بلاگ

راه‌های تشخیص چای ایرانی اصل و مرغوب چیست؟

راه‌های تشخیص چای ایرانی سالم و طبیعی از چای نامرغوب که حاوی رنگ‌ و طعم‌دهنده‌های شیمیایی می‌باشد بسیار ساده است.

تقسیم بندی انواع چای در ایران

حالا که قرار است در این متن به معرفی بهترین چای ایرانی بپردازیم، قبل از هر چیز بگوییم، در ایران چای در شمال کشور کشت و برداشت و این کار سه بار در سال انجام می‌شود. بهار، تابستان و پاییز، سه فصل سال هستند که مزارع چای حسابی پر جنب و جوش اند.

چای ایرانی هم بر اساس همین برداشت چای به ۳ دسته تقسیم می‌شوند. چای‌ها هم اتفاقا بر اساس بهاره، تابستان و پاییزه بودن، طعم، رنگ و عطر متفاوتی دارند.

۱. چای چین اول (بهاره)

به چایی که در فصل بهار تولید شود، «چای بهاره» می‌گویند. البته به چای «چین اول» هم شهرت دارد. رنگ چای بهاره، نسبت به چای تابستان و پاییزه یا به ترتیب چای چین دوم و چین سوم، رنگ بیشتری دارد و طعم و عطرش هم تلخ‌تر و بیشتر است. طبیعی هم هست؛ چون در فصل زمستان به اندازه کافی زمین فرصت دارد که استراحت کند و محصولی را در فصل بهار تحویل دهد که از نظر کیفیت یک سر و گردن بالاتر از دیگر فصل‌ها باشد.

شاید جالب باشد بدانید که چای بهاره حتی از نظر درمانی هم خواص بیشتری نسبت به دیگر چای‌ها دارد. برگ‌های درختچه‌های چای در فصل بهار کمی گس هستند و این موضوع باعث می‌شود لذیذتر باشد.

۲. چای چین دوم (چای تابستان)

چای بهاره را در فصل اردیبهشت می‌چینند و درختچه‌های چای شروع به رشد و جوانه زدن برای فصل تابستان می‌کنند. چای کشت دوم اوایل تیرماه برداشت می‌شوند و کیفیت آن‌ها به نسبت چای‌های بهاره کمی پایین‌تر است، ولی نه در حدی که ذوق شما را کور کند. این برگ‌های چای، کمی تلخ‌تر هستند و عطر کمتری هم نسبت به چای کشت اول یا چای بهاره دارند.

۳. چای چین سوم (چای پاییزه)

از اواخر تیر تا مهر ماه و آبان ماه، درختچه‌های چای فرصت دارند برای سومین بار محصول بدهند، چون بعد از آن قرار است به خواب زمستانی فرو بروند. چای پاییزه در مهر یا آبان ماه برداشت می‌شوند و البته طبیعی است که به نسبت دیگر چای ها، یعنی چای چین اول و دوم، کیفیت پایین تری دارد. در اصل چای پاییزه کم کیفیت‌ترین چای ایرانی است و نسبت به بقیه انواع چای ایرانی هم عطر و بو و تلخی کمتری دارد.

در این فصل، خاک مواد معدنی و غنی خود را تا حد زیادی از دست داده و ضعیف‌تر شده است. البته برخی شرکت‌ها هم تلخی این نوع چای را می‌گیرند و با نام چای هندی یا خارجی، به بازار می‌فرستند. اضافه کردن رنگ و اسانس‌های مخصوص هم یکی از ترفندهاست.

از کجا متوجه اصل بودن چای ایرانی بشوم؟

۱) دم کردن چای و توجه به رنگ و طعم آن

برای تشخیص چای ایرانی درجه یک، چند راه حل ساده وجود دارد اما راه‌حل اصلی آن که بهترین و سریع‌ترین راه هم هست، تست چای و دم کردن آن است. هنگامی‌که چای را درون آب جوش می‌ریزید اگر از همان دقایق اول، چای رنگ بدهد و بعد از گذشت ۵ الی ۶ دقیقه، رنگی زیاد و غیرطبیعی نمایان شود، معلوم می‌شود که از رنگ دهنده شیمیایی برای افزایش رنگ‌دهی چای استفاده شده است. بعد از دم کشیدن چای و نوشیدن آن نیز باید به طعم و عطر آن دقت کنید.

چای ایرانی عطر خیلی ملایم و طعم گس دارد و درصورتی‌که طعم و عطر زیاد داشته باشد و یا طعم دار باشد، به این معنی است که از طعم‌دهنده‌های غیرطبیعی برای تغییر طعم و عطر چای اصیل ایرانی استفاده شده است.

از چای‌های خارجی یا حتی بعضی چای‌های داخلی که طعم زعفران، لیمو، دارچین و هرگونه طعم‌دهنده طبیعی را می‌دهند نیز استفاده نکنید چراکه طعم‌دهنده‌های این چنینی نیز شیمیایی هستند. البته گاهی اوقات چنین طعم‌دهنده‌هایی مثل چوب دارچین یا زعفران و دانه‌های هل درون بسته‌بندی چای وجود دارند اما اگر فقط طعم و عطر آن را داشتند از مصرف آن‌ها صرف‌نظر کرده و سلامت خود را مدنظر قرار دهید.

۲) ریختن چای درون آب سرد

یکی دیگر از راه‌حل‌هایی که شاید همان ابتدا شما را به ناسالم بودن چای مطمئن کند ریختن چای درون یک فنجان آب سرد است. اگر همان اول چای رنگ بدهد یعنی غیرطبیعی است و رنگ‌های شیمیایی دارد. دقت کنید که اگر رنگ ندهد دلیل بر سالم بودن آن نیست و باید در مرحله بعدی با روش‌های دیگری که توضیح داده‌ایم از طبیعی بودن چای مطمئن شوید.

۳) توجه به مدت زمان دم کشیدن چای

یکی دیگر از مسائلی که باید برای تشخیص چای ایرانی درجه یک از چای خارجی یا ناسالم به آن توجه نمود، زمان دم کشیدن چای است. چای ایرانی به ۱۵ الی ۲۰ دقیقه زمان نیاز دارد تا دم بکشد.

۴) نگهداری چای دم کرده به مدت ۲۴ ساعت درون لیوان

به عنوان یک راه‌حل دیگر می‌توانید مقداری از چای دم‌کرده را درون لیوان ریخته و به مدت ۲۴ ساعت به آن زمان بدهید. اگر چای غلیظ و سیاه شود و رنگ آن به‌سختی از لیوان پاک شود یعنی چای حاوی رنگ شیمیایی بوده و طبیعی نیست چراکه رنگی که مربوط به رنگ‌دهی طبیعی چای ایرانی است به‌سادگی از قوری و لیوان شسته می‌شود.

اگر قصد خرید چای ایرانی را دارید به این نکته دقت کنید که سه نوع چای ایرانی به نام‌های بهاره، تابستانه و پاییزه وجود دارد که نام هرکدام حکایت از فصل برداشت چای دارد. چای ایرانی بهاره لاهیجان، بهترین نوع چای ایرانی است که طعم بهتری دارد و چوب آن کمتر است. به علت افزایش چوب چای به مرور و در طول سال، فقط در سه فصل اول سال چای برداشت شده و در فصل زمستان چای برداشت نمی‌شود.

مشخصات چای ممتاز ایرانی

چای ممتاز از نظر کیفیت در رده بعد از چای سرگل قرار می‌گیرد و تفاوت آن‌ها هم در اندازه برگ‌ها و طعم است. چای ممتاز برگ‌های بزرگ تری نسبت به سرگل دارد و طعم آن هم تلخ نیست. به بیان بهتر، چای سرگل عموما از غنچه‌ها و جوانه‌های نازک چای به دست می‌آید، ولی در چای ممتاز، برگ‌های پایین‌تر و ضخیم‌تر هم وجود دارند و غنچه‌های خشک شده کمتر هستند.

از نظر قیمتی هم چای ممتاز نسبت به سرگل ارزان‌تر است. چای ممتاز تلخی متعادلی دارد و در بین دیگر چای ها، مصرف بیشتری را به خود اختصاص می‌دهند. به همین دلیل میزان تولید چای ممتاز در کشور بیش از دیگر چای هاست.

هر چه به برگ‌های پایین‌تر نزدیک می‌شویم، کیفیت هم تغییر می‌کند. چای قلم از برگ‌های پایین‌تر چای به دست می‌آید و نسبت به دو مدل قبل، طعم ملایم تری دارد. پس طبیعتا قیمت آن هم باید کمتر از دو مدل قبل باشد. این چای به درشت بودن معروف است و ساقه چای را هم در این چای می‌توان خشک کرد. در ضمن ویژگی مهم چای قلم، خوشرنگ بودن آن است.

مشخصات و روش تشخیص چای شکسته ایرانی

چای شکسته حاصل فرآیند تولید چای است که طی آن، برگ‌های چای، شکسته و خرد می‌شوند. چای شکسته وزن کمتری نسبت به چای‌های قبلی دارد و سبک‌تر است. در این مدل چای، برگ‌های پیچیده شده کمتر و برگ‌های صاف بیشتر هستند. خصوصیت این مدل چای هم این است که زودتر از سه مدل قبل دم می‌کشند. به طور خلاصه، چای شکسته، مخلوطی از انواع چای ایرانی است و از لحاظ ظاهری هم، اندازه آن کوچک‌تر از دیگر چای هاست.

مشخصات و روش تشخیص چای باروتی یا کله مورچه

از لحاظ کیفیت و عطر و بو، چای باروتی شبیه چای شکسته است، ولی از نظر ظاهری، چای باروتی برگ‌های ریزتری دارد. مدت زمانی هم که این چای دم می‌کشد، به اندازه چای شکسته و حتی کمتر از آن است. در حدی که به محض ریختن آب جوش روی آن، رنگ می‌دهد. چای باروتی به شکل سر مورچه است و انواع مختلفی از جمله باروتی درشت، باروتی گرانولی و باروتی ضعیف دارد.

برای دم کشیدن چای باروتی و شکسته، ۱۰ دقیقه زمان کافی است، ولی در انواع دیگر، باید حدود ۱۵ دقیقه صبر کنید. گاهی اوقات در چای‌های کیسه‌ای یا تی بگ ها، از این نوع چای استفاده می‌شود. هرچه رنگ چای باروتی پر رنگ‌تر باشد، رایحه طبیعی تری داشته باشد و خاک چای آن کمتر باشد، کیفیت بالاتری خواهد داشت.

همچنین بخوانید:

خواص چای دم کرده سرد و عوارض آن