برچسب: فرهنگ

 سومین جلسه از سلسله نشست‌های «فانوسِ داستان‌نویس» با حضور منیرالدین بیروتی، داستان‌نویس و منتقد ادبی در مدرسه اسلامی هنر در قم برگزار شد. بیروتی که آثار داستانی متعددی را در سال‌های گذشته منتشر کرده و موفق به کسب جایزه ادبی هوشنگ گلشیری در دو دوره نیز شده است، در این جلسه به تبیین «ضرورت رجوع داستان‌نویس به قرآن» پرداخت.
 
وی در آغاز صحبت‌هایش با اشاره به رجوع خود وی به قرآن در مقام یک داستان‌نویس، گفت: رجوع من به قرآن از همان زمانی شروع شد که با هوشنگ گلشیری آشنا شدم و به نوعی این مسئله از دغدغه‌های گلشیری نیز بود.
 
این داستان‌نویس با بیان اینکه گام نخست در تبیین این موضوع مشخص‌کردن مراد ما از ادبیات و سپس روشن کردن مفهوم ادبیات داستانی است، اضافه کرد: تعریف من از ادبیات «زیبا دیدن» است؛ ادبیات ابزار کشف زیبایی‌های زندگی است. از قضا این نوع از زیبا جلوه‌دادن ریشه در سنت‌های دینی مختلف تاریخ دارد.
 
وی گفت: متولیان ترویج امر دینی اهتمام به زیبا نشان‌ دادن احکام و معارف دینی خود دارند. انسان برای ادامه حیات به درک این زیبایی نیازمند است؛ پس ناگزیریم از ادبیات. پوچیِ دامنگیر این روزهای ادبیات، ریشه در غفلت از این وجه زیبایی‌شناسانه است.

نویسنده مجموعه داستان‌های «تک خشت» در بخش دیگری از سخنانش به انواع روایت پرداخت و گفت: ما دو نوع روایت داریم. روایت گفتاری و روایت نوشتاری. برای مثال وجه غالب ادبیات کلاسیک ما گفتاری است. آن چیزی که در روایت گفتاری مهم است، مفاهیم و پندهاست؛ گوینده و راوی مهم نیست، بلکه محتوا مهم است. اما در روایت نوشتاری، ما در پی کشف جهان راوی هستیم و راوی از اهمیت بیشتری برخوردار است.
 
وی تصریح کرد: نویسنده در روایت نوشتاری در پی پند و اندرز دادن نیست، بلکه از جهان کنونی خسته شده است و در پی ایجاد جهان روایی خود است و مخاطب را نیز به تجربه این جهان دعوت می‌کند. ادبیات کلاسیک ما در این زمینه به شدت فقیر است.
 
بیروتی به رمان «دن‌کیشوت» اشاره کرد و آن را سرآغاز داستان‌نویسی نوین و نفی سراسری سنت‌های جامعه سنتی وصف کرد و گفت: ما اما همچنان درگیر گفتار هستیم. تا زمانی که ما ندانیم از ادبیات چه می‌خواهیم، هرگونه برخورد با ادبیات اعم از خواندن و نوشتن، فعالیتی بیهوده خواهد بود. اگر از این ضرورت‌ها غافل باشیم، لاجرم همواره در زنجیر تکنیک‌ها باقی خواهیم ماند. گلشیری اواخر عمرش به این ضرورت‌ها پی برده بود.
 
نویسنده رمان «ماهو» ادامه داد: تا اینجا مشخص شد که ستون داستان، روایت است. اما خود روایت چیست؟ روایت شیوه جستجوی حقیقت است. ما در هر داستانی که می‌نویسیم، دنبال چیزی هستیم؛ شیوه جستجوی آن چیز، برسازنده روایت ما خواهد بود و مخاطب به‌وسیله مواجهه با روایت ما، به سوی کشف حقیقتی خواهد رفت. همه‌ی هدف داستان‌نویس این است که جهان را قابل تحمل‌تر کند، نه آنکه زشت‌تر نشانش دهد.

این منتقد ادبی و مدرس داستان نویسی به ضرورت رجوع به قرآن برای داستان‌نویس پرداخت و توضیح داد: زمانی که فردی همچون «نورتروپ فرای» تمام سنت ادبی، اروپا را محصول زیست با کتاب مقدس می‌داند و نویسندگان بزرگ غربی همچون فاکنر همواره خود را مدیون کتاب مقدس می‌داند، باید از خود پرسید که کتاب مقدس برای یک داستان‌نویس چه ارمغانی دارد که چنین سنت‌های ادبی از دل آن بیرون آمده است.
 
وی اضافه کرد: همین حالت در ادبیات کلاسیک ما اتفاق افتاده است؛ جایی که ستون اصلی بسیاری از آثار فاخر ما همچون مثنوی، تذکره‌الاولیاء، رساله قشیریه و کتب دیگر قرآن کریم بوده است.
 
بیروتی تاکید کرد: اگر امروز بخواهیم صرفا از بعد تکنیک‌یابی به متن قرآن رجوع کنیم، چیز دندان‌گیری نصیبمان نخواهد شد. شاید علتی که سبب رجوع داستان‌نویسان غربی به کتاب مقدس بود، درک جاودانگی مفاهیم کتاب مقدس بود.
 
وی تصریح کرد: هر نویسنده‌ای در پی بیان چیزی است که ماندگار و جاودانه باشد و از آنجا که ماندگارترین سنت‌های بشری را باید در کتاب‌های مقدس یافت، پس نویسنده نیز با رجوع به کتاب مقدس در پی کشف راز جاودانگی است. برای مثال جیمز جویس در «چهره مرد هنرمند در جوانی» و «اولیس» بارها و بارها از عبارت‌های کتاب مقدس بهره می‌برد.
 
بیروتی رجوع به قرآن برای نویسنده امروز را بسیار ضروری ارزیابی کرد و گفت: رجوع به قرآن برای نویسنده امروز ضروری است؛ اما نه با آن رویکردی که نویسندگان غربی به کتب مقدس خود رجوع می‌کردند. ما ابتدا باید بدانیم از کتاب مقدس خود چه می‌خواهیم و جامعه ما امروز نیازمند چه چیزی است. البته گفته شد که گام مقدماتی این است که از داستان چه می‌خواهیم، سپس با کشف این مسئله باید دید کتاب مقدس چگونه می‌تواند آن خواسته ما از داستان را برآورده سازد.
 
وی افزود: این مسئله چنان برای داستان‌نویسان غرب جدی بود که بی‌دینان نیز برای گره‌ گشودن از دردهای خود مراجعه مداوم به کتب مقدس داشتند، اما ما امروز به بهانه‌های واهی خود را از این منبع شگفت‌انگیز محروم کرده‌ایم.
 
نویسنده رمان «چهار درد» در پایان یادآور شد: کتب مقدس سرچشمه‌هایی هستند که زندگی از آنها می‌تراود و هر انسانی برای زیباتر زیستن و زیباتر نمایاندن جهان نیازمند گفت‌وگویی مداوم با متون مقدس است.

احمد کشوری افتخار اسلام و هوانیروز است و به وسیله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتشی نمونه لقب گرفته است. از شجاعت پدرش همین بس که رئیس ژاندارمری در یکی از شهرهای شمال بوده و با سردمداران زر و زور مبارزه می‌کرد و در آخر مجبور به استعفا شد و سپس به کشاورزی پرداخت و از قدرت روحی مادرش چه چیز بالاتر از این که در هنگام دفن پسرش در حالی که عکس او را می‌بوسید و پرچم جمهوری اسلامی را که به دست خودش دوخته بود، بر سر مزار او می‌آویخت و فریاد می‌زد: احسنت، پسرم،‌احسنت پسرم.

احمد کشوری در تیرماه ۱۳۳۲ به دنیا آمد. دوران دبستان و سه سال اول دبیرستان را به ترتیب در «کیاکلا» و «سرپل تالار»، دو روستا از روستاهای محروم شمال و سه سال آخر را در «دبیرستان قناد» بابل گذراند. دوران تحصیلش را به عنوان شاگردی ممتاز به پایان رساند. وی ضمن تحصیل علاقه زیادی به کارهای ورزشی و هنری نشان می‌داد و یک بار در رشته طراحی در ایران مقام اول را کشب کرد و در «کشتی» هم درخشش داشت.

احمد در حین تحصیل فعالیت‌های مذهبی زیادی داشت و با صدایش در اغلب مجالس و مراسم مذهبی از قبیل عاشورا، با مدیریت و جدیت بسیار، مرثیه خوانی و اداره بخشی از مراسم را به عهده می‌گرفت و در این برنامه‌ها تمام سعی خود را برای نشان دادن چهره حقیقی اسلام و بیرون آوردن آن از قالب‌هایی که سردمداران زر و زور و اربابان از خدا بی‌خبر برای آن درست کرده بودند، به کار می‌برد و معتقد بود که انسان نباید یک مسلمان شناسنامه‌ای باشد، بلکه باید عامل به احکام اسلام باشد.

احمد در سال آخر دبیرستان با دو تن از همکلاسی‌هایش فعالیت‌های سیاسی و مذهبی خود را شدت داد و به وسیله طرح‌ و نقاشی‌ سیاسی بر علیه رژیم وابسته شاه افشاگری کرد.

کشوری بعد از اخذ دیپلم برای ورود به دانشگاه آماده می‌شد اما با توجه به هزینه‌های سنگین ورود به دانشگاه و محرومیت مالی‌اش، از رفتن به دانشگاه منصرف شد و در سال ۱۳۵۱ وارد ارتش در قسمت هوانیروز شد ولی همیشه از مسائلی که در آنجا می‌دید و مخالف با شئون عقیدتی‌اش بودند،رنج می‌برد. احمد در معاشرت با استادهای خارجی اعمالی از خود نشان می‌داد که آنها تحت تأثیر قرار می‌گرفتند و در این مورد وقتی از او سئوال می‌شد،می‌گفت که من یک مسلمانم و مسلمان نباید فقط به فکر خود باشد و می‌خواست در آنجا نیز دامنه ارشاد را بگستراند.

احمد کشوری به علت هوش و استعدادی که داشت دوره‌های تعلیماتی خلبانی هلیکوپترهای «کبری» و «جت رنجر» را با موفقیت به پایان رساند.

شب‌هایی که او با صوت زیبایی که قرآن می‌خواند و پیوندش را با «الله» مستحکم‌تر می‌کرد،فراموش نشدنی هستند. عبادت‌های او بسیار شیرین و موثر بود. وقتی وارد عبادت می‌شد حالی دیگر می‌گرفت.

روحیه‌ای متواضع و رئوف داشت و در عین حال در مقابل بی‌عدالتی‌ها سرسختانه می‌ایستاد. علاقه عجیبی به روحانیت داشت و بسیار افسوس می‌خورد که چرا روحانی نیست و می‌گفت ای کاش در لباس روحانیت بودم، در آن صورت می‌توانستم حرف‌هایم را بزنم.

احمد کشوری در ارتش با همه محدودیت‌ها، بسیاری از کتاب‌های ممنوعه را در کمد لباسش جاسازی کرده بود و در فراغت، آنها را مطالعه می‌کرد و به دیگران نیز می‌داد تا مطالعه کنند. چندین بار به علت اعمالی که بر علیه رژیم انجام می‌داد مورد بازجویی قرار گرفت.

احمد پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و بعد از انقلاب،جان برکف برای اعتلای اسلام مقاومت کرد. در بیشتر تظاهرات شرکت می‌کرد و بسیاری از شب‌ها، بدون آن که لحظه‌ای به خواب برود تا صبح را به چاپ اعلامیه امام می‌گذراند.چه قبل و چه بعد از انقلاب، عقیده‌اش این بود که تنها رهبران راستین امت اسلام،روحانیت در خط امام هستند.

در حین تظاهرات چندین بار کتک خورده بود ولی با شوق عجیب از آن یاد می‌کرد و می‌گفت: این «باطومی» که من خوردم چون برای خدا بود چه شیرین است و من شادم از این که می‌توانم قدمی بردارم و این توفیقی است از سوی پروردگارم.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، وقتی حوادث کردستان شروع شد، بابت ناامنی‌های ایجاد شده توسط ضدانقلاب ناراحت بود. شهید فلاحی می‌گفت که من شبی برای انجام مأموریت سختی در کردستان داوطلب خواستم و هنوز سخنانم تمام نشده بود که از جوانی از صف بیرون آمد. دیدم کشوری است. او از همان آغاز چنان از خود کیاست، لیاقت و شجاعت نشان داد که وصف ناکردنی است. یک بار به شدت زخمی شد اما هلیکوپترش را به مقصد رساند.

در زمان جنگ تحمیلی هم دست از ارشاد برنمی‌داشت و ثمره تلاش‌های شبانه‌روزی او را می‌توان در پرورش عقیدتی شیرمردانی چون شهید سهیلیان و شهید شیرودی دانست و چه متواضعانه شیرودی شهید گفت: احمد استاد من بود.

زمانی که صدام آمریکایی به ایران یورش آورد، احمد در انتظار آخرین عمل جراحی برای بیرون آوردن ترکش از سینه‌اش بود اما همین که موضوع تجاوز صدام را شنید فردای آن روز عازم سفر شد. به او گفته بودند بمان و پس از اتمام جراحی برو. اما جواب داده بود ‌وقتی که اسلام در خطر باشد، من این سینه را نمی‌خواهم.

در جبهه، بیابان‌های غرب کشور را به گورستانی از تانک‌ها و نفرات دشمن بعثی تبدیل کرده بود. بدون وقفه و با تمام قدرت می‌کوشید و پروازهای سخت و خطرناک را از همه زودتر و از همه بیشتر انجام می‌داد. حماسه‌هایی که در شکار تانک‌ها آفریده بود، فراموش نشدنی هستند.

احمد همواره برای تقویت وحدت بین سپاه و ارتش می‌کوشید. کشوری می‌گفت: تا آخرین قطره خون برای اسلام و اطاعت از ولایت‌فقیه خواهم جنگید.

عشق احمد به امام چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب وصف‌نشدنی است. یک بار بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و وقتی که برای امام کسالت قلبی پیش آمده بوده، احمد در مسافرت بوده است. در راه وقتی که این خبر را می‌شنود، از ناراحتی ماشین را کنار جاده نگه می‌دارد و گریان می‌گوید: خدایا از عمر ما بکاه و به عمر رهبر بیفزا. و وقتی به تهران می‌رسد به بیمارستان رفته و آمادگی خود را برای اهدای قلبش به رهبرش اعلام می‌کند.

بالاخره در روز۱۳۵۹/۹/۱۵ و در حالی که از یک مأموریت بسیار مشکل، اما پیروز بازمی‌گشت، مورد حمله نابرابر و ناجوانمردانه مزدوران بعثی قرار گرفت و در حالی که هلیکوپترش بر اثر اصابت راکت‌های دو هواپیمای «میگ» دشمن به شدت در آتش می‌سوخت آن را تا مواضع خودی رساند و آنگاه در خاک وطن سقوط کرد و به شهادت رسید.

۲۴۱۲۴۱

 اتحادیه بلژیکی دوشه‌فلاکس که به نفع افراد نیازمند به کمک فعالیت می‌کند با همکاری موسسه خانه کتاب این کشور اخیرا ایده راه‌اندازی کتابخانه‌های سیار را برای افراد بی‌خانمان در بروکسل راه‌اندازی کرده است.

پیش از این در شهر پورتلند امریکا، پروژه‌ای مشابه و با هدف کمک به تنهایی و انزوای افراد بی‌سرپرست و بی‌خانمان راه‌اندازی شده بود که اتحادیه بلژیکی با الهام از آن از اول سپتامبر سال جاری، دوچرخه‌هایی را با بار کتاب تحت عنوان «خیابان و خواندن» راهی خیابان‌های بروکسل کرده تا به دیدار افراد بی‌پناه پایتخت بشتابند.

 قواعد موجود در این کتابخانه‌های سیار همانند دیگر کتابخانه‌ها است و کتاب‌ها در مدت مشخص به افراد امانت داده می‌شوند. هدف این اقدام در درجه اول در نظر گرفتن کتاب به عنوان کالای قابل مبادله و کمک به پیوند زدن این افراد به جامعه و اجتماع است.

کریستین هوبلو، از موسسه خانه کتاب خاطرنشان کرد: «این اقدامی است که باید مبتنی بر اعتماد باشد. ما چندان نگران زمان بازگرداندن کتاب‌ها نیستیم. ممکن است بین ۲ یا ۳ هفته و یا یک ماه طول بکشد. این موضوع اهمیتی ندارد. اوایل افراد زیادی به ما می‌گفتند که با این روش هیچ کتابی پس داده نخواهد شد. اما ما اعتماد کردیم و همه این خطرها را به جان خریدیم و رفته‌رفته شاهد بودیم که بی‌خانمان‌ها کتاب‌ها را پس از خواندن به ما باز می‌گردانند.»

سرنا آلبا، مدیر اجرایی اتحادیه دوشه فلاکس نیز در این باره افزود: «این موسسه قصد دارد تا از طریق خارج و منتشر کردن کتاب‌های کتابخانه‌ها، موانع موجود در کتابخوانی همه جامعه را برطرف کند. همه کتاب‌های موجود در کتاب‌خانه‌های سیار اهدایی هستند و ما از همه افرادی که کتاب‌ها را می‌خوانند می‌خواهیم که در چند کلمه کوتاه در صفحات اول کتاب آن‌چه را درباره کتاب دوست داشتند بنویسند.»

اعضای موسسه خیابان و خواندن حالا در تلاش هستند که کتاب‌هایی به زبان‌های بیگانه برای گذاشتن در کتابخانه‌های سیار فراهم کنند و همچون داوطلبان جدید آماده سوار شدن بر دوچرخه‌ها برای ادامه ماموریت خود هستند.