به گزارش ایسنا، بسته شدن بسیاری از مرزهای هوایی، زمینی و دریایی با همهگیر شدن ویروس کرونا، سازمان جهانی جهانگردی را بر آن داشته تا در همکاری با سازمان جهانی بهداشت، با انتخاب شعار « فردا سفر کنید»، مسئولیتپذیری بینالمللی و مشترک صنعت گردشگری در مواجهه با شیوع ویروس کرونا را توسعه دهد.
این سازمان که اختلال ایحادشده در سفر را بیسابقه دانسته است، در تازهترین گزارش اعلام کرد: تقریبا همه مقاصد جهان از ژانویه سال ۲۰۲۰ (همزمان با آغاز سال نو) محدودیتهایی را در زمینه سفر اعمال کردند، برخی حتی گام بلندتری برداشته و برای مهار این ویروس همهگیر، سفر را به طور کامل ممنوع کردهاند.
تحقیقات اخیر UNWTO نشان می دهد: از تاریخ ۶ آوریل، ۹۶ درصد از کل مقاصد در سراسر جهان محدودیتهای مسافرتی اعمال کردهاند؛ حدود ۹۰ مقصد مرزهای خود را به طور کامل و یا جزئی به روی گردشگران بستهاند، درحالی که ۴۴ مقصد بسته به کشور مبدأ، مرزهایشان را به روی بعضی از مسافران بستهاند.
بررسی این سازمان جهانی از مناطق مختلف نشان میدهد: در منطقه آفریقا، آسیا، اقیانوس آرام و خاورمیانه، ۱۰۰ درصد مقاصد محدودیتهای مربوط به COVID-۱۹ را از ژانویه سال ۲۰۲۰ به تصویب رساندهاند. در قاره آمریکا ۹۲ درصد مقاصد گامهای مشابهی برداشتهاند، در حالی که در اروپا، این نسبت ۹۳ درصد است که تقریبا از تاریخ ۶ آوریل، سفر را محدود کردهاند.
این محدودیتها شامل بسته شدن کامل یا جزیی مرزها در مقابل گردشگران، ممنوعیتهای مسافرتی فقط خاص مقاصدی که درگیری بیشتری با ویروس کرونا داشتهاند، تعلیق کامل یا جزیی پروازها در برخی مقاصد، ابطال یا تعلیق صدور ویزا و اقدامات دیگری از جمله الزام به قرنطینه یا خودانزوایی مسافران برای مدت زمان تعیینشده در کشور مقصد و الزام همراه داشتن گواهیهای پزشکی و سلامت هنگام مسافرت است.
پیشبینی بسیاری از کشورها بر این است که تا پایان سال ۲۰۲۰ محدودیتهای مسافرتی به همین منوال ادامه داشته باشد.
«زوراب پولولیکاشویلی» ـ دبیرکل سازمان جهانی جهانگردی ـ گفت: هیچ رویداد دیگری مثل COVID-۱۹ تا این حد روی سفر و جهانگردی تأثیر نداشته است. دولتها مسائل بهداشتی را در اولویت قرار داده و محدودیت های کامل یا جزیی را در سفر را اعمال کردهاند. با تعلیق گردشگری، منافع حاصل از این بخش در معرض تهدید قرار گرفته است؛ میلیونها شغل ممکن است از بین برود و پیشرفتهایی که در زمینه رشد اقتصادی پایدار حاصل شده بود، ممکن است قابل بازگشت نباشد. UNWTO از دولتها میخواهد به طور مستمر محدودیتهای مسافرتی را مرور کرده و به محض اینکه شرایط بیخطر شد، آنها را آسان یا لغو کنند.
بهگزارش ایسنا به نقل از روابطعمومی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی تهران، پرهام جانفشان خبر داد: از معاونت میراثفرهنگی استان درخواست شده تا با همکاریِ فرمانداریها، دهیاران و انجمنهای مردمی، شناسایی نواهای آیینی ماه رمضان در سطح تهران در دستور کار قرار گیرد.
او با بیان اینکه بر این اساس قرار است پس از تهیه مستندات اقدام به ثبت این میراث معنوی در فهرست آثار ملی شود، گفت: تنوع فرهنگی ایران باعث شده تا هر منطقه از کشور نواهای آیینی و مذهبی خاص این ماه مبارک را برای خود داشته باشند.
وی تاکید کرد: بیتردید نواهای ماندگاری در سحرخوانی، موقع افطار و مراسم شبهای قدر، در سطح استان تهران وجود دارد که برای حفظ و احیای آنها نخست نیازمند شناساییشان هستیم.
بیانیه ایکوم و اینترپُل درباره چالش امنیتی موزهها
بیانیه ایکوم و اینترپُل درباره چالش امنیتی موزهها
به گزارش ایسنا، موزهها محل نگهداری تاریخ و فرهنگ ملتها و میراث جامعه بشری است، بنابراین ضروری است تا با انجام اقدامات لازم امنیتی و پیشگیرانه میراث خود را از هرگونه حملات و جنایت محافظت کرده و توان حفاظتی موزهها افزایش و تقویت شود.
به همین دلیل نیز کمیته بینالمللی مراقبت از موزههای ایکوم و اینترپل توصیهنامه مشترکی را در ۲۳ آوریل برای امنیت میراث فرهنگی در زمان تعطیلی چالشی برای موزهداران ایجاد و خدمات پلیس در زمان بحران COVID-۱۹ را در وبگاه رسمی ایکوم منتشر کرد که فایل پی دی اف آن نیز قابل دسترس است.
در مهمترین سرفصلهای این بیانیه مشترک اینطور تاکید شده است: «از آغاز بحران جهانی شیوع ویروس کرونا، موزههای جهان ناگزیر شدند به طور موقت درهای خود را برای محافظت از بازدیدکنندگان ببندند. اقدامات مربوط به خودقرنطینگی چالش بزرگی را برای متخصصان موزه ایجاد کرده که باید امنیت مجموعههای خود را همچنان حفظ کنند.
شورای بینالمللی موزهها (ایکوم) سرقتهای اخیر در موزههای بریتانیا و هلند را محکوم میکند و با وجود شرایط قرنطینه تداوم بهبود و بهروزرسانی سیستم امنیتی موزهها را بسیار حیاتی میداند.
ایکوم در دهههای گذشته هچنان به حمایت از جامعه جهانی موزهها در جهت حفاظت از مجموعههایشان و از طریق ارائه راهکارها و ابزارهای ساده در رابطه با امنیت پرسنل حفاظت، سامانههای تشخیص نفوذ، دوربینهای مداربسته، ارتباطات درونی و گزارشدهی پرداخته است.
واحد آثار هنری پلیس اینترپل نیز همچنان به محافظت از میراث فرهنگی در ۱۹۴ کشور عضو خود میپردازد. شورای بینالمللی موزهها و اینترپل در واکنش به چالش امنیتی موزهها در دوران قرنطینه ناشی از شیوع ویروس کرونا، در بیانیهای مشترک پیشنهاداتی را ارائه دادهاند:
* استفاده از پرسنل حفاظتی موزهها به صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز در هفته
* بررسی تمامی سامانههای امنیتی شامل دوربینهای مداربسته و آژیرهای هشدار درون و بیرون موزه به صورت مداوم توسط پرسنل حفاظت
* ایجاد رویههایی برای ارتباط و تبادل اطلاعات میان پرسنل حافظتی و مدیر (ها)
* مدیریت موزهها و پرسنل حفاطتی باید فهرستی دقیق و روشن از کسانی ایجاد کنند که مجوز ورود به ساختمان را دارند
* محیط اطراف ساختمان موزه باید از طریق پرسنل حفاظت بررسی شود (بویژه زمانی که دوربین مداربسته موجود نیست)
* ممانعت و محدودیت نزدیک شدن وسایل نقلیه به محیط و داخل محوطه موزه
* اجتناب از جابهجایی آثار هنری
* ارائه گزارش هفتگی از سوی پرسنل حفاظتی به مدیریت موزه
همچنین شورای بین المللی موزه ها (ایکوم) و پلیس اینترپل، مدیران موزهها را به ایجاد ارتباطی نزدیک با نیروهای پلیس و تبادل اطلاعات تشویق میکند.
موزهها در کنار دیگر محوطههای تاریخی، کتابخانه، اماکن مذهبی و … تحت تاثیر شیوع ویروس کرونا قرار گرفتهاند، بنابراین نکات امنیتی ذک شده در بالا را میتوان با دیگر اماکن نیز به اشتراک گذاشت.»
به گزارش ایسنا، جبرییل نوکنده با بیان اینکه روزهای ماه رمضان و فضای معنوی حاکم، فرصتی دیگر برای آشنایی و درک میراث ارزشمند فرهنگ و هنر دوران اسلامی در کشور است، افزود: با توجه به محدودیت اعمالشده در بازدید از موزهها به دلیل شیوع کرونا، در این فرصت موزه ملی ایران هر روز یکی از آثار فاخر باستانشناسی و هنر دوران اسلامی ایران را از طریق فضای مجازی معرفی میکند.
او هدف از انجام این کار را آشنایی هرچه بهتر و بیشتر مخاطبان با هنر و تمدن اسلامی ایران دانست و گفت: آثار منتخب شامل نسخههای خطی قرآنی، نسخههای خطی، قطعات خوشنویسی، محراب، کاشیکاری، آثار گچبری، پارچهبافی، فرشبافی، هنر فلزکاری، سکه و مهر و سفالینه است که آیات قرآنی به صورت مستقیم روی این آثار نمایان است و کتیبهها و نشانههایی با مضامین دعا، حدیث، ذکر ائمه و صلوات بر آنها نقش بسته است.
او با بیان اینکه تنوع و گوناگونی از ویژگیهای منحصر بهفرد هنر دوران اسلامی در ایران است، افزود: هنر اسلامی در عین این تنوع از یک وحدت برخوردار است که همیشه با الهام از وحی و سنت منتج به خلق آثار بیبدیلی شده که امروز مایه افتخار هنر اسلامی در سراسر جهان است.
به گفته نوکنده، علاقمندان میتوانند از طریق وبگاه موزه ملی ایران به آدرس http://irannationalmiseum.ir هر روز با یک اثر ارزشمند از موزه ملی ایران آشنا شوند.
پیشنهاد باستانشناسانه برای قدردانی از کادر درمانی
پیشنهاد باستانشناسانه برای قدردانی از کادر درمانی
به گزارش ایسنا، جامعه باستانشناسی ایران در نامهای خطاب به علیاصغر مونسان – وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی – با اشاره به تلاشهای مجموعه سلامت و پزشکی کشور در دو ماه گذشته، نوشت: «مجموعه سلامت و درمان کشور به ویژه پرستاران و پزشکانِ بیمارستانها و آزمایشگاهها در دو ماه گذشته در خط نخست نبرد مبارزه با بیماری همهگیر کرونا قرار داشتند و فشارهای سنگین جسمی و روحی این نبرد آنها را در شرایط دشواری قرار داده و سبب فرسایش و کاهش تاب و توان آنان شده است.
بر همه ما لازم است که آنان را در این دشواری تنها نگذاشته و یاریگرشان باشیم. به همین دلیل و به سبب جایگاه وزارتخانه در سرپرستی و اداره امور میراث فرهنگی و گردشگری کشور، پیشنهاد میکنیم برای انرژیبخشی و به پاس همه تلاشهای این مجموعه ارزشمند که فداکارانه و بیباکانه به خدمت هموطنان خود مشغولند، پس از پایان این بیماری سهمگین، تسهیلاتی چون بازدید از مکانهای تاریخی و گردشگری که زیر نظر وزارت خانه فعالیت دارند، در اختیار آنها قرار گیرد.
«جامعه باستانشناسی ایران» به عنوان تشکلی مردمنهاد نیز آمادگی دارد توان و دانش تخصصی خود و اعضایش – به عنوان کارشناسان و متخصصان میراث فرهنگی و تاریخی کشور – را برای معرفی و شناساندن میراث تاریخی و تمدنی این سرزمین به مجموعه سلامت کشور هر زمان و مکان که دانشگاه و دانشکدههای علوم پزشکی لازم بدانند، صادقانه در اختیار قرار دهد تا بدانند فداکاریها و بیباکیهای آنان فراموششدنی نیست.»
کرونا با موزهها چه کرد؟/ضرر اقتصادی کرونا به موزهها
کرونا با موزهها چه کرد؟/ضرر اقتصادی کرونا به موزهها
به گزارش ایسنا، هر چند بعد از گذشت حدود ۲۰ روز از آغاز شیوع کرونا در کشور و با مطرح شدن درخواستهای متعدد از سوی موزهداران و برخی مسوولان موزهای، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در ۲۰ اسفند در نامهای با قید «آنی – حائز اهمیت» دستورِ «تعطیلی موزهها، کاخموزهها و اماکن تاریخی و فرهنگی در تعطیلات نوروز ۹۹» را صادر کرد. اما قطعا در این شرایط و براساس آنچه که موزهداران در روزهای نخست آغاز بحران پیشنهاد داده بودند، نمیتوان تعطیلی موزهها را عاملی برای بی توجهی به علاقمندان این حوزه دانست.
چون دستکم موزهداران تلاش کردند تا در صفحات مجازی خود نه تنها بخشی از فضای موزهای که خود در آن فعالیت دارند را معرفی کنند، از سوی دیگر تلاش کردند با انجام گپ و گفتهای آنلاین در فضای مجازی و بیشتر اینستاگرام با هم صنفیهای خود که دستی بر آتش دارند مشکلات موزهها در شرایط کرونایی در کشور را بررسی کنند.
جبرییل نوکنده – مدیر کل موزه ملی ایران – یکی از مهمانان صفحه «فرهنگ موزه» در اینستاگرام بود که در مقابل رضا دبیرینژاد به بیان وضعیت این موزه در روزهای کرونایی پرداخت. البته او به مکالماتی که با برخی از همتایانش در دیگر موزههای دنیا داشته نیز اشاره میکند که از آنها به عنوان به دست آوردن تجربه یاد میکند.
آسمان جهان موزهداری دنیا، مانند آسمان موزهداری ایران است
نوکنده نخست به بررسیهایی که از وضعیت فعالیت حدود ۲۰ موزه رسمی دنیا داشته اشاره میکند و میگوید: آسمانِ جهان موزهداری دنیا درست مشابه آسمان موزهداری در ایران است. مساله این است که در ایران تا قبل از مطرح شدن بحران کرونا، هیچگاه تجربهای از مقابله با یک ویروس نداشتهایم. در حالی که چین در سال ۲۰۰۳ اقداماتی برای مقابله با بیماری مانند سارس انجام داده بود.
او از آغاز تعطیلی برخی موزههای دنیا برای مقابله با ویروس کرونا میگوید: «موزههای چین در ۲۵ فوریه رسما تعطیل شدند و زمان فعالیت دوباره را «تا اطلاع ثانوی» اعلام کردند. کرهی جنوبی موزههای خود را ۲۵ فوریه و با تاکید بر «تا اطلاع ثانوی» تعطیل کرد. کشور ژاپن موزههای خود را ۲۱ فوریه تعطیل و اعلام کرد که همه نمایشگاههای موزهای نیز کنسل شدهاند و در زمانِ دیگری باز میشوند. موزههای بزرگ مصر فقط در وب سایت خود تاکید کرده بودند «موزهها تعطیل هستند» و حتی افتتاح موزه رسمی ۱۰۰ هزار ویترینی خود را تا سال ۲۰۲۳ به تعویق انداختند.»
وی در ادامه از نوع رفتار مدیران موزهای کشورهای دیگر مانند انگلیس، آفریقای جنوبی، استرالیا و ترکیه میگوید که برخی با ایجاد هشتگِ «#در_خانه_بمانید» مردم را برای این کار ترغیب میکنند و حتی برخی از موزهها از راههای ارتباطی جدیدی بین مخاطبان و موزهها خبر میدهند.
نوکنده با تاکید بر اینکه در بررسیهایش از ۲۰ موزه دنیا در پنج قاره جهان به این نتیجه رسیده که همه موزهها نمیدانند چه زمانی فعالیت خود را از سر میگیرند، ادامه میدهد: در عین حال همهی آنها پیشنهاد میکنند که مخاطبانشان ارتباط خود را از طریق فضای مجازی با موزه قطع نکنند، هر چند همگی از اینکه بازدیدکنندگان سنتی خود را از دست دادهاند در شوک هستند.
او اما به جلوتر بودن موزههایی اشاره میکند که زیرساختهای اینترنتی شان را در گذشته قوی کردهاند و اکنون جلوتر از بقیه در حال فعالیت هستند.
وی با اشاره به زمان ثبت شدن وجود این ویروس در کشور، ازتلاش موزه ملی ایران برای پیدا کردن یک راهحل جدید خبر میدهد و میگوید: نخست فکر کردیم اقدامات اولیه را انجام دهیم، با استفاده از تبسنج، فضای بازدید را چک کنیم، سرویسهای بهداشتی دو گروه کارکنان و بازدیدکنندگان موزهها را جدا کنیم و برای کارکنان موزه وسایل بهداشتی مورد نیاز را تامین کنیم و به بازدیدکنندگان آموزش دهیم که فاصله محیطی خود را رعایت کنند. از سوی دیگر نگران امنیت آثار تاریخی نیز بودیم.
نوکنده همچنین از پیگیریهایش با کارشناسان پژوهشکده حفاظت و مرمت پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری خبر میدهد تا تاثیر ویروس و نحوهی پاکسازی آن از روی آثار تاریخی را بررسی کنند.
از جهش ۸۰ ساله تولید محتوا تا اقدامات پژوهشی کارکنان موزهها
مدیر کل موزه ملی ایران اما در ادامه از مشورتهای جمعی با موزهداران دیگر خبر میدهد که به مروربه یک کار جمعی منجر شد، همدلیای که بین موزههای کشور در ۱۳ روز نخست فروردین ایجاد شد عاملی بود تا ۱۳ موزه کنارهم قرار بگیرند، هرچند بازدیدها به صورت سنتی انجام نمیشدند.
وی در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به تهیهی ۴۰ فیلم از موزه ملی برای بارگذاری در سایت آپارات اشاره میکند و از وضعیت نمایشگاههای مختلف برگزار شده در موزه ملی ایران میگوید که قرار بر نمایش آنلاین این نمایشگاهها توسط یک اپلیکیشن جدید شد.
وی همچین از برنامهریزی برای فعالیت کارمندان موزه ملی به صورت دورکاری خبر میدهد و میگوید: کارکنان پژوهشی ماموریت گرفتند تا به طور متوسط هر روز پنج اثر را در قالب یک کار دیجیتال معرفی کنند و از طریق ایمیل در اختیار موزه قرار دهند.
او با تاکید بر اینکه مدیران تالارهای مختلف موزه در مدت زمان تعطیلی موزه، موظف به بازدیدهای مستمر از تالارهای مختلف شدند، ادامه میدهد: از سوی دیگر آنها موظف شدند تا زیرنویسِ آثار تاریخی را چک و مشکلات موجود را برطرف کنند.
مدیر کل موزه ملی ایران با تاکید بر اینکه زیرساختهای سایبری موزههای کشور ضعیف هستند، ادامه میدهد: امیدواریم کرونا بهانهای باشد تا ما زودتر بتوانیم با زبان فضای مجازی آشنا شویم. چون اگر بخواهیم موزهها را از نظر تولید محتوا به قبل و بعد از کرونا تقسیم کنیم جهش تولید محتوا به اندازهی بیش از ۸۰ سال گذشته میرسد.
ضرر نمایشگاههای موزهای دنیا از کرونا
او در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به برنامهریزیهایی که این موزه برای برگزاری نمایشگاههای مختلف در طول امسال داشت، میگوید: برگزاری نمایشگاه ایران در چین، به سال ۲۰۲۱ منتقل شد. همچنین قرار بود یک نمایشگاه از آلمان به موزه ملی بیاید که به سال ۲۰۲۱ منتقل شد و نمایشگاه دیگری به طور کامل فعلا کنسل شد.
وی با اشاره به اینکه متاسفانه نمایشگاههای موزهای در این حوزه بسیار ضرر کردند، این ضرر را حتی در سطح بینالمللی تعمیم میدهد.
باید یک پروتکل بهداشتی رسمی برای موزهها تدوین شود
او اما دربارهی بودن یا نبودن پروتکلهای بهداشتی برای موزههای دنیا نیز بیشترین درصدِ وجود این نوع پروتکلها را به شرایط کنونی کرونا در دنیا تعمیم دادو افزود: اکنون اکثر کشورهای دنیا در حال تجربهی جدیدی هستند. هنوز در وب سایت هیچ موزهای راهکاری برای نوع بازدید از موزهها در پساکرونا مطرح نشده است، هر چند اکثر موزهها در حال بررسی هستند، اما چیزی به صورت مشخص منتشر نشده است.
به گفتهی وی شاید به همین دلیل نیز سادهترین راه یعنی تعطیلی موزهها در مواجه با این بحران اجرایی شده است.
نوکنده قرار گرفتن موزهها در لیست مشاغل پر خطر را خود مسالهای میداند که باید به آن توجه کرد و ادامه میدهد: از سوی دیگر در بحث بهداشت کارکنان نیازمند تدبیر هستیم، هرچند قدری دراین حوزه ابهام داریم و واضح نیست که باید چطور با آن برخورد کنیم.
او در ادامه از لزوم تدوین یک پروتکل رسمی برای موزهها صحبت میکند و میگوید: نخست باید ببینیم با کدام رفتار موزه میتواند یک دوره آرامش جدید را طی کند و اجازه دهد چه تعداد بازدیدکننده، کدام شی را ببینند و آیا باید رفتار متفاوتی با آثار تاریخی دارای مواد آلی داشت و اصلا صحبت در زمان حضور در کنار برخی از آثار تاریخی چه تاثیری روی آثار میتواند داشته باشد.
اگر موزهها باز شوند، باید چه کار کرد؟
وی اما به لزوم استقرار یک کارمند بهداشت در هر موزه در صورت بازگشایی مجدد موزهها تاکید میکند و ادامه میدهد: به جز فاصلهگذاری در موزهها، باید همهی بازدیدکنندگان نیز از نظرسلامت بررسی شوند تا از یک سو کمترین خطر برای بازدید کنندگان دیگر وجود داشته باشد و از سوی دیگر احتمال هر نوع تاثیری روی آثار تاریخی از بین برود.
او با تاکید بر اینکه انجام هر کدام از این رفتارها در موزه تا زمانِ برگشت به شرایط عادی، نیازمند مسوولانه برخورد کردن همه افراد است، میافزاید: اگر قرار باشد پایان اردیبهشت موزه ها باز باشد باید برای احتیاط چند پروتکل انضباطی و بهداشتی تعبیه کرد. حتی شاید نیاز باشد تا مسیر بازدید در سالنهای موزه را محدود کرد. انجام این کارها با تمرین امکان پذیر است.
به اعتقاد نوکنده، آموزش مهمترین مسالهای است که باید به آن توجه کرد که برای انجام آن نیز نیاز به یک کار جمعی است.
کارهای نکرده موزه ملی را در زمان کرونا انجام میدهیم
او با بیان اینکه کارهای مغفول نکردهای در موزهها هستند که باید به نتیجه برسند، ادامه میدهد: با آغاز این شرایط فکر کردیم میتوانیم کاتالوگ آنلاین تمام سه هزار اثر تاریخی نمایش داده شده در موزه را تا پایان ماه می قابل دسترس کنیم.
وی با بیان اینکه همتایانِ موزهای در دیگر کشورها، در دیجیتال سازی موزهها و ثبت خاطراتِ موزهای پیشقدم هستند، ادامه میدهد: در این زمان میتوانیم گردآوری اطلاعات قدیمی از موزهها را انجام دهیم. با این کار میتوانیم بزرگترین خدمت را به خودمان و موزهها داشته باشیم. اینکه در طول این سالها چکار کردهایم یک خودسنجی است. این اطلاعات باید در اختیار موزه باشد، من جزء آن افرادی هستم که معتقدم این موارد باید مکتوب شوند، هر چند اگر در آرشیو محرمانه موزه قراربگیرند.
او آشنایی آیندگان با رفتار امروزِ متولیان موزهای در مواجهه با بحران کرونا را نمونهای از این آرشیو میداند که باید نسبت به جمعآوری آن اقدام کرد و میگوید: ۵۰ سال بعد اگر کسی آرشیو را دید و با تجربهی امروز موزهداران آشنا شد، ما به حفاظت از آثار تاریخی کمک کردهایم.
ضررهای اقتصادی کرونا بر موزهها
نوکنده با اشاره به درآمد موزه ملی ایران در اسفند ۱۳۹۷ و فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۸ که به مبلغی معادل یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون رسیده بود، میگوید: در حال حاضر گامهای نخست برای بازگرداندن درآمد موزهها به آنها انجام شده است. امسال نیز پیشبینی درآمد را تا حدود دو میلیارد داشتیم اما متاسفانه این فرصت اقتصادی از دست رفت و در واقع اقتصادِ فرهنگی کشور با ضرر مواجه شده است.
او با اشاره به ضرری که به موزههای خصوصی وارد شده، ادامه میدهد: موزه ملی ایران نیز بیش از یک میلیارد در این دوران ضرر کرد.
برگزاری نمایشگاه پساکرونا از موزهها
نوکنده اما به تاثیر مثبت این دوران بر موزهها نیز اشاره میکند و میگوید: معتقدم شاید نیاز باشد که در پساکرونا نمایشگاهی برگزار کنیم و حال موزهها را در این زمان به نمایش بگذاریم. میتوانیم از امروز دادهها و یافتههایمان را جمعآوری کرده و آنها را ارزیابی کنیم.
او با تاکید بر اینکه بیشک رفتارهای امروز در موزهها برای آیندگان یک تجربه محسوب میشود، ادامه میدهد: باید مستندات را جمعآوری کنیم و نمایشگاهی موزهای حتی به صورت دیجیتال فراهم آوریم. مستندات مهم و تاثیرگذارند.
در رفتارهای موزهای بازنگری کنیم
او با بیان این که کرونا موزهها را تحدید کرده به گونهای که بازدیدکنندگان خود را به صورت فیزیکی از دست داده است، میگوید: به نظر میرسد یک فرصت برای موزهها فراهم شده و باید به صورت جدی آن را در نظر بگیریم، فضای مجازی و موزها باید با سرعت این عقب افتادگی را جبران کنند.
وی با تاکید بر اینکه موزهها هنوز فرصتِ تولید محتوا را دارند، ادامه میدهد: در این شرایط میتوانیم برخی تابوها را بشکنیم، رفتارهای گذشته به صورت سنتی انجام میشد، اما اکنون میتوانیم نسبت به حضور پژوهشگران در فضای مخازن موزهای و قوانین بازنگریهایی انجام دهیم.
او شرایط کنونی را برای موزه یک فرصت میداند و ادامه میدهد: موزهها متوجه شدند که باید در رفتارهایشان بازنگری کنند، کرونا فرصتی ایجاد کرد تا موزهها از روزمرگی درآیند و برنامهریزی و چشم انداز درستی را پیشبینی کنند.
موزهها را یک مرکز اداری نبینید
در این صحبتها یکی از مهمترین بحثهای مطرح شده، تعطیلی «یکسوم موزههای جهان برای همیشه» بود، بنابراین شاید پاسخ به پرسش «کرونا با موزهها چه کرد؟» دامون منزوی – عضو هیئت اجرایی موزههای پول – قابل تامل باشد.
او میگوید: پس از تعطیلی گسترده موزهها که از کشور چین آغاز شد و به کرهجنوبی، ژاپن، ایتالیا، لهستان و سپس به ایران رسید، موزهها نیز به طور کامل تعطیل شدند. هر چند به نظر میرسد حتی پس از رفع بحران کرونا، نیز بیش از یک سوم موزههای جهان (در آمریکا و بریتانیا) نتوانند به جریان فعالیت خود برگردند. البته که این بحران بیشتر موزههایی را شامل میشود که بودجهی آنها محلی است و به دولت وابسته نیستند.
وی تعدیل نیرو را از دیگر تبعات کرونا برای موزههای دنیا میداند و ادامه میدهد: واکنش تاخیری ایران برای تعطیلکردن موزهها و اینکه تنها با عنوان یک مرکز اداری به موزهها نگاه نکنند، برای برخی دیگر از کشورهای جهان نیز رخ داد. برخی کشورها نتوانستند شوک کرونا را جدی بگیرند و نخست باور نمیکردند مسئله تهدید سلامتی و در ادامه تعطیلی تا این حد جدی باشد، تا با جدیتر شدن اتفاق، آن موزهها نیز تعطیل شدند.
او تعطیل شدن موزهها به دنبال بحران کرونا را نتیجه اقدامات برخی موزهداران و فشار رسانهها میداند و با بیان این که متاسفانه در کشور موزهها اصلا دیده نمیشوند و کسی به فکر نبود که باید برای تعطیلی آنها نیز فکری کرد، میافزاید: این در حالی است که وزارت ارشاد به سرعت دستور تعطیلی سینماها و مراکز فرهنگی تحت مدیریتش را داد، وزارت میراث فرهنگی تا روزهای آخر موزهداران را در وضعیت بلاتکلیفی قرار داد. تا جایی که حتی طبق روال سالهای قبل برای برخی موزهها ساعت کار در نوروز نیز مشخص شد.
از نبود انجمن صنفی موزهداران تا ضعف در روابط عمومی
این عضو هیئت اجرایی موزههای پول در ادامه به بیان برخی ضعفهای موجود در حوزهی موزهای کشور پرداخت.
او برخوردار نبودن موزهها از انجمن صنفی و تصمیمات جمعی و شناخت نداشتن مناسب وزارتخانه از موزه و تعریف دقیق آن را از معضلات اصلی موزهها در ایران میداند و میگوید: متاسفانه در ایران فکر میکنند وظیفه موزه فقط نمایش آثار است. در حالی که بخش ویترینی موزه که آن هم به صورتی ضعیف در ایران ارائه میشود، کم اهمیتتر از جمعآوری، پژوهش و آموزش در فضای موزه است.
به اعتقاد منزوی، علاوه بر اینکه کرونا نشان داد موزههای ایران در زمینه ارتباط با مخاطب ضعف دارند، همچنین مشخص کرد که از چه میزان ظرفیتهای قابلتوجه در زمینه آنلاین برای موزهها برخوردار است. وی تاکید کرد: ضعف روابط عمومی از مهمترین مشکلات موزهها در ایران است.
او ضعف روابط عمومی در موزههای ایران را عاملی میداند که باعث شده از انواع روشهایی که موزههای دنیا در دنیای آنلاین استفاده میکنند، هیچ استفادهای نشود و بیان میکند: این در حالی است که این روشها، حتی بعد از پایان کرونا هم میتوانند مفید باشند و از آسیبپذیری موزهها کم کنند.
به گفتهی این موزهدار، در وضعیت فعلی باید نخست تعداد، ظرفیتها و کارکردهای موزههای کشور را بهتر شناخت و طبقهبندی کرد و در ادامه با داشتن انجمن صنفی به یک برنامهریزی دقیق برای نحوه کمکهای مالی، پژوهشی رسید و مسیرهای جدیدتری برای موزهها باز کرد.
لزوم برنامهریزی دقیق برای آیندهی موزهها
گلناز گلصباحی – عضو هیات اجرایی شورای بینالمللی موزهها – نخست از برگزاری یک نظرسنجی توسط ۴۱ کشور، خبر میدهد. نظرسنجیای که در آن از موزهداران خواسته شده تا دربارهی تعداد کارکنان تعدیلی، برنامههای آیندهشان برای دوران بعد از کرونا، نحوه استفاده از فضای مجازی به سوالات پاسخ دهند.
وی به نتایج این نظر سنجی نیز اشاره میکند که نشان داده «موزهها در عین اینکه در این روزها تحتفشارند، اما در جذب مخاطب در فضای مجازی نسبتا خلاقانه رفتار کردهاند.»
او با تاکید بر اینکه نخست باید برآوردی از مشکلات و خساراتهایی که در این مدت زمان به موزهها وارد شده، انجام شود و براساس میزان امکانات و حمایتی که توسط دیگر ارگانها انجام میشود برنامهریزی جامع و دقیقی برای آینده صورت گیرد، ارتقای سطح کمی و کیفی سواد از فضای مجازی و دنیای آنلاین را یک ضرورت انکارناپذیر برای موزهداران و فعالان این حوزه میداند.
روایتگری در موزهها، در دوران کرونا
پژمان نوروزی – طراح موزه – هر چند از قطع ارتباط مردم با موزهها ابراز نگرانی میکند، اما به قصه تراپیوستگی موزهها و ارتباط بین آنها اشاره میکند، اما نقش روایتگری موزهها در فضای مجازی در این شرایط را بسیار مهم میداند.
او ادامه میدهد: بیش و پیش از ارائه اطلاعات، ایده پردازی و تسلط به دادههای شی برای روایت مهم است. اکنون که میخواهیم موزه ها را از ساختار فیزیکی بیرون بکشیم و به یک اتفاق تبدیل کنیم، دچار این چالش روایتگری میشویم.
وی داستانِ کرونا را لحظه بزنگاه تاریخ میداند و ادامه میدهد: در مدیا فضای مجازی، حضور فیزیکی بازدید کننده، جو و اتمسفر موزه مانند نورپردازی، اندازه آثار را نداریم. نمیتوانیم از کلمات استفاده کنیم و بگوییم عجب شیء دلنشین و یا چه پرابهت، بنابراین باید بتوانیم به نوعی این را نشان دهیم.
نوروزی معتقد است: زمانیکه روایت را از فضای موزه بیرون میآوریم و در فضای مجازی و دوبعدی میبریم، درک سه بعدی به دوبعدی تبدیل شده است، بنابراین روایت باید یک ارزش را تولید کند. محدودیت باید به گونهای پوشش داده شود و چیزی دیگر را به نمایش در آورد. در این شرایط باید دقت و ظرافت در این روش از روایتگری حرف اول را بزند، چون ممکن است به شی جفا کنیم.
به گزارش ایسنا، با آن که وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی رسما حکم تعطیلی مراکز گردشگری از جمله اماکن اقامتی را صادر نکرده است، اما به دلیل پرمخاطره دانستن برخی از این مراکز، از جمله هتلها و سایر اقامتگاهها، ستاد ملی کرونا پیش از آغاز تعطیلات نوروز ۹۹ تصمیم به تعطیلی آن ها گرفت تا حجم سفرها را کاهش دهد. در برخی از استان ها نیز این مراکز به تشخیص استانداران تعطیل شدند. برخی اماکن هم با توجه به رکود سفر برای جلوگیری از ضررهای اقتصادی، اقدام به تعطیلی واحد خود کردند.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به دنبال ابلاغ دومین پروتکل بهداشتی مراکز گردشگری اعلام کرد که واحدهای تعطیل شده دیگر نمیتوانند خودسرانه اقدام به بازگشایی کنند و باید از مراجع ذی ربط مجوز دریافت کنند.
هرچند هنوز ستاد ملی کرونا رسما درباره نحوه بازگشایی مراکز گردشگری از جمله اماکن اقامتی که در رسته مشاغل پرخطر قرار گرفتهاند، اطلاعیهای نداشته است اما در برخی استان ها مدیران میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با استناد به دستورالعملی منسوب به ستاد ملی مبارزه با کرونا اعلام کردهاند تاسیسات گردشگری در صورت ثبت نام در سایت مرکز سلامت میتوانند از ششم اردیبهشت ماه فعالیت خود را آغاز کنند.
ولی تیموری ـ معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ـ که دبیر کمیته فضاهای ورزشی و گردشگری ستاد ملی کرونا است، درباره چنین دستوری تاکنون اظهار نظری نداشته، اما معتقد است: بهتدریج برای مسائل اضطراری و روزمره مردم باید فکری شود. همکاران ما در بخش خصوصی باید برای اقامت ایمن همراه با حفظ سلامتی تدارکات لازم را ببینند.
او گفت: سناریوهای مختلفی برای مدیریت بحران کرونا در زمانهای مختلف برای صنعت گردشگری در نظر گرفتهایم و تمام اتفاقاتی را که در سطح کشور در زمینه مدیریت کرونا افتاده رصد میکنیم و در هر زمانی که وزارت بهداشت اعلام کند آمادگی داریم سفرها را به سرعت رونق دهیم.
تیموری اظهار کرد: با توجه به اینکه از اول اردیبهشت ۹۹ ترددهای بین استانی آغاز شده است، یکی از سناریوهای ما بحث «سفرهای کاری و اضطراری بین استانی» است. در حقیقت به نوعی تعامل کار با سلامت باید انجام شود. سفر هوشمندی که دکتر مونسان مطرح کرد مفهوم آن همین است.
وی یادآور شد: برنامه ما در کمیته گردشگری و فضاهای ورزشی ستاد ملی مدیریت کرونا برای سفرهای تجاری و اضطراری همزمان با آغاز ترددهای بین استانی با عنوان کار همراه با سلامت تعریف شده است.
او ادامه داد: هتلها و مراکز اقامتی که تحت نظارت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فعالیت می کنند در صورت تمایل، خدمات خود را به مردم ارائه میکنند و دو پروتکل بهداشتی به این مراکز ابلاغ شده و پروتکل سوم بهداشتی نیز در خصوص بازگشایی و آغاز به کار تدریجی مراکز اقامتی مجاز نیز ابلاغ شد.
معاون گردشگری اضافه کرد: امکان دارد تعدادی از مراکز اقامتی به دلیل اینکه در شرایط کنونی برای آنها صرفه اقتصادی نداشته باشد، اقدام به بازگشایی و فعالیت دوباره نکنند و برخی از هتلها هم یک طبقه خود را برای صرفهجویی در مسائل اقتصادی و انرژی در اختیار مسافرانی که برای کارهای اضطراری خود به استانها سفر می کنند، اختصاص دهند.
تیموری چندی پیش از ارائه پیشنهاد «الگوی سفر هوشمند» به ستاد ملی کرونا خبر داده و گفته بود که در صورت تایید این پیشنهاد در ستاد، با انگیزه تامین خدمات برای سفرهای کاری و ضروری، اقدام میشود.
عیسی فولادفر – فعال میراث فرهنگی داراب فارس – در گفتوگو با ایسنا، وضعیت این محوطهی تاریخی که سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار تاریخی به ثبت رسیده را بسیار بد توصیف میکند.
او با بیان اینکه آسیاب صفوی روستای «رُستاق» در نزدیکی گورستان رستاق قرار دارد، به فعالیت حفاران غیر مجاز در طول سالهای گذشته در بخشهایی از این محوطه اشاره میکند و میگوید: در پروندهی ثبتی این اثر تاریخی که سال ۱۳۸۴ شماره ثبت ملی گرفته است، نسبت به سست و بی دوام بودن سازه و پایههای آن اشاره شده، اما اکنون و بعد از بیش از ۱۹ سال به نظر میرسد هنوز اقدامی برای برطرف کردن این آسیبها انجام نشده است.
وی به تخریبِ پایههای تاقها اشاره کرده و از احتمال ریزش این سازه خبر میدهد و معتقد است که طبق آنچه که خود از وضعیت این اثر تاریخی دیده، با شکافهایی که در بدنهی سازه وجود دارد، احتمال تخریب بنا زیاد است.
او اما وجود یک آسیاب دیگر در ۵۰ متری باقی ماندههای این آسیاب که در طول سالهای گذشته به طور کامل تخریب شده را علت نامگذاری آسیاب به «دو لنگه» میداند و ادامه میدهد: با توجه به قرار گرفتن این محوطه در فضایی باز که هیچ حریم و حصاری ندارد، به نظر میرسد مالک این محوطه سازمان منابع طبیعی باشد، اما متاسفانه سالهاست که هیچ نهادی به این محوطهی تاریخی و آثار آن توجهی نمیکند.
به گزارش ایسنا، این حفاظ ها حدود یک ماه پیش در اطراف کعبه ایجاد شد. درحالی که زائران از پشت آن حفاظ، بدون امکان نزدیک شدن به کعبه، مراسم عمره را بدون رعایت فاصله اجتماعی به جای می آوردند. هرچند که مقامات سعودی اعلام کردند این مکان مقدس در روز چند نوبت ضدعفونی می شود.
عربستان همزمان با آغاز مراسم عمره و افزایش شمار مبتلایان در این کشور، تعلیق مراسم عمره را اعلام کرد و از مسلمانان خواست به این کشور سفر نکنند و پس از آن تمام راه های هوایی به کشورش را مسدود کرد. آن ها هنوز تکلیف حج را که حدودا اواسط تابستان برگزار می شود، مشخص نکردهاند، اما از مسلمانان خواستهاند فعلا برای این مناسک که واجب شرعی به حساب میآید، اقدامی نکنند.
اما فرا رسیدن ماه رمضان باعث شد تغییر وضعیتی کوچک ایجاد شود، روزنامه “گازت” سعودی خبر داد: سد محافظ در اطراف کعبه مقدس که به عنوان بخشی از اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از شیوع تاج ویروس ایجاد شده بود، اینک برداشته شده است.
ریاست امور مسجدالحرام و مسجد پیامبر (ص) گفت که به دنبال رفع این موانع، عملیات ضد عفونی تشدید می شود.
تصاویر منتشر شده در این روزنامه نشان می دهد که حفاظ ها کامل برداشته نشدهاند و امکان دسترسی به کعبه همچنان وجود ندارد.
حفاظ قبلی که با شیوع ویروس کرونا در اطراف کعبه ایجاد شد و حالا با فرا رسیدن ماه رمضان موقتا برداشته شده است
حلقه های حفاظتی جدید که کوچکتر از قبل شده اند
عربستان این اقدام را تنها به مناسب فرا رسیدن ماه مبارک رمضان اجرا کرده است، درحالی که طرح ممنوعیت تردد در شهرهای مکه و مدینه درحال اجرا است و نمازهای جماعت در این مساجد به شکلی محدود برپا میشود. خبرگزاری واس (وابسته به دولت عربستان) نیز اعلام کرده که در ماه رمضان نمازها و مراسم ختم قرآن همچنان بدون حضور نمازگزاران و به صورت مختصر برپا خواهد شد.
ضدعفونی کعبه همزمان با فرا رسیدن ماه رمضان/ عکس: رویترز
ضدعفونی کعبه همزمان با فرا رسیدن ماه رمضان/ عکس: رویترز
ضدعفونی کعبه همزمان با فرا رسیدن ماه رمضان/ عکس: رویترز
به گزارش ایسنا، بیستم فروردین امسال، علیاصغر مونسان – وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی – از اصلاح آییننامه هیات امنایی شدن ۲۱ مجموعه ملی موزهای که در سال ۱۳۸۳ تصویب شده بود، خبر داد.
آییننامهای که اجازه میدهد نگهداری و اداره اماکن و محوطههای تاریخی و موزهها به هیاتهای امنا واگذار شود و بر این اساس در کنار هیات امنای جداگانه و مشخصی که برای موزه ملی ایران ایجاد میشود، در نخستین قدم برای ۲۰ مجموعه ملی دیگر یک هیات امنای مشترک تشکیل خواهد شد.
هر چند طبق آنچه که مسوولان میراث فرهنگی اعلام کردهاند به مرور لیست ۲۱ مجموعهی ملی گسترش پیدا کرده و همهی مجموعهها، موزهها و محوطههای تاریخی به لیست هیات امنایی شدن مجموعههای ملی اضافه میشوند.
محمدحسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی وزارتخانه میراث فرهنگی در گفتوگو با ایسنا، با تاکید بر اینکه مدت زمان زیادی کارشناسان روی اصلاح آیین نامه اجرایی هیات امنای موزهها و اماکن تاریخی کار کردهاند، بیان میکند: معتقدم این اتفاق آغاز یک تحول مهم برای مدیریت حوزه میراث فرهنگی است که نخست همهی آثار جهانی و اماکن تاریخی مهم را شامل میشود و در ادامه دیگر مجموعههای ملی در دستور کار قرار میگیرند.
او ادامه میدهد: این آیین نامه کار را روشن کرده است، از یک سو موزه ملی ایران در قالب یک هیات امنای مستقل کار میکند و از سوی دیگر بر اساس برنامهریزی وزارتخانه و تصمیم وزیر میراث فرهنگی، نسبت به مستقل شدن هیات امنای برخی اماکن تاریخی و اشتراک در هیات امنای برخی دیگر از محوطهها و موزهها کارها جلو میروند.
وی با بیان اینکه همهی ظرفیتها در آییننامه دیده شدهاند و همهی محوطهها و موزهها به این صورت مدیریت میشوند، اظهار میکند: آن چه که سال گذشته به عنوان ۲۱ محوطه و هیات امنا مطرح شد به دلیل ارتباط وزارتخانه با سازمان برنامه و بودجه و درآمدهای موزهها و محوطههای تاریخی بود تا بتوانیم درآمد آنها را به خود مجموعهها برگردانیم. با این وجود ما منتظر اصلاح آییننامه بودیم تا با انجام آن محوطهها و مجموعههای ملی مانند بازار تبریز، کویر لوت یا جنگلهای هیرکانی را نیز در این فهرست وارد کنیم.
او با اشاره به اینکه برخی محوطههای تاریخی مانند تخت جمشید نیستند که ورودی بلیت فروشی داشته باشند، میافزاید: با این وجود آنها نیز به مرور به صورت هیات امنایی مدیریت میشوند.
طالبیان، با تاکید بر اینکه کارشناسان وزارتخانه میراث فرهنگی روی دستورالعملهای اجرایی این آییننامه کار کردهاند و بعد از تکمیل و تدوین آن باید توسط وزیر میراث فرهنگی ابلاغ شود، ادامه میدهد: کلیات هیات امنای مرکزی درآمده، بخشهای حقوقی نامه نگاری کردهاند و نمایندگان وزارتخانههای مختلف معرفی شدهاند، به زودی نیز آن برنامهها از طرف معاونت توسعه و مدیریت تنظیم میشود تا با ارائه به وزیر میراث فرهنگی، آییننامه ابلاغ شود.
