به گزارش خبرنگار مهر، نمایندگان در جلسه علنی امروز مجلس شورای اسلامی اصلاحات شورای نگهبان به لایحه تجارت (کتاب دوم : اسناد تجارتی) را بررسی و با آن موافقت کردند.
بر این اساس، ماده ۳۷۶ لایحه مذکور حذف و مفاد آن به عنوان یک تبصره به ماده ۳۷۳ به شرح زیر الحاق شد:
چنانچه وجه برات به واحد پولی باشد که در محل صدور و محل پرداخت دارای یک عنوان اما با ارزشهای متفاوت است، پول کشور محل پرداخت، مناط اعتبار است.
مطابق با اصلاحات صورت گرفته در ماده ۳۷۸، دارنده برات در صورت عدم پرداخت وجه سند پس از سررسید حق رجوع به کلیه مسئولان سند را دارد.
دارنده برات در موارد زیر پیش از سررسید نیز دارای حق مذکور است:
۱- نکول برات یا قبول جزئی آن
۲- ورشکستگی یا فوت براتگیر، خواه برات را قبول کرده یا نکرده باشد
۳- عدم پرداخت سایر عدم پرداخت سایر اسناد تجارتی تعهدشده به وسیله براتگیر حسب مورد به موجب گواهی عدم پرداخت یا واخواست پرداخت یا واخواست
۴- بینتیجه ماندن عملیات اجرایی علیه اموال براتگیر با گذشت بیش از دو ماه از صدور اجرائیه
۵- ورشکستگی یا فوت براتدهنده، اگر برات قبول نشده باشد
بر اساس اصلاحات ماده ۳۸۲، واخواست عدم پرداخت براتی که در روز معین قابل پرداخت است، باید ظرف مدت ده روز از سررسید انجام شود.
مطابق با اصلاحات صورت گرفته در ماده ۳۸۳ لایحه تجارت، در مورد بندهای (۳) و (۴) ماده (۳۷۸) این قانون، دارنده نمیتواند حق رجوع خود را اعمال کند، مگر پس از ارائه برات برای پرداخت و واخواست عدم پرداخت؛ خواه براتگیر برات را قبول کرده یا نکرده باشد. در مورد بندهای (۲) و (۵) ماده (۳۷۸) این قانون، صدور حکم ورشکستگی یا تحقق فوت برای اعمال حق رجوع دارنده کافی است.
بر اساس ماده ۳۸۴، دارنده باید ظرف مدت ده روز از تاریخ واخواست یا در مورد شرط معافیت از واخواست از روز ارائه برات، نکول یا عدم پرداخت را به ظهرنویس پیش از خود یا براتدهنده و ضامن آنها، در صورت وجود اخطار کند.
هر ظهرنویس نیز باید ظرف مدت ده روز از دریافت اخطار مذکور، ظهرنویس پیش از خود و ضامن وی را با ذکر نام و نشانی آنهاییکه اخطارهای پیشین را به وی ارسال کردهاند، از نکول یا عدم پرداخت مطلع کند و این عمل به همین ترتیب ادامه یابد تا به شخص براتدهنده و ضامن وی برسد.
مدتهای مذکور برای هر شخص از تاریخ دریافت اخطار پیشین شروع میشود. در مورد شخصی که نشانی خود را ذکر نکرده یا به اشتباه ذکر نموده است، ارسال اخطار به اولین ظهرنویس پیش از او که دارای نشانی صحیح است، کفایت میکند. اخطارکننده باید ثابت کند که اخطار را ظرف مهلت مقرر ارسال کرده است.
شخصی که در این مهلت اخطار مذکور را ارسال نکرده باشد، حقوق خود را از دست نمیدهد، اما اگر بر اثر تقصیر او زیانی وارد شود، این شخص حداکثر تا میزان مبلغ برات، مسئول جبران خسارات وارد شده است.
مطابق با ماده ۴۵۴، هر گاه تمام یا بخشی از وجه چک پرداخت نشود، دارنده چک میتواند با ارائه گواهینامـه عـدم پرداخت، از مرجع قضائی صالح، صدور اجرائیه نسبت به میزان پرداخت نشده از مبلغ چـک و حقالوکاله وکیـل طبـق تعرفه مرحله اجراء و خسارت موضوع تبصره الحاقی به ماده (۲) قانون صدور چک مصوب ۱۰/۳/۱۳۷۶ مجمـع تشخیص مصلحت نظام در حدود استفساریه آن مصوب ۲۱/۹/۱۳۷۷ را علیـه صـاحبحسـاب، صـادرکننده و یـا سـایر مسئولان سند درخواست نماید.
مرجع قضائی صالح مکلف است پس از احراز صحت شماره (کد) رهگیری گواهینامه عدم پرداخت، حسـب مـورد علیـه صاحبحساب، صادرکننده و یا سایر مسؤولان سند مطابق اطلاعات گواهی عدم پرداخت مندرج در سامانه یکپارچه بانک مرکزی اجرائیه صادر کند، مشروط بر اینکه گواهینامه عدم پرداخت به دلیـل دستور عدم پرداخت به بانک مطابق مقررات مربوط صادر نشده باشد.
صاحبحساب، صادرکننده و یا سـایر مسئولان مکلفند ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ اجرائیه، مبلغ مندرج در اجرائیه را بپردازند یا با موافقت دارنده چـک ترتیبـی بـرای پرداخـت آن بدهند یا مالی معرفی نمایند که اجرای آن را میسر کند؛ در غیر این صورت حسب درخواست دارنده، اجـرای احکـام دادگستری، اجرائیه را طبق قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۲۳/۳/۱۳۹۴ و قانون اجـرای احکـام مـدنی مصوب ۱/۸/۱۳۵۶ به مورد اجراء گذاشته و نسبت به استیفای مبلغ مندرج در اجرائیه اقدام مینماید.
مطابق با تبصره ۱، عملیات اجرایی ناشی از ااعمال این ماده، جز در موارد زیر، قابل توقیف نیست:
۱- شخصی که اجرائیه علیه او صادر شده است، معادل مبلغ آن وجه نقد نزد صندوق دادگستری تودیع و رسید آن را به مرجع صادرکننده اجرائیه ارائه کند.
۲- در متن چک به مشروط یا بابت تضمین بودن چک تصریح شده باشد.
۳- چنانچه شخصی که اجرائیه علیه او صادر شده است، نزد دادگاه صالح دعوایی مستند به سند رسمی حاکی از مشروط یا بابت تضمین بودن تعهد ناشی از چک مطرح و رسید آن را به دادگاه صادرکننده اجرائیه تقدیم نماید.
۴- چنانچه شخصی که اجرائیه علیه او صادر شدهاست، شکایتی مبنی بر تحصیل چک از طریق کلاهبرداری، خیانت در امانت یا دیگر جرائم نزد مراجع قضائی مطرح کرده و شکایت مطرح شده به صدور یکی از قرارهای تأمین کیفری منتهی شده باشد.
۵- اجرای سند مستلزم ضرر جبرانناپذیر بر متعهد باشد و وی به تشخیص دادگاه صادرکننده اجرائیه، تأمین مناسبی بسپارد و دستور توقیف عملیات اجرائی به تأیید رئیس حوزه قضائی نیز برسد.
بر اساس تبصره ۲، تقاضای صدور اجرائیه موضوع این ماده با تقدیم دادخواست انجام میگیرد، ولی نیازمند پرداخت هزینه دادرسی و تشریفات دادرسی نیست. تقاضای توقیف عملیات اجرائی در موارد مندرج در تبصره (۱) مستلزم تقدیم دادخواسـت و پرداخـت هزینه نیست. رد درخواست صدور اجرائیه توسط مرجع قضائی باید به صورت قرار صادر شود. قرار مذکور ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ، در دادگاه تجدیدنظر قابل اعتراض است.
مطابق با تبصره ۳، توقف عملیات اجرائی باید از مرجع قضائی صادرکننده اجرائیه تقاضا شود. در صورت صـدور دسـتور توقیف عملیات اجرائی مطابق مقررات تبصره (۱) این ماده، در خصوص پرونده اجرائی به شرح زیر اقدام میشود:
۱- در مورد بندهای (۱)، (۲) و (۵) تبصره مذکور، متقاضیِ توقف عملیات اجرایی باید ظرف مدت یک هفته از ابـلاغ دسـتور توقیـف عملیات اجرایی، نزد مرجع صالح دعوایی که نتیجه آن بتواند حکم به بیحقی دارنده چک باشد، اقامه و رسـید آن را به مرجع صادرکننده اجرائیه تقدیم نماید. در غیر اینصورت و همچنین در صورت معلوم شدن عدم استحقاق متقاضیِ توقف عملیات اجرائی، به تقاضای دارنده، عملیات اجرائی ادامه مییابد.
۲- در مورد بندهای (۳) و (۴) تبصره مذکور تا صدور حکم قطعی در مورد دعوا، عملیات اجرائی متوقف میماند و پس از آن در صورت معلوم شدن عدم استحقاق متقاضیِ توقف عملیات اجرائی، به تقاضای دارنده، عملیات اجرائی ادامه مییابد.
بر اساس تبصره ۴ این ماده، دارنده میتواند از مرجع مذکور در این ماده برای پرداخت وجه چک مطابق احکام مربوط در قانون راجع به آیین دادرسی مدنی تقاضای تأمین خواسته کند، مشروط بر اینکه شرایط مقرر در این ماده برای صدور اجرائیـه وجود داشته باشد.
در این صورت مرجع مذکور بدون نیاز به ارائه دادخواست و تودیع خسـارت احتمـالی قـرار تـأمین خواسته را صادر میکند تا عندالاقتضاء پس از صدور اجرائیه، وجه چک از محل آن وصول گردد.
مطابق با اصلاحات ماده ۴۵۵، در موارد سکوت این فصل، احکام این قانون در خصوص برات تا حدی که با ماهیت چک در تعارض نباشد، اجرا میشود.
