برچسب: ارث

تقسیم نامه چیست؟

به گزارش دلگرم : اگر مال یا ملکی چند مالک داشته باشد و همه ی مالکان، در آن مالکیت مشترک داشته باشند و با هم شریک باشند؛ آن ملک مشاع است حال ممکن است از طریق ارث به ایشان رسیده باشد و یا از راه های دیگر مثلا آن را خریده باشند. برای مثال: اگر کسی فوت کند و زمینی از وی به ارث برسد یا خانه ای به ارث برسد وراث او در آن مالک مشاع به حساب می آیند. حال اگر با توافق همدیگر سهم خودشان را تعیین کنند مثلا در خانه ی دو طبقه ای که به ارث رسیده اینگونه توافق کنند که یک نفر طبقه اول را ببرد و دیگری طبقه دوم را این کار را تقسیم می گویند و سند نوشته شده تقسیم نامه خواهد بود. تقسیم نامه همانطور که از نام آن پیداست به این شکل است که هر یک از شرکای ملک، مال را با توافق بین خود تقسیم می کنند و سهم خود را جدا می سازند این تعیین و جدا سازی را تقسیم می گویند البته طبق قانون برای اعتبار آن لازم است در محضر به ثبت برسد تا معتبر باشد پس آن توافق به ثبت رسیده و نوشته شده را تقسیم نامه می گویند.

کاربرد تقسیم نامه چیست؟

مالی که مشترک بین چند نفر باشد و چند مالک داشته باشد چون هر کدام در آن حقی دارند؛ هیچ یک از شرکا حق ندارد بدون اجازه سایر شرکا در مال، تصرف کند اما وقتی تقسیم صورت بگیرد؛ چون سهم هر کدام مشخص می شود در تصرف در آن آزاد خواهد بود.برای مثال اگر زمین مشترک باشد یا به ارث رسیده باشد؛ هیچ یک از شرکا نمی تواند بدون اجازه دیگران در آن کشاورزی کند در غیر این صورت می توان علیه وی شکایت کرد اما اگر تقسیم نامه بین آن ها نوشته شود برای مثال از یک زمین ۳۰۰ متری به ۳ شریک، نفری ۱۰۰ متر جدا می شود برای آنها که هر کدام در آن ۱۰۰ متر مختص خود می توانند هر تصرفی که بخواهد انجام دهند.

شرایط تقسیم نامه چیست؟

یکی از شرایط اصلی تقسیم نامه این است که همه شرکا راضی باشند لذا اگر حتی یکی از شرکا راضی نباشد امکان تنظیم تقسیم نامه وجود ندارد.برای مثال: اگر شرکا الف و ب و پ باشند و الف بخواهد که زمین تقسیم شود اما بقیه راضی نباشند الف می تواند از طریق اداره ثبت و دادگاه به تقسیم و یا افراز مال اقدام کند.همچنین داشتن پایان کار یکی دیگر از شرایط تقسیم نامه خواهد بود.

انکار کردن تقسیم نامه

گفتیم که برای تقسیم نامه لزوما باید همگی راضی باشند و درباره آن توافق کنند؛ در غیر این صورت قابل انجام نخواهد بود. اما اگر همگی به تقسیم راضی باشند و توافق کنند و آن را هم مکتوب کنند و به صورت عادید هم امضا کنند اما برای رسمی کردن آن؛ عده ای بد قولی کنند و برای امضا حاضر نشوند؛ می توان در دادگاه اقامه دعوا کرد و ثابت کرد که این شریک سند عادی تقسیم نامه را امضا کرده اما از رسمی کردن آن خودداری می کند که در آخر، دادگاه وی را ملزم به امضا در محضر یا دفتر خانه می کند.در صورتی که با چنین مسئله ای روبرو شده اید می توانید از راه کار های موجود از طریق وکلای این حوزه آگاه شوید.

نوشتن تقسیم نامه چگونه است؟

در نگارش تقسیم نامه مالکین اختیار دارند که حدود را با توافق هم مشخص کنند و این اختیار را دارند که برخی مکان ها را همچنان مشترک باقی بگذارند و باقی مکان ها را تقسیم کنند.برای مثال: در تقسیم آپارتمان ۲ طبقه بین دو شریک، توافق شود که حیاط، همچنان مشترک بماند. یا قسمت پارکینگ هم مشترک بماند.همچنین شریک ها در نوشتن تقسیم نامه می توانند محدودیت هایی را نیز در نظر بگیرند.برای نگارش و نوشتن تقسیم نامه توصیه می شود با وکلای متخصص در این زمینه مشورت شود.

آیا تقسیم نامه قابل ابطال است؟

تقسیم نامه ی تنظیم شده توسط شرکا قابل اعتراض است؛ مثلا اگر سهم شریکی به غلط واقع شده باشد یا عیبی در آن باشد و یا اینکه حق کسی دیگر از شرکا در آن باشد و سهم او لحاظ نشده باشد؛ قابل ابطال خواهد بود.بهتر ست برای ابطال تقسیم نامه از وکیل دادگستری برای پیش برد پرونده استفاده شود زیرا ابطال آن و نحوه دادخواست در این زمینه پیچیدگی های خاص خود را دارد.

حتماً بخوانید:

نحوه تنظیم وصیت نامه و تقسیم ارث به چه صورت است؟

تقسیم اموال بین وراث قوانین و شرایط خاص خود را دارد، اما در اولین قدم باید بدانید که بهتر است به دنبال گواهی انحصار وراثت باشید که این کار توسط وکیل…

تقسیم نامه توسط دادگاه در بین ورثه

اگر در میان ورثه توافق وجود نداشته باشد برای تقسیم و یا یک یا چند نفر اختلاف داشته باشند می توان از طریق دادگاه برای تقسیم ارث اقدام کرد وقتی که دادگاه تقسیم ارث را انجام بدهد؛ سهم هر کدام را بر طبق قواعد ارث انجام خواهد داد.برای مثال: در این حالت پسر دو برابر دختر ارث خواهد برد و زوجه متوفی از عین مال غیر منقول سهمی نخواهد برد و تنها قیمت آن به اندازه سهم خود ارث می برد.برای این کار باید از طریق دفاتر خدمات قضایی به دادگاه دادخواست تقدیم شود.

تقسیم نامه توسط دادگاه در بین ورثه

تقسیم کنندگان:

(ورثه مرحوم …………..متوفی به تاریخ ……… ) به شرح زیر:

۱- پدر:

آقای …………………. نام پدر ……. و نام مادر …………. متولد …………. به شماره شناسنامه ……….. صادره از……………..

۲- مادر

خانم …………………. نام پدر ……. و نام مادر …………. متولد ………….به شماره شناسنامه ……….. صادره از……………..

۳- همسر

خانم …………………. نام پدر ……. و نام مادر …………. متولد …………. به شماره شناسنامه ……….. صادره از……………..

۴- دختر

خانم …………………. نام پدر ……. و نام مادر …………. متولد ………….به شماره شناسنامه ……….. صادره از……………..

۵- پسر

آقای …………………. نام پدر ……. و نام مادر …………. متولد …………. به شماره شناسنامه ……….. صادره از……………..

همه نامبردگان ساکنین تهران به نشانی: ……………………….

با التفات به گواهی حصر وراثت شماره…………. مورخ ……… صادره از دادگاه حقوقی ۲ شعبه……… تهران و برابر گواهینامه واریز مالیات بر ارث شماره ……….. مورخ …………. صادره از سرممیزی شماره ………….. اداره ارث تهران و همگی کما فرض الله .

مورد تقسیم: ما ترک غیر منقول مرحوم مورث مرقوم به شرح زیر:

۱- تمامت شش دانگ یک باب خانه مسکونی احداثی در شش دانگ یک قطعه زمین به مساحت……….. متر مربع دارای پلاک ……….. فرعی از ………..اصلی مفروز و انتزاعی از پلاک ……….. فرعی از اصلی نامبرده واقع در اراضی……….. بخش ……….. ثبتی تهران محدوده و مورد ثبت سند مالکیت شماره ………..مورخ / / صفحه……….. جلد ……….. به شماره چاپی………..صادره به نام مورث مرقوم به انضمام برق شماره پرونده……….. و آب شماره اشتراک ………..و گاز شهری شماره شناسایی ………..منصوبه های در آن .

۲-تمامت شش دانگ یک قطعه باغ به مساحت ……….. متر مربع دارای پلاک………..فرعی از……….. اصلی مفروز واقع در اراضی……….. بخش……….. ثبتی تهران محدوده و مورد ثبت سند مالکیت شماره………..مورخ……….. صفحه……….. جلد ……….. به شماره چاپی……….. صادره به نام خانم / آقای : ………..انتقالی مع الواسطه به مورث مزبور طبق سند شماره پرونده و با یک حلقه چاه عمیق آب حفر شده در آن .

حتماً بخوانید:

صلح نامه تقسیم ارث چیست و چه اهمیتی دارد ؟

تقسیم ارث و میراث یکی از معضلات اجتماعی بسیار پر رنگ در جامعه کنونی ما می‌باشد. در حال حاضر کار به جایی رسیده است که وراث چند روز قبل از فوت پدر و…

قدر السهم ناشی از تقسیم:

۱- تمامت شش دانگ یک قطعه باغ ردیف (۲) مورد تقسیم عرصتاً و اعیاناً و با چاه عمیق آب حفرش شده در‌آن و برق منصوبه در آن و با جمیع توابع و لواحق شرعیه و عرفیه آن در سهم اختصاصی مشاعی و باالمناصفه آقای……….. (پدر ) و خانم ……….. (مادر ) مورث مزبور باازاء قدر السهم الارث قرار گرفته و می گیرد .

۲-تمامت شش دانگ یک باب خانه مسکونی ردیف (یک) مورد تقسیم عرصتاً و اعیاناً با برق و آب و گاز و با جمیع توابع و لواحق شرعیه و عرفیه آن در سهم اختصاصی دختران موصوفه مورث مرقوم ( هر یک نسبت به یک دانگ و نیم مشاع ) ودر سهم اختصاصی بانو………..همسر مرحوم مورث مزبور نسبت به مقدار یک دانگ و نیم مشاع به ازاء قدر السهم الارث قرار گرفته و می گیرد.

تذکرات : هر یک از تقسیم کنندگان مرقوم منفرداً یا بعضاً و همه متفقاً ضمن العقد لازم حاضر و ضمن العقد خارج لازم که با قراره شفاهی عقد خارج لازم بین آنان منعقد شده متعهد و ملزم به اجرای تمامی مفاد این سند تقسیم نامه گردیده می باشد .چنانچه به هر نحوی از انحاء و به هر صورت اعم از پیش بینی شده و نشده در رابطه با این تقسیم و نحوه آن اختلاف ارزش یا مرغوبیت و نظایر آن مشاهده یا ابراز گردد هر یک از تقسیم کنندگان فوق الذکر ضمن العقود اختلاف ارزش و ما به التفاوت ها را به یکدیگر در مقابل اخذ ۷۵ گرم نبات مصالح قطعیه ، شرعیه و قانونی نمودند و کلیه شرایط صحت عقد صلح قطعی اعم از قبض و اقباض و غیره اجراء شده .منافع مورد تقسیم قبلاً به کسی واگذار نشده و دارندگان سهام اختصاصی مرقوم هر یک نسبت به سهم اختصاصی خویش مندرجه در این سند اقرار بتصرف و قبض سهام اختصاصی مرقوم خود نمودند .

هر یک از تقسیم کنندگان به تنهایی به یکدیگر ضمن العقد وکالت و اختیار و اذن داده و می دهند تا چنانچه در مفاد این تقسیم نامه از حیث اشتباهات ناشی از سهو قلم و نظایر آن احتمالاً اشتباهی روی داده شده باشد راساً نسبت به رفع اشتباه و سهو قلم بدون آنکه در ماهیت این تقسیم خللی وارد گردد (هر یک از آن اصالتاً و با وکالت از سایرین ) اقدام نماید .کلیه اسناد مالکیت املاک فوق الذکر جهت صدور اسناد مالکیت جدید بر مبنای این تقسیم نامه به ادارات ثبت مربوطه ارسال می گردد .کلیه تقسیم کنندگان فوق التوصیف ضمن العقود مزبور هرگونه ادعا و اعتراض بعدی و احتمالی ولو به عنوان تضرر و غیره را از خود سلب نموده و احتیاطاً کافه خیارات خصوصاً خیار غبن هر چند فاحش از تقسیم کنندگان اسقاط گردید .حل اختلاف کلیه اختلافات و دعاوی ناشی از این موافقتنامه و یا راجع به آن از جمله انعقاد، اعتبار، فسخ، نقض، تفسیر یا اجرای آن به داوری مرضی الطرفین . رای مرجع داوری قطعی و لازم الاجرا خواهد بود.

حتماً بخوانید:

ملک مشاع چگونه تقسیم میشود ؟

مال مشاع به مالی گفته می‌‌شود که بیش از یک مالک دارد و مالکیت هر یک به نحو اشاعه است؛ به این معنا که هر مالک در جزء جزء کل ملک حق تصرف دارد. تقسیم…

سایر مستندات:

۱-گواهی مالیاتی شماره ………………. سرممیزی ………….. تهران

۲- پاسخ استعلامیه شماره ………….. ثبت منطقه ………….. تهران .

۳- پایان کار های شماره ………….. و شماره …………..

۴- نامه شماره ………….. اداره کشاورزی ………….. تهران

صلح نامه تقسیم ارث چیست و چه مزیت‌هایی دارد؟

به گزارش دلگرم : تقسیم ارث و میراث یکی از معضلات اجتماعی بسیار پر رنگ در جامعه کنونی ما می‌باشد. در حال حاضر کار به جایی رسیده است که وراث چند روز قبل از فوت پدر و ارث دهنده بر سر تقسیم اموال به جان هم می‌افتند. برای رهایی از دردسرها و پشت درب دادگاه نشستن و منتظر ماندن تنها با یک جلسه مشاوره حقوقی می‌توان تمام موارد مربوط به آن را برطرف نمود. خدمات موسسه حقوقی صاحب اندیشه با دارا بودن وکیل ارث و میراث آماده ارائه مشاوره‌های حقوقی و قانونی به کاربران است تا یک بار برای همیشه دعوای ارث و میراث را کنار بگذارند.

تقسیم ارث یک معضل اجتماعی

قبل از پرداختن به تعریف و اهمیت آن برای خانواده‌ها، لازم دانستیم تا شرح مختصری درباره پیامدهای تقسیم ارث در جامعه ارائه نماییم. تقسیم ارث یک قانون مشخصی است که نه فقط در ایران بلکه در همه جای دنیا از آن تبعیت می‌شود و وراث به طبع نزدیکی و قرابتی که با فرد فوت شده دارند، می‌توانند از حق و حقوق خود برخوردار شوند.

در ایران اما درصد بالایی از مردم ترجیح می‌دهند گره‌ای که با دست باز می‌شود را با دندان باز کنند. عدم اطلاع از قوانین و مفاد بندهای قانونی باعث می‌شود تا از همان شروع صحبت به جان هم بیفتند. روابط خانوادگی بین آنها تیره و تار می‌شود و پایان بخش این چنین بحث‌هایی هم همیشه دخالت پلیس و دادگاه و دادسرا است. تمام این نزاع‌ها تنها با یک جلسه مشاوره حقوقی ارث به پایا نخواهد رسید و وکیل پایه یک دادگستری می‌تواند با راهنمایی‌های خود راه را برای وراث هموار نماید. وراث هم با امضاء صلح نامه تقسیم ارث در میان خود برای همیشه به این جر و بحث بی‌انتها پایان داده و با خیال راحت در صلح و آرامش به زندگی خود ادامه خواهند داد.

تعریف صلح نامه تقسیم ارث

ماده ۷۵۲ و ۷۵۳ قانون مدنی مبین کننده مفاد مربوط به صلح نامه تقسیم ارث می‌باشند. در ماده ۷۵۲ این سند برای جلوگیری از نزاع‌های خانوادگی بر سر ارث و میراث از جمله عقود معین تعریف شده و در ماده ۷۵۳ نیز شرایط آن تبیین گشته است. قانون اعتبار این صلح نامه و اهلیت آن را در تصرف در اموال مشروع و شرکت تنها وراث قانونی در این صلح نامه می‌داند. طبق این صلح نامه میزان سهم هر فرد از اموال ماترک مشخص شده و با ذکر نام و مشخصات وراث در یک صلح نامه کامل درج و به امضاء همگان می‌رسد. چنین صلح‌نامه‌هایی به عنوان یک سند کامل جای بحث و نزاع را می‌گیرند و دیگر حرفی هم در میان نخواهد بود.

علاوه بر این قانون حتی پیش‌بینی کرده است که افراد می‌توانند قبل از فوت نسبت به پر کردن صلح نامه تقسیم ارث اقدام نموده و در زمان حیات اموال خود را در بین فرزندان وراث تقسیم نمایند. این کار هم مزیت‌های خاص خود را دارد و وراث بعد از فوت هر کدام می‌دانند که چه چیزی به ارث خواهند برد و هیچ جنگ و دعوایی هم در میان نخواهد بود. طبق چنین صلح‌نامه‌هایی اموال فرد تا زمان حیات در اختیار وی قرار داشته و هیچ کس حق دخل و تصرف در آن را ندارد. بعد از فوت هم هر کس به سهم خود آگاه است.

حتماً بخوانید:

تحت چه شرایطی نوه جزء ورثه حساب می شود و ارث می برد ؟

شرایط ارث بردن نوه : برای ارث بردن نوادگان از مادربزرگ یا پدربزرگ خود یک قاعده کلی وجود دارد آن هم این است که برای تحقق این امر فرزندی از متوفی نباید…

مفاد صلح نامه تقسیم ارث

هر چند در صلح نامه تقسیم ارث اصل کار بر تقسیم ارث باقیمانده می‌باشد، اما نکات و موارد دیگری نیز در آن وجود دارد که کاربران باید دقت کافی و لازم را نسبت به آن داشته باشند. با توجه به برخی نکات حقوقی حتماً توصیه می‌کنیم که برای پر کردن این صلح نامه از خدمات مشاوره حقوقی نیز بهره‌مند شوید؛ زیرا شما بایستی مواردی از قبیل مالیات بر ارث، بدهی‌های متوفی و سایر موارد قانونی را نیز در آن در نظر بگیرید تا مشکل و حرف و حدیثی از این بابت در آینده پیش نیاید. از این گذشته اعتبار سندی که در دفترخانه تنظیم و مهر و مو شده باشد نیز به مراتب بیشتر از عادی خواهد بود.

قانون هم از این عقد حمایت کرده و آن را جزء اسناد قانونی می‌پندارد. از این رو هیچ اعتراضی برای آن قابل قبول نبوده و امضاء کنندگان بعد از توافق انجام یافته بایستی به تعهدات خود پایبند باشند. البته در جایی هم که تقسیم ارث بر روی اموال غیر مشروع متوفی صورت پذیرد، قانون ورود کرده و صلح نامه تقسیم ارث را نامعتبر می‌داند.

دلیل اهمیت صلح نامه تقسیم ارث

اگر سری به دادگاه‌های انقلاب بزنید و با پرونده‌های حقوقی مختلفی که در این دادگاه‌ها وجود دارد آشنا شوید، خود به خود متوجه اهمیت صلح نامه تقسیم ارث خواهید شد. کاربران زیادی به دلایل مختلف در هنگام تقسیم ارث کار را به جاهای باریک کشانده و دعواهای بسیار سخت‌تری راه می‌اندازند. برادر با بردار و خواهر با خواهر شروع به دشمنی کرده و همین اختلاف در زندگی آینده خانواده نیز ریشه می‌دواند. در بسیاری از موارد حتی کار به زد و خوردهای سخت نیز می‌کشد که باعث کسر شان افراد شده و هم احترام متوفی در بین اطرافیان از بین می‌رود.

صلح نامه تقسیم ارث اگر در زمان حیات متوفی پر شود نیز به مراتب می‌تواند کارکرد بهتری داشته باشد. به واسطه این عمل دیگری مالی وجود نخواهد داشت که تکلیف آن مشخص نیست. از این گذشته خود متوفی نیز در امر تقسیم ارث دخیل بوده و بهترین تصمیم را برای عزیزان خود صادر می‌نماید. از این گذشته امکان مشاوره حقوقی با وکیل ارث نیز وجود دارد تا تقسیم ارث در صلح نامه تقسیم ارث کاملاً بر اساس قانون اسلامی صورت گرفته و هیچ جای بحثی باقی نگذارد. در حال حاضر افراد زیادی در حال استفاده از صلح نامه تقسیم ارث می‌باشند. ادامه‌دار شدنم این روند می‌تواند در آینده‌ای نه چندان دور، فرهنگ بد نزاع‌های بعد از فوت را بر سر ارث و میراث از بین ببرد.

متن قرارداد صلح سهم ارث

ماده ۱- طرفین قرارداد صلح

بند یک : مصالحین

۱- آقای …. فرزند ……….. متولد …….. به شماره شناسنامه ……… و کدملی …… صادره از ……. به نشانی ……… تلفن………. .

۲- خانم …. فرزند ………. متولد …….. به شماره شناسنامه ……… و کدملی …… صادره از ……. به نشانی ……… تلفن………. .

بند دو : متصالح

۱- آقای …. فرزند ……….. متولد …….. به شماره شناسنامه ……… و کدملی …… صادره از ……. به نشانی ……… تلفن………. .

ماده ۲- مورد صلح

انتقال کلیه حقوق عینی اصلی و تبعی و حقوق دینی سهم الارث مصالحین هریک به میزان یک ششم از تمام ترکه متوفی اعم از امول و اوراق بهادار و املاک و هر آنچه ارزش مالی دارد( آقای ….. فرزند……. فوت شده به تاریخ……… ) چه اموالی که تعلق مالکیت آنها به متوفی در زمان این قرارداد مشخص است و چه اموالی که مالکیت و تعلق آن به متوفی پس از انعقاد این قرارداد مشخص شود.

ماده۳- عوض صلح

یک شاخه نبات به ارزش یک هزار تومان که از سوی متصالح تسلیم مصالحین گردید.

ماده۴- شرایط قرارداد صلح

بند یک : مصالحین به موجب این قرارداد کلیه حقوق ناشی از مالکیت سهم الارث خود را به طرف دیگر (متصالح) صلح نموده و هیچ گونه ادعایی در این خصوص نخواهند داشت.

بند دو : هیچ گونه اختیار فسخ در این معامله درج نشده است و قرارداد فی مابین طرفین لازم الاجرا می باشد.

بند سه : مصالحین به موجب این قرارداد ملزم گردیدند در تاریخ ……. در دفترخانه رسمی شماره ……… به نشانی ……… حاضر گردیده و نسبت به تنظیم سند رسمی صلح در حق متصالح اقدام نمایند.

بند چهار: پرداخت هزینه های انتقال اعم از هزینه فک رهن اموال متوفی ، مالیات بر ارث ، مالیات و نقل و انتقال و عوارض شهرداری و هزینه های تنظیم سند رسمی انتقال به عهده متصالح می باشد.

توضیحات : به استناد گواهی حصر وراثت به شماره …………صادره از شعبه ………شورای حل اختلاف ورثه متوفی (……..) عبارت از پدر و مادر متوفی و همسر و دختر متوفی می باشند که موضوع این صلح نامه مجموع سهم الارث پدر و مادر (یعنی یک سوم ماترک متوفی) می باشد.این قرارداد فی مابین مصالح و متصالح در کمال صحت عقل و سلامت اراده و بدون اجبار و اکراه تنظیم گردیده است.کلیه معاملات و قراردادهای مغایر با متن این صلح نامه بین مصال با افراد دیگر باطل و بی اعتبار بوده و فاقد اثر است.مصالح متعهد نموده و اقرار می نماید که هیچ گونه معامله و عقد تملیکی نسبت به موضوع صلحنامه منعقد ننموده است و هرگونه قرارداد توفق بعد از این قرارداد بی اعتبار است .

(مهم ترین بخش در نگارش یک قرارداد همین قسمت شرایط قرارداد است که می تواند حسب مورد و با توجه به توافقات طرفین و ویژگی های معامله متفاوت باشد.توصیه می شود این قسمت حتما تحت نظر و بعد از مشاوره با یک وکیل تنظیم شود و در صورت امکان بهتر است نگارش کلی یک قرارداد خصوصاً بخش شرایط قرارداد را به یک وکیل متخصص دعاوی حقوقی و قراردادها بسپارید.)

آیا به پدر و مادر از فرزند فوت شده ارث تعلق میگیرد ؟

سهم الارث پدر و مادر از فرزند فوت شده

ارث نیز از جمله حقوق قانونی وراث است که پس از وفات افراد ایجاد می شود و بعضاً زمینه های اختلافات قانونی و خانوادگی را ایجاد می کند و اگر حداقل آگاهی در این مورد میان عموم ایجاد شود؛ از برخی اختلافات و دعاوی پرهیز می شود.

به حکم قانون وراث در سه طبقه تقسیم بندی شده اند و به تفکیک طبقه از دارایی متوفی ارث می برند و تا زمانی که وراث طبقه اول وجود داشته باشند، وراث طبقه دوم نفعی از ترکه نمی برند و همینطور تا زمانی که وراث طبقه دوم وجود دارند، وراث طبقه سوم ارثی نخواهند برد.

البته در هر طبقه ممکن است برخی از وراث سهم الارث نداشته باشد که برای مثال اگر در طبقه اول وراث برای متوفی فرزند باشد، مثلاً یک دختر و یک پسر، نوه های متوفی ارثی نمی برند چون پدر و مادرشان نسبت به ایشان در اولویت وراث قرار دارند.

حتی در شرایطی ممکن است برخی از ورثه که در ردیف وراث ذینفع قرار ندارند، بدون اینکه سهمی ببرند، فقط باعث کاهش سهم الارث ورثه ای که ذینفع است می شوند که در اصطلاح حقوق به آن حجب نقضانی می گویند.

سهم الارث پدر و مادر از فرزند فوت شده خود

پدر و مادر در طبقه اول وراث، با زوج، زوجه، اولاد متوفی و بعضاً نوه های متوفی به نسبت سهم الارث هر یک سهیم هستند؛ اما بایست فروض متفاوت سهم الارث پدر و مادر را در صورت بودن یا نبودن سایر وراث طبقه اول به تفکیک بررسی کرد؛

• الف- وراث طبقه اول شامل پدر، مادر، زوج یا زوجه، اولاد

در تعیین سهم الارث وراث ابتدا باید سهم الارث وراثی که فرض بر محسوب می شوند را مشخص کرد. در این فرض، زوج یا زوجه و مادر متوفی فرض بر محسوب می شوند؛ مادر از این بابت فرض بر محسوب می شود که یا سهم الارثش یک سوم است یا یک ششم، در واقع از این دو حالت خارج نیست.

بهتر است موضوع را با مثالی تشریح کنیم؛ مردی فوت می کند، صاحب یک فرزند پسر و یک فرزند دختر، همسر، پدر و مادر است، کل دارایی ایشان پس از کسر بدهی و دیونش، ۱ میلیارد تومان می باشد، با عنایت به وراث فرض بر و قرابت بر سهم الارث هر یک می شود:

همسر(زوجه) که با وجود اولاد برای متوفی، سهم الارثش یک هشتم می شود یعنی صد و بیست و پنج میلیون تومان.

مادر متوفی با وجود اولاد، سهم الارثش یک ششم می شود یعنی در حدود صد و چهل و شش میلیون تومان.

پدر متوفی با وجود اولاد، سهم الارثش یک ششم می شود یعنی در حدود صد و چهل و شش میلیون تومان.

و در نهایت مابقی اموال متوفی به نسبت دو به یک میان اولاد پسر و دختر تقسیم می شود یعنی سهم الارث دختر می شود، صد و نود و سه میلیون و سهم الارث پسر می شود، سیصد و هشتاد و نه میلیون تومان.

• ب- وراث طبقه اول شامل پدر، مادر و همسر

در این فرض، چون دو نفر از وراث فرض بر محسوب می شوند یعنی مادر و همسر، باید ابتدا سهم الارث وراث فرض بر را مشخص کنیم که بدین ترتیب بر مبنای مثال بالا؛

همسر(زوجه)، چون اولادی برای متوفی نیست، سهم الارث همسر متوفی یک چهارم می شود که بر مبنای معیار بالا، دویست و پنجاه میلیون تومان سهم الارث زوجه متوفی است.

سهم الارث مادر متوفی چون، اولادی برای متوفی نیست، سهم الارثش یک سوم می شود که دویست و پنجاه میلیون تومان سهم الارث مادر متوفی است.

پدر متوفی نیز چون قرابت بر می باشد، مابقی اموال متوفی را به قرابت به ارث می برد که پانصد میلیون تومان می شود.

• پ- وراث طبقه اول شامل پدر و مادر

در این فرض تنها دو نفر وراث متوفی می باشند، حتی اگر برای متوفی برادر و خواهر وجود داشته باشد، چون برادر و خواهر وراث طبقه دوم محسوب می شوند، وراث طبقه اول در این فرض پدر و مادر، موجب حجب حرمانی (محرومیت همیشگی) سهم الارث برادر و خواهر خواهند شد.

البته برادر و خواهر در شرایطی می توانند موجبات حجب نقضانی مادر را فراهم کنند و مادر را از حداکثر سهم الارثش یعنی یک سوم محروم و تنها یک ششم سهم الارث نصیب مادر شود. البته پیش از تشریح اینکه چه شرایطی باعث می شود که سهم الارث مادر کاهش پیدا کند باید با دو اصطلاح حجب حرمانی و نقضانی آشنا شویم. که در مطلب بعدی اوره خواهد شد

زمانی که وراث متوفی تنها پدر و مادر می باشد؛ در این صورت پدر قرابت بر می باشد و باید ابتدا سهم الارث مادر را مشخص کنیم.

اگر متوفی دارای دو برادر یا یک برادر به همراه دو خواهر یا چهار خواهر اعم از اینکه از طرف پدر (ابی) باشند یا از طرف پدر و مادر (ابوینی) باشند، در این صورت سهم الارث مادر که باید یک سوم باشد، به یک ششم کاهش پیدا می کند و مابقی برای پدر است و اگر فرض مثال یک برادر تنها برای متوفی باشد یا اینکه تنها دو خواهر برای متوفی باشد، برادر یا خواهران نمی تواند موجب حجب نقضانی مادرشان شوند و در نتیجه مادر یک سوم از سهم الارث را به خود اختصاص می دهد و مابقی یعنی دو سوم برای پدر است.

آیا پدر و مادر متوفی هم سهمی از مستمری بازنشستگی فرزندشان دارند ؟

پرداخت نفقه می تواند اقارب عمودی را نیز در بر گیرد یعنی پدر و مادر؛ اگر پرداخت نفقه پدر و مادر در صورت داشتن استطاعت مالی پیش از فوت بر عهده متوفی بوده است، پدر و مادر می توانند از مستمری بازنشستگی متوفی نفقه خود را مطالبه کنند مشروط بر اینکه تقسیم مستمری بازنشستگی متوفی میان وراث یا افراد واجب النفقه به نسبت سهم الارث تحقق پیدا نمی کند بلکه به تساوی باید تقسیم شود.

اگر متوفی یک زن، یک فرزند دختر ۱۹ ساله مجرد و بیکار، و پدر و مادری که پرداخت نفقه اشان بر عهده متوفی بوده، داشته باشد، مستمری بازنشستگی متوفی میان این چهار نفر به تساوی تقسیم می شود و هیچ کس نمی تواند مدعی حق بیشتری باشد حتی زن متوفی.