به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مهدی یراحی خواننده خوزستانی پاپ ایران که حدود ششماه پیش به دلیل انتشار کلیپ موسیقی«پاره سنگ» ممنوعالفعالیت شده بود پس از ششماه عدم فعالیت با انتشار یک تیزر خبر از بازگشت خود به عرصه موسیقی داد.
کلیپ «پاره سنگ» که از آلبوم «سهگانه اجتماعی» این خواننده است، محتوایی ضدجنگ داشت و بعدها گفته شد کلیپ منتشر شده با کلیپی که مجوز گرفته بود تفاوت داشته، با انتقاد برخی سایتها و رسانهها روبهرو شد. سیدمجتبی حسینی معاون هنری وزیر ارشاد هم با بیان این نکته که کلیپ مجوزگرفته با کلیپ پخششده بسیار تفاوت داشته گفته بود: «طبیعتاً به دلیل آنکه اداره کل موسیقی باید از آنچه که مجوز داده صیانت کند و فضا را به صورت قانونی پیش ببرد، از دستاندرکاران این موضوع دعوت کرده است که برای ادای توضیحات به این ادارهکل مراجعه کنند.»
اما یراحی درباره تفاوت کلیپ مجوز گرفته با آنچه پخش شده است، ضمن صحت گذاشتن بر این موضوع گفته بود: «یکی از رسالتهای بزرگ هنر ایجاد تعامل و تقارب میان خواستههای جامعه و سیاستمداران است. اما برخی جریانهای صاحب قدرت مقابل هنرمندان جبهه دارند و با هر ابراز نظر غیرموافقشان، مخالف هستند. حتی دروغهایی به ما نسبت دادند مانند توهین به شهدا که اصلا چنین چیزی نبوده است. تا امروز قانونمند کار کردهام و همیشه هم سرم مقابل قانون پایین است، اما یک جاهایی نداشتن جسارت در برخی مدیران باعث خودسانسوری میشود که در عرصههای مختلف از جمله موسیقی، مردم را به سطح برده است. من تمام مسألهام این است! هنرمند کارش پرسشگری و رساندن حرف مردم به مسئولان و تلطیف فضای بین این دو است. اگر هنرمند صدای مردمش نباشد، عاشقانه بخواند تا راحت مجوز بگیرد و فقط بخواهد پول چاپ کند، این که دیگر نامش هنر متعهد نیست!»
حالا اما این ممنوعیت به پایان رسیده و این خواننده خوزستانی برای اجرای جدیدترین کنسرتش به زودی به روی صحنه برمیگردد. کنسرتی که در تیزر آن نوشته شده آلبوم پربحث «سهگانه» اجتماعی هم در آن اجرا خواهد شد.
مهدی درستی: علاقهمندان و دنبالکنندگان بازار موسیقی ایران، کمتر روزی را به خاطر میآورند که فضای موسیقی کشور با حاشیه یا جنجالی همراه نشده باشد. گل درشتترین حاشیه حوزه موسیقی در میان تمامی اتفاقات و حواشی که هر از چندی شاهد وقوع آن هستیم، ممنوعالفعالیتی برخی از خوانندگان است که گاهی واکنش طرفدارانشان را هم به همراه دارد. ممنوعالفعالیت شدن خوانندگان پیش از این به دلایل مختلف و البته از جانب یک نهاد یا سازمان مربوط که میتواند دفتر موسیقی یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باشد اعلام میشد، اتفاقی که این روزها دیگر شاهد آن نیستیم.
در واقع به نظر میرسد مسئولان این حوزه به نوعی برای رهایی و شاید فرار از انتقادها، چراغ خاموش هنرمندان را ممنوعیت الفعالیت میکنند تا فشار کمتری را متحمل شوند. البته سیدمجتبی حسینی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بهتازگی در گفتوگویی اعلام کرد که هیچ هنرمندی ممنوعالفعالیت نیست.
با این حال خوانندگان بسیاری در چند وقت اخیر در دام ممنوعیت افتادند که پس از دورهای بار دیگر فعالیت خود را از سر گرفتند، تازهترین نمونه از این دست مهدی یراحی و حسین زمان هستند که پس از مدتی ممنوعیت توانستند بار دیگر روی صحنه حاضر شوند.
به همین بهانه به مرور خوانندگانی پرداختهایم که در چند وقت اخیر و پس از مدتی ممنوعالفعالیت بودن، توانستند بار دیگر فعالیت هنری خود را از سر بگیرند.
حسین زمان، بازگشت به صحنه پس از ۱۷ سال
یکی از خوانندگانی که این روزها توانسته حس خوش روی صحنه بودن را تجربه کند، حسین زمان است. این هنرمند در سال ۸۱ به یکباره از انجام تمامی فعالیتهای هنری منع شد و مجوز انتشار قطعه یا تک آهنگی را دریافت نکرد، اتفاقی که به گفته زمان به دلیل اظهارنظرهای سیاسیاش رخ داد.
البته اوضاع برای زمان، حدود یکسال پیش تغییر کرد، زمانیکه او با انتشار پستی در اینستاگرام از مجوز گرفتن سه قطعه از ۹ قطعهای را که به وزارت ارشاد فرستاده بود، خبر داد و بدین ترتیب پس از ۱۶ سال توانست بار دیگر آهنگهای خود را به گوش مخاطبانش برساند.
او در این پست خبر داده بود که در صورت صدور مجوز برای تمامی قطعاتش، اجرای زنده برگزار میکند و حال گویا این امر در آستانه تحقق قرار دارد و طبق آنچه در سایت رسمی سامانه فروش اینترنتی بلیت کنسرتها آمده است، او روز سوم مرداد اولین کنسرت خود را بعد از ۱۷سال، در مرکز همایشهای برج میلاد تهران برگزار میکند.
خوانندگانی که صدا و تصویرشان آزاد شد
زمان در پست اینستاگرامی خود از سختی فعالیت پس از این همه سال دوری، اینطور نوشته بود: «واقعیت تلخ دیگر که از بیان آن نگرانی ندارم این است که غیبت شانزده ساله و عدم برگزاری کنسرت و انتشار آلبوم ، عدم شرکت در برنامههای تلویزیونی و نداشتن فرصت و توان مالی در تولید و انتشار کارهای قابل توجه در طی شانزده سال گذشته نه من را از مردم ولی مردم را از من دور نموده و البته گله و شکوهای از این بابت ندارم. حال این سؤال برایم مطرح است که آیا برای اجراهای زنده مخاطبین لازم را دارم؟ سؤال دیگر که برایم وجود دارد این است که با توجه به فضای موسیقی امروز و اصرار من در حفظ سبک کاری خودم آیا میتوانم از عهده مخاطبین و خواستههایشان برآیم؟»
حال باید دید که نخستین کنسرت او پس از این همه سال با چه حال و هوایی برگزار خواهد شد و استقبال مخاطبان چطور خواهد بود. البته هنوز اطلاعات دقیق و جزییاتی از این کنسرت منتشر نشده است.
مهدی یراحی، از صدای کارگران شدن تا بازگشت به صحنه
مهدی یراحی، دیگر خوانندهای است که پس از مدتی هر چند کوتاه ممنوعالفعالیت بودن، بار دیگر و پس از چند ماه با حضور روی صحنه با طرفدارانش دیدار تازه میکند.
او چندی پیش کلیپ جنجالی «پاره سنگ» را منتشر کرد که بخشهای انتقادی این کلیپ، حواشی را برایش به همراه داشت تا جایی که او در بهمن سال ۹۷ با انتشار متنی در کانال تلگرامیاش اعلام کرد که وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی تا اطلاع ثانوی او را از هرگونه فعالیت رسمی هنری منع کرده است.
در متن منتشر شده از سوی مهدی یراحی آمده بود: «اینجانب مهدی یراحی، توسطِ مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تا اطلاع ثانوی عملاً از هرگونه فعالیتِ رسمیِ هنری منع شدهام. بههمین دلیل مجوزهای اجرای من در تمامی کنسرتهای تهران و شهرستانها لغو شده است.»
البته پیش از این هم به تن کردن لباس کارگران بازداشتی فولاد اهواز توسط او و گروهش با واکنشهایی رو به رو شده بود. یراحی البته مدتی بعد در رادیو تهران توضیح داد و گفت شیطنت کرده و قسمتی از شعر را در کلیپ «پاره سنگ» تغییر داده است.
حال پس از گذشت شش ماه این خواننده قرار است روز چهارشنبه ۲۶ تیرماه آلبوم «سه گانه اجتماعی اول» و تعدادی از قطعات منتخب خود را در برج میلاد تهران برای مخاطبان اجرا کند.
حمید عسگری، تکخوانی نوازنده زن و آغاز فشارها
همانطور که اشاره شد، ممنوعالفعالیت شدن خوانندگان دلایل مختلف و متعددی دارد که البته در شیوه تازه برخورد مسئولان حوزه موسیقی، به صورت رسمی اعلام نمیشود. اما ماجرای حمید عسگری تا حدودی متفاوت است.
عامل ممنوعالفعالیت شدن او اظهارنظر سیاسی یا رویکرد انتقادی نبود و تکخوانی یک خواننده زن در آخرین کنسرت عسگری در بهمن سال ۹۷ در برج میلاد تهران برایش حاشیه ساز شد. او در این کنسرت، لحظاتی از آهنگ «کجای دنیامی» را با گیتاریست زن گروهش همخوانی کرد و در ادامه، این ترانه در لحظاتی کوتاه بهصورت تکخوانی توسط نگین پارسا ادامه یافت.
این اتفاق با واکنش سریع مسئولان همراه شد تا حدی که ممنوع الفعالیت شدن او به صورت علنی توسط دفتر موسیقی در اطلاعیهای بدین شرح اعلام شد: «با توجه به تخلفات گروه حمید عسگری از ضوابط مجوز در اجرای اخیر، اعلام میشود شورای رسیدگی به اجرای صحنهای، موضوع را بررسی میکند و تا زمان بررسی و تصمیمگیری، فعالیت گروه و موسسه برگزارکننده به حالت تعلیق در میآید.»
حال اما گویا این خواننده مشکلی برای برگزاری کنسرت و البته انجام فعالیت هنری ندارد، چرا که در شهرهای مختلف ایران از جمله ارومیه امروز ۱۶ تیر کنسرت برگزار کرد.
محمد معتمدی، اجرای خیابانی که به ممنوعیت ختم شد؟
برچسب ممنوعالفعالیت شدن تنها بر پیشانی خوانندگان پاپ نخورده است و خوانندگان موسیقی سنتی هم از این اتفاق در یک سال اخیر بینصیب نبودهاند، از جمله محمد معتمدی.
پس از آنکه موضوع کنسرت خیابانی مطرح شد و بسیاری از خوانندگان برای برگزاری این رویداد اعلام آمادگی کردند اما هیچگاه این وعده را عملی نکردند، معتمدی برای شادی مردم، کنسرتی را در پارک آب و آتش برگزار کرد اما این اقدام نیکوی او تبعاتی را گویا برایش به همراه داشت.
او پس از برگزاری این کنسرت با انتشار پستی در اینستاگرام از ممنوعالفعالیت شدنش خبر داد، پستی که مدتی بعد از صفحهاش پاک کرد. معتمدی در این پست تاکید کرد که او مجوز پلی بک خواندن داشته است اما به این مجوز اعتنایی نکرده و بدون اطلاع دادن به گروهش و رهبر ارکستر، اجرای زنده برگزار کرد و به همین دلیل ممنوعالفعالیت شده است.
البته این ادعای او با تکذیب همراه شد و مدیرکل دفتر موسیقی وقت با تاکید بر اینکه اداره اماکن و نیروی انتظامی نقشی در ممنوعیت فعالیت هنرمندان ندارد، ممنوعالفعالیت شدن معتمدی را نادرست دانست.
حمید حامی، تصاویر بک استیج، دردسر ساز شد
یکی دیگر از خوانندگانی که فعالیتش در سال گذشته با حواشی همراه شد و در نهایت منجر به ممنوعالفعالیت شدنش شد، حمید حامی بود.
این اتفاق برای حامی از آنجا آب خورد که در بک استیج کنسرت او، تصاویر غیراخلاقی پخش شد که مورد انتقاد قرار گرفت و در نهایت منجر به تعطیلی کنسرتهای او و سپس ممنوعالفعالیت شدنش تا اطلاع ثانوی شد.
البته این خواننده در مصاحبهای ضمن اظهار بیاطلاعی از پخش تصاویر، آن را ساختگی دانست و مدعی شد که توسط عدهای مشخص در اقدامی هدفمند این تصاویر منتشر شده است، او همچنین ممنوعالفعالیتشدنش را تکذیب کرد.
با این حال ممنوعیت او برای انجام هر گونه فعالیت هنری، زمان زیادی به طول نینجامید چرا که در اول تیر امسال برای کنسرت «نوستالژی عاشقانه ناصر چشمآذر» در برج میلاد روی صحنه رفت.
حامد همایون و ممنوعیتی از جنس صداوسیما
در تازهترین نمونه از این دست ممنوعالفعالیتها میتوان به حامد همایون اشاره کرد که البته ممنوعیتش عمومی نبود و با وجود تمامی شایعات، تنها متمرکز بر سازمان صداوسیما بود. اما این اتفاق برای او از آنجایی شروع شد که در کنسرتاش در آمریکا، به تمجید از بهروز وثوقی پرداخت و بر سر مزار یک خواننده زن پیش از انقلاب در لسآنجلس رفت.
این اقدام او در آغاز با شایعات ممنوعالفعالیت شدنش همراه شد که واکنش دفتر موسیقی را به همراه داشت که در اطلاعیهای تمامی شایعات را تکذیب کرد اما گویا صداوسیما با این اتفاق به راحتی کنار نیامد و در اطلاعیهای از ممنوعیت فعالیت او در این سازمان خبر داد که واکنش همایون را هم به همراه داشت.
حال بهتازگی صدای این خواننده از رادیو پخش شد تا به نوعی حکایت از پایان ممنوعالفعالیت شدنش در صداوسیما باشد.
برگهای دفتر موسیقی این مرز و بوم را که تورق کنیم، از این دست حکایتها بسیار بوده و هست، از شباهت صدای خشایار اعتمادی به داریوش که برای مدتی عامل منع او از هر گونه فعالیت هنری بود تا مدتی پیش که تعدادی از خوانندگان پاپ به دلیل عرضه آثارشان در یک سایت و اپلیکیشن خارجی که مورد تایید نبود، ممنوعالفعالیت شدند.
دکور ضد جنگ، ترتیب آهنگهای بیشتر اجتماعی و گاهی عاشقانه و در نهایت پایانبندی کنسرت مهدی یراحی، شب متفاوتی را برای دو سانس در چهارشنبه ۲۶ تیر در برج میلاد رقم زد.
دکور این کنسرت که تلفیقی از موشک و پرندههای کاغذی بود، کویر کف صحنه با بوتههای خار، نیمکتهای رنگ و رو رفته، دفترهای ورق خورده و کیفهای مدرسه حتی قبل از پخش تیزر جنجالی و حضور خواننده روی صحنه، اذعان میکرد که امشب، پر از اتفاقهای خاص خواهد بود.
«بی دفاع» اولین آهنگی که اجرا شد حرفهای بسیاری داشت، یراحی پشت میز نشسته و با چراغی که بالای سرش روشن است، از آخرین دفاعیاتش میگوید. از این که برای بخشیده شدن هرگز ریا نمیکند.
میشود با قاطعیت گفت که در این کنسرت آهنگی نبود که مردم یک دل و یک صدا فریاد نکنند از آهنگ «سرسام» گرفته که چند ماه است بیرون آمده تا قدیمیها و آهنگهای عربی.
سیر خوانده شدن ترانهها پر از حرفهای ناگفته است از کام گرفتن از ناکامی یکدیگر در ترانه «سرسام» تا بیاعتنایی به وضعیت خوزستان در ترانه «خاک» و گاهی نجوای عاشقانه ترانهای مثل «نفس» و دوباره اوج گرفتن با «امپراطور».
حتی ترانه عاشقانهای مثل «حیّک» با تصویر بچههایی که با دمپاییهای کهنهشان دنبال بشکههای خالث نفت میدوند پر از تصویرهای ناب اجتماعی است که میتواند از دیر شدن هر قرار عاشقانهای بنالد اما درباره غربت و تنهایی جنوب که سالهای جنگ را تاب آورده و جلوی توپ و تانک دشمن سینه سپر کرده، پرسشگر باشد.
کنسرت بعد از دو ساعت هنوز هیجان دارد، صدای یراحی در اوج میخواند از معدود خوانندههایی که خیلیها معتقدند صدایش روی صحنه کم نمیآورد و به رسایی و رهایی آهنگهایش میخواند. مردم هنوز پرشورند و نمیخواهند کنسرت تمام شود.
مهدی یراحی آخرین دفاعیاتش را روی صحنه برد!
در نهایت مهدی یراحی و گروهش صحنه را ترک میکنند و مردم یک صدا رو به استیج خالی آهنگ «پاره سنگ» را منظم، دقیق و پرشور و به صحنه خالی فریاد میزنند. به این ترتیب دو سانس اجرا از کنسرت مهدی یراحی به پایان میرسد در حالی که مردم هنوز ایستادهاند و کف میزنند.
بعد از پوشیدن لباس کارگرهای فولاد اهوازو پخش کلیپ و ترانه جنجالی «پاره سنگ» که در نوع خودش ترانهای معترض و هنجارشکن به حساب میآید ، مهدی یراحی به مدت شش ماه از برگزاری هرگونه کنسرت و فعالیتی ممنوع شد تا حدی که صدا و تصویرش از ترانه بهاریهای که هر سال توسط خوانندههای پاپ خوانده میشد، حذف شد اما شاید دلیل این استقبال جدای شش ماه ممنوعالفعالیتی، این باشد که یراحی با کارش حرف میزند، نیازی به شواف ندارد و پر از دغدغههای جدی اجتماعیست. نیازی به صدا کلفت کردن ندارد و جدیت کار و هنرش را فدای بازار و مصلحتش نمیکند.
حرف تازهای نیست. تمام کسانی که قرار است روزگارشان را به روایتی و با هنری نقد کنند و به چالش بکشند، قرار است تنها بمانند شبیه تنهایی نیما وقتی از شعر نو حرف زد، یا تنهایی سازندگان ترانه جمعه وقتی کسی حاضر به پخش ترانه فرهاد نبود یا شبیه هر اتفاق تازهای که شبیه پیرامونش نیست.
تفاوت اجتماعی خواندنها در چیست؟
سیر کارهای یک هنرمند نشان دهنده سیر صعود یا سقوط اوست. مهدی یراحی هر چه پیش رفت، دغدغهمندتر شد اگرچه این دغدغهمندی کم و بیش در آثار اولیه او هم به چشم میخورد، اما این ویژگی با آهنگ «خاک»، شرکت در زنجیره انسانی رود کارون، برگزاری کنسرت در کورهپزخانه برای مردمی که هیچ کنسرتی را از نزدیک ندیده بودند، اجرای روی صحنه با لباس کارگران فولاد اهواز در زمانی که حتی انتشار خبری کوتاه از آن اتفاق با واکنشهای زیادی همراه بود و در نهایت انتشار آلبوم «سهگانه اول» اجتماعی و ایستادگی پای تبعات فراوانی که به همراه داشت، به اوج رسید.
طبیعتا هم قصه ممنوعالکاریاش را میدانید و حتی از نظر نگارنده اجتماعی خواندنش از سر وا کردنی نیست تا فقط در رزومه کاریاش چند کار اجتماعی هم خوانده باشد اما دنبال منافعش بگردد و از پی کسب و کارش برود. مثال سادهترش این است که روایت اجتماعی در هنر باید به زندگی و عملکرد هنرمند بیاید و فقط برای پز اجتماعی نباشد. همین میشود که مخاطب جدی آثار اجتماعی یراحی را باور میکند، پیگیرش میشود و ترانههای اجتماعی سخت را بعد از چندین ماه، با صدای رسا فریاد میزند.
چرا کنسرت مهدی یراحی برای مخاطبانش تکراری نمیشود؟
وقتی نگاه خواننده به عملکردش بازاری نباشد و مدام پی ایجاد محتوایی تازه بگردد، آثار او هم دچار خمودی و تکرار نمیشود. مهدی یراحی در هر کنسرتش با نهایت توان وقت و انرژی میگذارد چه در اجرا چه در انتخاب روال آهنگها و حضور هر بار قطعات تازه حتی اگر فاصله کنسرتهایش کم باشد و حتی متفاوت بودن در فرم مثل لباسهای یکدست خودش و گروهش مثلا از مشت بستهای که نماد مقاومت و ایستادگیاست در کنسرت قبلی میرسد به پرنده رها شدهای که برگ زیتونی به منقار گرفته و نمادی که متعلق به صلح جهانی است.
راز متفاوت بودن اثر در عصر سرسام
شاید مهمترین ویژگی یک هنرمند شناخت نیازهای جامعهاش به زمان و ساعت خودش باشد. مطرح کردن پرسشهای خاص همین زمان، انتخاب شعر درست به معنای واقعی، تفاوت ضربها و رنگها و معناها از عاشقانه وزینی مثل شعر «نفس» تا روایت دردناکی مثل «سرسام»، از «حیک» شاد ی که با تصویر محرومیت بچههای جنوب روایت میشود تا ترانه «خاک» که از غربت اهواز میسراید، همه این شاخصههاست که حساب یراحی را جدا میکند از خوانندههایی که پول هنگفتی بابت سفارشی بودن اثری میگیرند و چند سال یکبار ترانهای اعتراضی هم از سر مردمداری میخوانند.
خوانندهای که لذت زندگیاش را همخوانی مخاطبان جدی با آثار اجتماعیاش میداند و به خاطر همین میتوان گفت اصالت از هیاهو جداست و مردم اهل فکر، فرق شعر و شعار و شواف را میدانند و خدا کند هنرمندانی از این دست زیاد شوند تا جهان از صدا و معنای خوب خالی نشود.
