برچسب: نوازنده و آهنگساز

دیدار این بزرگان موسیقی در حالی انجام شد که قرار است در مراسم اختتامیه سی‌وپنجمین جشنواره موسیقی فجر از هوشنگ ظریف ـ نوازنده پیشکسوت تار ـ به پاس سال‌ها فعالیت هنری‌اش تقدیر شود. هرچند او که چند سالی است در بستر بیماری است، به نظر می‌رسد نتواند در این برنامه حضور پیدا کند.

پری صالحی، همسر هوشنگ ظریف که خود از نوازندگان پیشکسوت ویولن و قیچک است، درباره‌ی تقدیر ظریف در این مراسم، گفت: برای من هم شرکت در این مراسم سخت است و نمی‌روم؛ به همین دلیل یکی از شاگردان همسرم را به جای خودمان می‌فرستم.

در این دیدار دوستانه، موسیقیدان‌هایی از جمله عبدالوهاب شهیدی (خواننده پیشکسوت و نوازنده عود)، حسن ناهید (نوازنده پیشکسوت نی)، نزهت امیری (رهبر ارکستر)، فاضل جمشیدی (خواننده) و کیوان ساکت (نوازنده تار و آهنگساز) حضور داشتند.

هوشنگ ظریف و عبدالوهاب شهیدی، آخرین بار چند سال پیش در مراسم بزرگداشت شهیدی یکدیگر را ملاقات کرده بودند. در این مراسم هوشنگ ظریف بوسه‌ای بر دستان شهیدی زده، او را استاد خود خطاب کرده بود.

هوشنگ ظریف که به بیماری آلزایمر مبتلاست، توانایی به خاطر آوردن دوستان قدیمی خود را نداشت و عبدالوهاب شهیدی که خود ۹۷ سال سن دارد، مدام از این اتفاق ابراز ناراحتی می‌کرد و می‌گفت: تا به حال در زندگی‌ام تا این حد شوکه نشده بودم. اصلا فکر نمی‌کردم تا این حد تغییر کرده باشد!

او سپس رو به ظریف گفت: همه عکس‌های قدیمی‌مان را دارم. دلم می‌خواست یک روز به خانه‌ام بیایی و با هم آنها را ببینیم. خودم پایم شکسته و نمی‌توانم راه بروم، مجبورم با چرخ جابه‌جا شوم.

شهیدی همچنین در جمع بیان کرد: مرا به یاد دارد ولی تنها تصویر تیره‌ای… من در زندگی‌ام آدم به این ساکتی و نجیبی ندیده‌ام. سال‌ها با هم کار کردیم و هیچ وقت از او بدی ندیدم. به یاد دارم پس از یکی از اجراهای ارکستر، به گوشه‌ای خیره شده بود. گمان می‌کنم بیماری او از همان‌جا آغاز شده بود.

پس از این گفته‌ی شهیدی، همسر ظریف، عکسی را به او نشان داد که مربوط بود به ابتدای بیماری.

در این دورهمی کیوان ساکت برای لحظاتی ساز تار را که ساز تخصصی هوشنگ ظریف است، نواخت. با شنیدن نوای ساز، شهیدی به یاد گذشته‌ها افتاد و احساساتی شد.

حسن ناهید ۷۶ ساله هم درباره‌ی ارتباطش با هوشنگ ظریف و عبدالوهاب شهیدی گفت: من از سال ۳۹ به سفارش مرحوم استاد حسین دهلوی به مرحوم استاد نصرت‌الله گلپایگانی که در آن زمان در اداره هنرهای زیبا ارکستری داشت، معرفی شدم و از همان ساعت اولی که در ارکستر نشستم، با استاد هوشنگ ظریف همکار بودم.

ما سال‌ها با هم کار کردیم و کشورهای مهم دنیا را با هم دیده‌ایم و در خدمت استاد عبدالوهاب شهیدی بودیم. در کنسرت‌هایی که با استاد شهیدی و مرحوم فرامرز پایور (موسیقیدان و آهنگساز) داشتیم، خواننده آقای شجریان یا خود استاد شهیدی بود. به هر حال سال‌های زیادی است که یکدیگر را می‌شناسیم. الآن حدود ۶۰ سال است که من استاد ظریف را می‌شناسم. او نمونه اخلاق و هنر است‌. اخلاق استاد شهیدی را هم که دیگر همه می‌شناسند. استاد شهیدی از خواننده‌های بزرگ برنامه گل‌ها و برنامه‌های رادیویی بود. زمانی که مرحوم پایور از دنیا رفت، همکاری ما نیز با ارکستر ملی قطع شد و اغلب در فستیوال‌ها و جشنواره‌های هنری که داور بودیم، یکدیگر را ملاقات می‌کردیم؛ البته تا سه یا چهار سال پیش حال استاد ظریف خوب بود ولی بالاخره بیماری است و خبر نمی‌کند. استاد هوشنگ ظریف سال‌ها شاگردان زیادی را در عرصه‌ی موسیقی تربیت کرده و به کار تدریس پرداخته است.

همسر ظریف هم درباره‌ی علاقه بالای او به تدریس، گفت: او عاشق تدریس بود. کار ما موسیقی بود و در ارکسترها کار می‌کردیم. ولی عشق او این بود که سر کلاس پیش شاگردانش برود. او برای شاگردانش جان داد. اگر نیم ساعت کلاس داشت تمام آن مدت را با شاگردانش کار می‌کرد و از کارش نمی‌زد. او در عین خوش‌ اخلاقی، جدی بود. متاسفانه به این بیماری مبتلا شد و چند سالی است دیگر نمی‌تواند کار کند، وگرنه تا آخرین لحظه کار می‌کرد. در این اواخر افسردگی گرفت که بعد از مدتی به آلزایمر مبتلا شد.

او ادامه داد: ما در گروه آقای پایور بودیم و با هم کار می‌کردیم. پس از انقلاب زمانی که آقای پایور بیمار شد گروه به هم خورد.

نزهت امیری نیز که قبلا با هوشنگ ظریف کار کرده است، در این زمینه عنوان کرد: من افتخار شاگردی استاد ظریف را نداشتم. زمانی که می‌خواستم ارکستر مضرابی ایران را تشکیل بدهم، استاد دهلوی مرا به استاد ظریف معرفی کرد. ایشان علاوه بر اینکه همه شاگردان خود را برای کمک به من بسیج کرد، با شاگردان استاد پایور برای بخش سنتور، شاگردان استاد نریمان برای بخش عود و استاد اسماعیلی بخش تنبک تماس گرفت. او در جمع آوری نوازندگان به من کمک‌های زیادی کرد و بچه‌ها را تشویق می‌کرد که به کلاس‌های تمرین‌ ارکستر بیایند. او بدون اینکه ما رابطه‌ای داشته باشیم، پدرانه به من کمک کرد. اگر بخواهم او را با یک کلمه توصیف کنم، باید بگویم که واقعا انسان نجیبی بود و بسیار دوست داشتنی. او بسیار خوشفکر و نگران رشد هنرآموزان و هنرمندان موسیقی نسل بعد بود.

فاضل جمشیدی نیز بیان کرد که استاد ظریف چند سال است در بستر بیماری است و خدمات بسیاری برای موسیقی انجام داده است و در این زمان مسؤولان نباید از چنین فرد مهمی به سادگی غافل شوند.

۲۴۱۲۴۱

عباس تهرانی، نوازنده پیشکسوت درگذشت

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین،  عباس تهرانی هنرمند پیشکسوت ساز قره‌نی و مؤلف کتاب «آهنگ‌های فولکلور» که سال های زیادی را صرف فعالیت های متعدد پژوهشی و اجرایی موسیقی کرد، روز یکشنبه ۲۵ اسفند دار فانی را وداع گفت.

عباس تهرانی‌تاش متولد ۱۳۰۷ در تهران، مبدع ردیف آوازی ایرانی با ساز کلارینت است که سال‌ها با ساز غربی نوای شرقی را به گوش علاقمندان موسیقی رساند. او از آخرین نوازندگان قره‌نی در موسیقی ایرانی بود که در سال‌های دور، از محضر اساتید برجستۀ موسیقی بهره‌ها برد. این هنرمند از دوران کودکی مجذوب موسیقی شد و خیلی زود در ارکسترها و رادیو راه پیدا کرد. وی در رادیو تلویزیون فعالیت داشت و در آموزشگاه موسیقی به تدریس شاگردان اشتغال داشت.

او تحصیل جدّی موسیقی را ابتدا در محضر سروان مین‌باشیان (افسر موزیک نظام) آغاز کرد. سپس در هنرستان عالی موسیقی ثبت نام و در این حین نزد استاد حسینعلی وزیری‌تبار ردیف‌های موسیقی ایرانی را فرا گرفت.

پس از تأسیس رادیو همکاری خود را با این رسانه فراگیر آغاز کرد و در برنامه‌های موسیقی رادیو ارتش نیز شرکت می‌جست. کار نوازندگی خود را در ارکستر بزرگ مهدی خالدی و همچنین ارکستر برادران نورین دنبال کرد و سپس به ارکسترهای علی محمّد نامداری و شاپور نیاکان پیوست. همچنین با ارکستر شمارۀ ۳ به سرپرستی حسین شهبازیان و نیز ارکستر «شما و رادیو» به سرپرستی ناصر زرآبادی همکاری بسیاری داشت و پس از تشکیل برنامه «گل‌ها» به همت داود پیرنیا به جرگه نوازندگان گل‌ها پیوست.

عباس تهرانی به غیر از کلارینت که ساز تخصصی اوست با نواختن اکثر سازهای بادی به‌ویژه ساکسفون آشنایی کامل دارد. از آثار صوتی او پس از انقلاب می‌توان به آلبوم «تکنوازان ۱» اشاره کرد که ایشان با همراهی هنرمند ارزنده تنبک آقای ایزد کاویانی به تکنوازی و بداهه‌نوازی در مایۀ دشتی، دستگاه ماهور، دستگاه همایون، بیات ترک و بیات اصفهان پرداخته است.

۲۵۸۲۵۸

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، دهمین شب از «نت‌گپ‌های یونسکویی» شب گذشته(چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت‌) در صفحه اینستاگرام کمیسیون ملی یونسکو به صورت زنده با حضور فرهاد فخرالدینی آهنگساز و رهبر ارکستر و آرش امینی آهنگساز و کارشناس موسیقی برگزار شد.

این مشکلات و گرفتاری‌ها در دل تاریخ جا خواهد گرفت

فخرالدینی در ابتدای این برنامه در گفت وگو با آرش امینی موسیقیدان و رهبر ارکستر گفت: «در ابتدا آرزو می‌کنم مردم ایران و جهان از این بلای پیش آمده رهایی پیدا کنند. از کادر درمان که در این روزهای سخت جانفشانی می‌کنند، سپاسگزاری می‌کنم. همچنین به بازماندگان کسانی که به واسطه این بیماری عزیزان خود را از دست دادند، تسلیت می گویم. به هر حال روزهای خاصی را سپری می‌کنیم اما می دانم که این مشکلات و گرفتاری ها در دل تاریخ جا خواهد گرفت و برای آیندگان خواهد ماند.

وی افزود: «هر کار هنری با یک ایده و یک موضوع شروع می‌شود گاهی این ایده ها به وسیله خود شخص ابداع می‌شود و گاهی هم آنها از چیزهای دیگر الهام می گیرند چون ما نمی توانیم نسبت به محیط خود بی تفاوت باشیم. ما در موسیقی گسترش یک واحد ملودی کوچک را می‌بینیم که موضوعات بزرگ تر را ایجاد می‌کند. در واقع نحوه بسط و گسترش این موتیف شامل تکرارهای آن است بنابراین وقتی آهنگساز می‌خواهد کاری را شروع کند باید دسترسی به این موتیف ها را داشته باشد تا از موضوع اصلی در اثر خود به دور نیفتد. بعضی وقت‌ها برای رسیدن به این موتیف می‌شود از ادبیات کمک گرفت، به طور کلی چیزی که باید بدانیم این است که وحدت و یگانگی اثر با تکرارها تامین می‌شود. اگر ما دید همه جانبه به این موتیف داشته باشیم و آن را خوب بشناسیم، می‌توانیم آن را بسط و گسترش بدهیم.»

فخرالدینی در پاسخ به پرسش امینی درباره سوژه پردازی در تولید موسیقی بیان کرد: «در موسیقی برای اینکه بتوانیم کاری را انجام بدهیم نیاز به یک سوژه داریم که حالا نامش را موتیف می‌گذاریم. می‌شود این موتیف ها را از کوچکترین موضوعات به دست آورد البته باید نیروی آفرینش در انسان باشد و به راز و رمز این مسایل آگاهی کامل داشته باشیم چراکه هر کسی نمی‌تواند یک موتیف را بسط و گسترش بدهد.»

تعریف موسیقی توصیفی از نگاه استاد و یک روایت از «سربداران»

امینی در ادامه با طرح پرسش درباره موسیقی توصیفی از استاد فخرالدینی درخواست کرد در این باره صحبت کند و فخرالدینی نیز درباره موسیقی توصیفی گفت: «ما عادت کرده‌ایم که در ادبیات خودمان دنبال شعری بگردیم که بتوانیم یک تصنیف روی آن بنویسیم. ولی تقریبا عادت نکرده‌ایم که ببینیم  چگونه می‌شود یک داستان را هم با موسیقی تعریف کرد. من منظورم استفاده از کلمات نیست بلکه آنچه که اتفاق افتاده به وسیله موسیقی بیان و توصیف شود برای مثال فردوسی داستان سیاوش را به خوبی توصیف می‌کند لازم است این موسیقی که در دل ابیات فردوسی وجود دارد درآورده و استفاده شود. برای مثال آتش برای یک آهنگساز بسیار الهام‌بخش است، یا تجسم گریه در موسیقی به ویژه موسیقی ایرانی بسیار کاربردی است.»

او ادامه داد: «گریه کردن حالت مهمی در زندگی انسان‌ها دارد از همین رو در موسیقی «سربداران» من از این مطلب استفاده کردم یعنی در موسیقی آن می‌توانیم تصور کنیم که زن ها گریه می‌کنند و مردها به آنها آرامش می‌دهند. در واقع در مقام نوا به زن ها جواب می‌دهند چون زمانه، زمانه‌ای بود که نمی توانستند احساسات خود را با دهان باز بیان کنند . شما در تیتراژ «سربداران» همین را می بینید چون موسیقی با زمزمه آغاز و تبدیل به فریاد می‌شود. یعنی رفته رفته که مبارزان پیروز می‌شوند موسیقی هم غرش پیدا می‌کند. این یک موضوع مهم است که در جنگی که در پیش است، طبل ها و شیپورها به صدا دربیایند در طرف مقابل هم وقتی بزمی در کار است باید سازهای بزمی مورد استفاده قرار بگیرند.»

فخرالدینی توضیح داد: «متاسفانه بعضی‌ها فکر می‌کنند ریتم‌های بزمی پیش پا افتاده‌اند در حالی که در ادبیات حافظ و مولانا هم همین ریتم‌ها وجود دارد اما درباره آنها جرات نمی‌کنند چنین حرفی را بزنند. اما درباره موسیقی به راحتی می‌گویند این موسیقی روحوضی است. چطور در شعر حافظ خوب اما در موسیقی بد است؟»

خاطراتی از روزهای خوب و بد مدیریت در موسیقی

او در پاسخ به پرسش دیگری درباره علل کم‌کاری خود در موسیقی هم گفت: «من پرکار بودم ولی بعدا کمی دلگیر شدم چون تمام عمرم را صرف خدمت به موسیقی کردم. زمانی بود که در هنرستان تدریس می‌کردم، برنامه‌های هنری آن را مدیریت می‌کردم و رهبر ارکستر هنرستان هم بودم به هر حال از حق زن و بچه‌ام می‌گذاشتم علاوه‌بر این رهبر دائمی رادیو تلویزیون ملی ایران هم بودم یعنی تمام عمرم یا سر کلاس گذشت یا سر ارکست و یا برای ساخت آهنگ بودم البته هنوز هم مشغول آهنگسازی هستم گویا ذاتم این گونه است که نمی‌توانم بیکار بمانم. ارکستر موسیقی ملی به جایی رسید که با کنسرت‌های خیلی خوب در دنیا درخشید اما متاسفم که می گویم باز به بیراهه رفت و نگذاشتند آنطور که دلم می‌خواست سیر صعودی آن حفظ شود.»

این آهنگساز گفت: «یادم است وقتی دیدم نمی‌توانم در رادیو کار کنم خیلی ناراحت شدم یعنی سال ۵۸ چنان وضعی پیش آوردند که من استعفا دادم و گفتم دیگر کار نمی‌کنم. جالب است که پس از چندی انقلاب فرهنگی شد و در پی آن دانشگاه‌ها تعطیل شدند. به همین صورت تدریس من هم تعطیل شد. تصور کنید آدمی که این همه فعال بود به یک باره بیکار شد. روزهای سختی بود تا اینکه موسیقی «سربداران» را آغاز کردم و برخی از بچه‌ها را به کار گرفتم. به همین ترتیب راهم عوض شد، دیگر به سمت ارکستر سمفونیک آمدم و آثاری هم به وجود آمد. تا اینکه در سال ۷۶ آقای مهندس کاظمی از من خواستند ارکستر موسیقی ملی را در فرهنگسرای بهمن تشکیل بدهم ابتدا نپذیرفتم چون دل خوشی نداشتم اما آنها سعی کردند که من را راضی کنند به طوری که بعدها مجددا عنوان کردند که حیف است که ارکستر موسیقی ملی نداشته باشیم و شما این کار را بپذیرید.»

وی ادامه داد: «به همین ترتیب آزمون آن برقرار شد و کار سر و سامان دادن آن یک سال طول کشید سپس به تالار وحدت رفتیم و ارکستر سمفونیک شکل گرفت. من وظیفه خودم می دانستم که از همه عزیزانی که می‌توانستند کمک کنند دعوت کنم تا با هم همکاری کنیم از همین رو اولین افتتاحیه با آثاری از خودم و دوستان دیگر و با خوانندگی آقای شجریان انجام شد و این راه باز شد برای جوان ترها که کار کنند. البته همان زمان در دانشگاه و منزل خودم کلاس های آهنگسازی داشتم به همین واسطه می‌دیدم که بچه ها دوست داشتند کارهای خود را بشنوند . پس من هم راه را برای آنها باز گذاشتم به همین ترتیب ارکستر موسیقی ملی آزمایشگاهی شد برای اجرای آهنگ هایی که بچه ها می نوشتند و دوست داشتند، بشنوند. البته نتیجه این کار هم خوب شد یعنی تعداد زیادی از افرادی که در آن زمان در آن ارکستر و کلاس‌های من بودند، حالا تبدیل به آهنگسازان خوبی شده‌اند و من خوشحالم از اینکه می‌درخشند. ضمن اینکه ارکستر موسیقی ملی به جایی رسید که با کنسرت‌های خیلی خوب در دنیا درخشید اما متاسفم که می گویم باز به بیراهه رفت و نگذاشتند آنطور که دلم می‌خواست سیر صعودی آن حفظ شود. به هرحال ارکستر موسیقی ملی را به زوال کشاندند.»

هنوز بهترین اثرم را نساخته ام

او در پاسخ به این سوال که کدام اثرش را بیش از آثار دیگرش دوست دارد، گفت: «واقعیت این است که هنوز اثری را که خیلی دوست داشته باشم، نساخته‌ام. روزی جلسه‌ای در رادیو بود آقای ابتهاج آن زمان سرپرست موسیقی رادیو بودند. ایشالا گفتند آیا نمی‌شود به جای این سنتی که خواننده می‌خواند و تنها یک تک‌نواز با او همراهی می‌کند، ارکستر فعال شود و جواب خواننده را بدهد؟ همه گفتند شدنی نیست. من آن روز جوان بودم و گفتم این را من می نویسم همه تعجب کردند تا اینکه همین چهار مضراب چهارگاه به همراه ارکستر نوشته و با ارکستر اجرا شد و مورد توجه قرار گرفت. به دنبال آن یک شعر از سعدی انتخاب کردم و از آقای شجریان خواستم که بخواند. سپس آن قطعه اجرا و باعث تعجب همه شد چون اجرای خوبی داشتیم یعنی ارکستر فعال بود و نمی‌گذاشت یکنواخت شود. خاطره خوبی از آن دوران دارم.»

این آهنگساز در پایان گفت:«به نظرم جوان‌ها نباید بترسند باید جلو بروند و یاد بگیرند که از کار خسته نشوند. کار در چنین روزهایی که اکثر مردم در خانه‌های خود هستند و نمی‌دانند چه باید کنند، بسیار خوب است، کار جوهر انسان است و انسان را زنده نگه می‌دارد.»

پخش بخش هایی از موسیقی سریال های امام علی (ع) و سربداران از دیگر بخش های این برنامه بود.