بر اساس اعلام روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی استان، علی مشهدی در تکمیل این خبر گفت: با تلاش و پیگیری اطلاعاتی سربازان گمنام امام زمان(عج) و عوامل انتظامی شهرستان خمین یک باند متخلف در حوزه آثار تاریخی که قصد حفاری غیرمجاز در منطقه را داشتند قبل از هر گونه اقدامی شناسایی و دستگیر شدند.
علی مشهدی در ادامه گفت: متخلفان پس از دستگیری جهت سیر مراحل قانونی تحویل مراجع قضایی شدند.
رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان خمین گفت: از این باند یک دستگاه فلزیاب پیشرفته کشف و ضبط شد.
مشهدی اظهار کرد: بر اساس قانون، حمل و استفاده از هر گونه فلزیاب بدون مجوز از میراث فرهنگی جرم بوده و علاوه بر ضبط اینگونه دستگاهها توسط دولت، مجرم مشمول قانون قاچاق کالا و ارز شده و جریمه ای معادل یک تا سه برابر ارزش دستگاه مذکور اخذ خواهد شد.
محوطه بیرونی کاخ مروارید کرج توسط سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری کرج چمن کاری، گل کاری شده است، گلکاری این محوطه در مساحت مجموع ۷۰۰۰ متر شامل ۳۶۰۰ پیاز گل بنفشه، بیش از ۳۰ هزار گل داوودی و ۷۰ هزار پیاز لاله است.
به گزارش«توریسم آنلاین» امسال اما به خاطر شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مراکز گردشگری و ممنوعیت های اعمال شده در سفرهای نوروزی تقریبا تمام مراکز گردشگری کشور خلوت ترین نورز خود را می گذرانند.
دو تصویر زیر یکی مربوط به دوم فروردین ۱۳۹۸ و دیگری مربوط به دوم فروردین ۱۳۹۹ است.
به گزارش ایسنا، کمیته بینالمللی مجموعهها و موزههای دانشگاهی، زیرمجموعه “ایکوم” (شورای بینالمللی موزهها) است که با هدف حمایت از میراث به سرپرستی دانشگاهها تشکیل شده است. این کمیته انجمنی برای تمام افرادی به شمار میآید که به طور مرتبط با موزهها، نمایشگاهها و مجموعههای دانشگاهی کار میکنند.
در سال ۹۸ به ترتیب موزه پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، موزه دانشگاه فردوسی مشهد، مؤسسه باستانشناسی دانشگاه تهران، موزه علم و طبیعت دانشگاه شهید چمران اهواز، موزه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و موزه اسناد مرکزی دانشگاه تهران به کمیته بینالمللی موزههای دانشگاهی پیوستند.
این در حالی است که موزه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران آذر ماه ۹۸ در بیمارستان روزبه افتتاح شد و در حال حاضر دانشگاه تهران به لحاظ تعداد موزههای ثبت شده در یومک، در صدر سایر دانشگاهها قرار دارد.
در ادامه به ارائه معرفی مختصری از ۶ موزهای که سال ۹۸ به کمیته بینالمللی موزههای دانشگاهی پیوستند، پرداختهایم.
نمایش امکانات قدیم پزشکی در “موزه تاریخ پزشکی سلامت” بروجن
“موزه تاریخ پزشکی سلامت” دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، اواخر دی ماه ۹۶ در شهرستان بروجن افتتاح شد و ۲۴ فروردین ماه ۹۸ به کمیته بینالمللی موزههای دانشگاهی پیوست.
ساختمان مریضخانه قدیم بروجن به جای مانده از زمان قاجار با قدمت ۱۲۰ ساله که به موزه دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد اختصاص یافته است، بلدیه (شهرداری) شهر بوده که پس از مدت کوتاهی با اندک تغییراتی از جمله نصب سُرب در درب و دیوار بعضی از اتاقها جهت استفاده رادیولوژی و رنگآمیزی مخصوص جهت اتاق عمل، به بیمارستان تغییر کاربری میدهد و تجهیزات و امکانات مورد نیاز در آن نیز با مشارکت مردم و خیرین تأمین میشود.
این موزه با هدف آشنایی نسل جدید با امکانات و نحوه ارائه خدمات در قدیم و نیز فراهم شدن بستر جذب گردشگر به منطقه بروجن، افتتاح شده و در آن بیش از یکصد قلم تجهیزات پزشکی به جا مانده از قدیم به همراه تصاویر، معرفی مفاخر پزشکی و سیر تکامل ارائه خدمات بهداشتی و درمانی استان در معرض دید عموم قرار گرفته است.
نمایش سیر تحول دانشگاه در موزه فردوسی مشهد
“موزه دانشگاه فردوسی مشهد” در اردیبهشت ماه ۹۷ ذیل مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه فردوسی مشهد شروع به کار کرد. این موزه در بخشهای مختلف راهروی ورودی، گالری یک، اتاق مطبوعات، راهروی گذار، گالری دو، اتاق مرکز و بخش دیداری–شنیداری، سیر تحول دانشگاه فردوسی مشهد را به عنوان مهمترین مرکز علمی فرهنگی شرق کشور در یک بستر ۷۰ ساله به نمایش گذاشته است.
این موزه با تأکید بر هویت دانشگاه، مجموعهای از ترازوها و میکروسکوپهای قدیمی، دستگاه مورس، وسایل کمک آموزشی مرتبط با نمایش صور فلکی مربوط به دهه ۴۰ دانشگاه و اولین تلسکوپی که وارد این دانشگاه شده را به نمایش گذاشته و همچنین همه اسناد و مدارک شامل عکسها، تصاویر، فیلمها، خاطرات، مصاحبهها و هرچیزی که تاریخِ دانشگاه و فعالیتهای اعضای آن را در بردارد، گردآوری و به عنوان یک میراثِ ماندگار حافظت میکند.
شناسایی تمدنهای گذشته ایران در مؤسسه باستانشناسی دانشگاه تهران
موسسه باستانشناسی در سال ۱۳۳۸ به پیشنهاد استاد دکتر عزت الله نگهبان در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران تأسیس شد. هدف اصلی این موسسه، انجام تحقیقات علمی دانشگاهی در زمینههای مربوط به باستانشناسی و شناسایی فرهنگی و تمدنهای گذشته ایران و ممالک همجوار به استناد پژوهشهای باستانشناسی هنر بود.
این مؤسسه با اجرای طرحهای پژوهشی، برگزاری دورههای آموزشی و کارگاهها، همایشها و سخنرانیها نقش مؤثری در پویایی علم باستانشناسی دارد.
انجام آزمایشهای علمی پیشرفته با جنبه آموزشی در “موزه دانشگاه شهید چمران اهواز”
موزه “دانشگاه شهید چمران اهواز” در فضایی به مساحت ۳ هزار متر مربع در سال ۸۲ افتتاح شد. این موزه در سالن علم خود بخشهایی از قبیل بیوگرافی دانشمندان تراز اول ایران و جهان، مجسمه و نقاشی چهره آنها، میکروبهای مختلف بیماریزا، بخش زمینشناسی و … را به نمایش گذاشته است. همچنین در سالن طبیعت انواع پرندگان، پستانداران، دوزیستان، خزندگان و … به نمایش درآمده و از طریق منظرهسازیهای گوناگون، به صورت یک باغ وحش بیجان طراحی شده است.
در این موزه همچنین رشتههایی همچون علوم پزشکی، فیزیک کلاسیک، فیزیک مدرن، علوم و تاریخ طبیعی، حفاظت از محیط زیست و … با تمام زیرمجموعههای مربوط به آنها تدریس میشوند و نیز آزمایشهایی نظیر آزمایشات اتمی، آزمایشات زیر اتمی، ماده و ضد ماده، کوانتوم، لیزر، شکست لیزر، نور، انواع اسکنهای پزشکی، تلهپاتی، خروج انرژی پلاسما از بدن و … در این موزه با جنبه آموزشی و در سطح پیشرفته انجام میشود.
نمایش فیلم با محور اختلالات روانی در “موزه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران”
موزه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران ۲۱ آذر ماه سال ۹۸ همراه با رونمایی آثاری از زندهیادان دکتر عبدالحسین میرسپاسی، دکتر غلامحسین ساعدی، دکتر داوود شاهمحمدی، دکتر افشین یداللهی و سایر آثار ارزشمند تاریخ روانپزشکی و سلامت روان ایران افتتاح شد.
این موزه شامل هفت خوان تاریخ روانپزشکی، تصویری از آرشیو موزه پزشکی شامل تصویر مینیاتوری از نمایش دارالمجانین، مجموعه عکسهای دکتر نصر اصفهانی، بخش متعلق به پیشکسوتان بیمارستان روزبه، نمایش فیلمهایی با موضوع اختلالات روحی و روانی و درمانهای قابل انجام روی آنها، بخش مربوط به فعالیتهای بینالمللی دکتر «افشین یدالهی» است و بخش پایانی نیز به معرفی پزشکانی مانند «شاه محمدی» و «علاقهبند راد» اختصاص داده شده که برای نخستین بار، روانپزشکی مدرن را وارد ایران کرده و نخستین کنگرههای این حوزه را در دهه ۶۰ در ایران برگزار کردند.
“موزه اسناد مرکزی دانشگاه تهران”، موزهای با تأکید بر هویت این دانشگاه به عنوان نماد علمی کشور
موزه اسناد مرکزی دانشگاه تهران در شهریور ماه ۹۷ به همت عباس توکلی جلودار، کارشناس مرمت نسخههای خطی در این دانشگاه و با حمایت دکتر رسول جعفریان، رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران افتتاح شد. این موزه با تأکید بر هویت دانشگاه تهران به عنوان نماد علمی کشور، مجموعهای شامل اشیای اهدایی به دانشگاه تهران، اشیای آنالوگ و قدیمی مورد استفاده در کتابخانه، مجموعههای عکس از دوران قاجار، اسناد و نسخ خطی را به نمایش گذاشته است.
به گزارش ایسنا، در حال حاضر «موزه ملی تاریخ پزشکی» دانشگاه علوم پزشکی تهران، «موزه نگارستان» دانشگاه تهران، «موزه مقدم» دانشگاه تهران، «موزه تاریخ طبیعی» دانشگاه تربیت معلم مشهد، «موزه تاریخ طبیعی» دانشگاه شیراز، «موزه نصیر» دانشگاه خواجه نصیر، «موزه تاریخ پزشکی» دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، «موزه بهداشت و سلامت» دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، «موزه تاریخ علم» دانشگاه اردبیل، «موزه دانشگاه فردوسی مشهد»، «موزه و مؤسسه باستانشناسی» دانشگاه تهران، «موزه تاریخ علم و طبیعت» دانشگاه اهواز، «کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد» دانشگاه تهران و «موزه روانپزشکی» دانشگاه علوم پزشکی تهران در کمیته بینالمللی موزههای دانشگاهی (UMAC) به ثبت رسیدهاند که در این میان چهار موزه به حوزه پزشکی اختصاص دارند.
به گزارش ایسنا، استکهلم که اغلب به نام “ونیز شمال” (کشورهای شمال اروپا و اسکاندیناوی) خوانده می شود، در خروجی دریاچه مولار به بالتیک، در تعدادی از جزیره ها و شبه جزیره ها قرار دارد. جذابیت این مکان، در هم آمیزی زمین و آب نهفته است؛ درواقع الگوی پیچیده آبراه هایی که شهر را در بر می گیرند. موزه ها، تئاترها ، گالری ها و پارک های پر زرق و برق، در دل همین فضا قرار دارند.
این شهر دارای شبکه ای کارآمد از خطوط دوچرخه است. مردم محلی با افتخار از این شهر به عنوان “شهر زنده” یاد می کنند، زیرا بخش بزرگی از جمعیت جهان وطنی در مناطق مرکز شهر زندگی می کنند.
سوغات و هدایای یادگاری زیادی در شهر قدیمی وجود دارد. هنگامی که از طریق یک هزارتوی خیرهکننده، در گذرگاه های باریک و پر پیچ و خم سرازیر می شوید، به دوران قرون وسطی منتقل شوید.
سوئدجزو اتحادیه اروپا و منطقه شینگن است اما واحد پول آن یورو نشده، بلکه همچنان کرون سوئد است.
کاخ پادشاهی سوئد در حاشیه دریا، یکی از جاذبه های گردشگری استکهلم است. این کاخ دارای بیش از ۶۰۰ اتاق و چندین موزه است. قدمت آن به قرن ۱۸ میلادی باز می گردد و به سبک باروک ساخته شده است. علاوه بر بازدید از وسایل سلطنتی، تغییر روزانه نگهبانان سلطنتی هم از جذابیت هایی است که هر مسافری نباید آن را از دست بدهد. تالار شهر که در حاشیه آب قرار دارد ، در تصاویر و کارت پستال های بی شماری از استکهلم، یکی از نمادین ترین ساختمان های استکهلم است. این تالار در سال ۱۹۲۳ میلادی ساخته شده و نمایشگاه های معتبر سالانه نوبل در آن برگزار می شود.
محوطه حیاط کاخ سلطنتی
نمای بیرونی تالار شهر استکهلم
مراسم تعویض نگهبانان کاخ سلطنتی
موقعیت تالار شهر استکهلم
ایستگاه مرکزی استکهلم
عملیات بازسازی در بخش استکهلم قدیمی
سازه های ساحلی استکهلم
نمونه هایی از انبوه جزیره های کوچک در اطراف استکهلم
با توجه به فرا رسیدن سال نو جزیره زیبای کیش یکی از مکانهای گردشگری استان هرمزگان است که هر سال شاهد حضور میلیونی مردم و گردشگران از سراسر کشور بوده ولی امسال با توجه به وضعیت کنونی کشور و شیوع ویروس کرونا از رونق افتاده است. منبع: ایسنا
به گزارش ایسنا، قدمت اثر باستانی «صورتک زرین» که باستانشناسان آن را در مکانی منسوب به غار کلماکره لرستان به دست آوردهاند، را به نیمه نخست هزاره اول پیش از میلاد تخمین زدهاند.
این اثر تاریخی که به شماره ۹۷۲۲ در مخزن موزه ملی ایران نگهداری میشود، تا کنون در چند نمایشگاه محدود در ایران و بین المللی به نمایش در آمده است.
نمایشگاه «گزیدهای از آثار زرین و سیمین موزه ملی ایران» در سال ۱۳۸۳ و همزمان با بیست و ششمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و همراه با ۷۹ شیء زرین و سیمین دیگردر موزه ملی ایران به نمایش درآمد. چهار سال بعد نیز یعنی سال ۱۳۸۷ این اثر همراه با ۲۰۳ شی تاریخی دیگر برای شرکت در نمایشگاه «شکوه ایران» به کره جنوبی در سئول رفت و بعد از ان نمایشگاه نیز همراه با همان آثارِ تمدن ایران باستان برای مدتی برای نمایش به ژاپن فرستاده شد.
بیتوجهی برخی از مردم به طرح فاصله گذاری اجتماعی و نادیده گرفتن هشدارهای مسئولان و جامعه پزشکی ازعوامل اصلی گسترش شیوع کرونا است. هرچند در آستانه دور دوم سفرهای نوروزی دولت با اجرای طرح فاصله گذاری اجتماعی به دنبال تشدید اقدامات ضدکرونایی است و اقدام به تعطیلی تفرجگاهها و مراکز خرید و … کرد اما متاسفانه هنوز هم معابر برخی شهرها شاهد حضور و تردد افرادی هست که نه تنها سلامت خود بلکه سلامت دیگران را به خطر می اندازند. اینجا همدان است تصاویری که متاسفانه مشابه آن را می توان در برخی دیگر از شهرها نیز مشاهده کرد. این روزها برخی از خیابان های همدان به ویژه بعضی از تفرجگاه های عمومی شهر علی رغم هشدارها، مملو از جمعیت است. گویا برخی از مردم کرونا را جدی نگرفتهاند. گویا باید نفر به نفر به آدمهای این روزهای حاضر در خیابانها لطفا تردد در خیابانها را تمام کنید شما چه میدانید شاید ناقل باشید شاید عامل بیمار شدن دیگری باشید. متاسفانه تصاویر بیانگر این واقعیت است که هنوز داستان کرونا را برخی جدی نگرفته اند و نتیجه آن هم افزایش روزانه بیماران بستری در بیمارستان ها است، باید زنجیره ارتباطی انسان به انسان قطع شود که عصرهای شلوغ شهر همدان میگوید این موضوع در این شهر جدی گرفته نشده است.( این تصاویر در روز ۷ فروردین تهیه شده است )
به گزارش ایسنا، پرهام جانفشان با بیان این که این برنامه به صورت شنیداری و با مشارکت راهنمایان تور، تهران پژوهان و دوستداران میراث فرهنگی برگزار می شود، گفت: در این طرح قصد داریم تا با تشویق شهروندان به ماندن در خانه تا شکست کامل بیماری کووید ۱۹، حس تعلق خاطر به میراث تاریخی و هویت شهری را در بین مردم تشویق کنیم.
او با بیان این که این فراخوان تا پایان روزهای کرونایی و طرح «در خانه بمانیم» فعال است، افزود: در پایان به بهترین پادکست ارسال شده بر اساس نظر شهروندان جوایزی اهدا می شود.
وی با تاکید کرد: ساخت پادکست در خانه نیاز به ابزار خاصی ندارد و همه علاقمندان با کمی سلیقه در روایت تاریخ و هویت محله های تهران و توصیف جاذبه های تاریخی می توانند با نرم افزارهای تلفن همراه خود در ضبط و ویرایش صدا اقدام به ساخت پادکست کنند.
جانفشان اعلام کرد: علاقمندان به مشارکت در ساخت پادکست ” قصه های تهران ” نام خانوادگی خود را به سامانه پیامکی اداره کل میراث فرهنگی استان تهران به شماره ۵۰۰۰۵۴۲۸۷ پیامک کنند تا جزئیات و لینک برنامه برای آنها ارسال شود.
به گزارش ایسنا، حدود ۳۹ ماه از نخستین گزارشهایی که تهدیدهای رو به رشد اسپهبد خورشید را منتشر میکردند، میگذرد. تهدیدهایی که اول و آخرش به فعالیت معادن سنگ دور تا دور غار اسپهبد در سوادکوه مازندران میرسید و میدان تیری که گاهی محل تمرین نظامیان منطقه است، اما در این میان یک تفاوت بزرگ بین سه و سال و اندی قبل با امروز برای محوطهی تاریخی اسپهبد و غارهایش وجود دارد و آن این که امروز گویا تیشهها برای کندن ریشهی «اسپهبد» به ماشینهای مکانیکی تبدیل شدهاند .
نخستین خبرها را مردم منطقه منتشر کردند، «در شرایطی که برای قطع زنجیرهی انتقال ویروس کرونا فعالیتهای نه چندان مهم در کشور تعطیل شدهاند، شرکتهای معدنی بدون تعطیلی و بی وقفه به اقدامات خود در این محوطه به سنگشکنی در دل کوهها مشغول شدند و تا کنون پس از تخریب همهی حریم درجه یک و بخشهایی از عرصه دژ صخرهای تاق فرامرز، این بار به عرصه دژ صخرهای کیجاکرچال تعرض کردند که در اثر تخریب بدنه کوه، قطعات سنگ به اندازه های بسیار بزرگ رها شده و بر سر روستاییان آوار شدهاند. بخش بزرگی از هست اصلی روستا نابود شد و تعدادی از دام های روستاییان تلف شده و هنوز از تلفات انسانی گزارش دقیقی در دست نیست»
انفجار به عرصه و حریم محوطه اسپهبد خورشید آسیب زیادی زد
سامان توفیق، که سرپرستی مطالعات باستانشناسی غار-دژ اسپهبدان را بر عهده داشته و بیش از یک دهه به اقدامات پژوهشی روی این محوطه ها مشغول است، در گفتوگو با ایسنا با تاکید بر اینکه انفجارهای انجام شده در معادن منطقهی سواد کوه مازندران، در حریم غار-دژ اسپهبد خورشید بوده است، میگوید: مجموعهی اسپهبد خورشید محوطهی وسیعی از تاق اسپهبدان، دژهای صخرهای، اشکفتها، قلاع پیرامونی و چندین محوطه مسکونی و گورستانِ باقی مانده از دورههای آهن تا ساسانی و حتی اسلامی را در خود دارد. اما متاسفانه شرکتهای معدنی در عرصه و حرایم محوطهها و گورستانهای مذکور، اقدامات معدنی خود را انجام میدهند.
او با بیان اینکه اتفاق رخ داده در محوطه اصلی غار و حریم درجه دو غار- دژ اسپهبدان رخ داده، ادامه میدهد: از سوی دیگر با توجه به وجود چند غار- دژ اقماری، نقشه حریم و چشمانداز مشخصی برای آن درنظر گرفته شده است، که متاسفانه اقداماتی که توسط معدنکاران در این محوطه در حال انجام است، به این عرصه و حریم آسیب زیادی وارد میکند.
وی با اشاره به رانشی که بر اثر انفجار کوه توسط معدنکاران ایجاد شده، بیان میکند: به همین دلیل در حال حاضر دستور تخلیهی این منطقه را دادهاند، همچنین به تازگی حدود نیم متر برف در این منطقه باریده است و از دیگر سو به دلیل شیوع ویروس کرونا، با تلاش مردم بومی، مبادی ورودی آن مناطق مسدود هستند. بنابراین با توجه به اینکه برای برآورد میزان تخریب، نیاز به حضور در منطقه و صعود به غار و بررسی محوطه با اعضای هیئت و تیم سنگنوردی است، در حال حاضر امکان بررسی محوطه و برآورد خسارات وجود ندارد.
این دانشآموخته دکترای باستان شناسی با تاکید بر اینکه رانشها و هر گونه ارتعاش، لرزش و زمین لرزهها روی این محوطه به شدت تاثیرگذار است، بیان می کند: وزش باد شدید، نزولات جوی، رطوبت ناشی از جنس کارستی کوهها و اقلیم سرد و نیمه خشک باعث فرسایش آثار، محوطه و سازههای چوبی به کار رفته در سازهی غار-دژ اسپهبدان و دژهای صخرهای و قلاع اطراف آن شده است.
وی با اشاره به اینکه این محوطهها از قدمت زیادی برخوردارند، اضافه میکند: متاسفانه این محوطه سالهاست به حال خود رها شده و تا کنون به جز شناسایی و بررسیهای باستانشناسی (توفیق)، دیگر اقدامات میراث فرهنگی مانند حفاظتی، مرمت یا رسیدگی به این محوطه انجام نشده است.
او به معماری شکننده این محوطه اشاره میکند که با وجود استحکام سازههای غار-دژ اسپهبدان در دورههای گذشته، پس از بازدید و بررسیهای میدانی تصاویر دهه ۸۰ با دهه ۹۰، سرعت تخریب این آثار در دهه گذشته به شدت افزایش پیدا کرده و این محوطه ها به صورت روزانه، با لرزشهای انفجاری مواجه هستند.
برداشت سنگ در حریم درجه یک در شرق دهانه غار دژ اسپهبد خورشید
انفجار به ریزش بقایای معماری موجود در محوطه میانجامد
وی با اشاره به آسیبهایی که به شدت و به صورت مستقیم در این اتفاقات به سازه وارد شده و در نهایت به ریزش بقایای معماری موجود در محوطه منجر میشود، اظهار میکند: از سوی دیگر سر و صدای ماشینآلات معادن، میزان رطوبت ناشی از کارستی بودن دره و وجود زمینِ تیراندازی در پای تاق اسپهبدان، که گاهی اوقات برای تمرین نیروهای نظامی استفاده میشود، هر کدام به تنهایی آسیبهای زیادی را به این منطقه وارد میکنند.
توفیق اما با تاکید بر اینکه هنوز روی هیچکدام از این آثار و محوطهها بررسیهای تکمیلی انجام نشده است، بیان میکند: تا جاییکه اطلاع دارم، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران، به دلیل محدودیتهای خاصی که دارد، هنوز به این اتفاق وارد نشده است.
این باستان شناس، موقعیت جغرافیایی معادن در اطراف غار-دژ اسپهبد خورشید را به کمربندی دور تا دور غار تشبیه میکند و ادامه میدهد: دور تا دور کوهی که دژ در آن قرار گرفته است توسط این شرکتهای معدنی تصرف شده و به عرصه و حرایم پیرامونی غار-دژ اسپهبدان دستاندازی کردهاند و از پایین نیز، در حال خالی کردن زیر پای تاق و کوه «لاپ کمر» و «سرخل» هستند.
نمای دیگری از تخریب عرصه و حریم غار دژ، در ضلع شرقی دهانه اسپهبد خورشید
معادن رشد قارچ گونهای در منطقه دارند
به گفتهی او فعالیت این معادن رشدی قارچگونه پیدا کردهاند و همهی بناهای منطقه، دچار آسیب شدهاند، مانند قلعهی کنگلو که اثری ثبتی و منحصر بفرد است، در شرق حریم این محوطهی تاریخی نیز، شرکتی معدنی در پای آن فعالیت میکند.
وی به باطل شدن مجوزِ این معادن در طول سالها و ماههای گذشته نیز اشاره میکند و با اشاره به اینکه هماهنگی در بین متولیان این صنعت وجود ندارد، تاکید میکند: به نظر میرسد دستگاه مسئول قادر نیست به صورت دائم مجوزهای صادر شده را چک کند که کدام یک بار دیگر فعال شدهاند!
او همچنین به تداوم استفاده از میدان تیر در حریم این محوطهی تاریخی اشاره کرده و میگوید: هر چند با پیگریهایی که سال ۱۳۹۵ انجام شد، بهرهبرداری از این میدان تیر متوقف شد اما هنوز تخلیه محوطه انجام نشده و تأسیسات به بیرون انتقال داده نشدهاند. اما آیا استفاده از حریم محوطهای تاریخی مانند غار-دژ اسپهبد خورشید که میتوان آن را از عجایب هفتگانه معماری ایران باستان دانست و خوشبختانه در فهرست آثار ملی نیز به ثبت رسیده، به عنوان میدان تیر کار درستی است؟ و آیا پژوهشگران و گردشگران باید از وسط میدان تیری عبور کنند که از نظر جنبهی روانی روی آنها میتواند تاثیر زیادی بگذارد؟
فعالیت یک معدن در پای “تاق فرامرز”، گردو غبار و حجم تخریب از یک سمت و آلودگی زیادی که به آسیب های بیشتر در محوطه منجر شده از سوی دیگر وضعیت بدی برای محیط زیست منطقه هم ایجاد کرده
محوطهی پایین غار را برای وسایلشان خالی کرده بودند
توفیق حتی به اقدام دیگری توسط معدنکاران در این محوطه اشاره میکند و میگوید: آنها مدتی همهی تأسیسات، ماشین آلات، تانکرهای آب و خاکها را در محوطه پای تاق دپو کرده بودند که درخواست کردیم دستکم فضا را از وجود این وسایل خالی کنند، که متاسفانه با خالی کردن بخش زیادی از محوطهی پایینِ غار با بیل مکانیکی، فضایی جدید برای این وسایل باز کردند و خاک باستانی آن هم به بیرون منتقل شد.
او با بیان اینکه هشت معدن در پیرامون غار-دژ اسپهبدان قرار گرفتهاند، میگوید: معدنی که روز یکم فروردین باعث رانش زمین شد، اکنون در حال برداشت حدود دو کیلومتر از دامنه کوه «سرخل» است و از سوی دیگر اسپهبد خورشید در فاصلهی زمینی حدود یک و نیم کیلومتری با دژهای صخرهای «تاق فرامرز» و «کیجا کرچال» قرار گرفته است، بنابراین در این شرایط و با تخریب و انفجارهای رخ داده شده، میتواند همهی آثار این محوطه ها را برداشت کند.
نمونه دیگری از آسیب های وارد شده به عرصه و حریم غار دژ اسپهبد خورشید
باستانشناسان در غار اسپهبدان چه کردهاند؟
سرپرستی مطالعات باستانشناسی غار-دژ اسپهبدان اما دربارهی کاوشهای انجام شده در این محوطهی باستانی توضیح میدهد: در فصل نخست؛ علاوه بر «بررسی و مستندنگاری باستانشناسی» محوطه چندصد هکتاری غار-دژ اسپهبدان، بازنگری نقشهی عرصه و حریم اثر و ارائه حریم پیشنهادی، آن انجام شد، در ادامه نیز «نقشهبرداری و برداشت پلان و نما از ساختار غار-دژ اسپهبدان» که غیرقابل دسترسی بود با استفاده از تجهیزات سنگنوردی و ایجاد کارگاههای مُعلق روی دیواره و انتقال ابزار و دوربینهای نقشهبرداری به کارگاهها انجام شد که در نهایت شناسایی و درک پلان اصلی و آنالیز ساختاری دژ را به دنبال داشت.
توفیق با بیان اینکه نتیجهی اقدامات دو فصل متوالی پژوهشی در گزارش بررسی ومستندسازی غار-دژ اسپهبدخورشید در دو جلد به وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی داده شد، بیان کرد: پس از سه سال وقفه و فرصتسوزی، در سال جاری، اقدامات باستانشناسی غار-دژ اسپهبدان از سر گرفته میشود تا در فصل سوم گمانهزنی، در راستای ایجاد مسیر دسترسی و کاوش مدنظر تیم پژوهشی و مسئولان ذیربط انجام شود.
این دانشآموختهی دکترای باستانشناسی با اشاره به آثار باستانی شناسایی شده در محدوده غار-دژ اسپهبدان و محدوده فعالیت شرکتهای معدنی- شهرستان سواد کوه، بخش مرکزی، منطقه دوآّب توضیح می دهد: در این محوطه چهار اثر تاریخی شاخص وجود دارد، «دژِ طاق یا غار-دژ اسپهبدان» که امروزه با نام غار-دژ اسپهبد خورشید معرفی شده به شماره ثبتی ۷۸۳۹ در ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. «قلعه باج گیران» با نام قلعه «رواتسر» در ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ با شمارهی ثبت ۱۱۵۳۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. «دژ صخرهای طاق فرامرز» که مجموعهای از تاقهای طبیعی و دستکند با لاشه سنگ و ملات گچ و چوب است که حتی قابلیت مسکونی و دفاعی یافته است و توسط نگارنده شناسایی و پرونده ثبتی آن در سال ۱۳۹۴ به مسئولین ذی ربط ارائه شد. همچنین «دژ صخرهای کیجا کرچال» که با نام غار کیجاکرچال در دهه ۴۰ توسط غارنوردان شناسایی شد، که در حین بررسی و نقشهبرداری از غار توسط اینجانب در دهه ۸۰؛ بقایای سنگ آسیاب و تکهای فلز مفرغ از بدنه یک ظرف بسیار فرسوده، که مربوط به دوران ساسانی بود، به دست آمد.
برداشت خاک باستانی در حریم غار دژ و از پای تاق فرامرز