برچسب: فرهنگ>شعر و ادب

به گزارش خبرنگار مهر بنا بر اعلام دبیرخانه جایزه ادبی جلال، قباد آذرآیین که با کتاب فوران نامزد دوازدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد در بخش داستان بلند و رمان بود، پس از طرح چندین‌باره انصراف و بازگشت به جایزه، با ارسال نامه‌ای به دبیرخانه این جایزه از نامزدی کناره گرفت.

متن نامه آذرآیین که به تازگی در دبیرخانه جایزه جلال وصول شده، به شرح زیر است:

«دبیرخانه محترم جایزه جلال آل احمد
با سلام و احترام؛
ضمن پوزش فراوان از اعضای محترم آن دبیرخانه به ویژه جناب آقای قزلی، همچنین داوران شایسته و گرامی جایزه، بدینوسیله کناره‌گیری خود را از نامزدی جایزه به اطلاع می‌رساند.»

با احترام و پوزش مجدد
قباد آذرآیین

آذرآدین پیش از این نیز در گفتگو با مهر(اینجا بخوانید) دلایل انصراف خود از این جایزه را برشمرده بود اما در گفتگوهای دیگری از تماس دبیر اجرایی و برخی از داوران این بخش جایزه برای متقاعد کردنش خبر داده و البته اعلام کرده بود که در نهایت پذیرفته تا در این جمع حضور داشته باشد. با این همه وی در نهایت بر این تصمیم خود نیز باقی نماند و با ارسال نامه کتبی که مورد تاکید دبیرخانه بود از انصراف قطعی خود خبر داد.

بر این اساس برگزیده احتمالی بخش رمان از میان این آثار انتخاب می‌شود:

بی‌کرانگی به قلم «مهدی ابراهیمی لامع» از نشر نیماژ
دور زدن در خیابان یکطرفه به قلم «محمدرضا مرزوقی» از نشر ثالث
روزها و رویاها به قلم «پیام یزدانجو» از نشر چشمه
ما را با برف نوشته‌اند به قلم «نسیم توسلی» از انتشارات آگه
وضعیت بی‌عاری به قلم «حامد جلالی» از انتشارات شهرستان ادب

به گزارش خبرگزاری مهر، سیدعباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه که به همراه همکاران اداره کل دیپلماسی عمومی در محل بنیاد سعدی با رییس و معاونان بنیاد دیدار داشت، در سخنانی اظهار کرد: یکی از شاخص های اصلی دیپلماسی عمومی در هر کشور، زبان و ادبیات آن کشور است و خوشبختانه زبان و ادبیات فارسی جای خودش را در جهان باز کرده، اما لازم است همت بیشتری کنیم تا در سراسر دنیا، بیش از پیش گسترش یابد، برهمین اساس وزارت امور خارجه با تمام توان در خدمت بنیاد سعدی است.

وی با تصریح این مطلب که «گسترش زبان فارسی و ایرانشناسی، یکی از مهمترین موضوعات دیپلماسی عمومی است»، گفت: با تغییر ساختار در وزارت امور خارجه، کارها تخصصی تر شد و اداره ویژه زبان و ادبیات فارسی و ایرانشناسی تشکیل شده که ضمن سیاستگذاری، کارهای اجرایی می کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان خاطر نشان کرد: همکاران ما همچنین اهتمام ویژه به نسل های سوم و چهارم ایرانیان خارج از کشور دارند و برنامه هایی را برایشان درنظر گرفته ایم که با همکاری بنیاد سعدی اجرا خواهیم کرد.

موسوی با اشاره حضور دانشجویان و فارسی آموزانی که در دیدارهای خارج از کشور حضور دارند، گفت: از دیدن این افراد که برای یادگیری زبان فارسی تلاش می کنند و در همایش ها به شیرینی فارسی سخن می گویند، بسیار خوشحال می شویم و اخیرا هم در قزاقستان، در مراسمی که برگزار کردند بیش از ۱۰ نفر فارسی صحبت کردند و درخواست حمایت های بیشتر برای آموزش زبان فارسی داشتند که یاد بنیاد سعدی کردیم.

وی تاکید کرد: آموزش و گسترش زبان فارسی در وزارت امورخارجه از اهمیت بالایی برخوردار است و در این راستا هرنوع همکاری که لازم باشد با بنیاد سعدی خواهیم داشت لذا پیشنهاد می کنیم کارگروهی از کارشناسان بنیاد سعدی و وزارتخارجه تشکیل شود و موارد مشترک را به سرعت بررسی و به انجام رسانند.

در این دیدار حدادعادل، رییس بنیاد سعدی نیز، ابتدا به دلایل تاسیس بنیاد سعدی و مراحل تشکیل آن اشاره کرد و گفت: یکی از اقدامات مهم بنیاد، برگزاری شوراهای راهبردی متعدد و بررسی وضعیت زبان فارسی در جهان و نوشتن شناخت نامه و سندهای راهبردی با مشورت سفرا و رایزنان و استادان اعزامی به کشورها و تمرکز بر انتظارهایی که از بنیاد سعدی دارند، بوده است و معتقدیم تنها دستگاهی که می تواند درباره بورسیه دانشجوها به داخل و خارج از کشور و همچنین اعزام استادها به دانشگاه های خارجی اظهار نظر کند، بنیاد سعدی است.

وی به تالیف حدود ۲۰ جلد کتاب آموزش زبان فارسی برای غیر فارسی زبانان در سطوح مختلف اشاره کرد و گفت: از دیگر اقدامات مهم بنیاد، تعیین استاندارد آموزش زبان فارسی به خارجیان طبق استاندارد جهانی آموزش زبان دوم بود، که قبلا نداشتیم و پس از تصویب آن، کتاب های آموزش فارسی را طبق سطوح بین المللی تالیف کردیم.

وی گفت: همچنین برگزاری دوره های تربیت مدرس فارسی به غیر فارسی زبان، به صورت «حضوری» و «برخط» از جمله اقدامات مهم و راهبردی بوده است چراکه آموزش زبان دوم کاری تخصصی است و پیش از تاسیس بنیاد، هیج جا، معلم زبان فارسی تربیت نمی کردند اما در حال حاضر با برگزاری ۷۳ دوره تربیت مدرس، بیش از ۴۵۰ معلم ایرانی و غیر ایرانی تربیت کرده ایم.

رییس بنیاد سعدی افزود: تربیت معلم های غیر ایرانی برای آموزش فارسی در کشور خودشان، دستاوردهای زیادی را به همراه خواهد داشت چرا که در کنار کاهش بسیار زیاد هزینه های اعزام، افراد متخصص تربیت کرده ایم تا آموزش فارسی را با روش های جدید، استاندارد جهانی و سرعت یادگیری بالاتری داشته باشند. در نظر داشته باشید که با افزایش این مدرس های فارسی غیر ایرانی، تعطیلی کرسی های زبان فارسی در خارج از کشور کاهش می یابد.

حدادعادل به مقایسه بنیادهای مشابه آموزش زبان مانند بنیاد گوته آلمان، آلیانس فرانسه، یونس امره ترکیه اشاره کرد و گفت: فعالیت بنیاد سعدی مشابه فعالیت این بنیادهاست اما بودجه آنها با بنیاد سعدی قابل قیاس نیست. البته تاسیس بنیاد مقارن با افزایش تحریم ها و بی پولی و بی ارزی بود اما باید در نظر داشت که ۷۰ درصد فعالیت های بنیاد بین المللی است و نیازمند بودجه ارزی است.

وی با اشاره به ترکیب هیات امناء بنیاد سعدی و حضور وزیر امور خارجه دراین هیات، گفت: ما خودمان را امتداد دیپلماسی عمومی می دانیم و با توجه به فعالیت های مشترک بنیاد سعدی و وزارت خارجه در امر زبان فارسی، علاقمندیم همکاری های بیشتری داشته باشیم تا با هم افزایی بتوانیم در این شرایط تحریم، از نظر ویزا، برنامه های خارج از کشور و اعزام ها، کارها را سرعت بخشیم.

وی در پایان گفت: بنیاد سعدی ظرفیتی است که ایجاد شده و به رغم مشکلات، جای خودش را پیدا کرده و آرام آرام در اذهان جای خودش را باز کرده است. بنابراین از شما تقاضا داریم در همایش سال آینده که سفرا به ایران می آیند، فرصتی برای ما در نظر بگیرید تا سفرا بیشتر با فعالیت های بنیاد سعدی آشنا شوند.

در این دیدار که از وزارت امور خارجه، علیرضا دلخوش، مدیرکل جدید دیپلماسی عمومی، ناظمی، مشاور سخنگو، حبیب اله زاده، مدیر کل دیپلماسی رسانه ایی، میاندره، رییس اداره هماهنگی گسترش زبان فارسی و ایرانشناسی و بستان پیرا، کارشناس اداره هماهنگی گسترش زبان فارسی و ایران شناسی حضور داشتند، ضمن شنیدن گزارش معاونان بنیاد سعدی، نظرات و پیشنهادات خود را برای همکاری های بیشتر بیان کردند.

به گزارش خبرگزاری مهر، دراین بیانیه آمده است:

جایزه‌ شعر احمد شاملو که امسال پنجمین دوره‌ خود را پشت سر گذاشت، در پی کشف افق‌های تازه در شعر معاصر است. افقی که تنها به داشتن نگاهی تازه به جهان و زبان بسنده نمی‌کند، بلکه در پی منظری هستی‌شناسانه است که در آن شاعر «درد و امید مردم را با استخوان خویش پیوند می‌زند». او شاهد صادق زمانه‌اش است و از این طریق به حضور خود در جهان معنا می‌بخشد؛ مسئولیتی سنگین برآمده از حقیقتی که شعر را «نه یاسمین و سنبل گلخانه‌ فلان» که تأمل‌انگیز، ژرف و فرزند اصیل جامعه می‌خواهد.

هم‌سنگ تعهد اجتماعی، تعهد در قبال زبان، شناخت آن و احاطه و به کارگیری امکانات و ظرفیت‌های آن، بخشی مهم از کار شاعر است که شعر، جهان را از طریق زبان تجربه می‌کند. «اگر فکر کنیم که شعر در زبانی زاده می‌شود که از خلال روابط قاموسی کلمات و ایجاد روابط من‌درآوردی و غیر منطقی در اجزای جمله به وجود می‌آید، به بی‌راهه رفته‌ایم.»

در سنت شعری که نیمای شاعر بنیان نهاد و احمد شاملو پی گرفت، جهان شعر در مواجهه‌ عمیق و تکینه‌ شاعر با تجربه‌ زندگی بنا می‌شود، مسیری که به اجتماعی کردن من فردی شاعر می‌انجامد. سنتی که در آن «شعر برداشت‌هایی از زندگی نیست، بلکه یکسره خود زندگی است.»

 در پایان، با نظر به این که آثار رسیده به مرحله‌ دوم این دوره از نظر اکثریت هیأت داوران پنجمین دوره‌ جایزه‌ شعر احمد شاملو به تمام و کمال واجد شاخص‌ها و معیارهای یادشده نبوده و از سوی دیگر هیچ یک از این آثار به حد نصاب امتیازی که از سوی دبیرخانه در نظر گرفته شده است دست نیافته‌اند، اثری به عنوان مجموعه‌شعر برگزیده‌ پنجمین دوره‌ جایزه‌ شعر احمد شاملو معرفی نمی‌شود. اما هیأت داوران دو مجموعه شعر «و من فقط نگاه می‌کنم» سروده‌ افسانه مرادی و  «سفرِ سَفر» سروده وحید داور را شایسته‌ تقدیر می‌دانند.

به گزارش خبرگزاری مهر، مهدی قزلی، دبیر اجرایی دوازدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد با اعلام این خبر گفت: اعضای هیات داوران بخش رمان و داستان بلند جایزه جلال در جریان بررسی آثار این بخش، کتاب «پس از بیست سال» نوشته «سلمان کدیور» را به خاطر کوشش موثر در زمینه دراماتیک کردن تاریخ و وقایع دینی و هویتی، شایسته تحسین دانسته و پیشنهاد تجلیل از این نویسنده و اثر ادبی او را به دبیرخانه این جایزه ارائه دادند.

رمان «پس از بیست سال» روایتی است تاریخی در صدر اسلام که از دوران امام علی(ع) آغاز و به پس از حادثه عاشورا ختم می‌شود.

گفتنی است، آیین پایانی دوازدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد، ساعت ۱۵ شنبه ۲۳ آذرماه در تالار قلم کتابخانه ملی ایران با معرفی برگزیدگان این دوره برگزار خواهد شد.

به گزارش خبرگزاری مهر، در متن این بیانیه آمده است: 

آبان ماه سال ۱۳۹۸ حوادثی را به خود دید که همچون سایر وقایع و فتنه‌هایی که در چهل سال عمر انقلاب اسلامی از سوی دشمن تدارک دیده شده بود، در حافظۀ تاریخی انقلاب اسلامی و امّت انقلابی باقی خواهد ماند. آنها که چشم دیدن چهل سالگی و رشد و بالندگی این انقلاب عظیم را نداشتند، با ماهها برنامه‌ریزی و صرف هزینۀ بسیار تلاش کردند تا از فرصتی که برخی متصدّیان امور با اجرای ناصحیح طرح اصلاح قیمت بنزین برایشان فراهم آوردند، بهره گیرند و اساس این نظام سترگ را که به نام باعظمت جمهوری اسلامی مزیّن است، هدف گیرند. نویسندگان و شاعران ایرانی نیز همچون سایر اقشار این ملّت بزرگ از دیدن بی‌مبالاتی متصدّیان در انجام درست امور غصّه خوردند و قلب ایشان از مشاهدۀ آشوبهایی که در پی آن بی‌تدبیری به اشارۀ دشمن تلاش کرد تا همۀ زیرساختهای کشور را نابود کند، به درد آمد. انجمن قلم ایران لازم می‌داند در شرایطی که غبار فتنه تا حد زیادی فرو نشسته ولی هنوز برخی از روی بیماردلی و بعضی از سر بی‌توجّهی با دشمنان این ملّت بزرگ همنوا شده‌اند، موارد زیر را یادآور شود:

۱- نظام جمهوری اسلامی، نظام سترگی است که با خون شهیدان انقلاب اسلامی آبیاری شده و قبلۀ دل میلیون‌ها ایرانی وطن‌دوست ارزش‌مدار است. لذا بر آحاد مردم است که خردمندانه از آسیب زدن به کلیّت ارکان نظام جلوگیری نمایند.

۲- ضروری است مسئولان مربوطه به راه‌هایی بیندیشند تا اگر در پی بی‌تدبیری بعضی متصدّیان نالایق، مردم از سر عدالتخواهی دست به اعتراض ‌زدند، بتوان صف مردم را از آشوبگران و عوامل دشمنان جدا کرد و اجازه نداد دشمن «اعتراض به بی‌تدبیری‌هایی که موجب گسترش ناامیدی‌ست» را به هرج و مرج و ناامنی تبدیل کند و اموری رخ نماید که موجب تکدّر خاطر مردم خوب کشورمان شود.

۳- یقیناً مردم خوب و فهیم ایران اسلامی به این حقیقت مسلّم اشراف دارند که راه حلّ مسائل و مشکلات کشور را باید در داخل خود کشور جست و نباید اجازه داد دشمنی که خود در بروز این مشکلات نقش اساسی دارد، در ظاهر برای ایرانیان اشک تمساح بریزد و در دل قهقهه بزند.

۴- نویسندگان و شاعران این مرز و بوم وظیفۀ خود می‌دانند در آثار خویش ضمن تبیین هنرمندانۀ نقشه‌های دشمن، آگاهی و ایستادگی امّت در مقابله با چهل سال معاندت شیطان بزرگ و رژیم اشغالگر قدس و دست‌نشانده‌های مرتجع امریکا در منطقۀ خلیج فارس و شکستهای پی در پی آنان را به تصویر کشند.

ضمن همدردی با زخم‌خوردگان و آسیب‌دیدگان حوادث اخیر، به خود می‌بالیم که رهبری فرزانه و آگاه نظارت عالی بر امور کشور را در دست دارد و با اقدامات و راهنمایی‌های به‌موقع خود مانع از به سرانجام رسیدن نقشه‌های دشمن می‌شود.

به گزارش خبرنگار مهر، رمان «وضعیت بی‌عاری» اثر حامد جلالی یکی از نامزدهای بخش رمان دوازدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد است. این رمان از تولیدات مدرسه رمان موسسه فرهنگی شهرستان ادب به شمار می‌رود که در زمستان سال گذشته روانه بازار کتاب شده است.

انتخاب این کتاب به عنوان نامزد این جایزه با توجه به مضمون آن و شخصیت‌های به کار رفته در آن مورد توجه ویژه‌ای از سوی مخاطبان و منتقدان قرار گرفته است به همین دلیل از نویسنده این رمان درباره نگاه خاص حاکم بر این اثر سوالاتی پرسیدیم.

حامد جلالی درباره علت توجه به اقلیت صابئین مندایی در این رمان عنوان کرد: من موقعی خیالم برای پرداختن به این افراد راحت شد که شنیدم و دیدم که مقام معظم رهبری به عنوان یک مرجع تقلید بزرگ در یکی از جلسات درس خارج خود درباره این اقلیت عنوان کردند که آنها در زمره اهل کتاب هستند. وقتی ایشان چنین تعبیر به کار می‌برند و با توجه به اینکه در چهار نوبت در قرآن کریم نیز از این قوم یاد شده است من با خیال راحت درباره آنها به نگارش داستانم پرداختم. فکر نمی‌کنم نوشتن درباره اقلیت‌های دینی هم در ایران مساله‌ای داشته باشد.

وی درباره ویژگی‌خاص قهرمانان این رمان نیز اینگونه توضیح داد: این رمان دو قهرمان دارد. یک دختر نوجوان مسلمان و یک پسر نوجوان از صابئین. این دو دلداده هم می‌شوند و با هم عقد می‌کنند. رابطه آنها با هم در نهایت منجر به یک سرگردانی عظیم در زندگی آنها می‌شود که هیچ گاه نیز آنها را رها نمی‌کند. در پایان نیز دختر به عنوان مادر فرزندش را در جنگ از دست می‌دهد، یعنی ثمره زندگی‌اش را در دفاع از خاکی از دست می‌دهد که هیچگاه او را به خاطر عشقش به پسر در خود نپذیرفت. من فکر می‌کنم جدای از نمایش جذابی که برای بیان مفهوم دفاع مقدس در کتاب رخ داده است ما با نوعی روایت اسطوره‌ای در کار نیز روبروییم.

جلالی ادامه داد: آدم و حوا وقتی سیب را از درخت چیدند از بهشت رانده شدند. پسر و دختر داستان من نیز در رویکردی استعاری اسطوره‌ای  به دلیل مخالفت خانواده اما به خاطر عشقشان به هم ناچار می‌شوند به اصطلاح سیب ممنوعه را از درخت بچینند. آنها با اینکار سرگشته خوزستان می‌شوند و بلاهایی زیادی بر سرشان می‌آید. به روایت داستان هیچ سرزمینی بیشتر از یک هفته پذیرای آنها نمی‌شود. این نوعی عینیت دادن به یک اسطوره مذهبی و دینی است و البته روی خوش ندیدنشان در تمام داستان نیز پیامی دارد. به نظر من باید به من نویسنده تبریک بگویند که چنین دیدی را خلق کردم. این اثر در واقع رمانی درباره عشق و سرگشتگی است.

این نویسنده در ادامه درباره حسش در زمینه جایزه جلال نیز گفت: من برای نوشتن وضعیت بی‌عاری ۱۴ ماه زحمت کشیدم. بارها سفر کردم، مصاحبه گرفتم. فیلم ضبط کردم و خوشحالم که ویراستار کتاب مرحوم حسین جلال‌پور وقتی اثر را خواند فکر کرد من خوزستانی هستم. این یعنی اینکه رمان توانسته بود از عهده شخصیت پردازی بر آید. برای من اینکه تحقیقاتم و زحمتی که برای نگارش این کتاب کشیده شده، دیده شود کافی است و درباره بیشتر از این فکر نکرده‌ام.  

به گزارش خبرگزاری مهر، اولین نشست از سلسله نشست‌های نقد و بررسی کتاب‌های برگزیدۀ جوایز ادبی با عنوان طعم کتاب و با محوریت کتاب «دو روایت از یک عکس»، برگزیدۀ بخش کودک و نوجوان نخستین دورۀ جایزۀ ادبی شهید اندرزگو برگزار شد.

این نشست با حضور سیدصادق رضایی دبیر جایزۀ ادبی شهید اندرزگو ، ابراهیم حسن‌بیگی نویسندۀ کتاب، معصومه توکلی به‌عنوان منتقد، مجید عمیق نویسنده و مترجم، یوسف قوجق نویسنده و دیگر علاقه‌مندان عصر روز گذشته در ترنجستان سروش برگزار شد.

متعهدان به ادبیات کودک و نوجوان دین خود را ادا کرده‌اند

در ابتدای این نشست، سید صادق رضایی، دبیر جایزۀ شهید اندرزگو، در پاسخ به این سؤال که تاریخ معاصر در ادبیات کودک و نوجوان چه جایگاهی دارد، گفت: در خصوص جایگاه تاریخ معاصر در ادبیات کودک و نوجوان می‌توان به این نکته اشاره کرد که ادبیات کودک و نوجوان متعلق به تاریخ معاصر است. جایگاه اصلی و تولد ادبیات کودک و نوجوان از مشروطه است. امروز اگر قرار باشد جایزه‌ای تعریف شود و این جایزه همۀ گونه‌های ادبی را فراگیرد، حتماً باید ادبیات کودک و نوجوان را هم به‌لحاظ کمی و هم به‌لحاظ کیفی نیز در نظر داشته باشد. هم به دلیل اینکه تعداد کتاب‌هایی در بخش شعر، داستان، رمان و مستند و… تولید می‌شود و هم به‌دلیل چهارده‌ونیم‌میلیون مخاطب کودک و نوجوان.

رضایی با اشاره به بالندگی ادبیات کودک و نوجوان اظهار کرد: این بالندگی به‌لحاظ کمی و کیفی مدیون پیروزی انقلاب اسلامی است. قبل از پیروزی انقلاب تصویرگر، مترجم، ناشر و… داشتیم؛ اما در مقایسه با پس از پیروزی انقلاب اسلامی نبود. البته در این بین، فراز و فرودهایی در رشد کمی و کیفی وجود داشت. نویسندگان در تاریخ معاصر به اتفاقاتی که در صد تا ۱۵۰ سال اخیر اتفاق افتاده است، در قالب‌های شعر، داستان، داستان کوتاه، روایت و رمان بسیار پرداخته‌اند.

وی با بیان اینکه قبل از انقلاب، نویسندگان به موضوعاتی چون چگونگی مبارزه با ظلم می‌پرداختند، گفت: نویسندگان قبل از انقلاب پیروزی مظلوم را به تصویر کشیده‌اند. زبان این ادبیات پس از پیروزی انقلاب اسلامی از زبان اعتراض به زبان صراحت رسید و شروع کردند آنچه رخ داده بود، برای کودکان و نوجوانان در گونه‌های مختلف ادبی تولید کردند.

دبیر جایزۀ شهید ‌اندرزگو افزود: با آغاز جنگ، ادبیات انقلاب به ادبیات دفاع مقدس تبدیل شد. می‌بینید که مجموعه کتاب‌های ادبی نوشته‌شده، منطبق بر ادبیات معاصر است. همچنین در کنار این موضوعات، مشروطه، چگونگی روی‌کارآمدن پهلوی و انقراض قاجار و… نیز دستمایه‌ای برای نویسندگان شده‌اند تا قلم به دست بگیرند. جای کار در این زمینه بسیار است؛ اما من معتقدم که متعهدان به ادبیات کودک و نوجوان دین خود را ادا کرده‌اند.

خوش‌خوان‌بودن، ویژگی مهم کتاب

 در ادامۀ این نشست، یوسف قوجق در پاسخ به این سؤال که کتاب دو روایت از یک عکس چه ویژگی‌هایی داشت که باعث شد به مرحلۀ نخبگانی راه پیدا کند، گفت: این کتاب علاوه بر اینکه به موضوع جشنواره مرتبط بود، به زندگی پهلوی اول و دوم می‌پرداخت و در نظر داشت هر دو را از یک قاب روایت کند که در واقع هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند. همچنین این کتاب از امتیازات ویژه‌ای از لحاظ ادبی برخوردار است که توانست نظر داوران را به خود جلب نماید.

قوجق شاخصۀ مهم کتاب را خوش‌خوان‌بودن آن مطرح کرد و ادامه داد: این امتیاز نه در این کتاب، که در همۀ کتاب‌های آقای حسن‌بیگی احساس می‌شود و در واقع به زبان مخاطب امروز نزدیک است. می‌توان گفت در آثار او سکته در نثر نمی‌بینیم. به نظرم لحن و خوش‌خوان‌بودن ویترین کاری هر نویسنده‌ای است. نکتۀ مهم دیگر، پرداخت کتاب به پهلوی اول و دوم است.

در ادامه، ابراهیم حسن‌بیگی، نویسندۀ کتاب، به موضوع کتاب و استفاده از اساطیر اشاره کرد و گفت: در دهۀ هفتاد، در جلسات حوزۀ هنری دورهمی‌هایی برگزار می‌شد که در آن، به ویژگی‌های نویسندۀ انقلابی اشاره می‌شد. تنها موضوع مورد بحث در این جلسات، برگشت به گذشته و استفاده از ادبیات فولکلور بود. قصه‌های هزارویک شب، غول چراغ جادو و بندانگشتی چند نمونه از این‌هاست. این موضوع به فراموشی سپرده شد تا سال ۱۳۸۹ که آقای رضایی در کانون پرورش فکری به من پیشنهاد نوشتن کتاب را دادند.

وی ادامه داد: آنجا ایدۀ استفاده از غول چراغ جادو به ذهنم رسید و نتیجۀ آن، خلق چند اثر با استفاده از این عنصر شد که “دو روایت از یک عکس” یکی از آن‌هاست. نوشتن در زمینۀ جنگ و انقلاب برای کودک و نوجوان سخت است؛ چرا که باید با بچه‌ها ارتباط گرفت.

در ادامه معصومه توکلی به‌عنوان منتقد نشست، با اشاره به غول چراغ جادو در کتاب گفت: غول چراغ جادو در این کتاب نقش راوی را دارد؛ اما نه هر راوی؛ بلکه یک راوی اثرگذار است. در ابتدای کتاب، به این نتیجه رسیدم که پهلوی‌ها نه در سرکارآمدن و نه رفتن از پادشاهی مانند سایر پادشاهان نبودند. در واقع، می‌توان گفت با جادوگری اجنبی‌ها بر سر کار آمدند، تداوم پیدا کردند و کنار رفتند. این وضعیتی است که غول چراغ جادو که از سرزمین ناممکن‌هاست، می‌توانست دربارۀ آن با ما صحبت کند.

وی با اشاره به وقایع تاریخی گفت: همۀ ما اصل قضیه را می‌دانیم. می‌توانست تحلیل نیز چاشنی این وضعیت شود؛ گرچه خالی از تحلیل هم نبود. حتی می‌توانست از این زاویه وارد قضیه شود که کاری که خارجی‌ها برای سرکارآوردن دو شاه کردند، شبیه جادو است.

توکلی معرفی‌نکردن غول چراغ جادو را از دیگر نکات منفی کتاب دانست و گفت: از ابتدا تا انتهای کتاب، با غول چراغ جادو آشنا نمی‌شویم و اگر همۀ جمله‌ها را در معرفی وی کنار هم بگذاریم، نهایتاً یک پاراگراف خواهد شد. غول چراغ جادو می‌توانست در کتاب تاریخچه‌ای داشته باشد. همچنین، در صفحات متوالی کتاب راوی، دانای کل می‌شود؛ در صورتی که راوی غول چراغ جادویی است که در برخی اوقات تلنگر می‌زند. این غول می‌توانست بار طنزآمیزی به دوش بکشد و نهایتاً باید گفت که کتاب می‌توانست قلاب بیشتری برای نوجوان داشته باشد.

وی ادامه داد: یکی از موضوعاتی که در کتاب مغفول است، کودتای ۲۸ مرداد است که گذرا به آن اشاره شده است. حتی در کتاب‌های بزرگ‌سال نیز کتاب خوش‌خوانی در این زمینه وجود ندارد. جا داشت در کتابی که کودک و نوجوان به دست می‌گیرد و در یک سیر خوب با دو پادشاه آشنا می‌شود، به این واقعه نیز پرداخته می‌شد.

توکلی با اشاره به غول چراغ جادو و توانایی‌های او بیان کرد: غول چراغ جادو می‌توانست در زمان سفر کند و به تعریف وقایع بپردازد. به نظر می‌رسد نقل گذشته و لمس سال‌های پادشاهی در کتاب خالی بود.

بزرگ‌ترین ویژگی کتاب، نویسندۀ باسواد آن است

رضایی در ادامۀ این نشست با اشاره به نویسندگی حسن‌بیگی گفت: بزرگ‌ترین ویژگی این کتاب، نویسندۀ آن، یعنی ابراهیم حسن‌بیگی است. وی در نوشتن باسواد و استاد کلاس داستان‌نویسی است که مجموع این دو عنصر باعث می‌شود وی خالق اثری چون “دو روایت از یک عکس” باشد. نوشتن راجع به پهلوی‌ها و استفاده از عنصر بچه‌غول باعث موفق‌شدن کتاب شده و توقع افراد را بالا برده است.

وی اظهار کرد: اینکه بتواند در این فضا با نگاه دقیق روشن‌فکرانه که همراه با شهامت و شجاعت است، حقایق تاریخی را بنویسد، از جمله ویژگی‌های آقای حسن‌بیگی است. علاوه بر این، این شهامت را هم در نویسندگان امروز و هم در داوران داریم. قلب واقعیت‌های تاریخی ممکن است خریداران کم‌سوادی داشته باشد؛ اما مطمئن باشید در صد سال بعدی، سخیف‌بودن و غیرعلمی‌بودن مجموعه مطالب باورهای کسانی که عمداً نمی‌خواهند امروز را بفهمند، برای آیندگان جزو بدیهیات است.

دبیر جایزۀ شهید ‌اندرزگو با اشاره به به بحث رمان و توقعی که ما از آن داریم گفت: این رمان در گونه‌ای از رمان‌های تاریخی تعریف می‌شود که دو سه ویژگی را باید به یدک یکشد. نویسنده با تخیل خود موضوعی فانتزی را که جزء اساطیر جهان و ادبیات ما است، به تصویر کشیده است. این موضوع الهام‌بخش بسیاری از نویسندگان است. هزارویک شبی که دوستان اشاره کردند، الهام‌بخش نویسندگانی است که خلق ادبیات کردند. در این هزارویک شب، غول چراغ جادو را می‌بینید و تأثیری که در ادبیات دارد. از این جهت گمان می‌کنم از این ظرفیت بهتر و بیشتر از این می‌توان استفاده کرد.

رضایی با اشاره به شخصیت‌های واقعی و تاریخ واقعی و تخیل نویسنده گفت: نویسنده در این زمینه سخت‌ترین کار را انجام داده است و آن انتخاب مخاطب کودک و نوجوان بود. چون این کتاب دربارۀ نوجوان نیست؛ بلکه برای نوجوان است. تفاوت رمان نوجوان و بزرگ‌سال در این است که هر دو رمان هستند. نوشتن رمان کودک و نوجوان سخت‌تر است؛ چون نمی‌شود آن را طولانی نوشت و باید در آن انتقال پیام و ایجاد باور کرد.

نویسندگان و ناشران در انتقال مفاهیم مسئول‌اند

وی با اشاره به مسئول‌بودن نویسنده و ناشر در برابر انتقال پیام و مفاهیم در عرصۀ ادبیات کودک و نوجوان بیان کرد: ناشران و نویسندگان در انتقال و خلق محتوا در برابر مخاطب خود مسئول هستند. علاوه بر اینکه فرد باید در ادبیات کودک و نوجوان تخصص داشته باشد، باید تعهد در محتوا و خوراک معنوی نیز داشته باشد؛ در حالی که در رمان بزرگ‌سال چنین نیست.

در بخش دیگری از این نشست، یوسف قوجق در پاسخ به صحبت‌های منتقد جلسه گفت: فراموش نکنید که رمان ناقص است و می‌توان از هر زاویه‌ای آن را دید. در واقع، رمان مانند داستان کوتاه قالب کاملی نیست و هر منتقدی از یک زاویه به آن می‌نگرد. برخلاف داستان کوتاه که هر چیزی باید در جایگاه اصلی خود قرار گیرد، رمان این‌گونه نیست.

وی ادامه داد: در اینجا باید نگاه منتقد را به نگاه مخاطب تغییر داد. در واقع من نویسنده برای مخاطب می‌نویسم؛ مخاطبی که از آن لذت ببرد، نه برای منتقد ادبی. بزرگ‌ترین ضربه به ادبیات این است که من نویسنده از نگاه منتقد بترسم. من موافق این قضیه هستم که لذت کشف باید در قصه باشد. اما اینکه برای نویسنده نسخه بپیچیم، درست نیست.

خالق اثر یاد یوسف با بیان اینکه در ادبیات بایدی وجود ندارد، اظهار کرد: ادبیات برای جامعه است. منظر نگاه را نیز باید به مخاطب برگردانیم. آیا مخاطب این قصه را با همین عناصر دوست دارد و از آن لذت می‌برد؟ در واقع، باید به‌جای مخاطب نشست. اما در پایان باید بگویم که رمان ناقص است و نباید انتظارات داستان کوتاه را از آن داشت.

در ادامۀ این نشست، مجید عمیق، نویسنده و مترجم که به‌عنوان مهمان در جلسه حاضر بود، گفت: آقای حسن‌بیگی برای نوشتن این رمان مهارت خاصی نشان دادند. اگر چراغ جادو را از کتاب بیرون بیاوریم، رمان تبدیل به کتاب بزرگ‌سال می‌شود.

عمیق با اشاره به روایتگری غول چراغ جادو افزود: نویسنده غول چراغ جادو را بهانه‌ای قرار داده است تا خود روایت کند، دانای کل نامحدود شود؛ اما گاهی زیاده‌روی کرده و مستقیماً در داستان دخالت کرده است.

وی به استفاده‌نکردن نویسنده از پانوشت در کتاب اشاره کرد و گفت: در برخی جاها نوجوان با برخی از شخصیت‌ها آشنایی ندارد که نیاز به پانوشت داشت. اگر این کار انجام می‌شد، رمان تبدیل به رمان بزرگ‌سال می‌شد؛ در حالی که غول چراغ جادو کتاب را برای نوجوانان مهیا می‌کند.

حسن‌بیگی در پاسخ به نقد منتقدان و افراد حاضر در جلسه گفت: نقد خانم توکلی دربارۀ تاریخچۀ غول چراغ جادو پذیرفتنی است؛ چرا که این غول چراغ جادو در دیگر کتاب‌های من چون “صوفی و چراغ جادو”، “گیسو و چراغ جادو” و “امیرحسین و چراغ جادو” به‌طور مفصل معرفی شده است؛ اما باید در این کتاب نیز معرفی می‌شد.

وی در ادامه به موضوع کودتای ۲۸ مرداد اشاره کرد و گفت: من تصمیم به نوشتن داستان انقلاب نداشتم. هدف من این بود که دو برش پایان عمر را به تصویر بکشم. چه بسا خوب‌تر بود این را به‌عنوان یک پروژۀ ده‌جلدی می‌دیدیم که از ابتدا به آن می‌پرداختیم؛ اما من این کار را نکردم.

خالق اثر دو روایت از یک عکس در ادامه، به موضوع پانوشت پرداخت و گفت: برخی از شخصیت‌ها نیاز به پانوشت داشتند که من سعی کردم در کتاب حتی به کوتاه‌ترین شکل به آن اشاره کنم.

در بخش دیگر، توکلی به خوش‌خوانی کتاب اشاره کرد و گفت: در خوش‌خوانی کتاب شکی نیست؛ اما موضوع مهم دیگر، نکاتی است که در کتاب دربارۀ روابط با اعراب، اسرائیل، آتاتورک و… مطرح می‌شود.  این‌ها قوت است؛ چرا که به شکل‌گیری جغرافیای سیاسی در فرد و روابطی که در جهان شکل می‌گیرد و در زندگی ملت‌ها اثر می‌گذارد، کمک می‌کند.

وی به مشکل نوجوانان اشاره کرد و افزود: مشکل نوجوانان این است که با ظلم‌های منفرد روبه‌رو می‌شوند؛ اما کتاب‌های کمی هستند که به آن‌ها دید بزرگ‌تری را بدهند که چه چیزی باعث به‌وجودآمدن ساختارهای ظالمانه شده است.

توکلی در ادامۀ صحبت‌های خود دربارۀ روابط و اسم‌های ناآشنا گفت: نوجوان در کتاب این روابط را می‌بیند و با یک سری اسم‌های ناآشنا روبه‌رو می‌شود؛ اما اینها در کتاب دست‌انداز نیست و وجود آن مانع فهم کتاب نمی‌شود. حتی باعث می‌شود فرد به‌صورت عمیق‌تر دنبال آن برود.

 توکلی در بخش دیگری از سخنان خود، به دغدغۀ کتاب‌خوانی و مخاطب‌شناسی اشاره کرد و گفت: خیلی از کتاب‌ها جایگاهی در میان نوجوانان ندارند؛ چون دغدغه‌ای وجود ندارد. نویسنده شاید متوجه نباشد که مطلبی که می‌نویسد، شاید با توجه به شرایط موجود در جامعه خریدار نداشته باشد. این حلقۀ مفقوده است و نمی‌دانم متولی آن چه کسی است.

این منتقد ادبی افزود: بعضی از کتاب‌ها بخت انتخاب ندارند. نوجوان نمی‌خواهد راجع به تاریخ خود چیزی بداند؛ چون احساس می‌کند هر آنچه باید بداند، فهمیده یا اینکه احساس نمی‌کند چرا باید راجع به تاریخ بداند.

در ادامه، سیدصادق رضایی، دبیر جایزۀ شهید ‌اندرزگو با اشاره به خواندن کتاب روایتی ساده از ماجرایی پیچیده قبل از چاپ توسط نوجوانان گفت: فصل‌های این کتاب قبل از چاپ در میان دانش‌آموزان تقسیم شد و کسی از فصل‌های دیگر مطلع نبود. در جلسه‌ای به نقد و بررسی این کتاب پرداخته شد و متوجه شدیم که همه علاقه‌مند هستند از بقیۀ فصول مطلع شوند.

رضایی ادامه داد: ترویج و توسعۀ کتاب سخت است و یکی از این راه‌ها، نشست‌های نقد و بررسی است.

وی در بخش پایانی صحبت‌های خود گفت: ما به‌صورت دقیق و علمی کارمان را در خصوص تبیین تاریخ انجام خواهیم داد و در این راه، در برابر کسانی که به‌دنبال تحریف تاریخ هستند، خواهیم ایستاد. در این راه منفعل نخواهیم بود و به بیان حقایق خواهیم پرداخت. در جایزۀ ادبی شهید اندرزگو با ادبیات به بیان این حقایق می‌پردازیم. کودک و نوجوان، بزرگ‌سال و تاریخ شفاهی گونه‌هایی هستند که تاریخ را روایت می‌کنند. امسال در بخش تاریخ شفاهی روایت را برگزیدیم. در ادامه، دو نوع ادبی دیگر در زمینۀ تاریخ شفاهی را به آن خواهیم افزود و آنچه اتفاق افتاده است، تبیین می‌کنیم.

نشناختن مخاطب، بزرگ‌ترین مشکل نویسندگان است

در ادامه ابراهیم حسن‌بیگی، نویسندۀ کتاب، در پاسخ به موضوع مطرح‌شده از سوی معصومه توکلی در خصوص مخاطب‌شناسی گفت: من نمی‌دانم که نوجوانان و مخاطبان دربارۀ داستان چه نظری دارند. به تبع نمی‌توانم نظر تک‌تک بچه‌ها را دربارۀ داستان بدانم. جاهایی مانند کانون پرورش، برخی از مراکز و حتی برخی از ناشران نشست‌هایی با مخاطب برگزار می‌کنند و قدم مثبتی است.

حسن‌بیگی مشکل جدی نویسندگان را نشناختن مخاطب دانست و افزود: قبل و بعد از چاپ داستان نمی‌دانیم که چگونه عرضه خواهد شد و نظر مخاطب درباره‌اش چیست.

همچنین حسن‌بیگی در پاسخ به این سؤال که چرا در صفحات آغازین کتاب، شاه بدون اینکه با چالشی مواجه شود، دست به اعتراف زده است، افزود: نویسنده در انتقال اطلاعات عجله دارد. در مستنداتی که مطالعه کردم، به این اعترافات نرسیدم؛ اما سعی کردم این موضوع را تلطیف کنم. حتی خانوادۀ پهلوی نسبت به آمریکا متخاصم نشدند؛ اما من تعدیل کردم؛ چرا که اهدافی داشتم که به مخاطب القا کنم.

در ادامه، حسن‌بیگی در پاسخ به پرسش یکی از حضار مبنی بر مخاطب‌شناسی و سازوکار حل مشکل مخاطب‌شناسی گفت: در اینکه نویسنده‌های اوایل انقلاب، ارتباط کمتری با نوجوانان دارند و نویسنده‌های جوان ارتباط بیشتری دارند، شکی نیست.

نویسندۀ کتاب صوفی و چراغ جادو ادامه داد: نویسنده به‌عنوان خالق اثر خود باید با جامعه و مخاطب ارتباط بگیرد. نباید منتظر سازوکاری باشد که فضا را برای این ارتباط‌گیری مهیا کند که اغلب این‌طور نیستند. اما در ادامه برخی معتقدند که به‌دلیل مشغله و گرفتاری نویسنده، باید شرایطی فراهم شود تا او با مخاطب خود ارتباط بگیرد؛ کاری که به ندرت انجام می‌گیرد. نمونۀ آن این نشست است.

وی به نهاد کتابخانه‌ها و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اشاره کرد و گفت: این دو مرکز اکثر کتابخانه‌ها را در اختیار دارند و می‌توانند این سازوکار را فراهم کنند. می‌توانند جلسات کتاب‌خوانی برگزار و ارتباط بین مخاطب و نویسنده را فراهم کنند. حتی معتقدم نویسنده‌های جوان فقط باید به شغل نویسندگی بپردازند. من نویسنده‌ای می‌شناسم که فروشنده است. اولویت استخدام کانون و نهاد کتابخانه‌ها باید با نویسندگان جوان باشد تا اینها در میدان کار، مخاطبان و نیازشان را بشناسند. سازوکار این موضوع ملی است و مجموعه‌ای باید انجام شود؛ اما متأسفانه چون در ایران کار گروهی صورت نمی‌گیرد، امیدی به حل این موضوع نیست.

به گزارش خبرگزاری مهر، «بهرام شاه‌محمدلو» رئیس انجمن قصه‌گویی کانون، «ایرج طهماسب» قصه‌گو، مجری و کارگردان، «حمیدرضا شاه‌آبادی» نویسنده ادبیات کودک و نوجوان، «رویا نونهالی» و «آزیتا حاجیان« بازیگر، به عنوان هیات داوران بخش ملی بیست‌ودومین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی کانون معرفی شدند.

بخش ملی جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی در سه گروه دختران و پسران ۱۲ تا ۱۸ سال، زنان و مردان و مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها برگزار می‌شود.

بنا به اعلام دبیرخانه جشنواره تلاش شده تا تمامی هنرها و مهارت‌های قصه‌گویی مورد ارزیابی قرار گیرد. حضور قصه‌گو، نویسنده و بازیگر (مبتنی بر زبان بدن و فن بیان) در ترکیب هیات داوران بخش‌های مختلف این جشنواره مورد توجه بوده است.

مرحله پایانی بیست‌ودومین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی از ۲۶ تا ۳۰ آذر سال ۱۳۹۸ در تهران، خیابان حجاب، مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار خواهد شد.

به گزارش خبرگزاری مهر، این کارگاه آموزشی روزهای سه شنبه در دوازده جلسه با هدف پرورش استعدادهای داستان نویسی کشور در مرکز آفرینش های ادبی حوزه هنری با تدریس محمدرضا شرفی خبوشان، نویسنده و منتقد ادبی برگزار می شود.
 
محمدرضا شرفی خبوشان متولد ۱۳۵۷، مدرس ادبیات فارسی، نویسنده و شاعر ایرانی است. او بابت رمان «بی‌کتابی» جایزه کتاب سال ایران در بخش ادبیات و نثر معاصر در دوره سی و پنجم را به دست آورد.
 
 علاقمندان به شرکت در این کارگاه آموزشی برای ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند در ساعات اداری با شماره ۸۴۱۷۲۳۰۵ تماس حاصل فرمایند.
 
جلسات این کارگاه آموزشی در حوزه هنری واقع در خیابان سمیه نرسیده به خیابان حافظ برگزار می شود.

به گزارش خبرگزاری مهر، سلسه برنامه چهره‌خوانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با محوریت به اشتراک گذاشتن تجربه‌های کتاب خوانی چهره‌های مطرح، اندیشمندان و نویسندگان تدارک دیده شده است.

دومین برنامه‌ از این مجموعه، سه‌شنبه (۱۹ آذرماه) و از ساعت ۱۵ با حضور رضا رهگذر – نویسنده و گوینده برنامه رادیویی در تالار حکمت مرکز همایش‌های سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار خواهد شد.

برنامه «چهره‌خوانی» که نام آن از چهره‌ها چگونه کتاب می‌خوانند؟ وام گرفته شده با حضور در راستای گسترش و ترویج فرهنگ مطالعه برنامه ریزی شده است.

در این نشست ضمن پخش کلیپ‌های خاطره انگیز از قصه‌های ظهر جمعه، رهگذر نیز به خواندن بخش‌هایی از آخرین تالیف خود خواهد پرداخت.

نخستین نشست این برنامه با حضور اکبرثبوت – پژوهشگر تاریخ و فلسفه اسلامی و مسعود فروتن – نویسنده و گوینده کتاب‌های صوتی برگزار شد.

محمدرضا سرشار، متولد ۱۳۳۲ مشهور به رضا رهگذر،  نویسنده،  پژوهشگر و منتقد ادبی است که با ۲۴ سال گویندگی قصه ظهر جمعه از شبکه سراسری رادیو به شهرت رسید.

از سوابق او می توان به شانزده ‌دوره داوری کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، تدریس زبان فارسی در دانشگاه‌های امام صادق(ع) تهران، هند و پاکستان، عضویت در هیات نظارت کتاب‌های منتخب شورای فرهنگ عمومی اشاره کرد.

«آنک آن یتیم نظر کرده»، «ببارد باران، نبارد باران» و «ادبیات داستانی ایران پس از انقلاب اسلامی» از جمله آثار متعدد این نویسنده معاصر است.

حضور برای عموم علاقمندان در این نشست آزاد است.