خبرگزاری مهر؛ گروه جامعه_ ساناز باقری راد: این روزها تیترهایی از عمیق تر شدن بحران کاهش جمعیت حکایت دارد، بیش از هر زمان دیگری در فضای رسانه ای کشور دیده می شود. مطالبی که از هشدارهای مکرر کارشناسان جمعیتی درباره خطر کاهش فرزندآوری خبر می دهد و صحبت های اخیر رهبر معظم انقلاب درباره این موضوع و خطاب ایشان به مسئولین درباره توجه به سیاست های افزایش جمعیت نیز به آمار و ارقام جمعیتی کشور قوت بخشید.
از سال ۹۳ و همزمان با ابلاغ سیاست های کلی جمعیت از سوی مقام معظم رهبری، قصه پر غصه کاهش جمعیت جوان کشور بیش از پیش شنیده شد. کارشناسان حوزه جمعیت نیز به صورت مکرر از کاهش نرخ فرزند آوری کشور و نزدیک شدن جامعه به بحران سالمندی خبر می دادند هرچند که با وجود گذشت بیش از ۵ سال از زمان ابلاغ این سیاست ها، مسئولین دولتی هیچ توجهی به این موضوع نداشته و برای اجرای سیاست های افزایش جمعیت نیز قدمی برنداشته اند. این در حالی است که به عقیده کارشناسان تا ۳۰ سال آینده ایران جزو پنج کشور سالمند جهان خواهد بود و باید منتظر عواقب کمبود نیروی جوان در کشور بود.
طی روزهای اخیر نیز انتشار یکی از مهم ترین و جنجالی ترین اخبار کشور و ارتباط آن با معیشت خانواده ها، بار دیگر عدم توجه دولت به مسئله کاهش جمعیت را تایید کرد. پس از اعلام گران شدن بهای بنزین و بروز واکنش های عمومی نسبت به سنگین تر شدن فشار زندگی بر دوش مردم، خبری به منظور آرام کردن موج نگرانی های عمومی از سوی دولت منتشر شد.
خبری با عنوان پرداخت کمک معیشتی به مردم که از سوی محمد باقر نوبخت رئیس سازمان برنامه و بودجه مطرح شد تا درد افزایش نرخ بنزین را از خاطر مردم پاک کند.
به همین منظور نوبخت در تایید گفته های اخیر رئیس جمهور مبنی بر اینکه افزایش نرخ بنزین به نفع مردم است، در پشت قاب دوربین رسانه ملی حاضر شد و گفت: جامعه هدف دریافت کنندگان کمک معیشتی بیش از ۱۸ میلیون خانوار (بیش از ۶۰ میلیون نفر) هستند، شرکت ملی پخش فراوردههای نفتی موظف شد همه منابع حاصل از این برنامه را در یک حساب مشخص که به همین عنوان نزد خزانه افتتاح خواهد شد واریز کند.
نوبخت ادامه داد: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز موظف شد با ضوابطی که دارد (توضیحات بیشتر آن در روزهای آینده اعلام خواهد شد)، فهرستی از این ۱۸ میلیون خانوار یا همان ۶۰ میلیون نفر مورد نظر را آماده کند.
وی با اشاره بر جزئیات مبلغ پرداختی کمک معیشت به خانوارها، اظهار داشت: سازمان برنامه و بودجه نیز موظف شد همه مبالغی که به حساب واریز میشود بین این خانوارها که از یک نفر تا پنج نفر هستند به صورت ماهانه در قالب مبالغی بین ۵۵ تا ۲۰۵ هزار تومان پرداخت کند.
بر اساس طرح حمایتی دولت، قرار است ماهانه به خانوارهای یک نفره مبلغ ۵۵، دو نفره ۱۰۳، ۳ نفره ۱۳۸، ۴ نفره ۱۷۲ و به خانوارهای ۵ نفره و بیشتر ۲۰۵ هزار تومان کمک معیشت پرداخت شود.
تفاوت داستان جدید پرداخت دوباره کمک معیشت به خانوارها با طرح های پیشین، وجود خلایی اساسی در رابطه با تعداد خانوارها و تضاد طرح با موضوع خانواده محوری است.
با وجود بروز بحران کاهش جمعیت در کشور، تاکیدات مکرر و اخیر رهبر معظم انقلاب نسبت به لزوم اقدام جدی مسئولین برای مقابله با کاهش جمعیت و هشدارهای کارشناسان درباره بحران کاهش جمعیت و لزوم اجرای سیاست های افزایش جمعیت، دولت طبق عادت همیشگی خود مبنی بر نادیده گرفتن این موضوع بار دیگر در طرح اخیر خود سیاست های جمعیتی را به فراموشی سپرده است.
با توجه به نرخ مبالغ پرداختی در این طرح، انتظار می رود با افزایش شمار خانوارها و تعدد فرزندان رقم پرداختی دولت نیز به منظور کمک به وضع معیشتی خانواده ها افزایش یابد این در حالی است که دولت در طرح جدید خود اقدامی خلاف تمامی انتظارات عمومی را رقم زده است.
بررسی جزئیات طرح حمایتی دولت نشان می دهد، با افزایش شمار خانوارها و بیش تر شدن تعداد فرزندان، میزان کمک معیشتی کاهش می یابد به طوری که در خانواده های پنج نفره، به هر فرد مبلغی برابر با ۴۱ هزار تومان تعلق می گیرد.
به علاوه طرح حمایتی دولت خانواده های دارای بیش از ۵ عضو یا دارای بیش از ۳ فرزند را فاکتور گرفته است و به تمامی اقشار این گروه همان مبلغ معادل خانواده های پنج نفره پرداخت می شود.
این در حالی است که نحوه برنامه ریزی دولت در طرح حمایتی خود کاملا با سیاست های جمعیتی کشور در تضاد است و هیچ توجهی به کمک به خانواده های پر جمعیت نشده است.
عضو کمیسیون اجتماعی مجلس: تضاد طرح حمایتی دولت با سیاست های جمعیتی، در مجلس پیگیری می شود
در این باره سمیه محمودی عضو کمیسیون اجتماعی مجلس نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: در طرح حمایتی دولت از خانوارها که قرار است به دلیل گران شدن قیمت بنزین اجرا شود، شاهد وجود تعارض با سیاست های جمعیتی هستیم و با افزایش شمار خانوارها مبلغ پرداختی کاهش می یابد.
عضو کمیسیون اجتماعی مجلس اظهار داشت: این طرح در صحن مجلس بررسی خواهد شد و نمایندگان حتما به تعارض این طرح با سیاست های افزایش جمعیت خواهند پرداخت.
قاسمی: طرح حمایتی دولت در حال تشویق افراد به تجرد است
صالح قاسمی پژوهشگر حوزه جمعیت نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، تقابل طرح حمایتی دولت با سیاست های افزایش جمعیت را خلاف منافع ملی خواند و گفت: در تمامی کشورهایی که در حال مقابله با خطر کاهش جمعیت هستند، خانواده های بدون فرزند یا دارای یک فرزند به نسبت محدودی حق استفاده از خدمات اجتماعی را دارند و خانوارهای دارای فرزندان بیشتر نیز از خدماتی بیشتری بهره مند می شوند.
قاسمی افزود: این در حالی است که طرح حمایتی دولت به جای تلاش برای مقابله با کاهش جمعیت، در حال تشویق به تجرد و کاهش فرزند آوری است. به طوری که هرچه تعداد فرزندان افزایش می یابد، شاهد کاهش نسبت دریافتی کمک معیشت هستیم.
وی با تاکید بر اینکه این طرح خانواده های دارای بیش از سه فرزند را به رسمیت نمی شناسد، اظهار داشت: قرار است در این طرح به خانواده های بیش از پنج نفر مبلغی معادل خانواده های پنج نفره پرداخت شود و این موضوع عملا بیان می کند که خانواده ها نباید بیش از سه فرزند داشته باشند.
این کارشناس حوزه جمعیت با بیان اینکه سازمان برنامه و بودجه طی ۶ سال گذشته با تمامی سیاست های جمعیتی مقابله کرده است، عنوان کرد: این سازمان ۶ سال است که مانع تصویب طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده در مجلس شده است و علی رغم برگزاری جلسات متعدد، شاهد عدم همکاری مسئولین مربوطه هستیم.
قاسمی با اشاره بر حذف مواد جمعیتی قانون برنامه ششم توسعه توسط سازمان برنامه و بودجه، تصریح کرد: متاسفانه به دلیل این اقدام، برنامه ششم توسعه فاقد رویکردهای جمعیتی شد و به جای آن مواد ۱۰۱، ۱۰۲ و ۱۰۳ در آن گنجانده شد.
وی درخصوص دستکاری سازمان برنامه بودجه در ارائه آمارهای اخیر جمعیتی، ابراز داشت: اخیرا این سازمان اطلاعاتی درباره تعداد خانوارهای ۱، ۲ و ۳ نفره منتشر کرد اما این آمار کاملا دستکاری شده بود و علیرغم وجود اعتراضات به این موضوع، آمار اصلاح نشد.
نادیده گرفتن شده سیاست های افزایش جمعیت از سوی دولت، رخدادی تکراری است که در طول ۶ سال گذشته به عادت مسئولین تبدیل شده است. این در حالی است که اخیرا رهبر معظم انقلاب نیز بحران کاهش جمعیت جوان را بار دیگر به مسئولین گوشزد کردند اما باز هم شاهد اقدامات دولت برای ممانعت از افزایش فرزندآوری هستیم. بهتر است دولت یازدهم در طول عمر باقی مانده خود اجرای سیاست های افزایش جمعیت را در دستور کار خود قرار دهد و برای ایجاد مشوق های فرزندآوری نیز اقدامی کند.
