به گزارش خبرنگار مهر، علیاکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی امروز (دوشنبه) در نشست خبری خود که بعد از افتتاح مدار ثانویه رآکتور آب سنگین خنداب اراک برگزار شد، اظهار داشت: امروز شاهد یک اتفاق بزرگ هستیم. طراحی و ساخت رآکتور تحقیقاتی آب سنگین خنداب از حدود ۲۰ سال پیش شروع شد. طرح این پروژه قدیمی بود که کارشناسان ما به همراه کارشناسان روسیه آن را طراحی کردند و بقیه امور به عهده فعالان بخش صنعتی ایرانی بوده است.
وی ادامه داد: قبل از برجام ۱۶ سال روی این رآکتور کار شد و الان هم چهار سال است کار خوبی روی آن صورت میگیرد. چون طراحی قدیمی بود، متاسفانه آن قابلیتی که ما میخواستیم را نداشت و ما نمیتوانستیم رادیو ایزوتوپهایی را که میخواستیم تولید کنیم.
غربیها میگفتند میزان تولید پلوتونیوم اراک به اندازه بمب اتم است
رئیس سازمان انرژی اتمی گفت: بحث گفتگو با ۱+۵ پیش آمد و طی آن فرایند مقرر شد از دو منظر رآکتور را بازطراحی کنیم. آنها میگفتند این رآکتور در سال ۸ کیلو پلوتونیوم تولید می کند که دقیقا به اندازه ساخت یک بمب اتمی است. آنها می خواستند مطمئن شوند تا ما به سمت بمب نمی رویم. برای اینکه این رخ ندهد، ما احتیاج به غنای بالای اورانیوم داشتیم تا رآکتور بازطراحی شود. با بازطراحی جدید نزدیک به یک کیلوگرم پلوتونیوم در سال تولید می شود.
صالحی افزود: به فرمان مقام معظم رهبری هرگونه ساخت و نگهداری از سلاح کشتار جمعی از جمله بمب هسته ای حرام است. ما گفتیم که برطرف شدن نگرانی شما باید با برطرف شدن نگرانی ما هم همراه شود و از همین رو بازطراحی رآکتور آغاز شد.
وی بیان کرد: با رآکتور جدید میتوانیم کبالت ۶۰ تولید کنیم و از واردات آن جلوگیری میشود. با طراحی رآکتور جدید مدرن سازی شده، ما میتوانیم به خواستههای مورد نظر خود برسیم.
پلوتونیوم رآکتور قدیمی اراک مناسب ساخت بمب اتم نبود
رئیس سازمان انرژی اتمی اضافه کرد: آن چیزی که آنها میگفتند، از لحاظ علمی چندان درست نبود. چراکه پلوتونیومی که در رآکتور قدیمی تولید میشد، مناسب ساخت سلاح هستهای نبود و برای رسیدن به بمب اتم کار سخت و پیچیده ای را نیاز داشت. این مسائل از منظر خودشان مطرح میشد و با واقعیتها همخوانی نداشت.
صالحی ادامه داد: برای بازطراحی رآکتور خنداب باید طراحی قلب را تغییر میدادیم. ما اعلام کردیم که خود سازمان و شرکتهای وابسته این بازطراحی را انجام میدهند و یک گروه کاری هم روی آن نظارت داشته باشد. قبلا چین، ایران و آمریکا عضو این گروه بودند. دو سال کار روی آن انجام شد و کار پایه ای انجام گرفت. با خروج آمریکا از برجام، انگلیس جای این کشور را گرفت.
وی تصریح کرد: طراحیهای جدید مورد تأیید کشورهای پیشرفته قرار گرفته و اصطلاحا شناسنامهدار شده است، این موضوع خیلی ارزشمند است. اگر بخواهیم در آینده برای کشوری رآکتور بسازیم، میتوانیم تضمین های لازم را، به لحاظ ایمنی، به کشور مشتری خود بدهیم.
رئیس سازمان انرژی اتمی خاطرنشان کرد: ما غنا و حجم اورانیم را کم کردیم. «کالندریا» یا قلب راکتور را هم تغییر میدهیم و قلب جدید را جایگذاری میکنیم. این کالندریا طراحی شده و قراردادهای مورد نظر در حال امضا است. در جلسه دو هفته پیش توافق های لازم انجام گرفت.
صالحی تاکید کرد: رآکتور خنداب از دو قسمت تشکیل شده که یک قسمت، جزیره هسته ای است و بخش دیگری که از گنبد خارج است، قسمت ثانویه است.
بعد از برجام ۲۰ بخش رآکتور اراک تکمیل شد
وی افزود: قسمت اولیه سیستم هایی را نیاز دارد که با بازطراحی جدید ساخته شود و این کار در حال انجام است. ما احتیاج به ۵۲ سیستم برای این بخش داریم که قبلاً کامل نبود. بعد از برجام کار نه تنها متوقف نشده، بلکه حدود ۲۰ سیستم درست شده، ۱۴ سیستم در حال تکمیل و مابقی در مرحله انعقاد قرارداد است. بخش عمده این سیستم ها تکمیل شده و به بخش ثانویه رآکتور مربوط است.
معاون رئیس جمهور گفت: آبی که در قلب راکتور است، آب سنگین بوده و حجم اولیه آن حدود ۶۰ تن است. در طول عمر رآکتور، آب سنگین همیشه در آن باقی خواهد ماند و در سال شاید حدود ۴۰۰ کیلوگرم به آن اضافه شود تا بخش هدر رفت را جبران کند. در فرآیند کار به دلیل اینکه آب گرم می شود، برای خنک کردن آن از آب نرم که رسوب زدایی شده است به صورت غیرمستقیم در برج های خنک کننده استفاده میشود. امروز تمامی بخش ثانویه به کار افتاد و اتاق کنترل آن نیز آغاز به کار کرد.
صالحی بیان کرد: ما امیدواریم طی ۶ الی ۵ ماه آینده، ساختمان کنترل بخش اصلی رآکتور را آماده بهره برداری کنیم.
وی عنوان کرد: ما امیدواریم طی چند ماه آینده، سیستمهای در حال ساخت به مجموعه اضافه شود و ۱۸ سیستم مابقی نیز طی سال آینده به مجموعه وصل شود و در آینده نزدیک رآکتور وارد تست سرد گردد.
رئیس سازمان انرژی اتمی خاطرنشان کرد: رآکتور تحقیقاتی تهران بسیار ساده است و پیچیدگی خنداب را ندارد. رآکتور خنداب مانند یک راکتور قدرت است و مانند بوشهر است، ولی در سایز کوچک. هر چه سیستم یک راکتور قدرت دارد، رآکتور خنداب نیز دارد. این کار جای افتخار دارد که فرزندان ما توانستهاند رآکتوری به این پیچیدگی را تکمیل کنند.
صالحی تاکید کرد: مدتی پیش در کارگروه طراحی رآکتور خنداب، یک دانشمند انگلیسی میگفت فکر نمی کردیم شما به این حد از پیشرفت علمی رسیده باشید.
وی افزود: سایت خنداب که تولید آب سنگین و رآکتور تحقیقاتی را در خود دارد، بسیار پیچیده بوده و جای افتخار دارد. به دلیل شرایط کشورمان متاسفانه نتوانسته ایم عظمت صنعت هسته ای کشور را به مردم معرفی کنیم.
هزینه صنعت هستهای در طول ۳۲ سال، ۷ میلیارد دلار بوده است
معاون رئیسجمهور گفت: مطالبی به ناحق علیه صنعت هستهای گفته میشود. یک استاد دانشگاه مدتی پیش گفته بود که تاکنون چند ده میلیارد دلار در صنعت هسته ای خرج شده است که این نادرست است. ما از سال ۶۸ تاکنون بودجه های تخصیص داده شده به سازمان را به تومان درآوردیم و به قیمت دلار روز تبدیل کردیم تا نتیجه برای همه مشخص شود.
صالحی تاکید کرد: در این ۳۲ سال کلا مبلغی معادل ۶.۵ تا ۷ میلیارد دلار هزینه کردهایم که ۱.۵ میلیارد دلار آن برای ساخت نیروگاه بوشهر بوده است. اگر این مبلغ را در طول سالها تقسیم کنیم، متوجه می شویم که عددی حدود ۲۰۰ میلیون دلار در سال هزینه شده است که این مبلغ عدد ناچیزی برای این صنعت افتخار آفرین است.
تولید نیروگاه بوشهر، سالی ۷۰۰ میلیون دلار برای کشور درآمد دارد
صالحی بیان کرد: ارزش افزودهای که سازمان انرژی اتمی تولید میکند، بسیار بالا است. اگر میزان تولید سالانه نیروگاه بوشهر را در قیمت برقی که صادر می کنیم ضرب کنیم، سالی حدود ۷۰۰ میلیون دلار ارزش افزوده برای کشور درآمد دارد. اگر این میزان تولید برق را در ارز نیمایی ضرب کنید به عدد بیش از یک هزار و پانصد میلیارد تومان می رسیم که بسیار خوب است.
وی عنوان کرد: به دولت گفتهایم که اگر این ارزش افزوده را به ما بدهید، اولین سازمانی هستیم که از بودجه دولت بینیاز بوده است.
رئیس سازمان انرژی اتمی خاطرنشان کرد: چالش ما با غرب ظاهرش هستهای است و اگر این موضوع حل شود، آنها مورد جدیدی را پیش میکشند، همانطور که الان موضوع موشکی را پیش کشیده اند. اصل مشکل آنها با انقلاب است.
صالحی تاکید کرد: ما وارد بخشهای نوینی چون کوانتومی شدهایم که به زودی اطلاعات خوبی در این زمینه ارائه خواهیم کرد.
وی افزود: ما در سازمان حدود ۱۵ هزار نیرو داریم که دست یکایک آنها را می بوسیم که توانستهاند با تلاش، کشور را به این حد از پیشرفت برسانند. ما در این صنعت در حال حاضر از برخی از کشورهای در حال توسعه بسیار جلوتذ هستیم و پیشرفت ما همه جانبه و در تمامی بخشها بوده است.
مدرنسازی رآکتور اراک تا ۱۴۰۰ تکمیل میشود
رئیس سازمان انرژی اتمی در مورد همکاری با آژانس انرژی اتمی خاطرنشان کرد: مدیرکل جدیدی منصوب شده است و ما ایشان را از قبل میشناختیم. ملاقات های خوبی با ایشان داشته ایم. آقای گروسی اشراف خوبی در زمینه امور آژانس دارد و همانطور که گفته است جانب انصاف را خواهد گرفت. وی میداند اگر بگونهای دیگر عمل شود، ایران به گونهای دیگر رفتار میکند. ما در چارچوب پروتکل الحاقی و برجام با آژانس همکاری داشتهایم و در خارج از آن کاری نداریم. ما تعهد بیشتر از آنچه دادهایم، اجرا نمیکنیم. همکاری با آژانس کمافیسابق ادامه خواهد داشت ولی در چارچوب های خودش و نه بیشتر از آن.
صالحی تاکید کرد: عده ای آمده اند و گزارش هایی را در اختیار آژانس قرار داده اند که این نهاد سوالاتی را مطرح کرد که ما نیز جواب دادهایم. آخرین بار نیز سه الی چهار هفته پیش این پاسخ را داده ایم. ما خارج از پروتکل های موجود همکاری بیشتری نداریم.
وی درباره تست سرد رآکتور خنداب افزود: ما اعلام کرده بودیم که مدرن سازی خنداب حداقل پنج سال طول میکشد. ما امیدواریم و تمامی تلاش خود را می کنیم که برای ۱۴۰۰ تست سرد را انجام دهیم. البته با آنچه از توان دوستان میبینم شاید زودتر رخ دهد.
معاون رئیس جمهور درباره پیام راه اندازی قسمت ثانویه رآکتور خنداب به غرب و بهخصوص آمریکا گفت: آنها که اهل این صنعت هستند، می فهمند چه قدمی از سوی ایران برداشته شده است. کار بزرگی تاکنون انجام گرفته و طرف مقابل میداند که اگر آنها کمک نکنند، ما با توانمندی عزیزان خود این پروژه را به سرانجام میرسانیم. همکاری آنها افت و خیز داشته ولی در حال حاضر سرعت گرفته و به خوبی پیش میرود. ما وظیفه خود را انجام میدهیم و امید خود را به دیگران وصل نمیکنیم.
صالحی در مورد کوچک ساخته شدن درب رآکتور در مقابل بزرگی درپوش بیان کرد: امروز ما درپوش رآکتور را که از سه قسمت و در مجموع ۱۰۰ تن است، را نصب کردیم. ما در حال تمرین و مانور هستیم تا متخصصان آشنا شده و اشکالات را برطرف کنند. احتمال دارد قسمت میانی را تغییر دهیم و کمی آن را کوچک کنیم.
وی درباره پیامها در سفر آقای روحانی در ژاپن عنوان کرد: در ارتباط با پیشنهادات غربیها، فرانسویها ورود کرده بودند و پیشنهادی داشتند تا دو طرف بپذیرند و جلو بروند. آمریکاییها میگویند ما هیچ شرطی جزی اینکه ایران به سمت سلاح هستهای نرود، نداریم، این را رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده است. از طرفی ما هم میگوییم که شما بر طبق برجام باید تحریم ها را بردارید. اگر این دو شرط احراز شود، بقیه مسایل در ۱+۵ حل میشود. طرح پیشنهادی اینگونه بود که تحریمها از سوی ترامپ برداشته شود، جمهوری اسلامی هم اعلام کند که به سمت سلاح هسته ای نمیرود.
رئیس سازمان انرژی اتمی خاطرنشان کرد: مثلاً رییس جمهور می تواند فتوای رهبری را امضا کند و کشورهای ۵+۱ هم امضا کنند که تحریم ها برداشته شود. در ژاپن کلیات نیز همین بوده و از جزییات خبر ندارم. ژاپن می خواهد در این قضیه پادرمیانی کند. ایران مشخص کرده که در بعد فنی مذاکره مجدد معنا ندارد، تا تحریم ها برداشته نشود ایران کاری انجام نمی دهد. بحث وزیر امور خارجه در تسریع تصویب پروتکل الحاقی هم یک پیشنهاد است. اما تاکنون نتیجه ای حاصل نشده است.
صالحی در مورد گام پنجم تاکید کرد: الحمدالله به گونه ای در برجام مباحث انجام گرفت که ماهیت صنعت هسته ای زمین نماند. ما در بعد فنی از هیچ حقوقی فروگذاری نکرده ایم. این دستاورد خوب برجام بودهاست. ما محدودیت هایی را پذیرفتیم که اگر امروز هم به آن عمل نکنیم، اتفاق خاصی در صنعت هسته ای رخ نمی دهد. مثلاً ما تعهد داده ایم که تا مدتی فلز اورانیوم نسازیم، عدم ساخت این فلز به صنعت هستهای ما لطمه ای نمی زند. ما دانش این کار را داریم و قبلاً هم آن را ساختهایم و به آژانس گفته ایم.
وی افزود: محدودیت دیگری که پذیرفتیم در غنی سازی است. ما باید مواد اولیه را داشته باشیم تا ظرفیت غنی سازی را بالا ببریم. چون ما در اکتشاف و استخراج کار می کنیم این محدودیت را پذیرفتیم. قبل از برجام حداکثر ۱۰ تن اورانیوم برداشت می کردیم و الان ۳۰ تن است. تا دو سال آینده به برداشت ۵۰ تن خواهیم رسید و در بازه ده ساله به ۳۰۰ تن خواهیم رساند که در آن مقطع ظرفیت سوی غنی سازی را بالا برده و می توانیم حتی تا ۲۰۰ هزار سو غنی سازی کنیم. این محدودیت ها دقیقا منطبق بر زمانی بوده است که ما احتیاج داشتیم. قبل از برجام ۲۰ هزار سو سانتریفیوژ داشتیم که تنها ۱۰ هزار سوی آن غنی سازی می کرد. این محدودیت ها به ذات و اصل صنعت هسته ای ضربه نزده است. الان صنعت هسته ای ما پیشرفت داشته است. استخراج و اکتشاف ما بالا رفته، دو نیروگاه جدید در حال ساخت داریم، سانتریفیوژ جدید در حال ساخت بوده و باید بگویم هر روزه دستاورد جدیدی در صنعت هسته ای داریم.
مجموعه اتحادیه اروپا استقلال کمتری از یک ایالت آمریکا دارد
معاون رئیس جمهور گفت: محدودیت هایی که داشتیم برداشته ایم و روزی ۷ هزار گرم اورانیوم غنی می کنیم که برابر قبل از برجام است. حدود ۸۰۰ کیلو هم ذخیره اورانیم غنی شده داریم که عدد خوبی است. هنوز زود است در مورد گام پنجم صحبت کنیم و این مسولیت آقای روحانی است. ایشان هنوز صحبت جدی در مورد گام پنجم نکرده اند. ما پیشنهادهای لازم را کرده ایم و آمادگی داریم. ما در بعد فنی تمامی کارها را انجام داده ایم. اما می توانیم روندها را تسریع بخشیم. مثلاً برخی سانتریفوژهای نسل جدید که تاب آوری خوبی داشته اند، به مرحله نیمه صنعتی برسانیم. من نمی توانم در مورد گام پنجم، اصل آن و جزییات آن حرفی بزنم.
وی در مورد تهدید اروپایی ها به فعال کردن مکانیزم ماشه عنوان کرد: اروپا به واقع می خواهد برجام پابرجا بماند. بعد امنیتی برجام برای اروپایی ها مهم است. خواست و توان اروپا در بحث حفظ برجام یکی نیست. توان اروپا به ایستادگی در مقابل آمریکا بازمی گردد، و نشان دادند که مجموعه اتحادیه اروپا استقلال کمتری از یک ایالت آمریکا دارد. مثلاً ایالت کالیفرنیا استقلال سیاسی بیشتری از اروپا دارد و این یک پدیده است. رفتن به سوی مکانیزم ماشه خلاف نیت اروپایی ها است و اگر آنها این کار را انجام بدهند، عملا برجام را بر هم زده اند و نقض حرفهای خودشان است. از نظر وجدان عمومی جهان همه متوجه هستند که ایران به تعهدات خود پایبند بوده است. اروپا با ادبیات جدید،خود، را در ردیف آمریکا قرار داده است. پرستیژ اروپا در جهان به هم خورده و نباید بیشتر از این خراب شود. این صحبت اروپایی ها نپخته بوده و امیدواریم برجام به مسیر اصلی خود بازگردد.
ادامه دارد …
