برچسب: فرهنگی

سعید شمس انصاری درگذشت

سعید شمس انصاری متخلّص به سعید در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در تهران در خانواده‌ای اصیل، متدیّن و هنردوست دیده به جهان گشود. وی تحصیلات ابتدایی را در دبستان فرهنگ واقع در بازارچه نایب‌­السّلطنه خیابان ری و دوره متوسّطه را در دبیرستان بدر واقع در کوچه نصیرالدّوله بالاتر از میدان باغ پسته و امامزاده یحیی سپری کرد و در کنار تحصیل، از سنّ هفت سالگی مقدّمات خوشنویسی را نزد پدر فراگرفت.

وی در سال ۱۳۲۹ به کلاس­‌های آزاد خوشنویسی وارد شد و زیر نظر مرحوم استاد سیّدحسین میرخانی به فراگیری و تکمیل خط مشغول شد و از سال ۱۳۳۲ افتخار شاگردی این استاد بزرگ را یافت. او و استادانی چون شمس انوری از نخستین شاگردان مرحوم میرخانی بودند.

سعید شمس انصاری در سال ۱۳۵۲ مدرک ممتاز و در سال ۱۳۵۹ مدرک استادی انجمن خوشنویسان ایران را دریافت کرد و بعدها به دریافت گواهینامه درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نایل آمد و عضویت در شورای داوری و شورای ارزشیابی هنری انجمن خوشنویسان ایران را عهده‌دار شد.

وی در طول عمر هنری خود در نمایشگاه‌های فردی و گروهی بسیاری شرکت کرد؛ از جمله آثار خوشنویسی او عبارتند از: دیوان حافظ، کلیات سعدی، پنج گنج نظامی، قرآن مجید و…

سعید شمس انصاری امروز ۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ در سن ۸۵ سالگی درگذشت.

۲۵۸۲۵۸

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، انیمیشن سینمایی «آخرین داستان» به کارگردانی اشکان رهگذر در ادامه اکران جهانی‌اش در ۳۲ کشور همچون آمریکا، اسپانیا، سوئد، یونان نروژ و … قرار بود از تاریخ ۲۶ مارس ۲۰۲۰ (۷ فروردین ۱۳۹۹) در سینماهای کشور روسیه اکران شود که به دلیل تعطیلی سینماهای این کشور به خاطر مقابله با کرونا لغو شد.

شرکت پخش فیلم Aurora Trade در پی لغو اکران این انیمیشن در روسیه، پخش نسخه آنلاین «آخرین داستان» را در سرویس‌های وی او دی (VOD) کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) از تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۲۰ (۹ اردیبهشت ۱۳۹۹) آغاز می‌کند.

همچنین این انیمیشن سینمایی هم‌اکنون در پلتفرم‌های وی او دی Filimin متعلق به کشور اسپانیا و CinesQuare مقدونیه که کشورهای اروپای شرقی؛ بلغارستان، رومانی، صربستان، مونته‌نگرو، بوسنی و هرزگوین، کرواسی، اسلوونی، کوزوو، آلبانی، یونان، قبرس و ترکیه را پوشش می‌دهد، در حال پخش است.

«آخرین داستان» اولین انیمیشن بلند سینمایی تولیدشده در استودیو هورخش است که تاکنون موفق به دریافت ۱۲ جایزه ملی و بین‌المللی شده است. همچنین این انیمیشن به‌عنوان نماینده سینمای ایران در فهرست اولیه اسکار ۲۰۲۰ قرار داشت.

شرکت ۷ sky entertainment در کنار استودیو هورخش پخش جهانی انیمیشن سینمایی «آخرین داستان» را بر عهده دارد.

در پی مقابله با کرونا فعالیت‌های تولیدی استودیو انیمیشن هورخش با دورکاری حداکثر هنرمندان این استودیو ادامه دارد.

۲۵۸۲۴۵

 این شب ها که پخش فصل دو سریال نون خ از شبکه یک سیما آغاز شده است، بسیاری از مخاطبان که با زیبایی بصری و لهجه های مردم مناطق کرد نشین آشنایی نداشتند، به واسطه تماشای این سریال از نزدیک با اخلاق و بخشی از فرهنگ این مردم خونگرم آشنا شدند.سعید آقاخانی بعد از سریال های کمدی خود، این بار فضایی جدید را برای روایت انتخاب کرده است. او در کنار بازیگرهای بومی روستا، سعی کرده تا برای ایفای نقش های اصلی این سریال از بازیگرانی که اصالت کرد دارند استفاده کند. یکی از همین بازیگرها ندا قاسمی است. او با اینکه قبل از بازی در نون خ در صداوسیمای مرکز کرمانشاه فعالیت های قابل توجهی داشته است، اما با بازی در این سریال به خوبی دیده شد. با قاسمی درباره ایفای نقش خود در این سریال گفت‌وگو کردیم.

** بعد از پایان تصویربرداری سریال «نون خ» مشغول کار دیگری نشدید؟

– نه واقعیتش این است که در حال حاضر مدتی است در قرنطینه خانگی به سر می برم و دیگر نتوانستم کاری را قبول کنم. چرا که تصویربرداری سریال نون خ نیز به خاطر شیوع کرونا و اینکه به قرنطینه خانگی برویم متوقف شد.

** تصویربرداری «نون خ» چه زمانی تمام شد؟

– زمان دقیقش را به خاطر ندارم اما فکر می‌کنم بیست و پنجم اسفند بود و از آن روز تا همین الان  در قرنطینه خانگی به سر می برم و هیچ کاری هم قبول نکردم.

** سریال در کدام منطقه کرمانشاه مقابل دوربین رفت؟

– ما در کرمانشاه و روستای پریان ضبط داشتیم و تقریبا ۵۰ درصد کار را کرمانشاه گرفتیم و باقی اش را تهران و در منطقه خجیر تصویربرداری کردیم.

** شما از جمله بازیگرهای هستید که در فصل اول این سریال نیز در همین نقش بازی می کردید. درباره ادامه دار شدن این سریال و حضورتان در این نقش برایمان می گویید و اینکه چرا یکسری از بازیگرانی که در فصل گذشته بازی می کردند در فصل دو حضور ندارند.

– بله درست است یک تعدادی از بچه‌ها در فصل دوم سریال حضور ندارند.

** و این دلیل خاصی داشته؟

– دو خواهر من که در «نون خ ۱» حضور داشتند، در «نون خ ۲» بازی نمی کنند. بازیگر جدیدی را به جای این دو به کار اضافه نکردیم اما طبق داستان و آنچه در قصه بود یکی از خواهرها اصلا نمی توانست حضور داشته باشد. دیگری هم به خاطر مشکلاتی که داشت و درگیر اجراهایش بود نتوانست کارهایش را هماهنگ کند و متاسفانه ما را همراهی نکردند و واقعا جایشان خالی است.

** قصه «نون خ» چقدر برای شما به عنوان یک بازیگر جذابیت داشت که حاضر شدید در ادامه تولید این سریال نیز ایفای نقش کنید؟

– ما فصل اول را که کار کردیم شخصیت شیرین شخصیت مشخصی بود.در فصل دوم نیز کلاً قرار شد که تک تک شخصیت ها بیشتر در ذهن مخاطب جا بیفتند، قطعا ادامه دار شدن این سریال بسیار جذاب بود و خیلی دلم می خواست که در ادامه این سریال نیز حضور داشته باشم که خدا را شکر حضور داشتم و کار کردیم و امیدوارم که مردم از تماشای این سریال لذت برده باشند و توانسته باشیم لحظه ای لبخند را بر لبان آنها بیاوریم.

** شما اصالتا کرمانشاهی هستید؟

– بله من کرمانشاهی هستم.

** و فکر می‌کنم راحت‌تر از سایر بازیگرها توانستید با بومی بودن منطقه، لهجه و فضای کرمانشاه ارتباط برقرار کنید؟

– قطعاً همین طور است چون زبان کردی زبانی است که من هیچ مشکلی بابت صحبت کردن به این لهجه نداشتم.

** چطور شد که برای بازی در فصل نخست «نون خ» در نقش شیرین انتخاب شدید؟

– برای بازی در فصل اول این سریال از طریق یکی از دفترهای فیلمسازی که برای کار دیگری رفته بودم به دفتر آقای آقاخانی معرفی شدم و همانجا گفتند که آقای آقاخانی به دنبال بازیگرهای دختری است که اصالتاً کرد یا کرمانشاهی باشند. اتفاقاً فکر کنم جزو آخرین بازیگرهایی بودم که به این سریال اضافه شدم و زمانی که به گروه اضافه شدم یک هفته بعد از آن سریال کلید خورد. در ادامه آقای آقاخانی بعد از تست گرفتن بازیم را تائید کردند و برای این نقش انتخاب شدم.

** قبل از اینکه در «نون‌خ» بازی کنید فعالیت های تصویری به این شکل داشتید؟

 – از سال ۸۷ تئاتر کار می کنم. منتها درشهرستان فعالیت می کردم به خاطر این که آن زمان در کرمانشاه زندگی می کردم.علاوه بر تئاتر، با صدا و سیمای مرکز کرمانشاه نیز همکاری های بسیاری داشتم و به عنوان بازیگر در مجموعه های تلویزیونی شبکه کرمانشاه و مجری در شبکه کرمانشاه فعال بودم. همینطور در رادیو کرمانشاه نیز یکی از بازیگران واحد نمایش بودم. از سال ۹۴ نیز به طور مستمر به عنوان یکی از گویندگان و بازیگران رادیو کار کردم. با شبکه سراسری هم در همین زمان چند تله فیلم بازی کردم که از چند شبکه سراسری پخش شد. مثل یکی از تله فیلم هایی که کارگردانی اش به عهده کاظم معصومی بود و تعدادی تله فیلم و فیلم کوتاه نیز داشتم و به طور مدام هم تئاتر کار می‌کردم. اما سریالی که به شدت دیده شد همین «نون خ» بود.

** آن زمان فکر می‌کردید با بازی در این سریال به شهرت برسید؟

– بله حتماً به خاطر اینکه در عید نوروز پخش می‌شد و الان هم که در این شرایط که مردم در قرنطینه خانگی به سر می‌برند پخش می‌شود و همین دو باکس متفاوت باعث افزایش تعداد مخاطبان سریال‌ تلویزیونی خواهد بود. در وهله بعدی این که به هر ترتیب کارگردانی این کار بر عهده سعید آقاخانی بود و از همان ابتدا می‌دانستم که می‌تواند بازخورد خوبی بین مردم داشته باشد و به خوبی دیده شود.

** شخصیت شیرین چقدر برای خودتان جذابیت داشت و چقدر شما را دچار چالش می‌کرد؟

– شخصیت شیرین در فصل ۱ خیلی پر رنگ نبود و حضور کمی در قصه سریال داشت. در فصل دو نیز آن طور که دیدید فیلمنامه مردانه ای داریم و نویسنده نیز آنطور که باید حضور زن ها را در این سریال پررنگ نکرده است. با اینکه سریال «نون خ» کمی شلوغ و مردانه است اما خب باز هم این شلوغی موقعیت های خوب و جذابی برای مخاطبان رقم زد.

با این حال حضور شیرین در فصل دو پر رنگ تر از فصل اول است. به هر حال شخصیت شیرین از لحاظ رفتاری شخصیتی بین دو خواهر بزرگتر و کوچکتر از خود بود، نه مثل خواهر بزرگتر قلدر بود و نه مثل خواهر کوچکترش آرام و لوس بود. شیرین یک چیزی بین این دو خواهر بود و تقریباً تُخس بود. شیرین خیلی هنرمند است و جواب همه را می‌دهد و اینکه شلوغ کاری های خودش را دارد، کارهای هنری می کند، رانندگی می‌کند، حواسش به پدرش است و در کل این تُخسی هایش برایم بسیار جالب بود.

** بخش مهمی از این سریال به آداب و رسوم و فرهنگ مردم کردنشین بر می گردد. با توجه به این که اصالتا کرمانشاهی هستید چقدر با این آداب و رسوم آشنایی داشتید؟ و آیا شما هم به عنوان یک کرد نشین به گروه ایده می دادید؟

– نمی‌توان گفت که خیلی ایده‌ به گروه دادم،همانطور که  می‌دانید آقای آقاخانی خودشان اصالتا کرد و اهل بیجار هستند و کاملاً به لباس، نحوه صحبت کردن و آداب و رسوم این منطقه اشراف دارند. اما به این دلیل که ما در کرمانشاه کار می‌کردیم من هم تا جایی که می‌توانستم و به لهجه مربوط می‌شد، اگر تکه کلام‌های خاصی در موقعیت سکانس می دانستم و شنیده بودم به آقای آقاخانی می گفتم که کردها برای مثال در چنین موقعیتی از چنین تکه کلامی استفاده می‌کنند یا اینکه سعی می کردم تا جایی که می توانم به آقای آذرنگ که خیلی دوست داشتند از این تکه کلام‌های کردها استفاده کنند کمک کنم. در کل سعی می‌کردیم تا جایی که می شود فرهنگ مردم کرد را نشان دهیم و امیدوارم که موفق بوده باشیم.

** از میان خانم‌هایی که در این سریال بازی کردند فقط شما اصالتا کرد هستید؟

– خانم بازوند اصالتا کرمانشاهی اما بزرگ شده بندرعباس هستند و خانم شرافتی نیز اصالتاً سقزی هستند. اما من هم کرمانشاهی بودم و هم در کرمانشاه بزرگ شدم.

** و همین موضوع باعث شده که راحت تر بتوانید با قصه ای که در این منطقه کردنشین رخ می دهد ارتباط برقرار کنید؟

–  بله درست است، بالاخره با این مردم زندگی کردم و اطلاعاتی از آنها می‌دانم و نسبت به خرده فرهنگ‌هایشان که ممکن است به چشم نیاید آگاهی دارم.

** ظاهرا  نویسنده سعی نکرده تا فرهنگ و رسوم مردم کرمانشاه و کردنشین را به طور گسترده روایت کند و بیشتر قصه‌ها حول اتفاق هایی است که هر روز در روستا رخ می‌دهد.

–  فکر می کنم هر چه جلوتر برویم بهتر می شود. در فصل اول دقیقا همینطور بود چون بخشی را در روستا و بخشی دیگر را در تهران تصویربرداری کردیم. اما در فصل ۲ کلیت قصه در شهرستان رخ می‌دهد و به همین ترتیب نشان دادن این آداب و رسوم بسیار بیشتر از فصل اول شده است، مثل جشن انار. در فصل دو سعی شد که این آداب و رسوم ها به قصه سریال اضافه شود. باز هم می‌گویم شاید خیلی از سکانس ها نویسنده نتواند فرهنگ و آداب و رسوم این مردم را به قصه اضافه کند. یعنی بالاخره چون باید بار داستانی را جلو ببرد و موضوع جذابی را بنویسد ممکن است فضایی را در اختیار نداشته باشد که بتواند به بخشی از رسوم مردم کرد بپردازد.

** بعد از اینکه فصل نخست این سریال پخش شد و استقبال خوبی هم از آن صورت گرفت، تصمیم بر ادامه آن در فصل دو گرفته شد. اما آیا قرار است «نون خ» باز هم ادامه داشته باشد؟

– واقعیتش این است که نمی‌دانم چون خودم از این که تصویربرداری کاربه یکباره متوقف شد شوکه شدم.چون که قرار بود ما این سریال را در۲۶ قسمت ضبط کنیم و اینکه کار یکباره تعطیل شد،مرا شوکه کرد و به دلیل شیوع کرونا دیگر نتوانستیم مابقی سریال را ضبط کنیم و الان تقریباً نصفه پخش می شود. نمی دانم در آینده چه اتفاقی بیفتد شاید آقای آقاخانی و فرجی منتظر هستند تا ببینند سریال در فصل دو مورد توجه قرار می‌گیرد یا نه و این موضوع قطعاً در تصمیم گیری شان بابت ادامه دار کردن‌ سریال تاثیر دارد.

** یکی از نقاط قوت این سریال بیان لهجه کردی از زبان بازیگرهای بومی آن منطقه است.

– بله و مردم به شدت بیان لهجه های کاراکترها را دوست دارند. خیلی از مردم سعی می‌کنند که ادای بازیگرها را در بیاورند و لهجه را تقلید کنند و خدا را شاکریم که مردم سریال را دوست داشتند.

** شخصیت شیرین یکی ازدخترهای نورالدین خانزاده است که مجرد است و در این فصل خواستگار دارد. این شخصیت در ادامه پررنگ تر می شود؟

– داستان حول او می چرخد که خواستگار دارد. یک بخش های دیگری هم اضافه می شود و یک کاراکتر دیگر هم به سریال اضافه می شود. منتهی ما نتوانستیم نصف باقی مانده کار را ضبط کنیم، در ادامه کار قرار بود شخصیت شیرین پررنگ تر هم شود.

** سکانسی که نورالدین دخترهایش را جمع می کند و از همه سوال می پرسد ایده چه کسی بود؟ و آیا شما هم در پرورش این ایده مشارکت داشتید؟

– اولین بار که این سکانس را تصویربرداری کردیم خودمان به شدت لذت بردیم و متوجه شدیم که خیلی بامزه شده است. این سکانس ایده آقای آقاخانی و آقای تنابنده بود و زمانیکه پی به بامزه بودن این سکانس بردیم، رنگ و لعابی به آن دادیم و ظاهراً هم به دل همه نشسته است.

** کار کردن یا بازیگرهای بومی کرمانشاه راحت بود؟

– بسیار شیرین بود. خیلی از بازیگرهایی که در کار می بینید جزو مردم روستا هستند و عمه هایی که داریم خانم های همان روستا هستند و از همجواری شان به شدت لذت بردیم.

** این سریال به شدت روی وحدت مردم کردنشین متمرکز است، این موضوع دقیقاً شبیه به سنت و رسوم مردم کرمانشاه به تصویر کشیده شده است.

– بله کردها این وحدت را با هم دارند و این ایده از خصوصیات اصلی کردها نشات گرفته است.

** جمله پایانی.

– فقط امیدوارم این روزگاری که ما الان گرفتارش شدیم و این ویروس و مشکلات اقتصادی که همراه با خود پیش آورده زودتر بگذرد چونکه فکر می کنم همه مردم را افسرده کرده است. ما هم سعی کردیم این سریال طوری باشد که لبخندی به لبان مردم بیاورد و انشاله در روزهایی که همه مردم کشور درگیر این بیماری هستند تنها یک ساعت با دیدن سریال ما از این بیماری فاصله بگیرند و سریال «نون خ» را نگاه کنند و همگی به روال عادی برگردیم.

 سریال «نون خ» به کارگردانی سعید آقاخانی و تهیه کنندگی مهدی فرجی هر شب از شبکه یک سیما پخش می شود.

۲۳۲۳

یادآور می‌شود که کروناویروس بیشتر به کسانی که از سیستم ایمنی ضعیف، رنج می‌برند، حمله می‌کند و درواقع، افرادی که نحیف بوده و از نبودِ توان بدنی قوی رنجور هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند؛ و تصور ذهنی عموم مردم آن است که با روزه‌گرفتن، بدن ضعیف‌تر شده و امکان ابتلا به بیماری کروناویروس را افزایش می‌دهد.

حال، با توجه به این مقدمه‌ی کوتاه و دیگر نقطه‌نظرهای پزشکی، این پرسش مطرح است که روزه در چنین شرایطی، بر چه‌کسانی واجب نیست؟ و اگر کسی از خوف و ترس از ابتلا به بیماری کرونا، روزه نگیرد، حکم فقهی آن چیست؟
مثلاً یکی از توصیه‌های پیشگیرانه این است که دست‌کم روزی دو بار، هر صبح بعد از بیدارشدن و شب‌ها قبل از خواب، با آب‌نمک (ترجیحاً با آب نیمه‌داغ) غرغره کرده و هم‌چنین استنشاق کنیم تا از ابتلا به کروناویروس در امان باشیم. سؤال این است که در ماه مبارک رمضان، تکلیفِ چیست؟

بنا براین، ضروری به‌نظر می‌رسد که آیات عظام و مراجع تقلید، نظر فقهی خود را اعلام نموده و موضوع از طریق ستاد مبارزه با کرونا و صداوسیما و دیگر رسانه‌ها هم‌چون مطبوعات و خبرگزاری‌ها و پایگاه‌های خبری و ابزارهای اطلاع‌رسان در فضای سایبر، با هماهنگی لازم توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به‌نحو مطلوب اطلاع‌رسانی شود.

*  پژوهش‌گر مسایل حقوقی

شفقنا نوشت: دکتر مهری بهار، دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی،دانشگاه تهران بیان کرد: آسیب های بعد از عصر کرونایی است که  ناخوداگاه تاثیر زیادی بر تغییر رفتار و اعتقاد و پایه های دینی افراد می گذارد و موجب تغییر برخی رفتارهای دینی می شود  که مدت های زیادی است بر انجام آن تعصب ورزیده می شد. به همین دلیل ممکن است با عبور از دوره کرونایی جامعه دینی با چالش ها و بحران های فراوانی روبرو شود.

وی معتقد است: فضای بحران امکان بروز مسایلی را فراهم کرد و تاکنون بی سابقه بوده و آن آزاد کردن زندانیان است. امروز زمانی که یک زندانی آزاد می شود، حس می کند که در دین خدا، محبت، رحم و بخشودگی وجود دارد. این تغییرات ناخودآگاه مسیر تفکر و شناخت مردم را نسبت به دین و رفتارهای دینی و همچنین نسبت به فقیهان و مجتهدین مثبت و سازنده  می کند.

دکتر مهری بهار در گفت وگو با شفقنا، درباره ماهیت ارتباطات دینی در دنیای پسا کرونا اظهار کرد: فضای مجازی در ایران اهمیت داشته است، اما  در زمان وقوع حوادث و بحران های اساسی چون بحران کرونا، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. اهمیت این فضا در همه حوزه ها دیده می شود. فضای مجازی  امکان مناسبی برای آغاز در شکل گیری تغییرات عمده در بحث و نظر و طرح مناقشات دینی است، امکانی موازی با فضای واقعی که می تواند نتایج مثبت و غیر مثبت داشته باشد.

وی ادامه داد: در این شرایط که با بحران کرونا رو به رو هستیم، فضای مجازی نسبت به فضای واقعی اهمیت بسیاری پیدا کرده است، چون برای بیشتر افراد به اجبار این امکان فراهم نمی شود که بتوانند کنش دینی بیرون از این فضا را داشته باشند . شرایط جدید با محوریت فضای مجازی،  تغییراتی خواه یا ناخواه ایجاد می کند. مهم ترین این تغییرات، ظهور اشکال جدید رفتارهای دینی جدید و در عین حال بازبینی رفتارهای قدیمی است.

دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران افزود: جامعه ما دینی است و مناسک و آیین های دینی بسیار مورد توجه می باشند.  فضای مجازی یکسری مناسک را دست خورده کرده و امکان فضای دیگری برای دینداری فراهم کرده است. به عنوان مثال برای تدفین، تطهیر، عزاداری ها و حتی دعا کردن و زیارت حرم های مطهر، امکان های جدیدی را فراهم کرده است. زیارتگاه های مجازی و حتی نذرها و فاتحه خوانی مجازی فراهم شده است. امکان زیست متفاوت به لحاظ مناسک و رفتارهای دینی ایجاد شده است.

دکتر بهار گفت: نکته حائز اهمیت  دیگر در مورد فضای مجازی اینکه این فضا امکان کار و مشاغل جدید دینی را فراهم کرده است. به عنوان مثال یکسری موزه های دینی، مکان دعاخوانی ، مناسک تفریحی و فیلم های دینی مجازی تولید کرده و البته این  فعالیت ها همه خیرخواهانه نیست و بخش زیادی منفعت جویانه است.

وی بیان کرد: این روزها برخی از افراد که دغدغه دینی دارند در گروه های مختلف فضای مجازی به طرق متفاوت به فعالیت می پردازند و به ناچار از این فضا برای رفع دغدغه ها و دلواپسی های خود استفاده می کنند به همین دلیل در فضای مجازی  شاهد یکسری خلاقیت های دینی هستیم. افراد  نذرمی کنند تا هر چه زودتر این بیماری رفع شود یا به دیگران توصیه می کنند برای رفع بلا ،چه دعاهایی بخوانند. این فضا به همگان نشان می دهد که هنوز جماعت دینی، از بین نرفته و این جماعت حتی می تواند در فضاهای مختلف، انجام شود ودیگران را تحریک و تشویق کنند که در میدان دین و عمل دینی باقی بمانند.

وی در مورد اینکه با توجه به فضای پساکرونا مناقشات دینی در آینده به چه صورت خواهد بود، گفت: به نظرم شاید مهم ترین تغییر و تحول این است که یکسری آیین ها که در حال حاضر بالاجباردر انزوا انجام می شود، در نزد افراددرونی می شوند به عنوان مثال پیش از کرونا به مراسم دعای کمیل و نماز جماعت می رفتند، اما در دوران پساکرونا اگر افراد دچار دلتنگی نشوند از فضای مجازی استفاده می کنند.

دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران افزود: ممکن است یکسری حساسیت های اجتماعی کاهش پیدا کند، وقتی مثلاً مناسک یا دعا در فضای مجازی است شاید خیلی لزوم نداشته باشد که افراد به بیرون از خانه بروند تا حتما رفتار دینی از خود بروز دهند.

وی به فراهم شدن شرایط نقد دینی در دوران پساکرونا اشاره و خاطرنشان کرد: ممکن است پس از پایان دوره بیماری کرونا در کشور، امکان نقد غیر مستقیم به فقه به خصوص فقه سنتی به وجود آید.از سوی دیگر به این دلیل که فضای مجازی سیال است و ماهیت نخبه گرایانه و روشنفکرانه ندارد، امکان دین توده ای و عامه پسند نیز فراهم  می شود. این نوع دینداری پیروانی با دغدغه هایی معمولی خواهد داشت.

دکتر بهار در پاسخ به این پرسش که در دوران پسا کرونا نگاه انسان ها به جهان، خلقت و معنویت چگونه است؟ گفت: مسلما دنیای بعد از کرونا دنیایی مشترک با دغدغه ها و عناصر فرهنگی مشابهی خواهد بود. به عنوان مثال بیماری کرونا به عنوان یک معضل در تمام  دنیا  ودر بین تمام ادیان مشترک است و این اشتراک موجب می شود بیشتر مردم  دنیا و پیروان اکثر ادیان برای رفع این معضل به یک گونه دعا کنند یا یک نوع احساس دینی از خودبروز دهند. به نظر من در دوران پسا کرونا در بیشتر کشورها به نوعی فهم مشترک از دین پیدا می کنند و به مولفه های مشترک دینی از جمله دعا و نذرهای شبیه به هم بیشتر توجه می کنند.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه در دوران پساکرونا احتمالاً ساحت اجتماعی دین دچار تغییرات عمده شود، خود به خود مسیر سکولار شدن دین فراهم می شود. برخی  مناسک  و مراسم جمعی وجود نخواهد داشت و افراد به دنبال بروزهای جمعی نخواهند بود. به همین دلیل از یک سو برخی حساسیت های دینی کاهش می یابد واز سوی دیگر اعتراض ها یا نقدها و چالش های دینی بروز پیدا می کند. فضای مجازی فضایی  بی رحم، سیال و سطحی است، روشنفکرانه نیست و به حداقلی ها و مسایل پیش پا افتاده می پردازد و به بروزهای فردی دین بها می دهد .

وی اقدامات و برنامه ریزی هایی را برای سوگواری های  بازماندگان جان باختگان بیماری کرونا را ضروری دانست و افزود: چین در این رابطه اقدام جالبی انجام داد، تمام کسانی که جان خود را بر اثر ابتلا به کرونا از دست داده بودند، اولا شهید نامید و اینکه عزای عمومی اعلام کرد و بعد از پایان بیماری ،مراسم سوگواری برای همه انها اعلام کرد.  جامعه ما مناسک گراست و باید به این نکته توجه داشته باشیم که تدفین و آیین هایی که بعد از مرگ یک شخص اجرا می شود برای متوفی نیست بلکه برای تسلی افرادی است که عزیز خود را از دست دادند. به دلیل شیوع بیماری، مراسم تسلی بخش عزاداری برای بازماندگان ،برگزار نمی شود. بازماندگان حتی پیش از مرگ عزیزشان نمی توانند در کنار او باشند و احساس خود را نسبت به او ابراز کنند به همین دلیل آدم ها در خود این احساس تمام نشده ای را برای همیشه در ذهن دارند لذا اعلام عزای عمومی بعد از کرونا می تواند تسکینی باشد برای افرادی که عزیزان خود را از دست دادند. این حداقل کاری است که می توان انجام داد. بازماندگان نمی توانند عزاداری کنند و این عقده های درونی در انها باقی است .ابراز این احساس با برگزاری آیین و مراسم، بعد از کرونا بایستی حتما انجام شود.

این محقق و پژوهشگر در پاسخ به این پرسش که با توجه به نیاز مضاعف به رسانه ها به ویژه تلویزیون و رسانه های اینترنتی، تمرکز آنها باید بر تولید چه محتوایی باشد؟ اظهار کرد: افراد مذهبی نیاز به فضا و میدان دینی دارند ولو اینکه ممکن است در شرایطی مجبور شوند که از تلویزیون استفاده کنند و در خانه بنشیند و در انزوا دعا کنند؛ تلویزیون در این شرایط می تواند یکسری آگاهی و شناخت  ایجاد کند. تلویزیون و دیگررسانه ها و افرادی مانند فقیهان و مجتهدین یکسری سوالاتی در رابطه با اعمال دینی را  پاسخ و در نحوه برخی نیز دستکاری کردند و در این شرایط اعلام کردند که مثلانماز جماعت و نماز جمعه با اینکه  چندین سال است که اجرا می شود،  قطع شود و یا مراسم تدفین این گونه اجرا شود.

وی تصریح کرد: وظیفه مجتهدین و فقیهان در شرایط فعلی  این است که به یک سری سوالات و دغدغه های دینی انها از جمله مباح دانستن برخی نجاسات وتطهیر برخی، وارد گفت وگو شوند، مردم هم این برداشت را می کنند که مجتهدین تنها احکام تکراری دین را بیان نمی کنند و به سایر مسایل روزمره نیز توجه دارند. فقیهان از این طریق می توانند فضای جدیدی برای گفت وگوهای دینی تولید کنند و یکسری مناقشه های دینی را پاسخ دهند و برخی از مردم را از دلواپسی ها و وسواس های دینی رها کنند.

دکتر بهار با بیان اینکه در مورد بسیاری از مسایل ممکن بود که اصلاً کسی جرات نکند وارد بحث شود، ولی فضای بحران می تواند این امکان را فراهم کند که در مورد این مسایل صحبت شود و برای زندگی مردم مفید باشد، گفت: از جمله مسایلی که فضای بحران امکان آن را فراهم کرد و تاکنون بی سابقه بوده است، آزاد کردن زندانیان بوده، امروز زمانی که یک زندانی آزاد می شود، حس می کند که در دین خدا، محبت، رحم و بخشودگی وجود دارد. این تغییرات ناخودآگاه مسیر تفکر و شناخت مردم را نسبت به دین و رفتارهای دینی و همچنین نسبت به فقیهان و مجتهدین مثبت و سازنده  می کند.

وی در ادامه به تغییرات در حوزه دینداری پس از ورود کرونا به کشور اشاره و اظهار کرد: اهمیت شرایط کرونایی بر ساختار دین و دیندار اثرگذار شده و مناقشاتی ایجاد کرده است. مناقشه اول را برخی مطرح کرده اند که وقوع تغییرات عمده در جهان را به جهان مدرن مرتبط می  دانند، یعنی زمانی که  دین در برابر علم(مثلا علم پزشکی) زانو زده است و دیگر بحثی  وجود ندارد.اعلام تسلیم دین در برابر علم اعلام می شود و قرنها است که ورشکستگی دین در برابر علم اعلام شده است.  این نزاع تاریخی به  قرن ۱۸ تا به امروز بر می گردد و این تعارض بین دین و علم  همواره در تمام زمانها دیده می شود، البته مساله کرونا در ایران، منشا تحول بیشتری در رابطه بین این دو شد. در ایران ودرمورد ویروس کرونا باید گفت ، که با ورود به موقع  روحانیت و مراجع دینی در ایران، و قرار گرفتن روحانیت و فقه فقیهان در کنار مراکز بهداشتی و پزشکی، این مناقشه، بی اساس  اعلام شده است .

مناقشه دوم از سوی کسانی مطرح می شود که  نگاه متعادل تری  به موضوع بحرانهای تاریخی و تاثیر ان بر هویت دینی داشته و مدعی اند این دوره، دوره بحران است. شرایط بحرانی موجب می شود که همه امور دچار تزلزل شوند. خود دانش و معرفت نیزدر کنارحوزه دین  مسئله دار می شود. در نتیجه، این شرایط فرصت بازاندیشی  اندیشه دینی را برای دینداران و بازبینی هویت دینی جدید را برای انها فراهم می کند لذا اشکالی ندارد و بایستی  اولا بتوانیم از این دوره به ارامی گذر کنیم در عین حال  فرصتی است تا در هویت دینی خود با  کمک فقه و شریعت و با همیاری علما و مجتهدین دین، درورود به جامعه مدرن تجدید نظر کنیم.

مناقشه سوم بر یک سری اسیبهای بعد از عصر کرونایی است که  ناخوداگاه ،تاثیر زیادی بر تغییر رفتار واعتقاد و پایه های دینی افراد،می گذارد و موجب تغییر برخی رفتارهای دینی می شود  که مدتهای زیادی است که بر انجام ان تعصب ورزیده می شد. به همین دلیل ممکن است با عبور از دوره کرونایی جامعه دینی با چالشها و بحرانهای فراوانی روبرو شود.به عنوان مثال تغییر در غسل  و تدفین میت، تطهیر و اجرای مراسم  مذهبی ویک سری واجب و حرامها .البته  این تغییرات تنها در مورد مساجد و امامزاده های ما رخ نداده است. مردم به کلیسا هم  نمی روند، به کنسرت و بازیهای المپیک هم نمی روند. این فقیه است که می تواند در نحوه انجام احکام  دینی و شرعی، دخل و تصرف کند.

دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه هر چند که کرونا بیرحمانه جان بسیاری از مردم جهان و مسلمین را گرفته است، اما این پدیده موجب ایجاد شرایط و اثراتی ماندگار در زندگی مردم جهان و به طور خاص زندگی دینداران شده است، گفت: از جمله این اثرات ظهور مناقشه ها و سوالات بسیاری در نزد دینداران شده است مثلا ما  در این مدت با کنار گذاشتن بسیاری از مراسم  دینی و عدم انجام اداب دینی ،راه سکولار به پیش گرفته ایم ؟ ایا می توان دین بدون مراسم تصور کرد؟ ایا در شرایط بحران، انسانها خدا را صدا نمی زنند بلکه به علم  یا تکنولوژی پناه می برند؟ نقش علمای دین در این شرایط چیست؟ ایا ابزارهایی چون رسانه ،فضای مجازی ،رساله ها و احکام مجازی می توانند به دغدغه های دینی و انسانی پاسخ دهند؟ ایا اینطور است که زمانی که همه قصد ساختن واکسنی برای  ویروس جانگیر می باشند،فرض کنیم که ابزارهای مادی،  جانشین خدا در روی زمین شده است ؟ و مناقشات دیگری از این قبیل.

دکتر بهار ادامه داد: تغییر در ساختار دینداری در سطح کرونا تعامل انسانهای روی زمین را به کلی دگرگون کرده است . بسیاری معتقدند که”این ویروس کوچک چنان میدان های جهان را خلوت کرده است که تانکها وحکومت نظامی هم در میانه اعتراضات سیاسی  نتوانستند چنین کنند. خوشبختانه این بحران در تاریخ امروز ما موقتی است و امید است که همه این تغییرات بر سر جای خود بازگشت  کند . اما سوال این است که  اگر کسی عادت کرد که در خانه نماز بخواند به جای در مسجد،ایا او دوباره به مسجد بازخواهد گشت ؟به نظرم بله مردم به مسجد بر می گردند زیرا بخش عمده ای از مراسم جمعی دیدار جماعت های دینی است و دلتنگی از محروم شدن این دیدار ،افراد را به جماعت بر می گرداند. خوشبختانه مجتهدین پابه پای پزشکان، به بهداشت و تمیزی و پرهیز از بیماری توجه کرده اند . روحانیت همدل و  پا به پای مردم،به اصول بهداشتی احترام و برخی از مراسم را به صلاحدید پزشکی ،ممنوع اعلام کرده اند. به نظرم کمترین نقد به روحانیت در این دوره و شرایط بحرانی متوجه انها شده است .فقه اسلامی از این منظر هم پا بوده است و حاوی پیامی انسانی است که  اسایش دیگری ،جان دیگری ،ابروی دیگری و مال دیگری اهمیت دارد و ضرر به دیگری مطلقا حرام است . اگر شخصی بداند که حضور او در جمع موجب ضررمی شود باید ان محل را ترک کند. ایت الله سیستانی ،مسئولیت و ضمان افراد را در برخورد با این بیماری یاداوری می کند.به عنوان مثال انجام مسافرت ،انجام اعمال مستحبی را باطل و حتی انجام واعاده ان  را بعد از واقعه واجب  می داند .صله  ارحام نیز اینگونه می باشد ،احتکار کردن  کالاهای بهداشتی را نیز مطلقا حرام  می داند وضمانت شرعی  را بر عهده افراد دائما یاداوری می کند.

/۶۲۶۲

۴۱۲۶۱