حسین کنعانی مقدم دبیر سیاسی جبهه ایستادگی در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره گفتههای اخیر رئیسجمهور پیرامون جنگ اقتصادی، تحریم و ارتباط شرایط اقتصادی فعلی با عدم تصویب FATF اظهار داشت: ما دو نوع جنگ داخلی و خارجی در مسائل اقتصادی داریم. قطعاً بخشی از تحریمها جنگ تمام عیار علیه انقلاب و جمهوری اسلامی است و شکی در آن نداریم. سالها است که ما درگیر این جنگ ناجوانمردانه هستیم.
این فعال سیاسی با تاکید بر اینکه در زمینه مسائل اقتصادی بیشتر باید به جنگ داخلی توجه داشته باشیم، عنوان کرد: متأسفانه ما در جبهه داخلی بیشتر با مشکل مواجه هستیم و ضرباتی که در داخل میخوریم و تحریم داخلی که از سوی خودمان بوده به نظر خیلی بیشتر از جنگ اقتصادی بیرونی اثر گذاشته است. منتها مقام معظم رهبری در زمان مطرح شدن بحث اقتصاد مقاومتی از لفظ جنگ اقتصادی استفاده کردند و در بیانیه گام دوم انقلاب هم گفتند ما در یک جنگ تمام عیار اقتصادی قرار داریم.
وی افزود: قاعدتاً دولت که ملزم به اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی است باید خودش را برای این جنگ آماده میکرد نه اینکه ما برای توجیه رفتارهای داخلی بگوییم جنگ است و ما هم در مقابل جنگ قرار داریم و کاری از دستمان بر نمیآید. به نظر میرسد که این فرار به سمت جلو و توجیه کردن کم کاریهای دولت در خصوص بحث اقتصاد مقاومتی است.
کنعانی مقدم خاطرنشان کرد: چهل سال است که ما با اشکال و مسائل مختلف تحریم روبرو هستیم منتها اکنون به دلیل اینکه جلوی صادرات نفت را گرفتند و معاملات ما را با مشکل مواجه کردند، شاید تحریم اقتصادی تحت عنوان محاصره اقتصادی خود را در اقتصاد ما نشان میدهد. اگر ما از قبل وابستگی اقتصادی خود را به نفت کاهش میدادیم این طرح اقتصادی دشمن هیچ اثری روی اقتصاد ما نداشت.
راهکار دور زدن تحریمها؛ تغییر مسیرهای شاهرگی در نقل و انتقالات
حسین حاجیلو، تحلیلگر مسائل تحریم در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه ۱۸ بانک و مؤسسه مالی ایرانی، به تازگی تحت تحریم ثانویه وزارت خزانهداری آمریکا قرار گرفتهاند و تا پیش از این تحریم اولیه بودهاند، گفت: دو نوع تحریم بانکی وجود دارد که یکی تحریم اولیه و یکی تحریم ثانویه است؛ به این معنا که تحریم اولیه در قالب برچسب «ایران» تعریف شده که اجازه مراودات آمریکاییها را با ایران نمیدهد و سایر کشورها تحت شرایطی میتوانند با ایران کار کنند؛ اما در تحریمهای ثانویه، برچسبهایی همچون «تروریسم» یا «اشاعه سلاحهای کشتار جمعی» یا «حقوق بشر» و مواردی از این دست لحاظ میشوند که عملاً معنایش این است که آمریکاییها و غیر آمریکاییها نباید با نهادهای تحریم شده، همکاری کنند؛ بنابراین اکنون این ۱۸ بانک و مؤسسه مالی که در گذشته تحریم اولیه بودهاند، اکنون تحت تحریم ثانویه هم قرار گرفتهاند.
وی افزود: آماری وجود ندارد که چقدر از تعاملات خارجی کشور از طریق این بانکها انجام میشده است؛ ولی بر اساس آنچه که رئیس کل بانک مرکزی در اسفند ۹۸ و پس از اینکه FATF ایران را در فهرست خود قرار داد، اعلام کرد که کل تجارت ایران از روشهای غیرقابل تحریم در حال انجام بوده و اعلام کرد ۳۵.۵ میلیارد دلار در سال ۹۸ برای کالاهای ضروری تأمین ارز شده است.
حاجیلو به اظهارات رئیس کل بانک مرکزی اشاره و با بیان اینکه به گفته عبدالناصر همتی، حتی بانکهای کشورهای دوست نیز با ایران همکاری بانکی جدی ندارند، خاطرنشان کرد: بر اساس اعلام بانک مرکزی هم اکنون تأمین ارز از روشهای غیربانکی برای کشور صورت میگیرد و بنابراین بسیاری از بانکها نقش ویژهای در تعاملات بانکی خارجی ما ندارند و روشهای غیربانکی از جمله صرافی در حال اجرا است؛ بنابراین اگر سخنان رئیس کل بانک مرکزی را بپذیریم، میتوان گفت که این تحریمها اثر ویژه و چندانی بر اقتصاد ایران نخواهند داشت.
وی اظهار داشت: مساله مهم دیگر تأمین اقلام بشردوستانه است که وزارت خزانهداری آمریکا که ۱۸ بانک را تحریم کرده، اعلام نموده که تعاملات بشردوستانه از تحریم مستثنی است و بنابراین اگر در این بانکها نیز تعاملات خارجی خاصی هم صورت گیرد، به طور قطع محدود به حوزههای تأمین اقلام بشردوستانه از جمله غذا و دارو است و حوزههای دیگر امکان مراوده بانکی را ندارند؛ بنابراین به لحاظ تحریمی، از آنجایی که حوزه بشردوستانه استثنا شده است؛ اتفاق خاصی برای این بانکها عملاً رخ نمیدهد.
حاجیلو معتقد است که آمریکاییها عمدتاً به خاطر اینکه احساس فشار مستمر را به جامعه ایرانی و مردم ایران القا کنند، تحریمها را تکرار کرده و اینطور القا میکنند که شرایط سختتر شده است؛ یعنی بالاتر از سیاهی هم رنگی وجود دارد؛ در حالی که این بخش از تحریمها اثر مؤثر قابل توجهی در میدان واقعی اقتصاد نخواهد داشت.
این تحلیلگر مسائل تحریم ادامه داد: موضوع دیگری که آمریکا بر روی آن تمرکز دارد، تحکیم دیوار تحریمی (FSW) است که در سیاستهای خود در نظر میگیرد تا اگر معاملهای در آینده بخواهد با ایران داشته باشد، از آنها به عنوان برگ برنده استفاده کند و برای هر یک، از ایران امتیاز بگیرد؛ ضمن اینکه آمریکاییها روی اتفاقات اقتصادی ایران که بخش زیادی از آن شاید متأثر از تحریم آنی که آمریکا میگذارد، نباشد بسیار حساس بوده و تلاش دارند اینگونه وانمود کنند که هر اتفاق نامطلوب اقتصادی در ایران ناشی از اثرگذاری تحریمهای آمریکا است و همزمانی افزایش نرخ ارز با این تحریمها را میتوان از این زاویه تحلیل کرد.
وی اظهار داشت: در واقع، آمریکا تلاش دارد تا اتفاقات ماههای اخیر در بازار ارز ایران را به تحریمهای اعمالی خود نسبت داده و امواج اقتصادی در ایران را با موج تحریمی خود همراستا و هماهنگ کند و در نهایت، به جامعه ایرانی تلقین کند که موج اقتصادی که در کشور رخ داده و تنش اقتصادی ایجاد شده ناشی از تحریم است.
حاجیلو خاطرنشان کرد: اکنون کشور برای نقل و انتقالات مالی باید بر روی روشهای مویرگی تسویه مالی (مانند صرافی و…) متمرکز شده و در تعاملات خارجی خود از روشهای شاهرگی به روشهای مویرگی حرکت کند؛ البته این کار باید با کنترل و نظارت حاکمیت باشد؛ این در حالی است که آمریکا هم با اشراف بر این موضوع، تلاش دارد تا ایران را تحت فشار پذیرش FATF قرار دهد تا همین منافذ تنفسی کشور را هم ببندد.
این کارشناس اقتصادی گفت: به هر حال تحریم اگرچه بخشی از دسترسیهای ارزی بانک مرکزی و کشور را دچار ضربه کرده است؛ اما باید از مسیرهای متنوع با آن مقابله کرد و راهکارهای عملیاتی آن نیز وجود دارد.
صحبت کردن درباره موضوع FATF در شرایط کنونی یک موضوع فرعی است
به گزارش خبرگزاری مهر، مجیدرضا حریری در گفت و گویی اظهار داشت: سوئیفت و تبادلات بانکی تحت تأثیر بازی بزرگتری بهنام تحریم آمریکاست و صحبت کردن درباره موضوع «افایتیاف» در شرایط کنونی یک موضوع فرعی است. اگر تحریمهای شدید آمریکا را مانند یک قفس فرض کنیم که بانکهای ایرانی در آن هستند، از «افایتیاف» به عنوان بندی یاد میشود که دست و پای سیستم بانکی کشور را بسته است. در حقیقت وقتی سیستم بانکی کشور در قفس است، چه فرقی میکند که دست و پای آن را بسته باشند یا باز گذاشته باشند.
رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین افزود: قفس برای سیستم بانکی کشور همان تحریمهای ظالمانه آمریکاست و تسلط این کشور بر بخش بزرگی از اقتصاد دنیا موجب شده در شرایط کنونی تبادلات بینالمللی بانکی برای بانکهای ایرانی سختتر از گذشته شود.
وی ادامه داد: این تحریمها (تحریم ۱۸ بانک ایرانی) تأثیر چندانی بر فعالان اقتصادی ندارد و بیش از یک دهه است که بانکهای کشور ما تحریم است. از سال ۱۳۹۰ به بعد یاد گرفتیم ارز را به صورت چمدانی وارد کشور کنیم.
قرارگیری در فهرست سیاه افایتیاف چه تاثیری بر افزایش نرخ ارز داشت؟
اعتمادآنلاین| عوامل متعددی در جهش ارزی اخیر نقش داشتند که یکی از آنها بازگشت دوباره ایران به فهرست سیاه FATF است. کارشناسان معتقدند مساله FATF تأثیر مستقیمی در محدودیت منابع ارزی و بهدنبال آن، افزایش نرخ ارز داشته است.
جهش نرخ ارز در سالهای گذشته بهصورت ادواری در اقتصاد ایران تکرار میشود. برخی از دلایل افزایش نرخ ارز مربوط به سیاستگذاریهای داخلی و برخی دیگر مربوط به عوامل خارجی است.
کارشناسان سهم عوامل خارجی در جهش اخیر نرخ ارز را قابل توجه میدانند. عواملی که در اثر تصمیمگیریهای نادرست در داخل کشور، محدودیت مراودات بانکی بینالمللی و نقلوانتقالهای ارزی را بیش از پیش محدود کرده است.
این موضوع مورد تأکید فعالان اقتصادی نیز است. در واقع طرفهای تجاری ایران نیز بهدلیل پذیرش استانداردهای FATF نمیتوانند همکاریهای تجاری را در سطح گذشته یعنی پیش از قرار گرفتن ایران در کنار کرهشمالی در فهرست سیاه FATF حفظ کنند. مسالهای که بهدلیل ایجاد محدودیت در عرضه ارز، نرخ ارز را در بازار داخل افزایش داده است.
فهرست سیاه با نرخ ارز چه میکند؟
یوسف کاووسی، کارشناس مسائل بانکی در این رابطه گفت: FATF یک استاندارد بینالمللی است و در حال حاضر غالب کشورهای جهان آن را پذیرفتهاند. برخی کشورها به طور کامل پذیرفته و برخی دیگر شروطی را برای خود قائل شدهاند. این موضوع در پذیرش این استاندارد پیشبینی و این حق در نظر گرفته شده تا کشورها با توجه به مسائل بومی و داخلی خود، شروطی را لحاظ کنند. بهعنوان نمونه در زمینه دادن اطلاعات و در همکاری کردن با دیگر کشورها و مسائل این چنینی، ملاحظات خود را داشته باشند.
کاووسی ادامه داد: وقتی ما این استاندارد را نپذیرفتیم و پس از اینکه با تلاشهای فراوان از فهرست سیاه خارج شدیم، اما دوباره به این فهرست بازگشتیم، محدودیتهایی برای روابط تجاری بینالمللیمان ایجاد شد. کشورهایی که این استاندارد را پذیرفتهاند نمیتوانند با کشورهای خارج از آن یعنی کشورهایی که براساس اعلام گروه ویژه اقدام مالی، خطر و ریسک بالایی دارند وارد مراودات مالی شوند.
ریسک مبادلات بانکی با ایران برای کشورهای دوست
این کارشناس بانکی درباره تأثیر قرارگرفتن ایران در فهرست سیاه FATF بر روابط ایران با شرکای تجاری خود گفت: اکنون ما با کشورهای چین، روسیه، ترکیه و عراق یعنی کشورهایی که در گذشته و پیش از این با آنها همکاریهای گستردهای داشتیم امکان نقلونتقال پول را نداریم زیرا بحث عمده نقلوانتقالهای پولی در سطح بینالمللی وابسته به استانداردهای FATF است. حتی بهتازگی نیز محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در مصاحبهای اعلام کرد که قرارداد ۲۵ ساله با چین نیز از این موضوع متأثر شده و شاید در این زمینه نیز با چالشهایی مواجه شویم؛ زیرا مبادلات بانکی در سطح بینالمللی منوط به پذیرش استانداردهای FATF است.
مشقتهای نقلوانتقال ارز
کاووسی درباره محدودیت منابع ارزی بهدنبال قرارگیری دوباره ایران در فهرست سیاه FATF گفت: زمانی که خارج از این استانداردها صادرات کالا داشته باشیم، بازگشت پول به کشور از طریق بانکها امکانپذیر نیست. در چنین شرایطی نقل و انتقال پول از طریق صرافیها قابل انجام است، یعنی به همان شیوهای که در حال حاضر به آن عمل میشود و مسائل و مشکلاتی را برای کشور ایجاد کرده است.
وی افزود: برخی صرافیهای بینام و نشان و همچنین صرافیهایی که خارج از مرزهای کشور در حال فعالیت هستند و چندان قابل اعتماد نیستند نقل و انتقالهای پولی را در فقدان بانکها برعهده دارند. از طرف دیگر برخی صرافیها به دلیل شناسایی توسط آمریکا مورد تحریم قرار گرفتهاند و به همین دلیل مبالغ در اختیار آنها بلوکه میشود؛ مجموعه این عوامل منجر شده تا ارز به راحتی وارد کشور نشود و محدودیت منابع مواجه شویم.
این کارشناس بانکی با یادآوری عدم تعادل در بازار ارز گفت: با وجود محدودیت در عرضه منابع ارزی، تقاضا برای ارز در داخل کشور همچنان به قوت خود باقی است. این تقاضا برای واردات، سرمایهگذاری و حفظ ارزش پول وجود دارد. این فشار تقاضا موجب افزایش نرخ ارز در داخل کشور میشود. در ماههای گذشته نیز بخشی از افزایش ایجاد شده در نرخ ارز، به عدم بازگشت ارز توسط صادرکنندگان باز میگردد که یکی از دلایل آن مساله FATF است که اثر مستقیمی در قیمتگذاری نرخ ارز و افزایش آن در بازار داشته است.
اعتمادآنلاین| علی شریعتی، در پاسخ به این سوال که آیا هدف صادرات ۴۰ میلیارد دلار در سال جاری محقق میشود؟ گفت: باید توجه داشت که به طور مشخص در مورد برنامه آقای مدرس خیابانی صحبت میکنیم، که با وجود برنامه خوبی که داشتند اما نتوانستند رای بیاورند.
در سال جاری کاهش ۳۵ درصدی صادرات به کشورهای اصلی مانند عراق را داشتیم و اگر میخواهیم از کاهش بیشتر جلوگیری و حتی آن را افزایش دهیم، به یک برنامه جامع نیاز است چون کار یک بعدی نیست.
وی ادامه داد: برای چنین اقدامی باید کارگروهی با حضور بانک مرکزی تشکیل شود که ببینیم چه کمک و تسهیلاتی برای بازگشت ارز صادراتی برای صادرکنندگان در نظر گرفته است. باید دید چه توافقنامهها و چه حرکتهایی را سازمان توسعه تجارت انجام میدهد. البته آقای مدرس خیابانی که رای نیاورند تا به این برنامه جامه عمل بپوشانند و آقای زادبوم هم طبق آخرین صحبتهایی که داشتند، صحبت از برنامههای توسعهای نبود و مطابق گفته ایشان بازسازی سوریه و عراق در اولویت قرار دارد. البته بسیار کار خوبی است اما در کنار این اگر برنامهای برای رشد صادرات و صادرکنندهها دارد، حتما میتواند برای صادرکنندهها جذاب باشد.
عضو اتاق بازرگانی ایران اضافه کرد: بنابراین این هدفگذاری نمیتواند محقق شود، چون کاهش ۳۵ درصد صادرات را داشتهایم که باید این ۳۵ درصد را جبران کنیم. در این صورت باید از نقطه صفر شروع کنیم که این مستلزم برنامهریزی است تا حداقل رشد ۶۰ الی ۷۰ درصدی نسبت به شرایط فعلی صورت بگیرد که هم کاهش صادرات جبران و هم منجر به رشد شود. مسوولان باید راجع به این برنامهها صحبت کنند؛ اما متاسفانه آقای همتی که یکی از رئوس این مثلث است، در اینستاگرام پیام خود را منتشر میکند و کامنتها را هم میبندد.
وی افزود: درآمدهای ارزی که با سختی بسیار به دست میآید صرف سیاستهای کلان دولت مانند ارز چهار هزار و ۲۰۰ تومانی میشود. تقریبا ۱۰ برابر درآمد نفتی کشور در سیاستهای حمایتی استفاده میشود که درست یا غلط بودن آن به کارشناسی مفصل نیاز دارد. به هر حال یکی از ورودیها و راههای تنفسی در این شرایط بحث رشد صادرات است و چارهای جز این نداریم.
شریعتی تصریح کرد: البته کاهش صادرات پیشبینی شده بود. اما صادرکنندگان با شرایط انتقال ارز، بحران کرونا، زمان و آییننامهها دست و پنجه نرم میکنند. همچنین حب و بغضی که در کشورهای عربی و حوزه خلیج فارس وجود دارد، مردم عادی درک نمیکنند مگر در مواردی که مصداق عینی داشته باشد مانند داستان آل کثیر که نمونهای از آن بود و همه مردم این را با گوشت و پوست خود لمس کردند.
وی اضافه کرد: چند سال است این تبعیض و فشار به صادرکنندگان را شاهدیم و بیشترین مشکلی که در بحث صادرات وجود دارد بحث بیبرنامگی سازمان توسعه تجارت است که بیشتر صحبتها به سمت حرفهای کلی، مردمپسند و دولتپسند گرایش پیدا میکند چون افراد برای پستهای بعدی خود برنامهریزی میکنند.
عضو اتاق بازرگانی ایران با اشاره به تاثیر موضوع FATF بر روند تجارت کشور افزود: FATF مسالهای است که موافقین و مخالفین خاص خود را دارد. به اعتقاد بنده مردم تاثیرهای محسوس آن را باید ببینند به عنوان مثال چند ماه است بدنبال واردات واکسن آنفولانزا به کشور هستند؛ باید پرسید چرا نمیشود؟ و واکسن به موقع نمیآید؟ آیا پول آن به موقع پرداخت نمیشود؟ این مشکل به این دلیل نیست که ما پول نداریم یا نمیدانیم از کجا باید خریداری کنیم، بلکه بخاطر این است که به دلیل FATF مشکل داریم و نمیتوانیم این پول را انتقال دهیم.
وی افزود: همه میدانند این انتقال پول برای واکسن و درمان مردم است، اما انتقال پول در شرایطی که ما در لیست سیاه FATF قرار داریم دشوار است.
در همه دنیا پول به راحتی منتقل میشود اما چرا واکسن ما با اینهمه خواهش، التماس و واسطه به دستمان میرسد. چون به دلیل تحریمها و لیست سیاه FATF، نمیتوانیم مبادلات خود را به درستی انجام دهیم.
اعتمادآنلاین| نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، ضمن اشاره به اینکه بحث FATF یک موضوع بسیار کم اهمیت در موضوع اقتصاد امروز کشور ماست، گفت: این یک آدرس غلط است که برخی مدام اصرار بر آن داشته و دائم از FATF حرف میزنند.
احسان خاندوزی در پاسخ به این پرسش که با توجه به اظهارات اخیر برخی اعضای مجمع تشخیص و رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین مبنی بر عدم همکاری بانکهای روسی و چینی با ایران به دلیل عدم تصویب FATF، گفت: من چنین خبری را از شما میشنوم و قبلا چنین مسالهای را نشنیده بودم و اجازه بدهید که درباره این مساله صحبت نکنیم.
این عضو کمیسیون اقتصادی در مجلس شورای اسلامی همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا تصویب FATF میتواند بخشی از مشکلات فعلی اقتصاد کشور را حل کند، گفت: این بحث امروز کشور ما نیست. من فکر میکنم برای کشوری که درگیر مسائل مختلف اقتصادی و معیشتی است، این یک آدرس غلط است که برخی مدام اصرار بر آن داشته و دائم از FATF حرف میزنند.
این نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی در پاسخ به این پرسش که آیا بحث FATF و تحریمهای بانکی تاثیری در مشکلات اقتصادی به ویژه در حوزه واردات و صادرات ندارد، گفت: ما با فعالان اقتصادی در جلسات مختلف کمیسیون اقتصادی نشستهایی را برگزار کردیم. جالب است که هیچکدام از این فعالان اقتصادی درباره FATF بحثی نداشتند و اشارهای به این موضوع نکردند. آنان در خصوص مباحث اقتصادی، مسائل دیگری را چالش امروز اقتصاد میدانند.
خاندوزی در پاسخ به این پرسش که آیا شما FATF را یک بحث بیاهمیت و بیربط با مسائل اقتصادی میدانید، آن هم در شرایطی که عدم همکاری بانکها صادرات و واردات را غیرممکن میکند، گفت: فعالان چنین نظری ندارند که مباحث اقتصادی با FATF درگیر است. ما بارها در کمسیون اقتصادی با این عزیزان جلسه داشتیم و بحث FATF اصلا در رده مباحث مهم و حتی دسته چندم این جلسات نبود.FATF نه برای صادرکنندگان و نه برای واردکنندگان جز اولویتها نیست.
خاندوزی افزود: امروز فقط یک عدهای مدام درباره FATF صحبت میکنند.
وی تاکید کرد: از منظر اکثر فعالان اقتصادی در این مختصات اقتصادی که هستیم مشکل کم اهمیتی است.
این نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی در پایان تصریح کرد: بحث FATF یک موضوع بسیار کم اهمیت در موضوع اقتصاد امروز کشور ماست.
اعتمادآنلاین|غلامرضا مصباحی مقدم، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، با اشاره به برخی گمانهزنیها گشایش اقتصادی مورد نظر رئیس جمهور پذیرش FATF خواهد بود، بیان کرد: گشایش اقتصادی با پذیرش FATF، نمونه تحریف و آدرس غلط دادن به مردم است.
وی افزود: موضوع پذیرش لوایح چهارگانه مرتبط با FATF به کلی منتفی است و به وعده روسای جمهور و مجلس برای گشایش اقتصادی ربطی ندارد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تأکید کرد: اگر پذیرش FATF را به مصلحت کشور میدیدیم آن را تصویب میکردیم اما معتقدیم FATF چیزی جز خسارت برای ملت ایران به دنبال ندارد.
مصباحی مقدم با اشاره به اینکه اکنون جمهوری اسلامی ایران فعالیتهای اقتصادی خود را به گونهای انجام میدهد که تحریمها مانع آن نیستند و آمریکا هم نمیتوان جلوی این فعالیتها را بگیرد، خاطرنشان کرد: سال گذشته ۴۲ میلیارد دلار صادرات محصولات غیر نفتی داشتیم و بیش از ۴۱ میلیارد دلار کالاهای مورد نیازمان را وارد کردیم.
وی گفت: همه این کارها به صورت دور زدن تحریم بوده اگر FATF تصویب شود، امکان این که یک دلار جنس از کشور خارج و یا وارد کشور شود، وجود ندارد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام بیان کرد: آنهایی که دلبسته FATF هستند بدانند که این یک دام است و صحبت از پذیرش آن جز تحریف قدرت جمهوری اسلامی ایران در غلبه بر تحریمهای ظالمانه آمریکا چیز دیگری نخواهد بود.
به گزارش خبرنگار مهر، چند روز پیش یکی از روزنامههای تهران به نقل از رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین مدعی شد چین و روسیه با تبعیت از توصیههای FATF در انجام تراکنش با اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی، احتیاط به کار برده و از انجام تراکنش پرهیز میکنند. به ادعای این روزنامه ، پیگیریها حاکی از آن است که کشورهای دوست نیز ناچار شدند نسبت به وضعیت ایران در FATF آرایش جدید بگیرند و فعالیتهای بانکی و ارتباط مالی با ایرانیان را محدود کنند.
این اظهارنظر و روایت رسانهای برای چندمین بار به ضریب پیدا کردن این مسئله در کشور انجامید و بهانهای شد تا حملات روشنی به مجمع تشخیص مصلحت نظام صورت بگیرد. با این منطق که مشکلاتی که در حال حاضر به وجود آمده ناشی از تصمیمی است که مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره FATF گرفته است.
از نظر فنی و تکنیکال چه اتفاق تازهای رخ داده است؟ / ماجرای نامه بانک کانادایی چه بود؟
مسعود براتی، کارشناس مسائل تحریم در گفتگو با خبرنگار مهر درباره اظهارنظر رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین گفت: این اظهارات و روایت رسانهای از مساله، در دو سطح قابل بررسی است. یکی در سطح راهبردی و سیاسی است، چرا در این مقطع زمانی این موضوع بار دیگر برجسته میشود و سطح بعدی نیز این است که آیا این حرفها از نظر فنی و تکنیکال درست است یا غلط و اشتباه است؟
وی درباره بحث فنی اظهارات مطرح شده، گفت: درباره سطح فنی و تکنیکال باید به این سوال پاسخ داد که آیا مشکلاتی که مطرح میشود آیا واقعاً به دلیل FATFو بیانیه عمومی این نهاد در بهمن ماه است؟ مهمترین اظهار نظر در اینباره مربوط به یکی از تاجران کشور است که در زمینه تجارت با کشور چین مسئولیت نیز دارد. ایشان مطرح کردند که به دلیل تحریم و عدم اجرای دستورات FATF ، ایران متهم به پولشویی و تأمین مالی تروریسم است، لذا کشور چین به پاسپورت ایرانی دیگر خدمات نمیدهد. بنابراین این محدودیت را محصول ترکیبی از بحث تحریم و FATF دانسته است.
وی ادامه داد: این اظهارنظر دستمایه یک مجموعه اقداماتی در جریان حامی FATF شد. این رسانهها با نادیده گرفتن بحث تحریم تنها بر موضوع FATF مانور دادند و به مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز حمله کردند.
این کارشناس تحریم درباره اصل ماجرا اظهار داشت: با جستجو در فضای اخبار منتشر شده مشاهده میشود که در نظام بانکی کشور چین اتفاق جدیدی رخ نداده است و تنها دستورالعملی از سوی دستگاه نظارتی یک بانک در کشور کانادا منتشر شده که در آن به مسئله تغییر وضعیت ایران در FATF اشاره شده است. طی این دستورالعمل در خواست شده که مجموعه مؤسسات مالی کانادایی اقداماتی را انجام دهند تا ریسک تبادل مالی با ایران کاهش یابد.(متن کامل دستورالعمل بانک کانادایی)
تحریف دوباره FATF/چرا چین و روسیه با ایران همکاری بانکی ندارند؟
وی افزود: اینکه افراد حامی FATF سواد و علم کافی برای بررسی این پدیده را ندارند از اینجا مشخص میشود که در همین دستورالعمل که در کشور کانادا منتشر شده بیان میشود که اولاً باید اقداماتی در نظام بانکی در ارائه خدماتی که ارتباطی با ایران دارد صورت بگیرد تا ریسک آن پوشش داده شود. در این آئین نامه به هیچ وجه صحبت از قطع ارائه خدمات دیده نمیشود و گفته نشده که باید قطع همکاری صورت گیرد. یعنی صرفاً موضوع افزایش احتیاط و ارسال اطلاعات به واحد اطلاعات مالی کانادا مطرح شده است.
براتی ادامه داد: در این آئین نامه در زمانی که شاخص مربوط به تراکنشهای مربوطه را توضیح میدهد تاکید میکند که تا زمانی که شواهدی برای مظنون بودن تراکنش وجود ندارد، نباید مشمول این آئین نامه اجرایی شود و حتی مثال میزند که اگر یک نفر با پاسپورت ایرانی به بانک رجوع کند نباید ملاکی باشد که فعالیت فرد مشکوک تلقی شود.
براتی تاکید کرد: این موضوع مبتنی بر مقرراتی است که در فضای پولشویی وجود دارد و ما این را بارها گفته ایم که استانداردهای FATF و محدودیتهای FATF از جنس قطع کردن همکاری نیست بلکه از جنس افزایش احتیاط است. چرا که یک ریسک را شناسایی میکند. اینکه عدهای دوست دارند FATF را آنقدر بزرگ کنند که هم اندازه تحریم آمریکا و حتی بزرگتر از آن دیده شود، جای سوال دارد.
وی اظهار داشت: تعاملات بانکی ما با نقاط مختلف جهان به واسطه تحریمهای آمریکا دچار مشکل شده است و این تنها تحلیل ما نیست. در گزارشی که اخیراً شورای روابط خارجی اروپا منتشر کرده است، اشاره شده که در تحقیقات میدانی کارشناسان آن نهاد در چین، روابط فعالان اقتصادی چینی با ایران به دلیل تحریمهای آمریکا قطع شده است و در این گزارش کوچکترین اشارهای به FATF نشده است.
براتی عنوان کرد: FATF و محدودیتهای آن از جنس افزایش ریسک است و احتیاط را افزایش میدهد. این اتفاق ممکن است باعث کندی شود اما در مقایسه با تحریمهای ثانویه آمریکا اصلاً قابل قیاس نیست و آن تحریم هاست که مانع مبادلات شده است.
داستان FATF با چه هدفی دوباره برجسته سازی شد؟
براتی درباره دلایل مطرح شدن این مسائل در سطح راهبردی، گفت: در سطح راهبردی به نظر میرسد این تحرکات بی هدف نیست و هدف مشخصی را دنبال میکند. از زمانی که احتمال پیروزی دموکراتها در انتخابات آمریکا بیشتر شده شاهد این هستیم که زمینه چینیهایی برای تعامل دوباره ایران و آمریکا توسط جریان غرب گرا در داخل کشور مطرح میشود و تحرکاتشان با تیترهای روزنامهها و اظهار نظرها بیشتر شده است.
براتی اظهار داشت: به نظر میرسد آن چیزی که انگیزه فعالیت جریان غربگرا شده تا بر روی یک موضوع اشتباه و قدیمی که در گذشته نیز بسیار درباره آن بحث شده و اشتباه بودنش اثبات شده است، دوباره فعالیت جریان سازی کنند، امید کاذبی است که به بازگشت دموکراتها به برجام وجود دارد، و بهنظر میرسد با توجه به اینکه اجرای دستورات FATF و برجام از پیش شرطهای روشن دولت آمریکاست، پیشاپیش اقداماتی دارند انجام میدهند تا بعداً مانعی نباشد.
باید مراقب جریان تحریف باشیم
وی ادامه داد: اما آن چیزی که ما در حال حاضر لازم داریم این است که با چشمان باز واقعیتها را ببینیم و مراقب تحریفهایی که با هدف فریب دادن مردم انجام میشود، باشیم. افتادن کشور در دام FATF ناشی از تحریفی بود که بعد از برجام در کشور صورت گرفت.
براتی خاطر نشان کرد: در برجام نیز با اینکه تحریمها به طور کامل برداشته نشد و ساختارهای تحریمهای ثانویه بانکی حفظ شده بود و باعث شده بود که بانکهای بزرگ با جمهوری اسلامی وارد مبادله نشوند اما عدهای گفتند که این مشکل ناشی از FATF است و باید ایران از طریق تعامل با FATF و پذیرش خواستههای بسیار گسترده آن، این مشکلات بانکی را حل کند. این جریان دوباره فعال شده است. بنابراین باید با چشمانی باز به آنها نگاه کنیم.
وی تصریح کرد: مشکلاتی که در حال حاضر پیش روی ایران وجود دارد ناشی از تحریمهای آمریکاست و FATF آن وزنی که سعی میشود به آن داده شود را ندارد و ریسکهایی که FATF مشخص میکند قابل قیاس با تحریمهای ظالمانه آمریکا نیست؛ ما باید مراقب این تحریفها باشیم.
ادعایی تکراری که بارها پاسخ داده شده است
حسین حاجیلو، کارشناس اقتصاد سیاسی نیز در گفت و گو با خبرنگار مهر درباره ادعای برخی رسانهها مبنی بر تبعیت کشورهای روسیه و چین از توصیههای FATFو عدم انجام تراکنش با اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی، اظهار داشت: شروع این بحث از آقای حریری رئیس اتاق بازرگانی چین و ایران بود که در اظهارنظری گفته بودند «بحث عدم همکاری بانکها مربوط به FATFمی شود»؛ این در حالی است که طبق گفته خانم مستوفی، عضو اتاق بازرگانی «این اتفاق جدیدی نیست؛ بانکهای چینی از سال ۲۰۱۲ با ایرانیها کار نمیکنند و تنها کونلون بانک چین با ایران مراوده داشته است»
این کارشناس اقتصادی افزود: بخش زیادی از تعاملات مالی ما با کشورهای دیگر از طریق بانک انجام نمیشود بلکه از طرق دیگر همچون صرافیها تعاملات برقرار است و بانکهای چینی نیز در این سالهای تحریم با ما همکاری نمیکنند؛ این مساله، یک موضوع روشن است و بحث تازه ای را آقای حریری مطرح نکرده اند اما اینکه عدم همکاری بانکهای چینی را به FATFنسبت داده اند یک حرف تکراری است که بارها جوابش داده شده است.
ریشه سختگیریهای چین و روسیه به تحریمهای بانکی آمریکا بازمیگردد
وی ادامه داد: مگر قبل از مصاحبه آقای حریری بانکهای چین و روسیه با ما همکاری میکردند؟ آنها هم بعد از خروج آمریکا از برجام سخت گیریهای جدیتری بر ایران اعمال کردند و ریشه این سختگیریها به تحریمهای بانکی آمریکا بازمی گردد و موضوع جدیدی نیست.
حاجیلو گفت: آقای حریری نکتهای را گفتند مبنی بر اینکه «در حال حاضر عملاً هیچ مبادله بانکی با روسیه و چین نداریم و اگر فردی با پاسپورت ایرانی در این کشورها درخواست خدمات بانکی کند مانند بسیاری از کشورهای دنیا از ارائه آن خودداری میشود.» نسبت دادن این موضوع به FATFغلط است، زیرا FATFبا کشورها کار دارد و به افراد کاری ندارد.
اقدامات مقابلهای FATF علیه ایرانیان نیست
وی تصریح کرد: FATF وقتی اقدامات مقابلهای خود را علیه کشوری اعلام میکند، این اقدامات علیه کشور، بانکها و مؤسسات مالی کشور است و بر خلاف تصور آقای حریری، علیه ایرانیان نیست. این اقدامات صرفاً در جغرافیای کشور هدف اعمال میشود یعنی بانک چینی باید احتیاط کند در تعامل با بانک ایرانی؛ در واقع این موضوع ربطی به اتباع ایرانی در سایر کشورها ندارد.
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: بر اساس استانداردهای FATF، هیچکدام از اقدامات مقابلهای علیه اشخاص اعمال نمیشود.
حاجیلو گفت: این ادعا را آقای انصاری معاون اقتصادی وزارت امور خارجه نیز مدتها قبل مطرح کرده بودند به این شکل که «در صورت عدم تصویب FATF، تمام حسابهای بانکی ایرانیان در دنیا بسته میشود.» این موضوع به تحریمهای آمریکا برمی گردد و ارتباطی با FATF ندارد.
وی افزود: عدم همکاری با ایرانیان در کشورهای دیگر به مقررات اداره FINCEN زیرمجموعه معاونت اطلاعات مالی و تروریسم وزارت خزانه داری آمریکا، بر میگردد زیرا این نهاد سخت گیری هایی را علیه ایرانیان در کشورهای دیگر اعمال کرده است؛ بنابراین این سخت گیری ها علیه ایرانیان به تحریمهای آمریکا مرتبط است و ربطی به FATFندارد.
هیجان FATF در بازار سهام، طلا و ارز/ دیروز سکه بیشترین نرخ را ثبت کرد
چرخش مسیر بزرگان بورس
سهشنبه شاهد چهارمین عقبنشینی بورس تهران در بهمن ماه بودیم. بازار سهام معاملات این روز را با ریزش ۸ هزار واحدی شاخص کل آغاز کرد، اما در ادامه توانست بخشی از این افت را جبران کند. به این ترتیب دماسنج اصلی بورس تهران با نزول یک درصدی به کانال ۴۷۲ هزار واحد بازگشت. ۶۳ درصد نمادهای بورسی معاملهشده با افت قیمت همراه شدند. اما در پایان دادوستدها شاهد صف خرید به ارزش ۳۱۵ میلیارد تومان در ۵۸ نماد و صف فروش به ارزش ۳۷ میلیارد تومان در ۱۳ شرکت بورسی بودیم. غولهای کالایی که طی چند جلسه معاملاتی اخیر لیدر صعود بورس بودند، دیروز با بیشترین فشار فروش مواجه شدند. عرضههای پرحجم معاملهگران حقوقی و ضعف بازار جهانی از عوامل موثر بر معاملات کالاییها بودند.
تداوم رشد دلار
شاخص ارزی کشور ساعت ۱۶ سهشنبه با رشد ۱۹۰ تومانی به ۱۴ هزار و ۴۴۰ تومان رسید که بیشترین رشد دلار در ۶ هفته اخیر محسوب میشود. البته تب صعودی دلار در ساعات پایانی معاملات اندکی فروکش کرد. روز گذشته نرخهای صرافیهای رسمی رشد قابلتوجهی داشتند و نرخ فروش دلار با صعود ۲۵۰ تومانی به ۱۴ هزار و ۲۰۰ تومان رسید. بازارساز تا پیش از دیروز کانال ۱۴ هزار تومان را به رسمیت نشناخته بود ولی به نظر میرسد با این جهش نرخ تصمیم داشته بخش زیادی از تقاضای موجود را پاسخ دهد و ثبات را به بازار ارز بازگرداند. روز گذشته رئیسکل بانکمرکزی و وزیر اقتصاد هم در اظهارات خود تاثیر موضوع FATF بر نرخ دلار را رد کردند. البته دیروز اخبار غیررسمی هم از احتمال تمدید مهلت FATF برای ایران به گوش میرسید.
سکه در قله ۱۷ ماهه
همزمان با التهاب فزاینده در بازار ارز که عموما از نگرانی فعالان بازار داخلی درخصوص بازگشت ایران به لیست سیاه FATF نشات گرفته، سکه دیروز یکی از سطوح تاریخی خود را به ثبت رساند. قیمت هر سکه طرح جدید تا ساعت ۱۶ سهشنبه با رشد ۲۰ تومانی به ۵ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان رسید. در واقع بعد از قله ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومانی در ۴ مهر ۹۷، قیمت دیروز بیشترین نرخ در تاریخ بازار سکه است. البته صعود دیروز قیمت سکه در مقایسه با نرخ ارز خیلی محدودتر بود. بهطوریکه نرخ دلار در بازار تهران ۳/ ۱ درصد افزایش یافت اما سکه به رشد ۴/ ۰ درصدی بسنده کرد. از سوی دیگر سهشنبه بهدنبال پیشبینی شرکت«اپل» از کاهش درآمد خود در نخستین فصل سال، طلای جهانی هم در سقف قیمتی دو هفته اخیر قرار گرفت.