر این ارگ در محل فرمانداری بیرجند واقع است.
این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برای این کار، پس از جداسازی هسته از خرما و خیساندن در آب با ذوق هنری و خلاقیت فردی به تولید این محصول می پردازند و در بعضی اوقات با تلفیق هنر مینیاتور و این هنر نقش هایی را بر روی هسته ها طراحی و اجرا می کنند که به زیبایی و جذابیت بیشتر کار کمک می کند.
اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوشهر در اجرای ماده ۱۲ کنوانسیون بین المللی حفظ میراث فرهنگی ناملموس مجلس شورای اسلامی و با همکاری اداره زندان مرکزی بوشهر مقدمات کار را از سال ۹۷ آغاز کرده و با تهیه گزارش و ارسال به مرکز، سرانجام پس از تایید نهایی چهارم تیرماه ۹۸ با شماره ۱۹۰۰ و با عنوان ”مهارت تسبیح سازی با هسته خرما” در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس به ثبت رسید.
به گزارش ایسنا، این هنر بیشتر در بین مددجویان زندان رایج است که در راستای مهارت افزایی آنان انجام می شود.
علی اصغر مونسان، در حاشیه بازدید از ارگ کلاه فرنگی بیرجند به ایسنا گفت: بناهای تاریخی شهرها باید حمایت شود.
وی افزود: میراث فرهنگی محافظ هویت شهرها است و هرکاری میکنیم در راستای حفظ هویتها و برای مردم شهر است.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با بیان اینکه پیشنهاد داریم استاندار خراسان جنوبی با پیگیریها این مکان را تحویل میراث فرهنگی دهد، تصریح کرد: اگر این امر محقق نشد، پیشنهاد استاندار خراسان جنوبی مبنی بر جدا کردن ساختمان ارگ کلاه فرنگی از قسمت اداری دنبال خواهد شد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با بیان اینکه استاندار قول داد مباحث را صورت جلسه کرده و کار جداسازی را آغار کند، بیان کرد: در این صورت، اعتبارات را تامین کرده و کار مرمت را آغاز میکنیم تا گردشگر در آن حضور پیدا کند.
مونسان با بیان اینکه اعتبار آن را تامین میکنیم و به محض تحویل از سوی استانداری، کار را آغاز میکنیم، یادآور شد: اعتبارات را تامین میکنیم تا امکان ورود گردشگر برای تماشای ارگ بیرجند فراهم شود.
استاندار خراسان جنوبی نیز در این بازدید با اشاره به انتقاد گردشگران از بسته بودن ارگ کلاه فرنگی در برخی از ایام سال، اظهار کرد: باید تمهیداتی برای بازگشایی این بنای تاریخی به روی گردشگران اندیشیده شود.
محمد صادق معتمدیان با اعلام آمادگی استانداری برای تفکیک فرمانداری از بنای ارگ کلاه فرنگی گفت: آمادگی داریم همین امروز صورت جلسه این موضوع را تنظیم و این کار انجام شود؛ از فردا کار جداسازی این ارگ را آغاز خواهیم کرد.
ارگ کلاه فرنگی یکی از آثار تاریخی شهر بیرجند است. که در دوره قاجار و بین سالهای ۱۲۶۴ تا ۱۳۱۳ هجری قمری ساخته شده است . این ساختمان که در گذشته به نام های دیگری همچون ارگ حسام الدوله ، قصر بی بی عروس و ارگ سرکار نیز خوانده میشد؛ صرف نظر از فرم زیگوراتی آن در بخش هم کف کاملترین نقشه و فضاسازی را دارا می باشد و قسمت ورودی ارگ جلوتر از طبقه هم کف ایجاد شده است که با چندین قوس طاق های زیبایی را در بنا به وجود آورده است.
این ارگ به شکل شش ضلعی و در رأس به شکل مخروط و به رنگ سفید میباشد و مصالح این ساختمان از گل، آجر، آهک و ساروچ است.این بنا هم اکنون زیر نظر استادان معماری باتجربه در حال ترمیم است.
حکایت دیوار ایرانی که خارجیها از کشفاش خبر دادند
به گزارش ایسنا، به اندازهای که همان پایگاه خبری در آخرین گزارشهای سالانهی خود به بررسی مهمترینهای باستانشناسی سال در دنیا ـ که فهرستی از ۱۰ اکتشاف برتر حوزه باستانشناسی سال ۲۰۱۹ منتشر کرد ـ کشف این دیوار را نیز جزو اکتشافات حیرتآور حوزه باستانشناسی در سال ۲۰۱۹ دانست.
دیواری که خبرها میگویند «با استفاده از تصاویر ماهوارهای بقایای یک دیوار سنگی را در غرب ایران به طول ۱۱۵ کیلومتر (۷۱ مایل) شناسایی کردند. دیواری که بقایایش از کوهستان “بمو” در شمال آغاز میشود و تا نزدیکی روستای “ژاومرگ” در جنوب امتداد دارد.»
اما باستانشناسان هم هنوز نمیدانند آن را چه کسی و با چه هدفی ساخته، هر چند به خاطر حفظ نامناسب بقایای آن محققان حتی از طول، عرض و ارتفاع آن هم مطمئن نیستند و بر اساس تخمینهای کنونی چهار متر برای عرض و حدود سه متر ارتفاع برایش حدس زدهاند.
اما نکتهی جالب توجه از آشنایی ساکنان نزدیک به دیوار است که آن را گاوری (Gawri wall) مینامند.
باستانشناسان چطور دیوار را کشف کردند؟
سجاد علی بیگی – باستانشناس و سرپرست تیم بررسی باستان شناسی شهرستان سرپل ذهاب و استادیار دانشگاه رازی کرمانشاه – در گفتوگو با ایسنا از چگونگی کشف این دیوار در حدود چهار سال قبل و همراه با گروه باستانشناساش میگوید.
او با بیان اینکه بخشهایی از این دیوار در محدوده شهرستان قصر شیرین در بررسیهای سال ۱۳۸۴ توسط علی هژبری، باستانشناس، شناسایی شده بود، توضیح میدهد: «سال ۱۳۹۴ تیمی از باستانشناسان ایرانی برای بررسی شهرستان سر پل ذهاب به غرب استان کرمانشاه رفتند که هدایت این تیم را من بر عهده داشتم. این بررسی باستانشناسی در بهمن و اسفند سال ۱۳۹۴در محدوده شهرستان سرپل ذهاب انجام شد و در حدود ۲۵ هزار هکتار از اراضی شهرستان را در حدود ۵۰ روز و با پای پیاده بررسی کردیم و در نهایت ۱۹۳ محوطه باستانی شناسایی شد که این «دیوار» یکی از آنها بود.
این دیوار در غرب شهرستان سر پل ذهاب قرار گرفته است. ما بعدها موفق شدیم که با جستجو در گوگل ارث و تصاویر ماهوارهای “کرونا”، امتداد دیوار را حتی در خارج از محدوده بررسی، شناسایی کنیم. یعنی هر چند حدود ۲۵ تا ۳۰ کیلومتر محدودهی بررسی ما بود، اما تصاویر ماهوارهای به ما نشان دادند که این دیوار روبه شمال و روبه جنوب – که از محدوده بررسی خارج بود – ادامه پیدا کرده است. در واقع آن از شمال به کوه بمو در شهرستان ثلاث باباجانی و از جنوب تا نزدیک روستای «ژاو مرگ» در شهرستان گیلان غرب میرسید.»
او با بیان اینکه طول دیوار بالغ بر ۱۱۵ کیلومتر بود و اگر امکان انجام پیاده ۱۵ کیلومتری هر روز وجود داشت، بررسی و دیدن این دیوار حدود ۱۰ روز طول میکشید، اظهار میکند: پیگیریهای انجام شده نشان میدهد که دیوار به طرف شمال بعد از عبور از کوه «بمو» وارد اقلیم کردستان عراق میشود.
وی با تاکید بر فراهم نشدن فرصت برای پیگیری رسمی مسیر عبور دیوار در کشور عراق، بیان میکند: با این وجود براساس پیگیریهای غیر رسمی و در مذاکراتی که با باستان شناسان کردستان عراق داشتیم، متوجه شدیم که این دیوار در محدوده کردستان عراق هم ادامه دارد.
این باستانشناس با اشاره به وجود تعدادی استحکامات دفاعی در امتداد این دیوار مانند قلعه و دژ و ساختوسازهایی که احتمالا به حفاظت و کنترلِ آمد و شد روی محدوده دیوار مربوط میشدهاند، اظهار میکند: این مواردی در تصاویر ماهوارهای نیز به خوبی مشخص هستند. دژهایی که قدمتشان حدودا به دورههای اشکانی و ساسانی برمیگردد، حتی میتوان این قدمت را به دیوار نیز مرتبط دانست.
علی بیگی بیان میکند: ما به عنوان مدارک باستان شناسی علاوه بر ساختار معماری برخی از آن قلعهها که ویرانههایشان وجود دارد، به قطعاتی از سفال به صورت پراکنده در کنار این بنا و داخل قلعهها و در امتداد دیوار برخورد کردیم که نشان میدهد احتمالا دیوار باید در ارتباط با استحکامات دفاعی پیرامون خود باشد.
*نقشه ی عثمانیها نیز دیوار گاوری را «دیوار قدیمی» مینامند
او با تاکید بر اینکه اسنادی در دست نیست که از زمان ساخت دیوار اطلاعات دقیقی به باستانشناسان بدهد، بیان میکند: یکسری مدارک تاریخی در اختیار داریم که نشان میدهد باید دیوار قدیمی باشد، مثلا در اسناد دوره عثمانی که به حدود هزار میلادی برمیگردد و مربوط به روابط مرزی ایران و عثمانی در دوره صفوی است یا در نقشههای قدیمی مانند «نقشه روابط ایران و عثمان» از این دیوار به عنوان “دیوار قدیمی” یاد شده است.
سرپرست تیم بررسی باستان شناسی شهرستان سرپل ذهاب با بیان اینکه در سال هزار هجری قمری، به این دیوار «دیوار قدیمی» میگفتهاند، توضیح میدهد: «با توجه به این مستندات، این دیوار باید بسیار قدیمیتر از حدود سال هزار قمری باشد. از سوی دیگر در ۱۸۵۰ میلادی یعنی ۱۷۰ سال قبل، یک نظامی معروف روسی به نام سرهنگ “چریکف” که مامور تعیین خطوط مرزی بین ایران و عثمانی است و قرار میشود مرز ایران و عثمانی را در محدودهی استانهای امروزی کرمانشاه و کردستان ترسیم کند، مینویسد؛ “در راه بستر سر پل ذهاب به بغداد، بقایای دیواری پشته مانند وجود دارد که شبیه سنگری است.”
این سند نیز نشان میدهد که این دیوار باید ۱۷۰ سال قبل نیز قدمت زیادی داشته باشد، حتی مدتی این پرسش از سوی برخی باستانشناسان مطرح شد که ممکن است «این دیوار مرز ایران و عثمانی باشد»، اما وقتی خودشان در اسناد به عنوان قدیمی از آن یاد میکنند، قطعا قدمت آن قدیمیتر است.»
او تاکید میکند: «از سوی دیگر وقتی آنها این دیوار را به شکل سازهای ویران شده و فرو ریخته میبینند، قطعا آن متعلق به زمان خودشان نیز نبوده است، بنابراین نشان میدهد دیوار قدیمیتر است، اما باز هم نمی توان دورهای خاص برای آن تخمین زد.
هر چند ممکن است به کمک آن قلعهها و سفالها بتوانیم تاریخ دوره اشکانی و ساسانی را برای آن پیشنهاد دهیم، اما بحث دررابطه با تاریخ ساخت دیوار منوط به انجام کاوشهای باستان شناسی است.»
این تصویر از دیوار گاوری برای نخستین بار منتشر میشود
*منطقی نیست هیچ کدام از دیوارهای تاریخی را با یکدیگر مقایسه کنیم
استادیار دانشگاه رازی کرمانشاه با تاکید بر لزوم انجام بررسیهای بیشتر روی این دیوار میگوید: این دیوار را تا حدود ۳۰ کیلومتر از شهرستان سر پل ذهاب بررسی کردیم، اما بخشهای دیگر را به صورت موردی مطالعه کردیم، بنابراین این روند نیاز به برنامهای جامع دارد که تا از یک سو همهی دیوار بررسی شود و از سوی دیگر کاوشهای باستان شناسی برای روشن شدن ماهیت آن انجام شود.
علیبیگی با بیان اینکه تردیدی در بزرگ و مهم بودن این دیوار نیست، اظهار میکند: با این وجود به نظر میرسد، این دیوار را باید در بافت باستانشناسی و تاریخی خود منطقه نیز بررسی کرد. اما از سوی دیگر مقایسهی این دیوار با دیوار چین یا دیوارهای تاریخی مانند گرگان زیاد منطقی نیست، چون هر کدام برای چشماندازی متفاوتاند. یعنی از نظر علمی معمولا ترجیحی برای مقایسهی آنها با یکدیگر نیست.
او اضافه میکند: به عنوان مثال بخشهای عمدهای از دیوار گرگان در دشت کشیده شده یا این دیوار روی کوهها قرار گرفته است، حتی مصالح دیوار گرگان عمدتا آجر است، اما مصالح این دیوار لاشه سنگ و در مواردی خرده سنگ و گچ است، بنابراین مقایسهی آنها با یکدیگر زیاد درست نیست.
*زمان انتشار مقاله را زمان کشف اثر میدانند
علیبیگی اما دربارهی علت مطرح شدن این کشف بعد از گذشت چهار سال از زمان کشف آن، بیان میکند: «در سال ۲۰۱۹ مقالهای در انگلیس منتشر کردم که در آن به مجلهی «لایو ساینس» مستند شد و در گزارش کشفیات باستانشناسی ۲۰۱۹ نیز این کشف، جزو کشفیات این سال مطرح شد، چون سال ۲۰۱۹ مقالهی ما دربارهی این دیوار چاپ شد. حتی اگر این دیوار را ۵۰ سال قبل پیدا کرده بودیم و مقالهی آن را امسال منتشر میکردیم دنیا امروز از آن به عنوان کشف سال ۲۰۱۹ خبردار میشد.
حتی چندین سال قبل که دندان انسان نئاندرتال از غار وزمه استان کرمانشاه کشف شد، چون باستان شناسان در طول یکی دو سال گذشته نتایج بررسیهایشان را منتشر کردند، آن را به عنوان کشف ۲۰۱۸ – ۲۰۲۹ منتشر کردند.»
*چرا لایو ساینس “دیوار گاوری” را جزو کشفیات برتر سال دانست ؟
این باستانشناس اما دربارهی علت انتخاب این دیوار به عنوان یکی از حیرتآورترین کشفیات باستانشناسی دنیا توضیح میدهد: «ساخت این دیوار از ارادهی مردمان عادی و روستانشین و حتی اهالی یک شهر بیشتر بوده است. بنابراین آن احتمالا به واسطهی یک حکومت و با برنامه مدونی ساخته شده است.
برای ساخت یک دیوار که حدود ۱۱۵ کیلومتر طول آن را ما دیدیم و دیواری که حداقل چهار متر ضخامت دارد، احتمالا میلیونها متر مکعب سنگ استفاده شده است. این نیاز به یک ساماندهی و مدیریتی دارد که در زمان خود نیز پروژهای بزرگ و مهم به حساب میآمد، به همین دلیل به نظر میرسد «لایو ساینس» این را به عنوان یک کشف مهم مطرح میکند.»
سرپرست تیم بررسی باستان شناسی شهرستان سرپل ذهاب اما با اشاره به این نکته که تا کنون یک فصل بررسی و مطالعه باستانشناسی روی این دیوار انجام شده است، بیان میکند: به دلیل انجام دیگر پروژهها، درخواست ادامه بررسی باستانشناسی به پژوهشکده باستانشناسی ندادهام، اما قطعا اگر باستانشناسانِ متخصص و علاقمند دیگر قصد بررسی این محوطه را داشته باشند، با توجه به موضوع مهمی که در این باره وجود دارد، با هدایت پژوهشکده باستانشناسی میتوانند تحقیقات خود را در زمینه دیوار آغاز کنند.
*مرور زمان به دیوار آسیب میزند
او همچنین دربارهی احتمال وارد شدن آسیب به این دیوار با توجه به بحرانهای طبیعی رخ داده در گذشته یا در صورت ادامهدار بودن آن در آینده، بیان میکند: به نظر می رسد فقط فرسایش طبیعی و مرور زمان به دیوار آسیب میزند، چون آن روی سه تیغ کوهها یا روی دامنهی برجستگیهای طبیعی ساخته شده است پس از سیل و موارد دیگر در امان است و بعید به نظر میرسد به واسطهی زلزله یا سیل آسیب دیدهتر شود.
وی با تاکید بر لزوم تدوین برنامهای مهم توسط وزارتخانه میراث فرهنگی برای این اثر تاریخی و مهم بیان میکند: آنچه مهم است داشتن برنامهای در سطح بینالمللی برای این پروژه است. بنابراین باید پژوهشکده به صورت رسمی این موضوع را مطرح کند و یک تیم از باستانشناسان متخصص ایرانی کار را با هدایت پژوهشکده باستانشناسی آغاز کرده و مکاتبات مورد نیاز را با اداره باستان شناسی اقلیم کردستان انجام دهد.
این استادیار دانشگاه رازی کرمانشاه اضافه میکند: این تیم پژوهشی در همان زمان به صورت غیررسمی با باستانشناسان عراقی وارد بحث شد و با آنها پرسشهایی مطرح کرد که ایا این دیوار به کوه بمو میرسد و بعد از آن امتداد دارد یا خیر؟ که آنها نیز این پاسخ را دادند که امتداد دارد و حتی اعداد و ارقامی دربارهی مسافت آن گفتند، اما این که اطلاعات داده شده دقیقا متعلق به همان دیوار باشد و آیا ساختارهای مرتبط با آن شبیه بخشهای شناسایی شده در امتداد شمالی آن باشد یا خیر، باید باستانشناسان ایرانی خود آنها را بررسی کنند تا قابل استناد شود.
علی اصغر مونسان، امروز دوشنبه ۹ دی، در حاشیه بازدید از باغ اکبریه در جمع خبرنگاران اظهار کرد: با توجه به شرایط آب و هوایی مختلف خراسان جنوبی، ظرفیت خوبی در بخش اکوتوریسم در این استان فراهم شده است.
وی با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و طبیعی، افزود: طرح احداث بازارچههای دائمی صنایع دستی شروع شده است و در این طرح به دنبال این هستیم که در هر شهر یک نمایشگاه دائمی را ایجاد کنیم.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بیان کرد: در تمام سایتهای تاریخی مرکز کشور آمادگی داریم غرفههایی را به صورت موقت در اختیار هنرمندان صنایع دستی استان قرار دهیم.
به گزارش ایسنا، مونسان با تاکید بر تجهیز و حمایت از بازارچه صنایعدستی در بیرجند، اظهار کرد: در سالهای اخیر آمار گردشگران خارجی استان افزایش خوبی داشته، اما باید کارهای بسیاری در این حوزه انجام شود.
وی با تاکید بر جذب بیشتر گردشگر داخلی، تصریح کرد: احداث بوتیک هتلها ترم جدیدی است که در وزارتخانه آغاز شده و در ترم جدید بناهای تاریخی به بوتیک هتل تبدیل شده است.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به ظرفیت این بوتیکها، افزود: احداث بوتیک هتلها میتواند راه میانبر خوبی برای ایجاد مراکز اقامتی در خراسان جنوبی باشد.
مونسان ادامه داد: وزارت میراث فرهنگی نیز کمک میکند که احداث این هتلها با سرعت بیشتری انجام شود و به عنوان پایلوت در کشور باشد.
وی افزود: در قالب طرح تجاریسازی، فروش صنایع دستی از حالت فلهای به سمت برندفروشی خواهد رفت و در این خصوص بر روی بستهبندی و سلیقه مشتری کار کردیم که باید در خراسان جنوبی نیز توسعه یابد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به اینکه در بخش بازاریابی به خراسان جنوبی کمک میکنیم تا مشکلات حل شود، تصریح کرد: وزارت درخواست سهمیه ویژه بنزین برای سفرهای نوروزی داشته که در بازگشت از خراسان جنوبی نیز این درخواست به دولت داده میشود تا تمهیداتی در این زمینه اندیشیده شود.
وی ادامه داد: در قالب طرح تجاریسازی، فروش صنایع دستی از حالت فلهای به سمت برندفروشی خواهد رفت و در این خصوص بر روی بستهبندی و سلیقه مشتری کار کردیم که باید در خراسان جنوبی نیز توسعه یابد.
مونسان ادامه داد: وزارت از دو سال گذشته موضوع تعطیلات زمستانی را مطرح کرده بود و پیشنهاد ما تعطیلات پنج روزه در نیمه دوم دی ماه بود که با توجه به تعطیلات ایجاد شده ناشی از آلودگی هوا میتواند ظرفیت خوبی در بخش گردشگری ایجاد کرد.
وی اظهار کرد: اخیراً وزیر آموزش و پرورش اعلام کرده که با آن موافق است و امیدواریم در سال آینده به صورت سازمان دهی و برنامهریزی شده تعطیلات اجباری زمستانه را به یک مزیت گردشگری تبدیل کنیم.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یادآور شد: این پیشنهاد به وزارت آموزش و پرورش نیز داده شد، اما به صورت رسمی موافقتی اعلام نشده است.
در همین ایران خودمان هنوز هم جاهایی هستند که به خوبی میتوانند حس ماجراجویی و هیجان را ارضا کنند. در ۴۵ کیلومتری شهرستان تکاب و در استان آذربایجانغربی، دریاچهای هست که به دریاچه گنج معروف است. این دریاچه در محوطه باستانی تخت سلیمان قرار گرفته و علت نامگذاری این دریاچه به دریاچه گنج، باوری قدیمی است. عدهای از بومیان عقیده دارند در طی ادوار مختلف تاریخ، گنجهای زیادی در این دریاچه پنهان شده است. البته جالب است بدانید تاکنون هیچ سندی مبنی بر پیدا شدن گنج به دست باستانشناسان نرسیده و این نشان از خطرناک بودن راه پیدا کردن گنج میدهد.
