صادرات گاز ایران به ترکیه از سرگرفته شد
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت نفت، محمدرضا جولایی، سرپرست مدیریت دیسپچینگ شرکت ملی گاز ایران گفت: صادرات گاز ایران به ترکیه از ساعت ۱۴ و ۱۰ دقیقه امروز ۱۱ تیرماه از سر گرفته شد.
وی تصریح کرد: صادرات گاز ایران به ترکیه با همان تعهدات قبلی ادامه خواهد داشت.
به گزارش خبرنگار مهر، ترکیه مهمترین کشور وارد کننده گاز از ایران است. قرارداد ۲۵ ساله بین ایران و ترکیه در سال ۱۹۹۶ میلادی امضا شد و بر اساس آن ایران باید روزانه ۲۷ میلیون مترمکعب گاز به این کشور صادر کند. اما در حال حاضر با نزدیک شدن به پایان این قرارداد شاهد جایگزین شدن گاز ایران از سوی این کشور هستیم.
شمشیر ترکها علیه گاز ایران / توتال جای ایران را میگیرد؟
سیدعلی نصر، کارشناس حوزه گاز در گفتگو با خبرنگار مهر با اعلام این خبر که پس از افزایش سهم ال. ان. جی آمریکا از بازار ترکیه، توتال فرانسه نیز با عقد قرارداد ۳ ساله صادرات ال. ان. جی، به بازار گاز این کشور گام نهاد، گفت: در حقیقت ترکیه قصد دارد با عقد قراردادهای جدید سهم ایران را در سبد خود کاهش داده و در ادامه با فشارهای آمریکا در جنگ گازی، به صفر برساند.
وی افزود: از سوی دیگر انفجار خط لوله انتقال گاز در ۱۲ فروردین ماه امسال و عدم تمایل از سمت ترکیه برای تعمیر و راهاندازی مجدد این خط لوله نیز نشان دهنده همین موضوع است.
زنگنه مخالف صادرات ۲ برابری گاز به ترکیه!
به گفته این کارشناس حوزه گاز، اگرچه مسئله قطع چندین ماهه صادرات به ترکیه و از دست رفتن چند صد میلیون دلار درآمد حاصل از فروش در شرایط تحریم کنونی برای کشور حائز اهمیت است اما اتفاقات رخ داده نشان میدهد تعلل چند ساله وزارت نفت دولت تدبیر و امید در تجارت گاز موجب شده ایران نه تنها بازار جدیدی به بازارهای صادراتی خود اضافه نکند، بلکه اصلی ترین و مهمترین بازار خود یعنی ترکیه را نیز از دست بدهد.
نصر اظهار داشت: این در حالی است که ترکیه در سال ۹۲ پس از آنکه ترکها پیشنهاد افزایش گاز از ایران به میزان دو برابر را مطرح کردند ولی شخص وزیر نفت با آن مخالفت کرد تا اردوغان، روسیه و آذربایجان را برای این مهم در نظر بگیرد. در صورتی که ترکها رسماً اعلام کرده بودند برای بخش صنعتی خود میخواهند حساب ویژهای روی گاز ایران باز کنند که این موضوع نشان میداد عزم آنها برای دو برابر کردن واردات جدی بود.
کاهش قدرت چانه زنی، ثمره تعلل وزارت نفت / پاکستان در پی جایگزین
وی با بیان اینکه کاهش وابستگی به گاز ایران این امکان را به ترکیه میدهد که در تمدید قرارداد خود در آینده یا قرارداد افزایش واردات، گاز را با قیمت نازلتری وارد کند، ادامه داد: این یعنی قدرت چانه زنی ترکیه در معاملات گازی بالا خواهد رفت و عملاً گاز ایران نقش قابل توجهی در سیاستهای ترکیه نخواهد داشت و به راحتی قابل حذف و تحریم خواهد بود. از طرفی کشورهای منطقه مانند پاکستان که در حال حاضر دچار کمبود منابع گازی هستند پس از ناکامی از خط لوله صلح برای انتقال گاز ایران به این کشور که از سال ۹۲ با روی کار آمدن دولت جدید رقم خورد، به دنبال تأمین انرژی خود از سایر کشورها هستند.
پاکستان در پی عقد قرارداد ۱۵ ساله با قطر / ایران محکوم به حذف
به گفته نصر، با وجود تعلل وزارت نفت، پاکستان با افزایش پایانههای ال. ان. جی قصد دارد با قطر بر سر قرارداد ۱۵ ساله واردات ال. ان. جی وارد مذاکره شود. با نادیده گرفتن بازارهای پاکستان و افغانستان توسط وزرات نفت، ترکمنستان نیز تا سال ۲۰۲۰ میلادی با سرمایه گذاری قریب به ۱۰ میلیارد دلار که بخش اعظمی از آن را عربستان سعودی تأمین میکند، گاز خود را به وسیله خط لوله موسوم به تاپی به کشورهای پاکستان و افغانستان میرساند.
این کارشناس حوزه گاز گفت: همین طور کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند کویت و امارات نیاز گازی خود را به جای ایران از ال. ان. جی تأمین میکنند. این در حالی است که ایران با داشتن ۱۸ درصد از منابع گازی جهان بعد از روسیه در جایگاه دوم قرار دارد، اما به علت نداشتن برنامهای منسجم برای صادرات گاز به کشورهای هم جوار و تعلل وزارت نفت در تمدید قراردادهای قبلی و عقد قرار داد جدید با کشورهای منطقه، عملاً تا چند سال آینده، از بازار گاز جهانی حذف خواهد شد و بازیگری منفعل در بازار گاز در اختیار سایر بازیگران همچون بازار نفت خواهد بود.
به گزارش خبرنگار مهر، گشتی در اطراف خیابان حافظ کافی است تا بنرهای رنگارنگ با شعار یک گام تا پایان فعالیت بخش دریایی فاز ۱۱ پارس جنوبی را به عنوان یکی از وعدههای وزیر نفت، ببینیم. پایان فعالیت بخش دریایی فاز ۱۱ پارس جنوبی، اتمام بخش فراساحلی پارس جنوبی و افزایش ظرفیت تولید گاز کشور است، اما میان این هیاهوی افزایش تولید گاز، اشارهای به نحوه مصرف این فرآورده بی نهایت ارزشمند نمیشود. البته در تولید گاز نیز «در» بر همان «پاشنه» تولید نفت می چرخد؛ به گفته کارشناسان، افزایش صرف ظرفیت تولید گاز بدون اینکه هدف اقتصادی و بلندمدتی برای آن در نظر گرفته باشیم، شاید کارکرد رسانهای برای دولت داشته باشد اما در عمل و پازل اقتصادی این صنعت، بی شک محکوم به شکست است. چرا که سرعت رشد تولید گاز در کشور بیشتر از روند رشد صنایع است. البته قیمت و درآمد گازی در داخل کشور قابل مقایسه با درآمد صادراتی آن و همچنین همبستگی استراتژیکی که بین کشورها ایجاد میکند، نیست. از سویی دیگر حال بازارهای صادراتی که توسعه چندانی نیز نسبت به ۷ سال پیش نداشتهاند، خوب نیست و نبض اندک سهم بازار صادراتی گاز کشور نیز به کندی میزند.
وزیر نفت: علت تعلل ترکها برای ترمیم خط لوله را نمی دانم!
چندی پیش بیژن زنگنه، وزیر نفت طی یک مصاحبه رادیویی درباره آخرین وضعیت صادرات گاز به ترکیه گفت: به دلیل انفجاری که در اوایل سال جاری در خط لوله صادرات گاز ایران به ترکیه اتفاق افتاد، صادرات گاز ما به این کشور قطع شد و اگر چه ترمیم این خط لوله بیشتر از چند روز طول نمیکشد اما هنوز طرف ترک این خط لوله را ترمیم نکرده است.
وی در ادامه با اشاره به پیشنهاد ایران برای ترمیم این خط لوله اظهار داشت: بنده نمیدانم به چه دلیلی این ترمیم به تأخیر افتاده است و حتی ما اعلام آمادگی کردیم که حاضر هستیم این خط لوله را برای آنها ترمیم کنیم ولی ترکها از این پیشنهاد استقبال نکردند.
برنامهای برای صادرات گاز به سوریه وجود ندارد / از ایده تا عمل
به گفته این مقام مسؤول برنامهای برای صادرات گاز از طریق خط لوله بصره به سمت بندر لاذقیه در سوریه وجود ندارد و همه مسائلی که پیرامون این قضیه مطرح میشود در حد ایده است. ضمن اینکه قرارداد ما برای صادرات گاز ایران به بصره از طریق این خط لوله منعقد شده است اما به هر حال برای صادرات گاز به سوریه نیز مشکلی نداریم.
کاهش حجم واردات گاز ترکیه از ایران
جواد سلیمانپور، کارشناس حوزه گاز در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اینکه سهم ایران در سبد وارداتی گاز ترکیه از ۱۲ به ۱۶ درصد رسیده است، ادامه داد: در مقابل افزایش سهم، حجم واردات گاز از ایران کاهش داشته است علت این کاهش نیز، کاهش میزان واردات گاز ترکیه به طور کلی است. بنابراین این افزایش سهم به نفع ایران نیست و نشان میدهد ایران در استفاده کردن از فرصت موجود برای افزایش سهم از بازار گاز ترکیه به خوبی عمل نکرده است؛ در حالی که آذربایجان از این فرصت به خوبی استفاده کرد. این در حالی است که قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه امکان افزایش ظرفیت از ۸ به ۱۲ میلیارد مترمکعب در سال داشته و حتی نیاز به عقد قرارداد جدیدی ندارد.
این کارشناس حوزه گاز اظهار داشت: ترکیه طی چند سال اخیر تلاش کرده تا با افزایش واردات گاز خود از آذربایجان و روسیه سبد وارداتی گاز خود را متنوع و خود به بازیگری اثرگذار در حوزه بازار گاز تبدیل شود.
حالا وقت هست!
۲۲ دی ماه سال ۹۷ حسن منتظر تربتی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در نشست خبری در پاسخ به خبرنگار مهر درباره برنامه این مجموعه برای تمدید صادرات گاز به عراق و ترکیه که هرکدام ۶ سال به پایان آنها زمان باقی مانده بود، گفت: عموماً برای مذاکره درباره تمدید قراردادهای صادراتی، ۲ تا ۳ سال آخر قرارداد وارد مذاکره میشویم؛ اما به طور کلی درباره صادرات گاز به عراق باید گفت که اکنون در ابتدای راه قرار داریم و صادرات به این کشور را از دو نقطه بصره به تازگی آغاز کردهایم؛ بنابراین برای اظهارنظر و ورود به حوزه مذاکرات برای تمدید قرارداد صادرات به این کشور زود است؛ چراکه ممکن است تقاضای عراق برای گاز ایران در تابستان سال آینده که میزان مصرف برق آن افزایش مییابد، رشد قابل توجهی داشته باشد.
وی در پاسخ به پرسش دیگر مهر درباره احتمال جایگزینی گاز روسیه به جای ایران در بازار گاز ترکیه، توضیح داد: برای مذاکره درباره تمدید صادرات گاز به ترکیه، از شرایط صادرات گاز عراق پیروی میکنیم؛ به این ترتیب که در دو تا سه سال پایانی قرارداد، وارد مذاکره میشویم؛ اما به طور کلی باید در نظر داشت که هیچ کشوری مبداً صادراتی خود را محدود به یک کشور نمیکند و اینگونه نیست که روسیه بتواند جایگزین ایران در بازار گاز ترکیه شود.
کرونا بهانه است
حال تنها ۴ سال به اتمام قرارداد گازی ایران و ترکیه و البته ایران و عراق باقی مانده و اخبار خوبی از این مقاصد صادراتی گاز به گوش نمیرسد.
علی نصر، کارشناس حوزه گاز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه در ۱۲ فروردین ماه سال جاری انفجاری در خط لوله گاز صادراتی ایران به ترکیه در خاک این کشور اتفاق افتاد، گفت: مسئولیت این حمله را گروهک تروریستی پ.ک. ک برعهده گرفت. اتفاقی که بارها در طی این چند سال گزارش شده بود. اما این بار شرکت ترکیهای بوتاش تمایلی به تعمیر این خط لوله نداشت.
وی افزود: این شرکت خطر شیوع ویروس کرونا را بهانهای برای به تعویق انداختن تعمیر خط لوله بیان کرد. ولی در حقیقت به علت اختلاف قیمت گاز وارداتی ایران نسبت به سایر بازارها، ترکیه از این فرصت استفاده کرده تا نیاز گازی خود را از منابع دیگری تأمین کند.
افزایش تولیدی که قدرت چانه زنی را تضعیف میکند
به گفته کارشناسان متأسفانه دولت تدبیر و امید تنها بر افزایش ظرفیت تولید گاز تکیه کرده و با وجود اینکه ایران دارنده دومین ذخایر بزرگ گازی جهان است، سهمی کمتر از ۲ درصد از تجارت گاز دنیا را در اختیار دارد. این در حالی است که تمامی همسایگان ایران با کمبود مواجه بوده و به این گاز نیاز دارند. زمانی که شاهد افزایش تولید صرف گاز هستیم و از سویی پیش از اعلام این دست اخبار نیز اوضاع صادراتی (مقصد مصرفی) مطلوبی نداریم و از آنجایی که امکان ذخیره سازی ماهیتی گاز وجود ندارد و همچنین به دلیل مصرف داخلی و فنی نیز امکان کاهش تولید را نداریم، بنابراین نمیتوانیم به طور شایسته ای در موضع قدرت ایفای نقش کنیم در نتیجه قدرت چانه زنی ما میتواند در قراردادها، هدف مشتریان دندان گرد قرار گیرد.
برآیند فعالیت وزارت نفت طی سالهای گذشته نشان میدهد که طی این سالها نه تنها بازار گازی جدیدی ایجاد نشد بلکه اندک سهم صادراتی موجود نیز در معرض تهدید قرار گرفته که حفظ و توسعه آنها اراده و همت مضاعف و سرعت عمل بالا میطلبد.
تحریم صادرات گاز ایران، رویای بر باد رفته آمریکاییها
به گزارش خبرنگار مهر، بنیاد دفاع از دموکراسیهای آمریکا (FDD) بیستودوم اردیبهشت ۱۳۹۹ (۱۱ می ۲۰۲۰) در گزارشی به قلم بِرِندرا شافر استاد دانشگاه جورج تاون نوشت تحریمهای آمریکا به طور شفاف صادرات گاز ایران با خط لوله را هدف قرار نداده است اما میتوان این تحریمها را بر تراکنشهای مالیای که این صادرات را میسر میکنند اعمال کرد تا پرداختها به ایران انجام نشود و در حساب کشور میزبان واردکننده نگاه داشته شود. در همین راستا دولت ترامپ از همه خریداران گاز ایران خواسته است تا نشان دهند در حال کاهش واردات از ایران هستند.
گرای غلط به آمریکاییها
بِرِندرا شافر در بخش دیگری از اظهارات غلط خود آورده است که دولت ترامپ میتواند صادرات گاز طبیعی ایران را هدف قرار دهد زیرا همه کشورهای خریدار آن، ترکیه، عراق و ارمنستان، حالا منابع جایگزینی برای واردات گاز خود دارند.
وی درباره واردات گاز از ایران نوشته است که عراق دارای منابع گسترده گاز در داخل این کشور است که تا کنون برای برداشت آنها کاری انجام نداده بود. برای برداشت این گاز، عراق نیازمند ۱۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در بخش زیرساخت میباشد در غیر این صورت مجبور به ادامه واردات از ایران خواهد بود.
بی خبری کارشناسان از اوضاع دقیق خاورمیانه / افزایش صادرات گاز ایران به عراق
هر چند ایران به عنوان دومین دارنده منابع قابل استحصال گاز دنیا تنها ۱ درصد تجارت گازی را به خود اختصاص داده است اما به نظر میرسد این استاد دانشگاه اطلاعات دقیقی از قراردادهای صادراتی گاز از طریق خط لوله و همچنین اوضاع کشورهایی که گاز ایران را وارد میکنند ندارد.
به گزارش خبرنگار مهر، تازهترین آمار رسمی نشان میدهد میزان صادرات گاز کشور در سال گذشته ۱۷.۵ میلیارد مترمکعب بود که نسبت به مدت سال ۹۷ از رشدی ۲۶ درصدی برخوردار بود؛ به نظر میرسد علت این رشد، صادرات گاز به عراق بوده است. بر اطلاعات موجود میزان تولید تجمعی گاز شیرین کشور در سال ۹۸ معادل ۲۶۷ میلیارد مترمکعب بوده است.
افزایش نیاز عراق به گاز
نیاز روزافزون عراق به گاز به دلیل توسعه ظرفیتهای نیروگاهی این کشور در حال افزایش است. نیازی که ایران میتواند مبدا مطمئنی برای تأمین آن به شمار رود. پس از تثبیت اوضاع سیاسی این کشور طی یک دهه گذشته، دولتمردان عراقی برای ایجاد و توسعه زیرساختهای عمرانی و انرژی خود به دنبال منابع گازی بودند که با توجه به همسایگی با ایران – دومین دارنده ذخایر گازی جهان – مذاکرات صادرات گاز به این کشور در دولت نهم آغاز شد و نخستین قرارداد صادرات گاز به بغداد در سال ۹۲ و چند ماه پیش از روی کارآمدن دولت یازدهم امضا شد.
ایران چه میزان گاز به عراق صادر میکند؟
به گزارش خبرنگار مهر، طبق این قرارداد، خط لولهای احداث شد که ظرفیت صادرات ۳۵ میلیون مترمکعب گاز طبیعی در روز را دارد. مذاکراتی که پیشتر برای صادرات گاز به بصره آغاز شده بود نیز در سال ۹۴ به قرارداد منعقد و ایران برای تأمین ۲۵ میلیون مترمکعب گاز در روز متعهد شد.
در مجموع صادرات گاز ایران به عراق بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون متر مکعب در روز و در قالب دو قرارداد بغداد و بصره است. سقف صادرات گاز در این قراردادها، ۶۰ میلیون مترمکعب در روز است.
حال برق عراقیها خوب نیست
طبق آخرین آمار رسمی، ۸۲ درصد برق عراق، از گاز تأمین میشود که این رقم در سال ۲۰۲۷ میلادی به ۸۴ درصد خواهد رسید. عراق طی دو سال آینده سه نیروگاه جدید را به مدار خواهد آورد که به دلیل عدم تأمین گاز مورد نیاز آن، به سمت جمع آوری گازهای همراه از میادین نفتی خود روی آورده است تا پس از پایان یافتن قرارداد خود با ایران، از این منابع بهره ببرد. با این وجود اما عراق همچنان با کمبود گاز مواجه خواهد بود؛ هم اکنون عراق در مجموع دو قراردادی که با ایران منعقد کرده است از ۵۰ درصد ظرفیت دو خط لوله استفاده میکند.
عراق کشوری نفتی
به گزارش خبرنگار مهر، درباره عراق باید توجه داشت که عراق کشوری نفتی است و منابع گازی چندانی ندارد. بخش گازی اندک این کشور نیز در شمال آن یعنی کردستان عراق واقع شده که از سویی به دلیل اختلاف با دولت به دلیل درخواست بودجه بیشتر و از طرفی به دلیل شیوع کرونا و خروج شرکتهای خارجی به ویژه یک شرکت اماراتی احتمال توسعه چندانی به ویژه در مدت زمان کوتاه ندارد.
پای حرف کارشناسان
به گفته کارشناسان اگر دولت عراق که اکنون در آستانه یک تحول سیاسی قرار گرفته بخواهد پایه مصرف نیروگاههای خود را که با مشکلات زیادی روبه رو است بر اساس ال ان جی قرار دهد، بی شک برق گرانی تولید میشود که یا مردم باید هزینه آن را بپردازند یا دولت. از آنجایی که فشارهای اقتصاد و سیاسی در عراق بالا گرفته و مردم آن بحرانهای ویژه ای را پشت سر گذاشتند، تحمیل پرداخت چنین هزینهای از سوی مردم بی شک با اعتراض همراه خواهد بود. از سویی دیگر باید در نظر داشت که شبکه برق این کشور از بخش تولید تا انتقال و توزیع و مصرف با مشکلات عمیقی دست و پنجه نرم میکند که نیاز مبرم به افزایش ظرفیت و بهسازی و توسعه شبکه دارد. بنابراین به نظر میرسد عراق در افق ۱۰ ساله هم نتواند نیاز خود به گاز ایران را کاهش داده یا قطع کند.
این در حالی است که قراردادهای صادرات گاز خط لوله همانند قراردادهای نفتی کوتاه مدت نبوده و گاهی بازه بالغ بر ۲۵ سال را نیز در بر میگیرند که در این دوره طرف خریدار موظف به خرید گاز تعهد شده در زمان معین است و در صورت تحویل نگرفتن گاز باید هزینه آن را بپردازد و اگر قرارداد را به طور کامل فسخ کند باید جریمه سنگینی به مبدا وارداتی بپردازد که با توجه به اوضاع اقتصادی عراق چنین روندی بسیار بعید به نظر میرسد چرا که علاوه بر ضرر مالی، اعتبار این کشور زیر سوال میرود.