برچسب: روانشناسی

شلیر کریمی، در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: نصیحت کردن مکرر باعث ضعیف شدن ارتباط نوجوان با پدر و مادر می‌شود، والدین باید سعی کنند برای انتقال آموزه‌های خود از طریق کتاب یا فیلم‌های آموزشی و یا کمک گرفتن از مشاور استفاده کنند.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه پسرها در آینده مسئولیت یک خانواده را برعهده خواهند داشت، بهتر است که پدر خانواده در دوران نوجوانی به عنوان یک والد، نوجوان پسرش را در اداره امور مالی خانواده به نوعی سهیم کند و با واگذاری مسئولیت‌های کوچک مالی استقلال و مدیریت مالی را به نوعی در سن نوجوانی به فرزندش بیاموزد.

کریمی اضافه کرد: والدین باید شنونده خوبی باشند و در طول روز ساعتی را برای شنیدن حرف‌های نوجوان در نظر بگیرند، شنونده بودن مهارت بسیار سختی است و با تمرین کردن مداوم قابل انجام است.

این متخصص روانشناسی سلامت افزود: بسیاری از والدین اهرم غلطی به نام طرد کردن دارند و با این روش مدام نوجوان خود را تهدید می‌کنند، طرد کردن بدترین اهرم ممکن است که نتیجه‌ای جز دوری بیشتر فرزند و روی آوردن او به آغوش باز رفقای ناباب را ندارد.

وی تصریح کرد: نوجوانی، سنی است که اعتماد به نفس شکل می‌گیرد و والدین نقش بسیار مهمی در شکل گیری آن دارند، والدین بهتر است که دانش خود را درباره تکنولوژی افزایش بدهند چرا که اگر والدین انتظار نظارت بر ابزار مورد استفاده نوجوان را دارند، باید دانش کافی درباره آن داشته باشند.

کریمی اظهار داشت: تغییرات هورمونی که در سن نوجوانی رخ می‌دهد باعث ایجاد تغییرهای ظاهری، تغییر در خلق وخو، پوشیدن لباس‌های عجیب وغریب، بروز علایق متفاوت و مشاجرات زیاد با والدین و به طور کلی پرخاشگری نوجوانان می‌شود.

این متخصص روانشناسی سلامت گفت: اولین و مهم‌ترین توصیه‌ای که به والدین می‌شود این است که نباید نوجوانی فرزندان را با نوجوانی خود مقایسه کنند، چراکه نوجوانی آنها مربوط به حداقل دو دهه قبل تر است، و در این دو دهه یک گذار فرهنگی و اجتماعی عظیمی صورت گرفته است، در نتیجه این مقایسه درست نیست.

وی ادامه داد: والدین باید سعی کنند وضعیت نوجوان خود را درک کنند به این معنا که در درجه اول آگاهی لازم را از تغییراتی که در زمان بلوغ به وجود می‌آید افزایش دهند و با این سن آشنا باشند.

کریمی اضافه کرد: والدین باید با توجه به تغییرات هورمونی و رفتاری که در این سن اتفاق می‌افتد و شناخت این تغییرات و بحران در حال وقوع در نوجوان، از او توقع و انتظار داشته باشند، روش تربیتی سخت گیرانه در این مرحله روش درستی نیست چراکه باعث می‌شود نوجوان پرخاشگرتر شود و در مقابل پدر و مادر خود مخالفت بیشتری نشان دهد و در نهایت این وضعیت، رابطه را بد و بدتر می‌کند.

وی گفت: والدین باید در این سن، دوست‌های نوجوان خود را بشناسند و با خانواده‌های آنها آشنا شوند تا بدانند که نوجوان انها با چه افرادی در رفت و آمد است، چراکه نوجوانی سنی است که افراد به راحتی تحت تأثیر همسالان قرار می‌گیرد.

به گزارش خبرگزاری مهر، خدمات مددکاری و مراقبت‌های روانشناختی به اندازه پروتکل‌های دارویی در روند بهبودی کودکان موثرند. به همین دلیل مؤسسه محک از سال ۱۳۹۶ بر مبنای برنامه راهبردی خود تلاش کرده است به یکپارچه‌سازی این خدمات در سراسر کشور بپردازد تا مسیر دریافت آنها را برای تمامی کودکان مبتلا به سرطان ایران در تمامی نقاط ایران تسهیل کند.

یکی از حوزه‌های تمرکز محک در این زمینه ارائه مشاوره‌های روانشناختی توسط تیم روانشناسی به کودکان مبتلا به سرطان و خانواده‌هایی است که درگیر درمان فرزندشان هستند و در یکی از بیمارستان‌های دولتی و دانشگاهی دارای بخش خون و آنکولوژی اطفال در سراسر کشور روند درمان را پیگیری می‌کنند.

کودک و خانواده پس از تشکیل پرونده و قرار گرفتن تحت حمایت محک، مصاحبه‌های بالینی را پشت سر گذاشته و مشکلات روانی ایشان توسط روانشناسان محک، تحت درمان و نظارت قرار می‌گیرد. در سال گذشته این مشاوره‌ها نه تنها به بیماران تحت درمان در بیمارستان‌های دارای بخش خون و آنکولوژی تهران بلکه به بیمارستان‌ها در سایر استان‌های مختلف کشور نیز گسترش پیدا کرده است.

به همین دلیل با رضا مشایخی، از روانشناسان محک در حوزه شهرستان به گفتگو نشستیم تا نحوه ارائه خدمات روانشناسی از راه دور را تشریح کند.

محک از راه دور چطور می‌تواند خانواده‌های نیازمند به دریافت خدمات روانشناسی را شناسایی کند؟

پس از تشکیل پرونده حمایتی برای کودکان، آنها با مددکاری اجتماعی محک در بیمارستان محل درمانشان در ارتباط قرار می‌گیرند. مددکاران اجتماعی که آموزش‌های تخصصی در خصوص شناسایی بحران‌های روانی و غربالگری را دیده‌اند، کودکان و خانواده‌هایی که نیاز به مشاوره و خدمات روانشناختی دارند را شناسایی و به واحد روانشناسی محک ارجاع می‌دهند. از این مرحله پیگیری‌ها برای ارائه خدمات مورد نیاز و یا خدمات روان‌درمانی آغاز می‌شود و تا زمانی که فرد به شرایط مطلوبی دست پیدا کند ادامه می‌یابد.

بیشترین دغدغه‌های روانشناختی کودکان و خانواده‌ها در چه زمینه‌ای است؟

تعداد زیادی از آنها، با مشکلات روانی و روانی دست و پنجه نرم می‌کنند که به دنبال بروز بیماری سرطان در فرزند خانواده ایجاد شده است. اما تعدادی از این خانواده‌ها نیز مانند همه افراد جامعه، دارای مشکلات روانشناختی هستند که ربطی به بیماری سرطان فرزندشان ندارد. می‌توان گفت ۸۰ درصد از موارد تحت نظارت واحد روانشناسی محک دچار استرس‌های موقعیتی هستند، ۱۰ درصد مبتلا به بیماری‌های حاد روانی مانند افسردگی و ۱۰ درصد دیگر هم مشکلات مزمن خانوادگی دارند که مداخلات روانشناسی لازم برای ایشان صورت می‌گیرد.

همه ما می‌دانیم بزرگ‌ترین دغدغه برای درمان بیماری سرطان، مشکلات اقتصادی است. مطالعات نشان می‌دهد تأمین هزینه درمان و ارائه خدمات حمایتی به کودکان مبتلا به سرطان و خانواده‌هایشان در کاهش اضطراب و افزایش امید به زندگی نقش مهمی دارد. در مشاوره‌های محک گاهی مشکلاتی که ریشه در آسیب‌ها و معضلات اجتماعی نیز دارد هم مطرح می‌شود که واحد خدمات حمایتی محک تلاش می‌کند با ارجاع این موضوع به خیریه‌های همکار که در آن زمینه فعال هستند، بستری برای حل مسائل فراهم کنند. به طور مثال وقتی پدر اعتیاد داشته باشد به خیریه‌ها و یا سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در حوزه ترک اعتیاد و بازتوانی ارجاع می‌شود.

برای ارائه مشاوره‌های روانشناسی به خانواده‌ها محک از چه ابزارهایی استفاده می‌کند؟

با شروع پاندمی کرونا در سال ۱۳۹۸، واحد روانشناسی محک به سرعت فعالیت‌های خود را با این شرایطِ پیش‌بینی نشده، تطبیق داد. این واحد با بررسی و مطالعه توانست از روش‌های tele psychology یا روانشناسی از راه دور استفاده کند. در این روش تمام تلاش‌مان این است که با افراد تماس تصویری برقرار کرده، حالات چهره و زبان بدن‌شان را ارزیابی کنیم و تکنیک‌های شناختی- رفتاری را پیش بگیریم. اما در بسیاری از موارد تماس تصویری به هر دلیلی ممکن نیست. برای همین سنجش لحن و حالت صدا به ما کمک می‌کند نوع اختلال را تشخیص داده و روش درمانی مناسب را انتخاب کنیم.
۳۰ شهری که تحت پوشش خدمات روانشناسی غیرحضوری محک قرار دارند در کدام استان‌ها هستند ؟

در حال حاضر کودکان مبتلا به سرطان و خانواده‌های آنها در بیمارستان‌های دولتی و دانشگاهی دارای بخش خون و آنکولوژی اطفال در ۳۰ شهر شیراز، اصفهان، همدان، شهرکرد، کرج، سمنان، کرمان، اراک، قزوین، بابل، بابلسر، ساری، رشت، گرگان، اهواز، کرمانشاه، سنندج، بندرعباس، زاهدان، یاسوج، بوشهر، قم، یزد، ارومیه، تبریز، اردبیل، کاشان، زنجان، خرم آباد و مشهد از خدمات مشاوره از راه دور محک استفاده می‌کنند.

ارائه این خدمات به کودکان مبتلا به سرطان بستری در بیمارستان‌های تهران چگونه است؟

همان‌طور که گفته شد خدمات حمایتی محک به کودکان مبتلا به سرطان در تمامی نقاط کشور تعلق می‌گیرد، بنابراین کودکانی که در یکی از بیمارستان‌های دولتی و دانشگاهی دارای بخش خون و آنکولوژی کودکان در تهران بستری هستند نیز از این خدمات بهره‌مند می‌شوند. این بیمارستان‌ها در تهران عبارتند از: بیمارستان مفید، بقیه‌الله، فارابی، امام حسین، شهدا، لقمان، مرکز طبی، رسول اکرم، امام خمینی، علی اصغر، شریعتی و بهرامی؛ در این بیمارستان‌ها به دلیل دسترسی حضوری به کودکان و خانواده‌ها ارائه مشاوره کمی آسان‌تر است. همچنین روان‌شناسان محک موظف هستند هفته‌ای یک بار برای ارائه خدمات روانشناختی به این بیمارستان‌ها سر بزنند.

کودکان و خانواده‌هایشان تا چه زمانی مشمول دریافت این خدمات می‌شوند؟

ارائه خدمات حمایتی به فرزندان محک و خانواده‌هایشان هیچ پایانی ندارد. به عبارت دیگر کودکان‌مان پس از بهبودی نیز برای کنترل آسیب‌های روانی حاصل از ابتلاء به بیماری سرطان می‌توانند در صورت تمایل این خدمات را دریافت کنند. همچنین در صورتی که به رغم همه تلاش‌ها کودکی فوت کند، خدمات سوگ درمانی به خانواده‌ها ارائه می‌شود. محک برای اولین بار در ایران کلینیک سوگ کودک مبتلا به سرطان را تجهیز کرد تا خانواده‌هایی که پس از ۴ ماه از فوت فرزندشان گذشته و کارکردهای خانواده در اثر فوت فرزند دچار اختلال گردیده است را در فرآیند پروتکل‌های درمان سوگ قرار داده و بتواند خانواده را به خط پایه زندگی قبل از فوت فرزند بازگرداند و همچنین پس از گذران دوران سوگ خانواده کودکان مبتلا به سرطان می‌توانند در هر زمان که نیاز به خدمات روانشناسی داشتند این موضوع را با محک مطرح و مشاوره‌های مورد نیاز را دریافت کنند.

بهترین جمله امیدبخش برای خانواده‌ای که فرزند مبتلا به سرطان دارند

من همیشه به آنها می‌گویم برای محک مسافت و فاصله مهم نیست. این مؤسسه بنا شده تا از درد و رنج حاصل از بیماری سرطان کودکان بکاهد، و در روزهای سخت، کنار قهرمانان کوچکش باشد. آنها در هر نقطه از ایران که باشند، در این مسیر تنها نیستند چرا که محک به پشتوانه سی سال عشق مردمان نیکوکار، همراه آنها در این مسیر سخت است.

طیبه مختاریان، در گفتگو با خبرنگار مهر، افزود: افسردگی روی فکر، عمل و احساسات تأثیرات مخربی دارد، علت به وجود آمدن افسردگی در اشخاص بر حسب سن، جنس و شرایط بیولوژیک آنها متفاوت است.

وی به علائم افسردگی اشاره کرد و ادامه داد: خستگی، عدم تمرکز، اختلال خواب، اختلال اشتها، کاهش میل جنسی، کاهش کیفیت و توان تصمیم گیری، اجتناب از ملاقات با دیگران و گوشه گیری، اختلال عملکرد در محیط کار و خانواده، خلق بی قرار و عدم لذت در زندگی از جمله مواردی است که اگر فرد دوهفته دچار این وضعیت باشد بی شک در حال تجربه افسردگی است.

این روانشناس تصریح کرد: افسردگی می‌تواند روی ساختار مغز نیز تأثیر بگذارد، در تصویر برداری مغزی از افراد افسرده، نشان داده شده که لوب فرونتال و هیپوکامپ کوچک می‌شود و پایانه‌های عصبی تغییر حجم می‌دهند، رشته‌های عصبی در قسمتی که مربوط به خاطرات خوب و پاداش است، کاهش یافته و برعکس، در رفتارهای تنبیه و منفی افزایش خواهد یافت.

مختاریان اضافه کرد: در برخی موارد ما به صورت ارادی افسردگی را انتخاب نمی‌کنیم، مثلاً فردی که تمام تلاشش را کرده و افسردگی او بهبود نیافته، برای خود نسخه می‌پیچید تا خود را درمان کند، موفق نمی‌شود و در نهایت به درماندگی آموخته شده مبتلا خواهد شد، بدین معنی که فکر می‌کند تلاشش بی فایده بوده و هرگز مداوا نخواهد شد و تسلیم افسردگی خواهد شد.

این روانشناس ادامه داد: متأسفانه اطلاع رسانی در ارتباط با موضوع افسردگی یا دیگر اختلالات، بسیار ناکافی است و افراد آن را مشکل نمی‌پندارند و تصور می‌کنند به مرور زمان برطرف خواهد شد.

وی در ادامه به تشریح افسردگی پرداخت و گفت: وقتی میزان سروتونین، دوپامین، اکسی توسین واندروفین در مغز کم می‌شود، فرد دچار افسردگی می‌شود. این انتقال دهنده‌ها مسئول شادی ما هستند، در واقع این انتقال دهنده‌های عصبی مغز، باعث تداوم حال خوب در ما خواهند شد.

وی اضافه کرد: دوپامین، در ما انگیره ایجاد خواهد کرد و این منجر به این می‌شود که ما برای رسیدن به خواسته‌های خود، تلاش کنیم. جالب است بدانید که کمبود دوپامین باعث عزت نفس پایین خواهد شد و فرد به دلایل مختلف، کار خود را به زمان‌های مختلف موکول خواهد کرد. بر طبق تحقیقات، افرادی که این انتقال دهنده در مغزشان کم ترشح می‌شود، به دنبال راحت ترین گزینه برای دست یابی به خواسته شأن هستند یا به عبارتی دوست دارند یک شبه ره صد ساله روند. حالا برای اینکه به طور طبیعی دوپامین در مغز ترشح کنید این که اهداف دست یافتنی انتخاب کنید و پله پله پیش روید تا با هر موفقیت کوچک، مغزتان پاداش دریافت کند و دوپامین ترشح شود.

مختاریان گفت: به یاد داشته باشید بعد از رسیدن به هدف نهایی و بزرگ، پس از ترشح مقدار زیادی دوپامین، این انتقال دهنده قطع خواهد شد، بنابراین به هوش باشید بعد از موفقیت، حتماً هدف جدیدی در ذهن داشته باشید. احساس انزوا در افسردگی به دلیل کاهش سروتونین است، اگر می‌خواهید سروتونین در بدنتان ترشح شود، کارهای گروهی انجام دهید، همچنین نور آفتاب باعث تولید سرونین می‌شود.

وی با بیان اینکه شکرگزاری باعث جلوگیری از افسردگی می‌شود افزود: تمام چیزهایی که در زندگی دارید را بنویسید و بابت این داشته‌ها شاکر باشید، این روند باعث می‌شود سروتونین در بدن ترشح و حالتان بهتر شود.

این روانشناس ادامه داد: اکسی توسین باعث ایجاد ارتباط و صمیمیت خواهد شد، در هنگام در آغوش کشیدن، هدیه گرفتن این هورمون افزایش خواهد یافت. ترشح اندروفین باعث کاهش اضطراب خواهد شد، همان هورمونی که بعد از ورزش طولانی یا خندیدن واقعی یا تصنعی، حالتان را عالی می‌کند.

وی افزود: از نظر بالینی اثبات شده که ورزش‌های منظم، یوگا و مدیتیشن برای افرادی که افسردگی حاد ندارند، مانند قرص ضد افسردگی عمل می‌کند. دقت کنید که در اختلال افسردگی حاد باید از دارو درمانی استفاده کرد، یعنی زمانی که کارکرد شما در فعالیت‌های روزانه مختل شود. باید دارو درمانی در کنار روان درمانی انجام شود.

محمد حلاجی در گفتگو با خبرنگار مهر، افزود: تاب آوری تحصیلی، به عنوان یکی از معروف ترین حیطه‌های تاب‌آوری، بیانگر توانایی دانش آموزان و دانشجویان برای رویارویی کارآمد با موانع، چالش‌ها و فشارها در موقعیت‌های تحصیلی است؛ درواقع تاب‌آوری به معنای توانایی مقابله با شرایط دشوار و پاسخ انعطاف‌پذیر به فشارهای مکرر زندگی روزانه است. تاب‌آوری استرس را محدود نمی‌کند، مشکلات زندگی را پاک نمی‌کند، بلکه به افراد قدرت می‌دهد با مشکلات پیش‌رو مقابله سالم داشته باشند، بر سختی‌ها فائق آیند و با جریان زندگی حرکت کنند.

وی تصریح کرد: دانشجویان ممکن است در دانشگاه به مشکلات متعدد و مکرری دچار شوند که تاکنون با آنها مواجه نشده‌اند، درنتیجه توانایی مدیریت احساسات و هیجانات، توانایی تجزیه و تحلیل موقعیت و پیدا کردن راه حل‌های مناسب و تصمیم گیری های منطقی در این موقعیت‌های چالش برانگیز تحصیلی می‌تواند از اهمیت بسزایی برخوردار باشد.

حلاجی ادامه داد: در صورتی که دانشجویان در مواجهه با رویدادهای تنش‌زای تحصیلی زود بشکنند، انعطاف نداشته باشند و خود را فردی قربانی و ناتوان ارزیابی کنند، تعادل زیستی و روانشناختی خود را از دست می‌دهند و با تجربه استر س‌های مکرر، دچار فرسودگی تحصیلی می‌شوند.

وی با بیان اینکه تاب آوری ظرفیتی برای مقاومت در برابر استرس و فاجعه است، افزود: روانشناسان همیشه سعی کرده اند که این قابلیت انسان را برای سازگاری و غلبه بر خطر و سختی‌ها افزایش دهند. دانشجویان می‌توانند حتی پس از مشکلات تحصیلی ناگوار به بازسازی زندگی خود بپردازند. ارتقا تاب‌آوری منجر به رشد افراد در به دست آوردن تفکر و مهارت‌های خودمدیریتی بهتر و دانش بیشتر می‌شود.

این روانشناس اضافه کرد: دانش آموز و یا دانشجوی تاب آور یعنی کسی که در برقراری تعادل زیستی-روانشناختی در شرایط دشوار تحصیلی توانمند است و دارای رفتارهای خودشکنانه نیست. از نظر عاطفی آرام بوده و توانایی مقابله با شرایط ناگوار تحصیلی را دارد.

حلاجی گفت: افراد تاب آور، ذهنیتی تحلیلی انتقادی نسبت به توانایی‌های خود و شرایط دارند. از مهارت‌های حل مسئله برخوردارند و قادرند در مواجهه با مشکلات تحصیلی با استفاده از فنون حل مسئله، به راه حل های امن و مطمئن برسند. در حالی‌که سایر افراد، در این موقعیت‌های سخت دچار استرس زیاد می‌شوند و نمی‌توانند راه‌حل مناسب و مفیدی انتخاب کنند. همچنین توانایی ویژ ه‌ای در تجزیه و تحلیل واقع‌بینانه مشکلات شخصی، پیدا کردن راه‌حل های فوری و راهبردهای درازمدت برای حل و فصل مشکلاتی را که به آسانی و سریع حل نمی‌شوند، دارا هستند.

وی دانش آموزان تاب آور را افرادی با مهارت‌های ارتباطی قوی دانست و افزود: این دسته از دانش آموزان مهارت‌های ارتباط با دیگران را خیلی خوب آموخته‌اند. آنها می‌توانند در شرایط سخت هم شوخ‌طبعی خودشان را حفظ کنند و با دیگران صمیمی شوند و در مواقع بحرانی از حمایت اجتماعی دیگران بهره ببرند؛ تعداد زیادی از مهارت‌ها و راهبردهای اجتماعی که شامل مهارت‌های گفتگو و آمادگی برای گوش دادن به دیگران و احترام گذاشتن به احساسات و عقاید دیگران است، دارا هستند. از آنجایی که از شبکه حمایتی و عاطفی محکمی برخوردار هستند، در مقابله با موقعیت‌های چالش‌انگیز از همدلی و مشورت دیگران بهره مند می‌شوند و از لحاظ روانشناختی احساس آرامش و قدرت می‌کنند.

این روان درمانگر ابراز کرد: دانش آموز تاب آور به آینده تحصیلی خود خوشبین است و احساس امید و هدفمندی دارند، اعتقاد راسخ به اینکه آینده می‌تواند بهتر باشد و باور به اینکه می‌توانند زندگی و آینده خود را کنترل کنند و موانع احتمالی نمی‌تواند آنها را متوقف سازد. این افراد آگاهانه و هشیارانه عمل می‌کنند، احساسات و هیجانات خود را می‌شناسند و هیجان‌های خود را به شیوه سالم مدیریت می‌کنند.

حلاجی خاطر نشان کرد: تنها واقعیت زندگی این است که هر چیزی به طور ثابت تغییر می‌کند گاهی اوقات دانش آموزان قادر نیستند به دلیل بعضی از موقعیت‌های نامطلوب زندگی، به اهداف خود دست یابند. پذیرش موقعیت‌هایی که فرد نمی‌تواند تغییر دهد و تمرکز بر شرایطی که می‌تواند تغییر یابد گام مهمی در جهت تاب آوری است.

بحران میانسالی باعث گرایش به جراحی های زیبایی و پیکر تراشی

مینا رشیدی، در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: با ورود فضای مجازی در زندگی و بروز اشکال مختلف خودشیفتگی برخی افراد در قالب نمایش زندگی‌های شخصی پرزرق و برق باعث شد تا اهمیت دادن افراطی به ظاهر و مادیات بیش از پیش گسترش یابد تا جایی که پیری و ورود به دنیای میانسالی برای خیلی‌ها امری ترسناک و وحشت آفرین قلمداد شود که البته همین امر باعث عمیق‌تر شدن بحران میانسالی شده است.

وی تصریح کرد: مقایسه‌های اجتماعی نه تنها باعث از بین رفتن اعتماد به نفس و مشکلات هویتی در بسیاری از افراد شده است بلکه موجب شده تا گروه میانسالان برای حفظ جوانی دست به اقدامات وسواسی در عمل‌های جراحی و عمل‌های زیبایی متعدد بزنند.

رشیدی با بیان اینکه استقبال بیش از اندازه به جراحی‌های زیبایی و پیکر تراشی غیرضروری نشانه فرار از پیری و پایین آمدن اعتماد به نفس است، افزود: انجام عمل‌های غیرضروری زیبایی، کاهش وزن در خانم‌های بالای ۳۵ سال و عضله سازی در آقایان بالای ۴۰ سال نشان می‌دهد که بحران میانسالی در این افراد تا حدی عمیق شده که وسواس زیاد نسبت به ظاهر در آنها کاملاً مشهود است.

وی ادامه داد: افرادی که دچار بحران میانسالی هستند گاهی برای فرار از واقعیت‌های سنی خود اقدام به تغییر دوستان قدیمی و قطع ارتباط با آنها می‌کنند چراکه آنها به دنبال فرد تازه‌ای برای دریافت احترام، محبت و توجه هستند و آنچه در رابطه دارند را ناکافی، ناامید کننده و اشتباه می‌دانند‎.‎

این روانشناس بالینی اضافه کرد: مقایسه‌های اجتماعی و الگوبرداری از زندگی افراد مشهور و سلبریتی اغلب باعث می‌شود که افراد دچار بحران میانسالی در روابط زناشویی خود با مشکل مواجه شوند زیرا باور دارند که سهم آنها از زندگی بیش از اینها بوده و به نوعی جوانی خود را در ازدواج ناموفقی به هدر داده اند که البته این نوع کمال گرایی نشانه ناامیدی آنها و حتی نشانه‌ای از شروع افسردگی است.

وی، خودشیفتگی، انتظارات غیر واقعی و تصمیمات عجیب و عجولانه را از دیگر نشانه‌های بحران میانسالی دانست و افزود: سن گریزی و نپذیرفتن واقعیت‌ها اغلب به شکل تصمیمات هیجانی و دینامیکی مانند تغییر پوشش، خرید اتومبیل های گران قیمت و یا تغییر وسایل منزل با گرفتن وام و قرض بروز می‌کند چون این افراد تشنه تازگی و گرفتن تحسین از دیگران هستند.

رشیدی خاطرنشان کرد: ناامیدی از آینده نیز مسئله تازه‌ای است که در بحران میانسالی دیده می‌شود. فرد هیچ چشم اندازی برای آینده نمی‌بیند و تلاش‌هایش برای بهبود زندگی را از دست می‌دهد. فکر کردن زیاد به مرگ نیز از عوارض بحران میانسالی است که مانع امید به آینده می‌شود و در نهایت فرد را دچار وسواس مرگ و حتی افسردگی می‌کند‎ به همین دلیل همواره پیشنهاد می‌شود افراد دچار بحران میانسالی به جای تخلیه روانی خود به شکل غلط، درصدد آموزش مهارت‌های برون رفت از این چالش باشند.

مریم ناظریان مشاور و روانشناس، در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: استرس در زندگی تا حدی عادی و فراگیر شده که امروزه برخی از والدین و اساتید برای آموزش و پیشرفت از استرس دادن به عنوان ابزار تربیتی استفاده می‌کنند و حتی استرس داشتن دانش آموزان و دانشجویان را یک ارزش و نشانه مسئولیت پذیری قلمداد می‌کنند.

وی تصریح کرد: اگر دانش آموز و یا دانشجویی استرس امتحان و کنکور نداشته باشد اطرافیان این خونسردی و آرامش را نشانه تنبلی و یا بی تفاوتی به آینده تعبیر می‌کنند و یا اگر افراد شاغل بدون هیجان و استرس در محل کار فعالیت کنند، سایرین آنها را بی مسئولیت، ناکارآمد و بی تفاوت به شمار می‌آورند. در حالی که استرس ارزش نیست و این امر باید فرهنگ سازی شود.

ناظریان ادامه داد: جامعه‌ای که به استرس داشتن افراد ارزش می‌دهد آن را مطلوب و نشانه مسئولیت پذیری می‌داند و نگرانی‌های دائمی را نشانه دغدغه مندی و آینده نگری قلمداد می‌کند بی شک تعارضات بین فردی از خانواده تا اجتماع در آن شدت خواهد یافت.

وی گفت: به طور کلی همه افراد رویدادهای استرس آفرین را می‌شناسند و اینکه هر رویداد تا چه اندازه می‌تواند استرس وارد کند. بنابراین نمی‌توان به سادگی رویدادها را از لحاظ استرس زا بودن با هم مقایسه کرد، ابتدا باید بدانیم که در مورد چه کسی و با چه فرهنگ و جنسیتی حرف می زنیم، به عبارتی بخش مهمی از استرس به تحلیل‌های ذهنی و ارزیابی ما باز می گردد.

ناظریان تاکید کرد: متناسب با برآورد افراد از شدت فشارهای محیطی و منابعی که در دسترس دارند سطح متفاوتی از استرس تجربه می‌شود. در واقع بخش اعظمی از استرس‌های فردی بدون پیش زمینه نیست، بلکه فشار روانی موجود در زندگی به تدریج آن استرس را ایجاد می‌کند و ما هم پس از مدتی استرس را به عنوان بخش جدایی ناپذیر زندگی خود می‌پذیریم.

وی با بیان اینکه استرس و اضطراب ریشه همه مشکلات روحی و روانی است، افزود: افسردگی، وسواس و اغلب اختلالات شخصیتی نشأت گرفته از استرس‌های مکرر است که بیشتر آنها دلیل قانع کننده‌ای ندارد.

ناظریان با اشاره به اینکه زندگی مدرن باعث شده استرس‌های لحظه‌ای تبدیل به اضطراب‌های مزمن شود، افزود: استرس لحظه‌ای ممکن است در شرایط مختلف برای افراد اتفاق بیافتد. در واقع استرس لحظه‌ای واکنش فوری بدن به یک وضعیت جدید و چالش برانگیز است، در حالی که فرد برای مدت طولانی در شرایط استرس‌زا قرار گیرد، دچار اضطراب مزمن می‌شود. این گونه استرس‌های طولانی مدت می‌توانند تأثیر منفی بر سلامتی فرد بگذارد.

این روانشناس تاکید کرد: بسیاری از افراد به دلایل سردرد و مشکلات گوارشی به پزشک مراجعه می‌کنند در حالی که دلیل بیشتر این بیماری‌ها استرس و اضطراب است. در واقع بسیاری از مشکلات جسمانی نظیر دل‌درد، حالت تهوع، سرگیجه، تپش قلب و فشار خون تنها بخشی از عوارض استرس است.

وی یادآور شد: زندگی مدرن امروزی به دلیل پیچیده بودن اتفاقاتش اضطراب‌آور است، انسان دیگر نه در دنیای واقعی بلکه در حیات مجازی نیز دچار پیچیدگی و سردرگمی می‌شود، و این دو دنیای واقعی و مجازی اغلب با ابهام و نگرانی توأم است. به طور کلی می‌توان گفت شتاب و سرعت دنیای مدرن از یک سو و روابط پیچیده در دو دنیای متفاوت از سوی دیگر می‌تواند استرس افراد را بالاتر ببرد.

ناظریان خاطرنشان کرد: جامعه باید در خصوص ایجاد شرایط کاهش استرس آموزش ببیند و توانمندسازی مقابله با اضطراب و نگرانی نیز بسیار حائز اهمیت است، در همین راستا افزایش مهارت‌های زندگی یکی از راه‌های مؤثر در کاهش این اضطراب‌های روزمره است.

سهم والدین از ناراحتی های پنهان فرزندان/تبعات روانی سرزنش دیگران

مریم داودوندی متخصص مشاوره روانشناسی، در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: اغلب افراد در برابر برخی از رفتارهایشان، پیوسته خود را سرزنش می‌کنند درحالی که خودسرزنشگری راهکاری است که از والدین و اطرافیان در ما به یادگار باقی مانده است. در واقع هرچه والدین و اطرافیان کودک، شخصیت‌های سرزنش کننده تر و سخت گیرتری داشته و به نوعی کودک را آماج حملات بیشتر و شدیدتری قرار دهند، کودک با درونی کردن این رفتارها، خود نیز به سرزنش کننده اصلی خودش تبدیل خواهد شد.

وی تصریح کرد: برخی والدین و مراقبین به جای آنکه درباره اشتباه رخ داده شده و پیامدهای آن به کودک توضیح دهند و او را نسبت به خطرات و تبعات آن آگاه سازند، اقدام به زیر سوال بردن شایستگی و شخصیت فرزندشان می‌کنند، به طور مثال کودکی که با توپ بازی، به عمد شیشه‌ای را می شکند؛ والدین به جای اینکه درباره علت این رفتار کودک صحبت کنند و تبعات آن را به وی توضیح دهند، شروع به برچسب زنی به شخصیت کودک کرده و با کلماتی نظیر بی دقت، نادان و غیره به شخصیت و اعتبار او توهین و به نوعی یک اشتباه را با شخصیت کودک گره می‌زنند.

این متخصص روانشناسی با بیان اینکه سرزنش کردن در ذهن بسیاری از افراد درونی سازی شده است، افزود: سرزنش خود، وقتی توسط کودک درونی سازی شود، تبدیل به عادتی مخرب در ذهن خواهد شد، به طوری که بعدها و حتی در دوران بزرگسالی، وقتی مرتکب اشتباهی می‌شود، به جای بررسی عوامل متعدد مؤثر در بروز رخداد، درس گرفتن از آن و تلاش برای اصلاح عملکردها، شخصیت خود را به واسطه آن اشتباه زیر سوال می‌برد و سبب رنج نهانی درونی خویش خواهد شد.

داودوندی ادامه داد: برخی از این افراد گاه به واسطه قدرت دادن به بخش سرزنشگر درونی خود، به شدت اعتماد به نفس خود را تضعیف نموده و به جای مواجه شدن با مشکلات و برخورد مناسب با آنها، بطور ناخودآگاه به راهکارهای ناکارآمدی از جمله عدم تلاش و یا تصمیم گیری صحیح متوسل شده و به صورت مداوم خود را در معرض اشتباهات و خطاهای بیشتر و بیشتر قرار می‌دهند، و این راهی خواهد شد که به گونه‌ای بی رحمانه و مداوم خود را نقد و یا فرصتی به دیگران می‌دهند تا آنها را به دلیل نوع رفتارشان سرزنش کنند.

این متخصص روانشناس اضافه کرد: افرادی که به طور پیوسته خود را سرزنش می‌کنند به دلیل پایین بودن اعتماد به نفس، خود تحقیری و البته به واسطه عدم مواجهه صحیح با شکست‌ها و اشتباهات، هرگز از عملکردهای پیشین خود درس عبرت نمی‌گیرند از این رو احتمال بروز یک اشتباه تکراری در زندگی آنها بسیار زیاد است.

وی با اشاره به اینکه سرزنش کردن توسط والدین و یا خود سرزنش گری باعث جلوگیری از خطا نمی‌شود، افزود: باید توجه داشت که دیکته نانوشته غلط ندارد، بنابراین کسی که برای دستیابی به خواسته‌های خود در زندگی تلاش می‌کند و با جدیت و خودباوری در مسیر پیشرفت و ترقی گام بر می‌دارد نسبت به افرادی که هیچ گونه تلاشی نمی‌کنند و یا از مواجهه با تجارب جدید دوری می‌کنند، با شکست‌ها و اشتباهات بیشتری مواجه می‌شود. ضمن اینکه هرچه فرد از نظر جایگاه، اعتبار و مسئولیت، رشد کند، امکان روبرو شدن با مسائل پیچیده‌تر که نیازمند تصمیم گیری های حساس‌تری است بیشتر خواهد شد و امکان دارد که در امر تصمیم گیری با اشتباهاتی نیز مواجه شود پس به جای سرزنش کردن خود باید روی اشتباهات تمرکز کرده تا از تکرار آنها جلوگیری شود.

داودوندی خاطر نشان کرد: انسان‌های موفق و عاقل هرگز از اشتباه و شکست استقبال نمی‌کنند. آنها تمام دقت، دوراندیشی و جدیت خود را به کار می‌گیرند تا حتی المقدور از بروز شکست در زندگی یا فعالیت‌های شغلی خود جلوگیری کنند. اما از آنجایی که برخی از اتفاقات در آینده می‌تواند قابل پیش بینی باشد پس به جای خود سرزنشگری، می‌توان مهارت‌های لازم را برای برخورد با مشکلات آموخت.