محمد حلاجی در گفتگو با خبرنگار مهر، افزود: تاب آوری تحصیلی، به عنوان یکی از معروف ترین حیطههای تابآوری، بیانگر توانایی دانش آموزان و دانشجویان برای رویارویی کارآمد با موانع، چالشها و فشارها در موقعیتهای تحصیلی است؛ درواقع تابآوری به معنای توانایی مقابله با شرایط دشوار و پاسخ انعطافپذیر به فشارهای مکرر زندگی روزانه است. تابآوری استرس را محدود نمیکند، مشکلات زندگی را پاک نمیکند، بلکه به افراد قدرت میدهد با مشکلات پیشرو مقابله سالم داشته باشند، بر سختیها فائق آیند و با جریان زندگی حرکت کنند.
وی تصریح کرد: دانشجویان ممکن است در دانشگاه به مشکلات متعدد و مکرری دچار شوند که تاکنون با آنها مواجه نشدهاند، درنتیجه توانایی مدیریت احساسات و هیجانات، توانایی تجزیه و تحلیل موقعیت و پیدا کردن راه حلهای مناسب و تصمیم گیری های منطقی در این موقعیتهای چالش برانگیز تحصیلی میتواند از اهمیت بسزایی برخوردار باشد.
حلاجی ادامه داد: در صورتی که دانشجویان در مواجهه با رویدادهای تنشزای تحصیلی زود بشکنند، انعطاف نداشته باشند و خود را فردی قربانی و ناتوان ارزیابی کنند، تعادل زیستی و روانشناختی خود را از دست میدهند و با تجربه استر سهای مکرر، دچار فرسودگی تحصیلی میشوند.
وی با بیان اینکه تاب آوری ظرفیتی برای مقاومت در برابر استرس و فاجعه است، افزود: روانشناسان همیشه سعی کرده اند که این قابلیت انسان را برای سازگاری و غلبه بر خطر و سختیها افزایش دهند. دانشجویان میتوانند حتی پس از مشکلات تحصیلی ناگوار به بازسازی زندگی خود بپردازند. ارتقا تابآوری منجر به رشد افراد در به دست آوردن تفکر و مهارتهای خودمدیریتی بهتر و دانش بیشتر میشود.
این روانشناس اضافه کرد: دانش آموز و یا دانشجوی تاب آور یعنی کسی که در برقراری تعادل زیستی-روانشناختی در شرایط دشوار تحصیلی توانمند است و دارای رفتارهای خودشکنانه نیست. از نظر عاطفی آرام بوده و توانایی مقابله با شرایط ناگوار تحصیلی را دارد.
حلاجی گفت: افراد تاب آور، ذهنیتی تحلیلی انتقادی نسبت به تواناییهای خود و شرایط دارند. از مهارتهای حل مسئله برخوردارند و قادرند در مواجهه با مشکلات تحصیلی با استفاده از فنون حل مسئله، به راه حل های امن و مطمئن برسند. در حالیکه سایر افراد، در این موقعیتهای سخت دچار استرس زیاد میشوند و نمیتوانند راهحل مناسب و مفیدی انتخاب کنند. همچنین توانایی ویژ های در تجزیه و تحلیل واقعبینانه مشکلات شخصی، پیدا کردن راهحل های فوری و راهبردهای درازمدت برای حل و فصل مشکلاتی را که به آسانی و سریع حل نمیشوند، دارا هستند.
وی دانش آموزان تاب آور را افرادی با مهارتهای ارتباطی قوی دانست و افزود: این دسته از دانش آموزان مهارتهای ارتباط با دیگران را خیلی خوب آموختهاند. آنها میتوانند در شرایط سخت هم شوخطبعی خودشان را حفظ کنند و با دیگران صمیمی شوند و در مواقع بحرانی از حمایت اجتماعی دیگران بهره ببرند؛ تعداد زیادی از مهارتها و راهبردهای اجتماعی که شامل مهارتهای گفتگو و آمادگی برای گوش دادن به دیگران و احترام گذاشتن به احساسات و عقاید دیگران است، دارا هستند. از آنجایی که از شبکه حمایتی و عاطفی محکمی برخوردار هستند، در مقابله با موقعیتهای چالشانگیز از همدلی و مشورت دیگران بهره مند میشوند و از لحاظ روانشناختی احساس آرامش و قدرت میکنند.
این روان درمانگر ابراز کرد: دانش آموز تاب آور به آینده تحصیلی خود خوشبین است و احساس امید و هدفمندی دارند، اعتقاد راسخ به اینکه آینده میتواند بهتر باشد و باور به اینکه میتوانند زندگی و آینده خود را کنترل کنند و موانع احتمالی نمیتواند آنها را متوقف سازد. این افراد آگاهانه و هشیارانه عمل میکنند، احساسات و هیجانات خود را میشناسند و هیجانهای خود را به شیوه سالم مدیریت میکنند.
حلاجی خاطر نشان کرد: تنها واقعیت زندگی این است که هر چیزی به طور ثابت تغییر میکند گاهی اوقات دانش آموزان قادر نیستند به دلیل بعضی از موقعیتهای نامطلوب زندگی، به اهداف خود دست یابند. پذیرش موقعیتهایی که فرد نمیتواند تغییر دهد و تمرکز بر شرایطی که میتواند تغییر یابد گام مهمی در جهت تاب آوری است.
