ر این میان کوههای مینیاتوری یکی از زیباترین شگفتیهای طبیعت در شش کیلومتری جنوب غرب نهبندان بوده که دیدن آن هر تماشاگری را حیرتزده میکند.
نهبندان که به شهر دیرینههای پایدار معروف است، آثار تاریخی و جاذبههای گردشگری بینظیر و فراوانی مانند قلعه شاهدژ، قلعه نهبندان، خانه سالاری، مسجد گلستان، جنگل بنه احمدشاهی، روستای دهسلم، تالاب کجی، دریاچه نمک و… دارد و لیک این سرزمین، کوههایی دارد که گویی نقاشی ماهر بر دل این شهرستان خشک و کویری حک کرده و آن را با رنگها و طرحهایی زیبا طراحی کرده است.
وقتی مقابل این سلسله از کوههای خاکستریرنگ میایستید، تصویری از کره ماه در دیدگانت تداعی میشود که گویی نقاشی ماهر، نگارههای برجستهای را به سبک اشکالی نامأنوس و خارج از قوانین مناظر، بر آن نقش زده است.
در نقاشیهای مینیاتوری، تصاویر شباهتی به دنیای واقعی ندارند و نگارگر بدون رعایت قوانین، جادوی رنگ را بر صفحه کاغذ مینمایاند که وجه تسمیه این سلسله کوهها با نام “مینیاتوری” به این موضوع برمیگردد.
این کوههای زیبا از نوع رسوبی هستند و به علت فرسایش سریع در برابر باد و باران به شکل دندانهدندانه و پر از لبهها و چاکهای مکرر درآمدهاند که بومیان این منطقه به سبب شکل غیرعادیشان، از آنها با عنوان کوههای “مریخی” نیز یاد میکنند.
کوههای مریخی (آریا، کالانی) شبیه به کوههای مریخی هستند و کمتر در جهان کوهی به این شکل وجود دارد. حدود ۱۰ کیلومتر پس نهبندان به سمت شهداد، کوههایی در دو طرف جاده نمایان میشود که به کوههای مینیاتوری یا مریخی معروفاند.
وجود این کوهها با توجه به منظره کاملاً متفاوت باعث میشود تا یکی از زیباترین جادهها و مناظر طبیعی در کویر لوت نهبندان به وجود آید.
کوههای مریخی که در کویر لوت نهبندان واقع شده است، توانسته ترسیمگر یک جاذبه طبیعی زیبا باشد. این کوهها در زمانهای گذشته به زیر خروارها خاک مدفون بوده و امروزه با گذشت زمان، مشاهده میشوند. در اثر تغییرات جوی و آب و هوایی و بارانهای موسمی، خاکهای از روی آنها به دامنهها ریخته شده و چهره اصلی این کوهها نمایان شده است.
در پهنه بعضی از این کوهها مشاهده میشود که برخی مواقع ارتفاع آنها تا پنج متر میرسد و در دیگر نقاط این بیابانها بعضاً بلندی آنها تا ۱۰۰ متر و حتی بیشتر هم دیده میشود. جنس این پدیده از مقاومت خاصی برخوردار است، بهطوریکه بالا رفتش از آن به مثال بالا رفتن از صخره است.
شکل نامأنوس این پدیدهها؛ ناشی از فرسایش سریع در برابر باد و باران است که برخلاف فرسایشهای آرام و طبیعی، مهلتی برای رویش گیاهان باقی نمیگذارد و سرزمین را دندانهدندانه و پر از لبهها و چاکها نشان میدهد.
همچنین، مقاومت ناهمسان لایههای زمین، در این منطقهها گاه سبب شکلگیری ستونهایی با کلاهکهایی بر سر یا کوههایی که گویی با چاقو سر آنها را بریدهاند، میشود.
این کوهها یکی از زیباترین، شگفتترین و باشکوهترین جاذبههای طبیعی جهان و پدیدهای منحصربهفرد است که همهساله پذیرایی گردشگران و مسافران بسیار زیادی است و بر اساس آمارها این کوهها بیشترین بازدیدکننده را در بین مسافران و گردشگرانی که به خراسان جنوبی سفر میکنند، خود اختصاص میدهد.
