برچسب: جو بایدن

به گزارش خبرنگار مهر، سیدعباس عراقچی معاون سیاسی وزارت امور خارجه در برنامه نگاه یک اظهار داشت: یکی از شعارهای انتخاباتی بایدن بازگشت به برجام بود. برجام دستاورد دموکرات‌ها بود و طبیعی بود که انگیزه بازگشت به برجام در آنها وجود داشته باشد. سیاست فشار حداکثری ترامپ هم ناکام مانده بود و باید این سیاست عوض می‌شد.

وی افزود: رژیم صهیونیستی همواره از مخالفین برجام بوده است و در منطقه کشورهای دیگری هم بودند که مخالف برجام بودند.

وی با اشاره به سخنان شب گذشته جو بایدن گفت: به صراحت اعلام نکرد که به برجام بر می‌گردد اما اعلام آمادگی کرد که به گفت‌وگوها برگردد. به نظر می‌رسد آنها هنوز نتوانسته‌اند به تنش‌های داخلی شأن فائق آیند و به یک سیاست واحد در خصوص بازگشت به برجام برگردند.

معاون وزیر امور خارجه در خصوص سیاست‌های ایران در حوزه کاهش تعهدات برجامی گفت: هیچ کسی حسن نیت ایران را در خصوص برجام نمی‌تواند زیر سوال ببرد. ما با حسن نیت مذاکره کردیم البته حسن نیت به معنی سادگی نیست اما با نیت رسیدن به توافق مذاکره کردیم و با رسیدن به توافق به طور کامل به تعهدات خود پایبند بوده و به آن عمل کردیم و حتی به خروج آمریکا از برجام تا یک سال در برجام باقی مانده ایم و به تعهدات خود عمل کردیم و ۱۵ گزارش آژانس پایبندی ایران به تعهدات را ثابت می‌کند.

عراقچی با اشاره به خروج ترامپ از برجام گفت: اروپایی‌ها بعد از خروج ترامپ از برجام به ما اعلام کردند که ما در برجام بمانیم و آنها راه حل‌های عملی را برای رسیدن ایران به منافع ایجاد می‌کنند و یک سالی که ما منتظر ماندیم در واقع فرصتی به اروپایی‌ها و فرصتی به دموکراسی بود، اما اروپایی‌ها نسبت به آن ۱۱ قولی که به ما داده بودند و تعهداتی که داشتند ناتوان بودند البته این باور وجود دارد که اصلاً آنها اراده‌ای برای انجام این تعهداتشان نداشتند.

اقدامات ما در واقع اقدامی در برابر رفتار آمریکا و اروپایی‌ها بود

وی ادامه داد: بعد از گذر یک سال اروپایی‌ها هیچ گونه اقدامی برای اجرای تعهداتشان نکردند و به همین دلیل راهی برای ما باقی نمانده بود و ما شروع کردیم بر اساس حق مان در برجام کاهش تعهدات خود را پیش گرفتیم. کاهش تعهدات از سوی ایران در واقع اسنپ بک ایران است و در واقع ایران اولین طرفی بود که از اسنپ بک استفاده کرد. ما گام به گام تعهدات خود را کاهش دادیم تا به نقطه‌ای رسیدیم که عملاً تمامی محدودیت‌های برجام را کنار گذاشتیم به جز نظارت و بازرسی‌ها.

معاون سیاسی وزیر امور خارجه ادامه داد: ما از حق خودمان در برجام استفاده کردیم و اقدامات ما در واقع اقدامی در برابر رفتار آمریکا و اروپایی‌ها بود. به محض اینکه آنها به تعهدات خودشان بر گردند ما هم به تعهدات خود باز خواهیم گشت.

وی در خصوص اظهارات بورل گفت: آقای بورل اعلام کرده آمادگی دارد از اعضای فعلی برجام یعنی ۱+۴ و ایران برای یک جلسه غیررسمی و از آمریکا به عنوان مهمان برای تدوین نقشه راه آینده دعوت کند. چون با موضع ایران کاملاً آشناست. ما در حال بررسی این پیشنهاد بورل هستیم و با بقیه دوستان و شرکای خود مثل چین و روسیه در حال مشورت هستیم ولی علی الاصول تصور می‌کنیم بازگشت آمریکا به برجام و اجرای تعهداتش و لغو تحریم‌ها به مذاکره‌ای نیاز ندارد. به صورت اصولی نیاز به گفت‌وگو نداریم. ممکن است برخی گفت‌وگوهای فنی و ترتیبات عملیاتی نیاز باشد و تشکیلات بورل می‌توانند ترتیبات آن را بدهند. به صورت اصولی احتیاجی به گفت‌وگو نیست. ما در حال بررسی پیشنهاد بورل هستیم و بعد از بررسی اعلام خواهیم کرد.

معاون سیاسی وزیر خارجه اظهار کرد: اروپایی‌ها مدعی بودند ما تحریم‌های اتحادیه اروپا و اروپایی را برداشتیم و در عمل هم برداشته بودند ولی ایران نمی‌توانست از امتیازات آن استفاده کند آن هم به خاطر غلبه سیستم آمریکا.

عراقچی با تاکید بر اینکه شرکت‌های اروپایی با تحریم‌های اروپا مواجه نبودند ولی از جریمه آمریکا نگران بودند. بارها به اروپایی‌ها گفته‌ام باید به فکر نقض حاکمیت خود توسط آمریکا کنید، گفت: سیستم مالی آمریکا غلبه‌ای بر سیستم‌های مالی اروپا و سیستم بین‌المللی دارد. این ادعای اروپا پذیرفتنی نیست. ما اسنپ بک را تا الان دو بار فعال کردیم یک بار علیه آمریکا و یک بار علیه اروپا فعال کردیم و این دومی هنوز از نظر ما معتبر و در جریان قرار دارد.

وی درباره واکنش اروپایی‌ها به اقدامات جبرانی ایران و اینکه می‌گویند ایران دیپلماسی را به خطر انداخته است گفت: اروپایی‌ها اصلاً در جایگاهی نیستند که از این ادعاها داشته باشند و علیرغم بیانیه‌ها و حرف‌ها در رسانه‌ها وقتی در جلسات خصوصی با آنها صحبت می‌کنیم زبانشان بسته است.

عراقچی تصریح کرد: ایران یک سال به آنها فرصت داد آنها نتوانستند نبودن آمریکا در برجام را جبران کنند و بعد از آن فرصت‌های مکرر دادیم اما عملی از آنها ندیدیم.

معاون سیاسی وزیر امور خارجه بابیان اینکه اروپایی‌ها در موضعی نیستند که ادعا کنند ایران در اجرای برجام قصوری کرده اظهار داشت: اگر در چهار سال گذشته هنوز برجام زنده است به دلیل سیاست‌های ایران است و اروپایی‌ها سهمی در این ندارند به غیر از اقدامی که در شورای امنیت جلوی آمریکا برای اعمال اسنپ بک ایستادند.

گروسی خودش ابراز علاقه کرد که به ایران بیاید

معاون وزیر امور خارجه با اشاره به سفر مدیرکل آژانس گفت: وقتی از پنجم اسفند اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی متوقف شود وضعیت جدیدی در روابط ما با آژانس ایجاد می‌شود. با توقف این دو قسمت یعنی نظارت‌های بیشتر و پروتکل الحاقی وضعیت جدیدی ایجاد خواهد شد.

وی افزود: گروسی خودش ابراز علاقه کرد که به ایران بیاید که در این وضعیت جدید نوع جدیدی از همکاری بین ایران و آژانس برقرار شود که همکاری‌های ایران و آژانس کمترین آسیب را ببیند. در نامه‌ای که نوشت و هم در توئیت خود گفته است در چارچوب قانون مجلس این کار را صورت دهد و قبول کرده که قانون مجلس اجرا خواهد شد. سفر گروسی هیچ ارتباطی به تصمیم ایران ندارد و تصمیم ایران اجرا خواهد شد. آمده که نظم جدیدی در روابط ایران و آژانس ایجاد شود.

معاون وزیر امور خارجه درباره اجرای مصوبه مجلس از ۵ اسفند افزود: ما زمانی که به ان. پی. تی ملحق شدیم موافقتنامه پادمان را امضا کردیم و براساس آن به آژانس دسترسی‌ها را می‌دهیم و بازرسان آژانس اخراج نمی‌شوند.

وی بابیان اینکه ما در برجام قبول کردیم نظارت‌های بیشتر به بازرسان دهیم که از آن جمله قبول اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی بود، افزود: براساس مصوبه مجلس این اقدامات فراتر از پروتکل الحاقی باید متوقف شود. این تعبیر که بازرسان باید از ایران خارج شوند تعبیر درستی نیست بلکه میزان بازرسی‌های بازرسان کاهش می‌یابد.

عراقچی با بیان این که حدود ۲۰ الی ۳۰ درصد توان نظارتی آژانس در اثر اجرای مصوبه مجلس کاهش می‌یابد، گفت: باوجود اختلاف نظر بین دولت و مجلس، دولت مجری قانون است و در اجرای قانون نمی‌تواند تعلل کند.

ما اجرای پروتکل الحاقی را متوقف خواهیم کرد

وی افزود: ایران در کاهش گام به گام تعهدات خود و در قدم اول غنی سازی ۲۰ درصد را شروع کرد و در قدم دوم اجرای پروتکل الحاقی و نظارت‌های فراتر که در برجام بوده متوقف می‌شود.

معاون سیاسی وزیر امور خارجه تصریح کرد: به نظر نمی‌آید تا پنجم اسفند اقدامی در جهت لغو تحریم‌ها از سوی آمریکایی‌ها صورت بگیرد و ما اجرای پروتکل الحاقی را متوقف خواهیم کرد، البته این به معنای خروج ایران از برجام نیست.

عراقچی ادامه داد: توقف اجرای پروتکل الحاقی برگشت پذیر است و به محض اینکه خواسته‌های ما در برجام و خواسته‌های مجلس تأمین شود ما دوباره بازخواهیم گشت و هم اجرای پروتکل الحاقی و هم نظارت‌ها و هم بقیه تعهدات را انجام می‌دهیم.

وی با تاکید بر اینکه پنجم اسفند از برجام خارج نخواهیم شد و بازرسی‌ها متوقف نخواهد شد افزود: توافق ایران و آژانس سر جایش است. راه برای بازگشت طرف‌های مقابل باز است و راه‌حل مشکل از سوی ما بیان شده است و مقامات ما از جمله مقام معظم رهبری به صراحت فرمودند برای ما عمل مهم است اگر عمل کرده و ما راستی آزمایی کنند ما به تعهداتمان برمی‌گردیم.

عراقچی با اشاره به اقدامات ایران در چند سال گذشته گفت: ما در چند سال گذشته هوشمندانه و مدبرانه حرکت کردیم. هم تعهداتمان را کاهش دادیم و هم برجام را در کلیت خود حفظ کردیم.

معاون وزیر امور خارجه گفت: اگر تعهدات را آنقدر کاهش می‌دادیم که برجام اهمیت خود را برای طرف‌ها از دست می‌داد برجام کلاً از بین می‌رفت. برای ما برجام هم ارزش اقتصادی از بعد رفع تحریم‌ها داشته و هم ارزش راهبردی و سیاسی دارد. اگر چه دستاورد اقتصادی با کارشکنی آمریکا برای ایران ایجاد نداشت اما امکانات سیاسی و راهبردی برای ما کماکان وجود دارد. اینکه در برجام مانده بودیم به خاطر مزایایی سیاسی و راهبردی آن بود.

در اهداف دولت دموکرات و جمهوری خواه هیچ فرقی ندارند

وی در پاسخ به سؤالی درباره مباحث موشکی و منطقه‌ای خاطرشنان کرد: در اهداف دولت دموکرات و جمهوری خواه هیچ فرقی ندارند. در مهار قدرت ایران هیچ تفاوتی با هم ندارند و دعوا سر شیوه‌های انجام این کار است. دولت فعلی آمریکا معتقد است شیوه آقای ترامپ و فشار حداکثری کاری نکرده و نتوانسته آمریکا را به اهدافش در مقابل ایران برساند ولی در آن طرف تکرار می‌کنند تمدید دوره‌های برجام، منطقه و موشک و … باید به آقای بلینکن گفت که آیا فکر می‌کند چیزهایی که ایران زیر فشار حداکثری قبول نکرد، با سیاست مذاکراتی آقایان قبول می‌کند.

معاون ظریف گفت: بایدن دیشب گفت ما با مذاکره با ایران از طریق ۱+۵ برمی‌گردیم، آیا تصور می‌کنند ما چیزهایی که تحت فشار حداکثری قبول نکردیم حالا با مذاکره قبول می‌کنیم. ما اگر می‌خواستیم به این خواسته‌های غیرقانونی و غیرمشروع آمریکا تن دهیم، در دوران ترامپ چنین می‌کردیم. ترامپ آرزو داشت فقط یک عکس با آقای روحانی بگیرد و آماده بود توافق جدیدتری با دو کلمه با ما امضا کند. ما زیر بار آنها نرفتیم و الان هم زیر بار این مسائل نمی‌رویم.

عراقچی افزو د: ما یک توافقی را با آمریکایی‌ها منعقد کردیم به نام برجام و اگر آمریکایی‌ها می‌خواهند همین برجام نه یک کلمه کم نه یک کلمه زیاد نه یک جمله کم نه یک جمله زیاد همین را باید بچسبند و اجرا کنند و قطعاً چیزی فراتر از این نخواهند گرفت. کما اینکه آقای ترامپ با فشار حداکثری نتوانست بگیرد.

لغو تحریم‌ها به مذاکره‌ای نیاز ندارد

معاون سیاسی وزیر امور خارجه در خصوص سخنان مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت: آقای بورل اعلام کرده آمادگی دارد از اعضای فعلی برجام یعنی ۱+۴ و ایران برای یک جلسه غیررسمی و از آمریکا به عنوان مهمان برای تدوین نقشه راه آینده دعوت کند. چون با موضع ایران کاملاً آشناست. ما در حال بررسی این پیشنهاد هستیم و با بقیه دوستان و شرکای خود مثل چین و روسیه در حال مشورت هستیم ولی علی الاصول تصور می‌کنیم بازگشت آمریکا به برجام و اجرای تعهداتش و لغو تحریم‌ها به مذاکره‌ای نیاز ندارد.

عراقچی با تاکید بر اینکه ما به صورت اصولی نیاز به گفت‌وگو نداریم گفت: ممکن است برخی گفت‌وگوهای فنی و ترتیبات عملیاتی نیاز باشد اما به صورت اصولی احتیاجی به گفت‌وگو نیست. اروپایی‌ها مدعی بودند ما تحریم‌های اتحادیه اروپا و اروپایی را برداشتیم و در عمل هم برداشته بودند ولی ایران نمی‌توانست از امتیازات آن استفاده کند آن هم به خاطر غلبه سیستم آمریکا.

وی با بیان اینکه شرکت‌های اروپایی با تحریم‌های اروپا مواجه نبودند ولی از جریمه آمریکا نگران بودند گفت: بارها به اروپایی‌ها گفته‌ام باید به فکری به نقض حاکمیت خود توسط آمریکا داشته باشند.

وی با بیان این که سیستم مالی آمریکا غلبه‌ای بر سیستم‌های مالی اروپا و سیستم بین‌المللی دارد گفت: ما اسنپ بک را تا کنون دو بار فعال کردیم یک بار علیه آمریکا و یک بار علیه اروپا فعال کردیم و این دومی هنوز از نظر ما معتبر و در جریان است.

عراقچی درباره اقدامات ایران برای جلوگیری از بدعهدی مکرر گفت: تدبیر ما همان است که مقام معظم رهبری فرمودند که ما نگاه به عمل کرده و بعد عمل آنها را راستی آزمایی می‌کنیم. مثلاً اگر تحریم نفتی برداشته می‌شود باید ببینیم نفت ما قابلیت فروش داشته باشد و امکان حمل و نقل آن وجود داشته باشد. باید امکان بیمه کردن آن وجود داشته باشد و امکان بازگشت پول حاصل از صادرات هم وجود داشته باشد و این چرخه کار کند که مطمئن شویم واقعاً تحریم نفتی واقعاً برداشته شود.

وی ادامه داد: آقای روحانی رئیس جمهور به بیان دیگری فرمودند امضا در مقابل امضا، بیانیه در مقابل بیانیه، عمل در مقابل عمل. آمریکا اگر بیانیه صادر کنند ما هم بیانیه صادر می‌کنیم. اما زمانی به تعهداتمان برمی‌گردیم که آنها به تعهداتشان برگردند این قسمت هم می‌تواند در چند قسمت صورت بگیرد. اگر آمادگی دارند کل تحریم‌ها را یک جا بردارند ما هم آمادگی داریم کل تعهدات را یک جا اجرا کنیم. در حد و اندازه و متناسب اقدام آنها ما هم چنین خواهیم کرد.

برای ما آنچه ملاک است رفع تحریم‌هاست

معاون وزیر خارجه با اشاره به اقدامی که آمریکا در شورای امنیت انجام داد و نامه‌ای به رئیس شورای امنیت نوشت و تمام نامه‌های قبلی دولت ترامپ را پس گرفت، گفت: اقدام اخیر آمریکا درست است آثار عملیاتی در رفع تحریم‌ها ندارد ولی بیشتر از یک اقدام نمادین است. یک اقدام سیاسی قابل توجه است و هم بعد سیاسی و هم بعد حقوقی دارد.

وی ادامه داد: اینکه آمریکا رسماً به اشتباه خود در رابطه با برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ اقرار و آن را مکتوب و ارائه کند و به نوعی توبه از اقدامات گذشته کند ارزش سیاسی و حقوقی خود را دارد ولی وقتی به بحث تحریم‌ها می‌رسد ارزشی ندارد. آنچه برای ما ملاک است رفع تحریم‌هاست.

وی افزود: آمریکا نباید این کار را می‌کرد ولی زمانی این کار را کرد به نوعی توبه از سیاست غلط گذشته است ولی برای ما تعهد برجامی آمریکا نیست. برای ما آنچه ملاک است رفع تحریم‌هاست. اگر آمریکا از اقدامات نمادین انجام می‌دهند حداکثر می‌توانند انتظار اقدامات نمادین داشته باشند. وقتی می‌گوئیم عمل در مقابل عمل، عمل آنها لغو تحریم است و عمل ما بازگشت به تعهدات است.

عراقچی خاطرنشان کرد: از نظر ما ملاک لغو تحریم‌هاست و اگر این اتفاق نیفتد که ظاهراً چنین است اقدام پنجم اسفند انجام و اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی متوقف می‌شود.

وی گفت: منظور ما از لغو تحریم‌ها آن چیزی است که در برجام ذکر شده و باید برداشته شود و ترامپ دوباره اعمال کرده و همین طور تحریم‌های جدیدی که ترامپ در چهار سال گذشته اعمال کرد و همینطور تحریم‌هایی که در چهار سال برچسب آن را عوض کردند، باید برداشته شود که ما به نقطه‌ای برسیم که بگوییم خواسته ما در برجام تأمین شده و به شرایط ۲۰۱۵ برسیم.

معاون سیاسی وزیر خارجه، اظهار داشت: در روزهای گذشته در ادبیات آمریکایی‌ها بعضاً به ۱+۵ اشاره شد و حتی بایدن در صحبت خود گفت ما آماده مذاکره با ایران در قالب ۱+۵ هستیم. آنچه خطیب‌زاده تذکر داد و درست بود این بود که ما الان چیزی به نام ۱+۵ نداریم و از می ۲۰۱۸ که آمریکا از برجام خارج شده وجود ندارد و الان ۱+۴ است و فعلاً آمریکایی‌ها حق ندارند به مفهوم ۱+۵ اشاره کنند چون چنین قالبی وجود ندارد و اینکه آیا می‌توانند به این قالب برگردند؟ بله می‌توانند به شرطی که تحریم‌ها را بردارند.

بازگشت آمریکا به برجام بدون برداشتن تحریم‌ها موضوعیت ندارد

معاون وزیر خارجه ایران تصریح کرد: بازگشت آمریکا به برجام بدون برداشتن تحریم‌ها موضوعیت ندارد. از نظر ما وقتی آمریکا دوباره عضو برجام می‌شود و ۱+۴ وقتی به ۱+۵ تبدیل می‌شود که آمریکا تحریم‌های خود را برداشته و ما به وضعیت قبل از خروج آمریکا از برجام برگردیم.

عراقچی درباره جلوگیری از بدعهدی مداوم گفت: تدبیر ما همان است که مقام معظم رهبری فرمودند که ما نگاه به عمل کرده و بعد عمل آنها را راستی آزمایی می‌کنیم. مثلاً اگر تحریم نفتی برداشته می‌شود باید ببینیم نفت ما قابلیت فروش داشته باشد و امکان حمل و نقل آن وجود داشته باشد. باید امکان بیمه کردن آن وجود داشته باشد و امکان بازگشت پول حاصل از صادرات هم وجود داشته باشد و این چرخه کار کند که مطمئن شویم واقعاً تحریم نفتی واقعاً برداشته شود. اینها را در عمل می‌توان ملاحظه کرد. از نظر ما عمل و راستی آزمایی و بعد عمل متقابل ایران است. رئیس جمهور هم به بیان دیگری فرمودند امضا در مقابل امضا، بیانیه در مقابل بیانیه، عمل در مقابل عمل. آمریکا اگر بیانیه صادر کنند ما هم بیانیه صادر می‌کنیم. ما زمانی به تعهداتمان برمی‌گردیم که آنها به تعهداتشان برگردند این قسمت هم می‌تواند در چند قسمت صورت بگیرد. اگر آمادگی دارند کل تحریم‌ها را یک جا بردارند ما هم آمادگی داریم کل تعهدات را یک جا اجرا کنیم. در حد و اندازه و متناسب اقدام آنها ما هم چنین خواهیم کرد.

معاون وزیر خارجه درباره اظهارات ولی الله سیف مدیرکل پیشین بانک مرکزی تاکید کرد: برجام در ۲۶ دی ۱۳۹۴ اجرایی شد و گفته سیف به فرودین ۱۳۹۵ مربوط می‌شود و ایشان در صحبتی که در بانک جهانی داشت، در حاشیه آنجا خطاب به آمریکایی‌ها گفته بود در طول سه ماه گذشته منفعت ما از برجام در حوزه بانکی تقریباً هیچ بوده است. در آن مقطع به خاطر اینکه تحریم طولانی را طی کرده بودیم بازگشت امورات بانکی ما به حالت معمولی خود به آسانی صورت نمی‌گیرد و اینکه بانک‌ها روابط کارگزاری ایجاد کنند زمانبر است.

وقتی تحریم‌ها لغو می‌شود بازگشت به حالت عادی زمانبر است

عراقچی با تاکید بر اینکه طبیعی است وقتی تحریم‌ها لغو می‌شود بازگشت به حالت عادی زمانبر است، افزود: اینها مشکلاتی است که بعد از رفع تحریم‌ها در عمل پدید می‌آید و باید تدبیر کنیم که با سهولت بیشتری انجام شود. باید دید وقتی تحریم‌های مربوط به سرمایه گذاری در صنعت نفت ایران برداشته می‌شود باید فاصله معقولی وجود داشته باشد که شرکت‌ها بررسی‌های خود را انجام دهند. مهم این است که مانعی بر سر راه اینها وجود نداشته باشد. اینکه شرکت‌ها چه زمانی می‌خواهند وارد شود و مذاکراتشان چه زمانی انجام می‌شود بحث دیگری است ولی ما باید مشاهده کنیم که در عمل مانعی وجود ندارد و اگر چنین باشد می‌توانیم بگوییم راستی آزمایی کردیم که تحریم‌ها برداشته شود.

وی در ادامه افزود: آمریکایی‌ها به میزان زیادی به تحریم‌ها معتاد شده‌اند و دست برداشتن از این ابزارها برایشان سخت است. در دوران اوباما با مشکلات زیادی مواجه بودیم ولی در یک سالی که برجام اجرا شد از دی ۱۳۹۴ تا دی و بهمن ۱۳۹۵ که دولت جدید در آمریکا سر کار آمد گشایش‌های قابل توجهی در حوزه اقتصادی ایران پدید آمد. البته در حد انتظارت ما نبود و بعد هم مواجه شد با خروج آمریکا از برجام و سر و صداهایی که ایجاد شد.

معاون وزیر خارجه با اشاره به اینه آمریکا در برجام تعهداتی دارد که مربوط به رفع تحریم‌ها می‌شود و یک امتیازی دارد که به اسنپ بک معروف است و تا زمانی آمریکا تحریم‌هایش را برنداشته نمی‌تواند عضو برجام شود و از آن امتیاز در برجام استفاده کند، تصریح کرد: ما به طرف‌های مقابل گفتیم سو استفاده آمریکا از مکانیسم اسنپ بک در دوران ترامپ موضوعی است که صلاحیت آمریکا را در برجام زیر سوال برده و باید در مذاکرات بعدی مورد گفت‌وگو قرار بگیرد. خسارت‌های ما در چهار سال گذشته موضوعی است که از آن نخواهیم گذشت. حتی با بازگشت آمریکا به برجام و رفع تحریم‌ها موضوع ما با آمریکا تمام نشده.

وی درباره خسارت‌های خروج آمریکا تاکید کرد: در طول ۴ سال گذشته و در سه سال گذشته خسارت‌هایی هم ما و هم شرکت‌ها و کشورهای دیگر دیده‌ایم و این خسارت‌ها در دستورکار ماست. آمریکا تحریم‌ها را بردارد و عضو برجام شود ولی این موضوع در دستورکار ما و کمیسیون مشترک برجام خواهد بود.

غربی‌ها نمی‌توانند بسیاری از اعمال خود را توجیه کنند

عراقچی با بیان اینکه ما خسارات مستقیم و غیرمستقیم دیدیم، گفت: محاسباتی انجام شده و رقم‌هایی هم بعضاً اشاره می‌شود ولی کامل‌تر خواهیم کرد و موضوع خسارات ایران در دستورکار باقی خواهد ماند و آن را کنار نمی‌گذاریم.

وی همچنین در خصوص واکنش ظریف به توسعه تاسیسأت اتمی رژیم صهیونیستی گفت: اروپایی‌ها و غربی‌ها کلاً گرفتار استانداردهای دوگانه هستند و نمی‌توانند از آن فرار کنند. اگر صداقت دارند و راست می‌گویند که نگران اشاعه سلاح‌های هسته‌ای هستند متحد و دوست خودشان رژیم صهیونیستی این سلاح‌ها را دارد و تولید کرده و همه دنیا را در ابهام نگهداشته و عضو معاهده ان.پی.تی هم نشده و هیچ بازرسی هم صورت نمی‌گیرد و تاسیساتی دارند که سلاح‌های هسته‌ای در آن وجود دارد و اقدام به تولید آنها می‌کنند.

معاون وزیر خارجه تصریح کرد: آیا نگران رژیم عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای هستند و نگران اشاعه سلاح‌های هسته‌ای هستند. آنجا باید رسیدگی کنند. چطور آنجا چیزی آنها را نگران نمی‌کند ولی در مقابل یک مقدار افزایش غنی سازی آن هم تحت بازرسی‌های آژانس و با ذکر اینکه اینها برگشت پذیر است و خودشان هم می‌دانند در مقابل بی عملی آنها انجام شده شروع می‌کنند به شلوغ کردن و سر و صدا کردن و این برخوردهای دوگانه یک امر شناخته‌ای شده‌ای است در سیاست‌های غربی‌ها و اروپایی‌ها و گریزی از این هم ندارند و نمی‌توانند بسیاری از اعمال خود را توجیه کنند.

عراقچی گفت: نگران موشک‌های ایران هستند در حالی که می‌دانند این موشک‌ها صرفاً برای دفاع و حالت بازدارندگی دارد ولی در عمل خودشان بالای ۱۰۰ میلیارد دلار در سال به کشورهای دیگر منطقه سلاح می‌فروشند. چطور از اینها نگران نمی‌شوند و چطور از یک رقابت تسلیحاتی در منطقه نگران نیستند ولی از موشک‌های ایران که فقط برای دفاع از این سرزمین است ابراز نگرانی می‌کنند. کاملاً روشن است که اهداف سیاسی پشت این است و اینها ترفندهای شناخته شده‌ای است. ظریف خیلی روشن این موضوع را به رخ آنها کشید که اگر نگران اجرای پروتکل الحاقی در ایران هستید نگران برنامه هسته‌ای متحد خودتان که اصلاً ان.پی.تی و آژانس و … را کنار گذاشته نیستید و می‌دانید سلاح هسته‌ای دارد و در عمل دیدید چه بر سر مردم فلسطین آورده است.

معاون سیاسی وزارت خارجه در پاسخ به این سوال که اگر تأکید کنند باید در این زمینه مذاکره کنیم موضع ما چیست گفت: ما حتماً قبول نخواهیم کرد و موضع ما کاملاً روشن است. تنها تفاوت اینجاست که آقای ترامپ می‌گفت برجام را کنار می‌گذاریم و درباره توافق جدید که منطقه، موشک و دوره‌های طولانی برای محدودیت‌های ایران داشته باشد مذاکره کنیم که خوب به آن نرسید. آقایان می‌گویند اول برجام را اجرا کنیم و بعد به آن مسائل بپردازیم.

وی افزود: موضع ما کاملاً روشن است و صراحتاً به آنها گفته‌ایم، نه الان و نه بعداً به این مسائل نخواهیم پرداخت. موضوع توانمندی‌های دفاعی ما به هیچ وجه قابل مذاکره نیست چه برسد به اینکه قابل مصالحه باشد. مسائل منطقه‌ای ما نیز همین طور منطق خودش را دارد. اصلاً ابزاری برای مذاکره نخواهد بود. بنابراین موضع ما کاملاً صریح است و به صورت روشن بیان کردیم و اینگونه نیست که مخفی باشد. ما فقط برجام موجود را بدون هیچ کم و زیادی آمادگی داریم که به اجرای کامل برگردیم به شرط اینکه آنها اول به اجرای کامل برگردند و اگر مذاکره‌ای باشد مذاکره درباره نحوه اجرای همین برجام است، نه چیزی فراتر از آن.

راجع اروپایی‌ها باید بگویم توانمندی بسیار پایین ادعاهای بسیار بالا

عراقچی تصریح کرد: اگر قرار باشد که در جلسات رسمی یا غیررسمی با ۱+۵ با حضور آمریکا و یا بدون حضور آمریکا در مورد موضوعی گفت‌وگو کنیم آن موضوع فقط نحوه اجرای همین برجام است. درباره فراتر از برجام و موضوعات دیگر، تمدید برجام و برجام پلاس و … هیچ مذاکره‌ای نخواهیم کرد.

وی در ادامه گفت: گفت‌وگو می‌کنیم که این را چگونه اجرا و چگونه بهتر اجرا شود. آنها چگونه به تعهداتشان برگردند و ما چگونه برگردیم و چه جدول زمانبندی باشد و نقشه راه چیست برای اجرای همین برجام و غیر از این نخواهد بود.

معاون وزیر خارجه درباره اظهارات مکرون رئیس جمهور فرانسه و رفتار آن که نقش پلیس بد را اجرا کند نیز بیان کرد: راجع اروپایی‌ها باید بگویم توانمندی بسیار پایین ادعاهای بسیار بالا. شاید در این دو جمله بتوان اروپا را توصیف کرد. در جلسات خصوصی نیز روشن‌تر و صریح‌تر از این بیان کرده‌ایم.

عراقچی تاکید کرد: اروپایی‌ها علیرغم همه ادعاها و حرف‌هایشان حالا برخی مثل فرانسه بیشتر و برخی کمتر، ادعا زیاد دارند، ولی در صحنه عمل توانمندی ندارند و نمی‌توانند به تعهداتشان عمل کنند. خیلی روشن اروپایی‌ها در این مدت به ما می‌گفتند ما تحریمی نداریم ولی مجبوریم به تحریم‌های آمریکا تن بدهیم.

به گزارش خبرنگار مهر، سیدعباس عراقچی معاون سیاسی وزارت امور خارجه در برنامه نگاه یک اظهار داشت: یکی از شعارهای انتخاباتی بایدن بازگشت به برجام بود. برجام دستاورد دموکرات‌ها بود و طبیعی بود که انگیزه بازگشت به برجام در آنها وجود داشته باشد. سیاست فشار حداکثری ترامپ هم ناکام مانده بود و باید این سیاست عوض می‌شد.

وی افزود: رژیم صهیونیستی همواره از مخالفین برجام بوده است و در منطقه کشورهای دیگری هم بودند که مخالف برجام بودند. بایدن اعلام آمادگی برای مذاکره با ایران در قالب ۱+۵ کرد و به نظر می‌رسد هنوز نتوانسته اند به تنش‌های داخلی خود فائق بیایند.

ادامه دارد…

به گزارش خبرگزاری مهر، سید عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت و گو با شبکه تلویزیونی بین المللی «سی جی تی ان» چین به دولت بایدن هشدار که داد که زمان حفظ برجام رو به پایان است.

عراقچی در پاسخ به اظهارات «جو بایدن» رئیس‌جمهور آمریکا که گفته است «تحریم های ایالات متحده علیه ایران را لغو نمی‌کند مگر اینکه تهران تعهد خود را به برجام نشان دهد»، گفت: ایالات متحده ابتدا باید اقدام و تحریم‌های ایران را لغو کند.

وی خاطرنشان کرد: ایران آماده است تا پس از برداشته شدن تمام تحریم‌های آمریکا علیه تهران، به سرعت به تعهدات کامل خود در برجام بازگردد.

عراقچی افزود: وضعیت کاملاً روشن است. این ایران نیست که برجام را ترک کرد بلکه ایالات متحده بود که از این توافق خارج شد. ایالات متحده تصمیم گرفت که مشارکت خود را در برجام متوقف کند آنها میز را ترک کردند و دوباره تحریم‌ها را اعمال کردند. آنها حتی تحریم‌های جدیدی را علیه ایران اعمال کردند. اکنون، اگر سیاست آنها این است که به برجام برگردند و دوباره یک عضو برجام شوند باید تحریم‌ها را بردارند، آنچه ما انجام دادیم در حقیقت واکنشی به نقض توافق توسط ایالات متحده و در برابر اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران بود. همانطور که گفتم، کاهش تعهدات توسط ایران، در واقع اقدامی قابل اصلاح بر اساس بند ۳۶ برجام است.

معاون وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد: بنابراین من فکر می‌کنم اگر شرایط را منطقی بررسی کنید، همه می‌گویند این ایالات متحده است که باید اول به برجام برگردد. هنگامی که آنها بازگشتند و تحریم‌ها علیه ایران را لغو کردند و ما تأیید کردیم که تحریم‌ها از بین رفته است، ما هم آماده‌ایم که به سرعت به برجام برگردیم.

عراقچی در واکنش در پاسخ به سوال خبرنگار که گفت «شرایط مانند پیدایش مرغ و تخم مرغ است» اظهار داشت: من چنین تصوری ندارم، آنها برجام را ترک کردند، آنها در چهار سال گذشته ما را تحریم کردند. اکنون، اگر آنها فکر می‌کنند برجام معامله خوبی است و می‌خواهند به این معامله برگردند باید به تعهدات خود برگردند و پس از آن ایران هم از برجام پیروی خواهد کرد.

وی در خصوص اینکه «بایدن گفته است اگر قرار باشد برای از سر گیری برجام با ایران مذاکره کند ممکن است وارد مسایل دیگری مانند مسایل موشکی و فعالیت‌های منطقه‌ای ایران شود نظر شما چیست» گفت: به هیچ وجه. برجام تنها در مورد برنامه هسته‌ای ایران است و دو رکن دارد که شامل «محدودیت در برنامه صلح آمیز هسته‌ای ما در ازای لغو تحریم ها» است و همین. ما هنگام مذاکره در مورد توافق هسته‌ای در مورد موضوع دیگری مذاکره نکردیم و این یک دلیل عمدی و تصمیم همه طرف‌ها بود.

به گزارش خبرگزاری مهر، محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در مقاله‌ای که در نشریه «فارن افرز» منتشر شد، با بیان اینکه «جو بایدن» رئیس‌جمهور ایالات متحده می‌تواند با پایان دادن مؤثر سیاست شکست‌خورده «فشار حداکثری» ترامپ و بازگشت به توافقی که سلفش آن را ترک کرد، در مسیری بهتر گام گذارد، نوشت: در آن صورت، ایران نیز به اجرای کامل تعهداتش ذیل توافق هسته‌ای بازخواهد گشت.

وی در مطلب خود آورده است: ترک توافق هسته‌ای از سوی ایالات متحده، یک چیز را ثابت کرد – اینکه امضای وزیر خارجه ایران، از امضای رئیس‌جمهور مبسوط الید ایالات متحده وزن بیشتری دارد. حتی اوباما هم نتوانست از تصویب تمدید ده ساله قانون تحریم‌های ایران در کنگره ایالات متحده ممانعت کند، که این نقض روشن همان توافقی بود که دولت او مذاکره کرده بود.

رئیس دستگاه دیپلماسی تاکید کرد: پنجره فرصت برای دولت جدید ایالات متحده تا ابد بازنخواهد بود. ابتکار عمل صرفاً بر عهده واشنگتن است. گام نخست دولت بایدن، باید تلاش برای جبران – و نه تلاش برای سوء استفاده – از میراث خطرناک شکست حداکثری ترامپ باشد.

متن کامل مقاله‌ای وزیر امور خارجه به این شرح است:

در سال ۲۰۱۶ دونالد ترامپ به عنوان نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری وعده داد که به باد دادن ثروت و جان آمریکایی‌ها در جنگ در غرب آسیا پایان دهد. با این حال، او در دوران کاری‌اش، ایالات متحده را بیش از پیش در این منطقه به دام انداخت و چنان به اختلافات دامن زد که اوضاع به نقطه‌ای رسید که یک حادثه کوچک می‌توانست به سرعت از کنترل خارج شده و به جنگی بزرگ منجر شود.

دولت جدید در واشنگتن با انتخابی بنیادین روبروست. یا می‌تواند سیاست‌های شکست‌خورده دولت ترامپ را در پیش بگیرد و به مسیر پست‌انگاری همکاری بین‌المللی و قوانین بین‌المللی ادامه دهد (بی اعتنایی‌ای که در تصمیم سال ۲۰۱۸ ایالات متحده به خروج یکجانبه از برنامه جامع اقدام مشترک، معروف به توافق هسته‌ای که تنها سه سال پیش از آن توسط ایران، چین، فرانسه، آلمان، روسیه، انگلستان و اتحادیه اروپا امضا شده بود، بسیار مشهود بود). یا اینکه دولت جدید می‌تواند مفروضات شکست‌خورده گذشته را کنار گذاشته و ارتقاء صلح و مودت را در منطقه دنبال کند.

جو بایدن رئیس‌جمهور ایالات متحده می‌تواند با پایان دادن مؤثر سیاست شکست‌خورده «فشار حداکثری» ترامپ و بازگشت به توافقی که سلفش آن را ترک کرد، در مسیری بهتر گام گذارد. در آن صورت، ایران نیز به اجرای کامل تعهداتش ذیل توافق هسته‌ای بازخواهد گشت. اما اگر واشنگتن به جای این کار بر امتیازگیری اصرار کند، این فرصت از دست خواهد رفت.

برخی از سیاستگذاران و تحلیلگران غربی همچنان از «مهار» ایران سخن می‌گویند. اما بهتر است آن‌ها به یاد بیاورند که ایران به عنوان یک بازیگر قدرتمند در منطقه دغدغه‌های امنیتی، حقوق و منافع مشروعی دارد – درست مانند هر کشور دیگری. آن‌ها باید به جای تن دادن به این توهم کهنه که ایران نباید از حقوقی مشابه با دیگر کشورهای مستقل برخوردار باشد، اراده پذیرش آن دغدغه‌ها را داشته باشند. ما همواره به صراحت تمام بیان کرده‌ایم که به هر ابتکاری برای گفت‌وگوی منطقه‌ای که با حسن نیت طرح شده باشد، پاسخی مثبت می‌دهیم. برای ما، حسن نیت، حسن نیت به دنبال می‌آورد.

در جست‌وجوی الگویی (پارادایمی) جدید

حضور نظامی ایالات متحده در منطقه ما در دو دهه گذشته، خساراتی وصف‌ناپذیر بر جای گذاشته است، بی‌آنکه دستاورد چندانی داشته باشد. به نوشته مؤسسه امور عمومی و بین‌المللی واتسون، جنگ‌های پس از حملات یازده سپتامبر مستقیماً به مرگ دستکم ۸۰۰ هزار نفر منجر شده – و به صورت غیرمستقیم، به تلفاتی به مراتب بیشتر. از سال ۲۰۰۱، دستکم ۳۷ میلیون نفر در این منطقه مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند.

به واسطه تجاوزات و صادرات تسلیحاتی ایالات متحده، همسایگی ایران به نظامی‌ترین منطقه جهان بدل شده است. عربستان سعودی، با جمعیت بومی کمتر از ۲۷ میلیون نفر، بزرگترین واردکننده جنگ‌افزار در جهان است و عمده این تسلیحات را نیز از ایالات متحده خریداری می‌کند. امارات عربی متحده، یکی دیگر کشورهای پیشتاز در خرید جنگ‌افزارهای آمریکایی، با وجود آنکه جمعیتی کمتر از ۱.۵ میلیون نفر دارد، در رده هشتم واردکنندگان تسلیحات در جهان قرار دارد. این کشورها با جنگ‌افزارهای خریداری‌شده بارانی از مرگ و خرابی بر سر شهروندان یمنی فرود آورده‌اند و کاخ سفید هم، ابتدا در دوران رئیس‌جمهور باراک اوباما برای این کار به آن‌ها چراغ سبز داد و بعد در دوران ترامپ برای آن‌ها چک سفید امضا صادر کرد.

در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ، واشنگتن تمایلش به درگیری را مستقیماً تا دروازه ایران آورد. ژانویه سال گذشته، ایالات متحده سردار قاسم سلیمانی را ترور کرد و با این کار شرایط مشوش منطقه‌ای را که از خشونت‌های تروریستی به ستوه آمده بود، بیش از پیش بی‌ثبات کرد. این قتل، یک فرمانده برجسته در مبارزه علیه گروه به اصطلاح دولت اسلامی (داعش) و دیگر گروه‌های شبه نظامی در عراق و سوریه را حذف کرد – و جنایتی نابخشودنی به فهرست طولانی تجاوزات ایالات متحده علیه ایران افزود.

ایالات متحده نمی‌تواند به سادگی خسارتی را که اقداماتش موجب شده، جبران کند. اما یک دولت جدید می‌تواند به یکی از خطاهای بزرگ دولت قبلی، یعنی خروج سال ۲۰۱۸ ترامپ از توافق هسته‌ای با ایران، بپردازد. آن رئیس‌جمهور ایالات متحده تلاش کرد تا یک دستاورد دیپلماتیک چندجانبه بزرگ را از میان بردارد و بعد با آغاز کارزاری از جنگ آشکار اقتصادی، مردم ایران را هدف قرار داد تا عملاً ایران را به دلیل پایبندی به یک توافق مورد تأیید سازمان ملل متحد تنبیه کند. تحریم‌هایی که دولت ترامپ اعمال و بازاعمال کرده است، حتی واردات اقلام مورد نیاز برای مقابله با همه‌گیری کووید -۱۹ را هم تقریباً ناممکن کرده است. اما این دشواری‌ها، نه ما را به تسلیم واداشت، نه به فروپاشی اقتصاد ما منتهی شد و نه محاسبات راهبردی ما را دستخوش تغییر کرد.

بلکه، همانطور که پیش از این همواره این‌طور بوده و همواره همینطور خواهد ماند، فشار علیه ایران، نتایجی در تضاد کامل با آنچه در اصل مد نظر بوده به وجود آورده است. به عنوان نمونه، در سال ۲۰۰۵، ایالات متحده و متحدانش از ایران خواستند از حق غنی‌سازی اورانیوم صرف نظر کند و به نحوی غیرمنصفانه از طریق شورای امنیت سازمان ملل متحده (علیه ایران) تحریم وضع کردند. با وجود آن فشار اقتصادی، ایران بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ تعداد سانتریفیوژهای خود را از ۲۰۰ به ۲۰۰۰۰ دستگاه افزایش داد و بیش از ۱۷۰۰۰ پوند اورانیوم غنی‌شده در سطح ۳.۶۷ درصد و بیش از ۴۴۰ پوند اورانیوم با غنای ۲۰ درصد تولید کرد. به همین ترتیب، کارزار فشار حداکثری دولت ترامپ هم با گسترش منابع اورانیوم با غنای پایین ما از ۶۶۰ پوند به ۸۸۰۰ پوند و ارتقاء سانتریفیوژهایمان از مدل قدیمی‌تر IR-۱ به مدل به مراتب توانمندتر IR-۶، مصادف شده است.

ترک توافق هسته‌ای از سوی ایالات متحده، یک چیز را ثابت کرد – اینکه امضای وزیر خارجه ایران، از امضای رئیس‌جمهور مبسوط الید ایالات متحده وزن بیشتری دارد. حتی اوباما هم نتوانست از تصویب تمدید ده ساله قانون تحریم‌های ایران در کنگره ایالات متحده ممانعت کند، که این نقض روشن همان توافقی بود که دولت او مذاکره کرده بود. بی‌اعتنایی ترامپ به تعهدات ایالات متحده – که نه فقط توافق هسته‌ای، بلکه قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد که این توافق را تأیید کرده بود را هم نادیده می‌گرفت – این احساس را تقویت کرد که ایالات متحده یک شریک غیرقابل اتکاست.

بنابراین، بله، ایران از ماه می ۲۰۱۹، توانمندی‌های هسته‌ای خود را به میزان قابل توجهی افزایش داده است – اما این کار را در انطباق کامل با بند ۳۶ توافق هسته‌ای انجام داده که به ایران اجازه می‌دهد «اجرای تعهداتش (ذیل توافق) را متوقف کند»، اگر طرف امضاکننده دیگر هم اجرای تعهداتش را متوقف کرده باشد. اگر دولت جدید ایالات متحده امیدوار است که جهت حرکت کنونی را تغییر دهد، باید فوراً تغییر مسیر دهد.

حالا باید چه کرد؟

دولت تازه‌وارد بایدن هنوز هم می‌تواند توافق هسته‌ای را نجات دهد، اما مشروط بر اینکه بتواند اراده سیاسی‌ای واقعی را در واشنگتن به منصه ظهور برساند تا نشان دهد که ایالات متحده حاضر است تا شریکی واقعی در تلاش‌های جمعی باشد. این دولت باید با حذف نامشروط و کاملاً مؤثر تمام تحریم‌هایی که از زمان روی کار آمدن ترامپ اعمال، بازاعمال یا ذیل برچسب تازه درآمده‌اند، آغاز کند. در مقابل، ایران تمام تدابیر جبرانی را که پس از خروج ترامپ از توافق هسته‌ای اجرایی کرده، به عقب بازخواهد گرداند. پس از آن، اعضای باقی‌مانده برجام تصمیم خواهند گرفت که آیا ایالات متحده باید اجازه یابد که کرسی پشت میزی که در سال ۲۰۱۸ آن را ترک کرد، باز پس بگیرد یا نه. بالأخره توافقنامه‌های بین‌المللی، درب‌های گردان نیستند و یک طرف نمی‌تواند بعد از آنکه بر اساس هوی و هوس به سادگی یک توافق مذاکره‌شده را ترک کرد، حق بازگشت خودکار به آن را داشته باشد – و از مزایای آن بهره‌مند شود.

اگر واشنگتن یا متحدانش در اتحادیه اروپا، برای توافقی که در طول سالیان سال مذاکره، به دقت ساخته و پرداخته شده، مفاد تازه‌ای طلب کنند، این بازگشت به مخاطره خواهد افتاد. بگذارید در این خصوص صریح باشیم: تمام طرف‌های توافق هسته‌ای (از جمله ایالات متحده) توافق کردند تا به دلایلی کاملاً عمل‌گرایانه گستره آن را به موضوعات هسته‌ای محدود کنند. ما به دقت بر سر جداول زمانی محدودیت‌های اعمالی توافق مذاکره کردیم و ایران به واسطه همین جداول زمانی، پذیرفت که از بسیاری از منافع اقتصادی منتج از این توافق صرف نظر کند. سیاست‌های دفاعی و منطقه‌ای ایران موضوعی برای بحث نبودند، چراکه غرب حاضر نبود به مداخلات خود در منطقه ما، که چند دهه است به چنین آشوبی دامن زده، پایان دهد و ایالات متحده – و همینطور فرانسه و انگلستان – حاضر نبودند فروش پرسود جنگ‌افزار را، که بر آتش منازعه دمیده و منابع منطقه ما را تحلیل برده است، محدود کنند.

ایران به عنوان بخشی از مذاکرات هسته‌ای، محدودیت‌های پنج ساله و هشت ساله‌ای را به ترتیب بر خریدهای دفاعی و موشکی خود پذیرفت. داد و ستد – و در حقیقت فداکاری‌هایی – که ما برای تحقق این توافق کردیم، نمی‌تواند از میان برداشته شود؛ نه حالا و نه هرگز. امکان هیچ بازمذاکره‌ای وجود ندارد. ایالات متحده نمی‌تواند اصرار کند که «آنچه برای من است، برای من است و آنچه برای توست، قابل مذاکره است» و خواست خود را بر ایران تحمیل کند.

جدا از موضوع هسته‌ای، ایران همواره آماده بوده تا در مورد مسائلی که منطقه ما را مشوش کرده است، گفت‌وگو کند. اما این مردم منطقه هستند و نه خارجی‌ها، که باید این موضوعات را حل و فصل کنند. نه ایالات متحده و نه متحدان اروپایی‌اش از حق ویژه‌ای برای رهبری یا پشتیبانی از گفت‌وگوهای آینده برخوردار نیستند. بلکه، منطقه خلیج فارس نیازمند یک ساز و کار منطقه‌ای برای تشویق دیپلماسی و همکاری و کاستن از ریسک سوء محاسبه و منازعه است.

ایران مدت‌هاست که از تشکیل یک مجمع گفت‌وگوی منطقه‌ای حمایت می‌کند – از زمان قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۷ تا ابتکار صلح هرمز معروف به HOPE، که ایران در سال ۲۰۱۹ آن را به مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارائه کرد. در چنین مجمعی، کشورها می‌توانند با تدابیر اعتمادساز دغدغه‌های خود را برطرف کرده، گلایه‌های خود را از طریق گفت‌وگو حل کنند و با مشارکت در تلاش‌های دارای منافع متقابل، مسائل مشترک را حل و از منافع جمعی حراست کنند. ابتکار صلح هرمز، پیش‌نویس آینده نیست – هر ساز و کار دائمی‌ای باید به صورت جمعی توسط تمام قدرت‌های منطقه‌ای به دست آید. اما این طرح پیشنهادی، نمایانگر خواست ایران برای داشتن جامعه‌ای قدرتمند، باثبات، آرام و شکوفا از کشورها و عاری از تحمیل هژمونی منطقه‌ای یا جهانی است.

چارچوب ابتکار صلح هرمز بر اصول مورد پذیرش جهانی بنا شده است. احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی از جمله این اصول است. دولت‌های مشارکت‌کننده متعهد می‌شوند که برای نمادهای تاریخی، مذهبی و ملی یکدیگر احترام قائل شده و از مداخله در امور داخلی یا خارجی یکدیگر اجتناب کنند. درون آنچه ما آن را «جامعه هرمز» نامیده‌ایم، کشورها متعهد می‌شوند که مناقشات خود را به شکل صلح‌آمیز حل و فصل کرده و از مشارکت در ائتلاف‌ها یا هم‌پیمانی‌هایی علیه یکدیگر خودداری کنند. در اکتبر سال ۲۰۱۹، حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران برای تمام کشورهای جامعه هرمز یعنی بحرین، کویت، عراق، قطر، عمان، عربستان سعودی و امارات عربی متحده، نامه نوشت تا رسماً آن‌ها را به پیوستن به این ابتکار دعوت کند. آن دعوتنامه هنوز روی میز است.

لازمه موفقیت ابتکار صلح هرمز یا هر ابتکار دیگری، آن است که دولت‌های منطقه – و قدرت‌های خارجی – واقعیات مشخصی را بپذیرند. در ابتدا این واقعیت که آینده منطقه می‌تواند و باید تنها توسط مردم این منطقه تعیین شود. هر رویکرد دیگری، محکوم به شکست است. به این منظور، غرب باید از سیاست سرپرستی یا حمایت کور از رفتار بد دولت‌های پیروش به نام مقابله با تهدید موهوم ایران، دست بردارد. تمام دولت‌های ساحلی خلیج فارس، بدون استثنا، باید در هر ابتکار منطقه‌ای شامل شده و هم بازیگران منطقه‌ای و هم بازیگران خارجی باید حقوق ملی مشروع، منافع و دغدغه‌های امنیتی همه را پذیرفته و به آن احترام بگذارند.

غربی‌ها و خصوصاً آمریکایی‌ها، اگر می‌خواهند از اشتباهاتی که همواره در گذشته مرتکب شده‌اند، اجتناب کنند، باید درک خود از ایران و منطقه را اصلاح کنند. آن‌ها باید حساسیت‌های مردم منطقه، به خصوص کرامت، استقلال و دستاوردهای ملی آن‌ها را شناخته و آن‌ها را محترم شمارند.

ما در این منطقه قادریم خود مسائل خود را حل کنیم، مشروط بر آنکه خارجی‌ها برای رسیدن به منافع کوتاه‌مدت یا کمک به پیش بردن اهداف مشتریان اخلاق‌ناشناس خود، دست به خرابکاری نزنند. در طول چهار سال گذشته، متأسفانه ما چندین بار در آستانه فاجعه قرار گرفتیم. ایران در طول این دوره، از خود خویشتنداری راهبردی به نمایش گذاشت، اما صبر ایرانی‌ها رو به پایان است و مصوبه‌ای که در ماه دسامبر در پارلمان ما تصویب شد، به وضوح این را نشان می‌دهد: این قانون جدید، ایران را ملزم می‌کند تا اگر تحریم‌ها تا ماه فوریه برداشته نشوند، غنی‌سازی اورانیوم را افزایش داده و بازرسی‌های بین‌المللی را محدود کند.

پنجره فرصت برای دولت جدید ایالات متحده تا ابد بازنخواهد بود. ابتکار عمل صرفاً بر عهده واشنگتن است. گام نخست دولت بایدن، باید تلاش برای جبران – و نه تلاش برای سوء استفاده – از میراث خطرناک شکست حداکثری ترامپ باشد. دولت بایدن می‌تواند با حذف تمام تحریم‌های اعمال‌شده از زمان به قدرت رسیدن ترامپ و تلاش برای ورود دوباره و پایبندی به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، بدون تغییر مفاد آنکه حاصل مذاکرات مشقت‌بار است، آغاز کند. چنین اقدامی، موقعیت‌های تازه‌ای برای صلح و ثبات منطقه ما می‌گشاید.