تکرار رفتار خشونتآمیز بیماری است/عوامل بروز رفتارهای پرخاشگرانه


استاد اخلاق روحانی مبارز انسانی بسیار عالم








منوچهر مهرام در گفتگو با خبرنگار مهر اظهارداشت: از فردا سهشنبه پنجم آذر ماه اجرای طرح «هر خانه یک پایگاه سلامت» در سه استان سمنان، کاشان و قزوین آغاز می شود که در شهر محمدیه این طرح با حضور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی آغاز می شود.
مهرام تصریح کرد: هدف از اجرای طرح «هر خانه یک پایگاه سلامت» این است تا افراد خانواده توانمند شده و اعضای خانواده ها در ارتقای سلامت خود سهیم باشند و مسئولیت ارتقاء سلامت شان را به عهده بگیرند.
وی بیان کرد: برای آنکه طرح هر خانه یک پایگاه سلامت را با موفقیت شروع کنیم، تصمیم گرفته شده این طرح به صورت پایلوت در سه دانشگاه علوم پزشکی کشور اجرایی شود.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین یادآورشد: طرح پایلوت «هر خانه یک پایگاه سلامت» تا اواسط اسفند ماه امسال ادامه دارد و بعد از رفع نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت در سال آینده طرح در مناطق دیگری توسعه خواهد یافت.

هر خانواده با یک سفیر سلامت
مهرام گفت: در طرح هر خانه یک پایگاه سلامت یک نفر از اعضای خانواده به عنوان سفیر سلامت انتخاب میشود و آموزش های مخصوصی فراتر از حد عمومی را یاد می گیرد و بسته آموزشی سفیر سلامت هم تدوین شده و افراد در سه محور پیشگیری، درمان اولیه و بازتوانی آموزش های لازم را فرا گرفته و در بخش هایی چون نوع تغذیه، وزن، پیشگیری از بیماری، اقدامات لازم برای بیماران سکته قلبی پیش از رسیدن اورژانس، برخورد و رفتار با سالمند و نحوه نگهداری از آنها در منزل آشنا می شوند.
افزایش سطح سواد درمانی و پزشکی خانواده ها
رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین یادآورشد: با اجرای این طرح سطح سواد پزشکی و سلامت خانواده ها ارتقا یافته و گامی در مسیر کاهش آسیب های این بخش برداشته می شود.

مهرام یادآورشد: این طرح به دلیل آنکه به کمک نیروهای داوطلب مردمی اجرا می شود نیاز به بودجه زیادی ندارد و تنها اعتبار محدودی برای آموزش و تولید محتوای آموزشی هزینه میشود و برای کاهش هزینه ها قرار است محتواهای آموزشی به جای چاپ روی کاغذ در فضای مجازی در اختیار سفیران سلامت قرار گیرد و در این زمینه اپلیکیشنی در سطح کشور طراحی شده که سفیران سلامت به آن دسترسی خواهند داشت.
۲۰ سرفصل برای آموزش به سفیران سلامت
وی اظهارداشت: ۲۰ سرفصل برای آموزش به سفیران سلامت هر خانواده در نظر گرفته شده از جمله مسمومیت با مونوکسید کربن، سلامت دهان و دندان، فعالیت بدنی و کم تحرکی، کاهش مصرف قند، نمک و چربی، پرهیز از مصرف سیگار و دخانیات، تماس با اورژانس و فوریتهای پزشکی از مهمترین محورهای آموزش به سفیران سلامت است.

مهرام گفت: طرح هر خانه یک پایگاه سلامت، کار مشترک مرکز مدیریت شبکه و دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت است و پس از اجرای طرح پایلوت مجری برنامه دفتر ارتقاء سلامت خواهد بود و مرکز مدیریت شبکه با دفتر آموزش و ارتقای سلامت همکاری میکند.



به گزارش خبرنگار مهر، محمدمهدی گویا، روز دوشنبه در نشست خبری که در محل ستاد وزارت بهداشت برگزار شد، گفت: تا کنون ۱۵ نفر در کشور بر اثر ابتلا به ویروس آنفلوانزا فوت شده اند.
وی با عنوان این مطلب که امسال شدت ویروس آنفلوانزا در کشور بیشتر از سال گذشته بوده است، افزود: در هفته گذشته سه هزار و ۹۱۵ مورد انواع بیماری تنفسی در کشور گزارش شد که ۳۴۲ مورد آن مربوط به آنفلوانزا بود.
گویا با اشاره به آمار ۱۵ فوتی ناشی از ویروس آنفلوانزا در کشور، گفت: بیشترین تعداد فوتیها مربوط به استانهای تهران، مازندران و آذربایجان شرقی بوده است.
وی با اشاره به شدت ویروس آنفلوانزا در منطقه و کشور، افزود: تقریبا تمامی استان های کشور درگیر این ویروس شده اند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت، ادامه داد: البته بیشترین درگیری این ویروس در استانهای قزوین، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، گلستان، سمنان، اصفهان، کرمانشاه و تهران، مشاهده شده است.
گویا در خصوص علت فوت افراد مبتلا به آنفلوانزا در کشور، گفت: اغلب این افراد یا دیر به مراکز درمانی مراجعه کرده اند و یا اینکه سابقه بیماری زمینه ای داشته اند.
وی با اشاره به شروع زودهنگام ویروس آنفلوانزا در کشور نسبت به سال گذشته، افزود: شیوع این ویروس از مهر ماه در کشور آغاز شده و از همین رو، از هموطنان می خواهیم با رعایت نکات بهداشتی در فضاهای عمومی، از انتقال این ویروس جلوگیری کنند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت، شستن دست ها را یکی از مهم ترین توصیه های بهداشتی در پیشگیری از شیوع ویروس آنفلوانز عنوان کرد و گفت: شیوع ویروس آنفلوانزا امسال از دو نوع H۱N۱ و H۳ N۲ بوده است که نوع H۱N۱، قوی تر و شدت بیشتری دارد.



به گزارش خبرگزاری مهر، این تفاهم نامه روز گذشته در وزارت بهداشت به امضای محسن اسدی لاری مدیرکل همکاریهای بین الملل وزارت بهداشت و «یوکی هارو کوبا یاشی» مسئول دفتر جایکای ژاپن در جمهوری اسلامی ایران رسید.
بر اساس این تفاهم نامه، مدیران بخش سلامت کشورمان از تجارب کشور ژاپن در قالب برگزاری دوره های آموزشی در پنج حوزه مدیریت بیمارستان، طراحی و ساخت بیمارستان، نظام های نگهداری از سالمندان، مدیریت بیماریهای غیر واگیر و مدیریت و کنترل سرطان بهره مند خواهند شد.
این تفاهم نامه با حضور رئیس مرکز تحول اداری وزارت بهداشت و مدیر اجرایی پروژه بهبود خدمات پزشکی در ایران بر مبنای مدل مدیریتی ژاپن به امضا رسید.
جلال نائلی معاون اقتصادی و همکاری های دوجانبه حوزه بین الملل وزارت بهداشت در حاشیه امضای این تفاهم نامه، گفت: این تفاهم نامه در پی همکاری های بین ایران و ژاپن و در پی سفر هیات وزارت بهداشت و وزارت امور خارجه و سازمان های مرتبط به ژاپن در دو سال گذشته منعقد شده است.
وی افزود: با امضای این سند همکاری، در راستای توانمند سازی مدیران بخش سلامت، مقدمات اعزام بیش از ۲۰۰ مدیر بخش سلامت برای فراگیری و آشنایی با آخرین دستاوردهای ژاپن در مدیریت خدمات پزشکی فراهم می شود.



به گزارش خبرنگار مهر، عیسی مالمیر، روز دوشنبه در نشست خبری به مناسبت گرامیداشت چهل سالگی بسیج، گفت: موسسه خدمات درمانی بسیجیان از سال ۷۴ فعالیت خودش را با ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به بسیجیان و خانواده های آنها در کشور آغاز کرد که این خدمات شامل درمان مستقیم در مراکز موسسه و درمان غیر مستقیم، از طریق همکاری با سایر دستگاه ها بوده است.
وی با عنوان این مطلب که جامعه هدف ما نیروهای بسیجی و محرومان هستند، افزود: موسسه خدمات درمانی بسیجیان، خود را مکلف و ملزم به ارائه خدمات به همه محرومان کشور می داند.
مالمیر با اشاره به وجود ۱۲۲ هزار مترمربع فضای درمانی موسسه در کشور، ادامه داد: این فضاها عمدتا با تاکید بر مناطق محروم کشور احداث شده اند. به طوری که بیش از ۴۶ مرکز درمانی داریم که ۳۷ مرکز در حال خدمات رسانی بوده و فعال هستند.
وی، از افتتاح ۱۲ درمانگاه جدید تا دهه فجر امسال در کشور خبر داد و گفت: در روزهای ۱۷ و ۱۸ آذر ۹۸ نیز ۴ درمانگاه در دو استان آذربایجان شرقی و خراسان رضوی، به صورت ویدئو کنفرانس، به بهره برداری می رسد.
مالمیر ادامه داد: موسسه خدمات درمانی بسیجیان تا خرداد ۹۹، در مجموع ۵۷ درمانگاه خواهد داشت.
مدیرعامل موسسه خدمات درمانی بسیجیان، با اشاره به پوشش بیمه ای ۱۱ هزار و ۵۰۰ خانوار بسیجی در کشور، افزود: بیمه این افراد با سازمان تامین اجتماعی است.
وی به اقدامات گروه های جهادی بسیج برای ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به مردم مناطق محروم کشور اشاره کرد و گفت: بیش از ۷۰۰ تیم شهید رهنمون در سراسر کشور مشغول ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به محرومان هستند که ۱۰۰ تیم در تهران بزرگ مستقر است.
مالمیر با تاکید بر اینکه تیم های شهید رهنمون به صورت ثابت در مناطق جغرافیایی ثابت مشغول ارائه خدمات سطح یک به محرومان هستند، افزود: تاکید ما بر ثابت بودن حضور تیم ها در این مناطق است تا بتوانند پیگیر وضعیت سلامت مردم باشند و فقط به انجام ویزیت بسنده نمی شود.
وی همچنین از فعالیت ۸۰۰ تیم بسیج جامعه پزشکی خبر داد و گفت: بیش از ۲۸۰ گروه جهادی از سال ۹۵ تا امروز به مناطق محروم اعزام شده اند و بیش از ۱۵۸ هزار نفر از هموطنان مناطق محروم از خدمات پزشکی و پیراپزشکی این تیم ها برخودار شده اند.
مدیرعامل موسسه خدمات درمانی بسیجیان، به سایر برنامه های این موسسه در نظام سلامت کشور اشاره کرد و افزود: بر اساس اسناد بالادستی و در جهت تحقق بند ۱۲ سیاست های ابلاغی رهبری در حوزه سلامت، به موضوع طب سنتی، سبک زندگی اسلامی-ایرانی و تعالی جمعیت ورود کرده ایم.
وی، از اجرای طرح رویش امید با هدف حمایت از زوجین نابارور بسیجی خبر داد و گفت: برای این دسته از زوجین نابارور، با چهار قطب کشوری ناباروری قرارداد همکاری داریم و زوجین نابارور تا سقف دو میلیون تومان حمایت می شوند.
مالمیر با اشاره به پوشش ۶ هزار زوج نابارور تحت پوشش، افزود: بیش از ۳۰۰ زوج از طریق این خدمات و حمایت ها، صاحب فرزند شده اند.
وی، به موضوع طب سنتی اشاره کرد و گفت: ما معتقدیم که طب سنتی نباید وارد کار درمان شود و می بایست در حوزه آموزش و پژوهش ورود کرده و درمان، گام آخر طب سنتی باشد.
مالمیر، به برنامه پزشکی از راه دور در ۵ استان کمتر برخوردار کشور اشاره کرد و افزود: بر اساس برنامه «خدمت بی منت»، تصمیم گرفته ایم در ۴۵۹ محله و منطقه محروم کشور، خدمات بهداشتی و درمانی، ارائه بدهیم.
در این نشست خبری، حسینعلی طوسی مدیر مرکز مهرشفا موسسه خدمات درمانی بسیجیان به خدمات بیمه ای این موسسه اشاره کرد و گفت: از سال ۸۴ با سازمان تامین اجتماعی برای پوشش بیمه ای بسیجیان و خانواده های آنها، اقدام کرده ایم. با توجه به اینکه بسیجی بودن شغل محسوب نمی شود، از همین رو، با توافقات صورت گرفته با سازمان تامین اجتماعی، بسیجیان با پرداخت ۲۷ درصد حق بیمه، از تمامی خدمات بیمه ای مثل مستمری بازنشستگی و…، برخودار می شود.
وی، در عین حال به سه خدمت بیمه ای که شامل بیمه بسیجیان نمی شود، اشاره کرد و افزود: بیمه بیکاری، بارداری و دستمزد ایام بیماری، مشمول بیمه بسیجیان و خانواده های آنها نمی شود.
طوسی، به بیمه تکمیلی بسیجیان اشاره کرد و گفت: از سال ۸۸ تا کنون بیش از ۵۰۰ هزار نفر از بسیجیان از خدمات بیمه تکمیلی استفاده می کنند.
وی افزود: برای بیمه تکمیلی نیز موسسه خدمات درمان بسیجیان، یارانه ای ۵۰ تا ۶۰ درصدی پرداخت می کند که شامل بیمه رایگان عمر و حوادث بیمه آتش سوزی منزل نیز می شود.



به گزارش خبرگزاری مهر، سید مهدی جلالی، گفت: این کنگره با دو بحث مهم همراه خواهد بود، یکی از این بحثها آگاهسازی مردم و به ویژه پزشکان است که در رابطه با چاقی فعالیت میکنند.



به گزارش خبرگزاری مهر، «سلیاک» یک بیماری ژنتیکی است که با عوامل محیطی مثل خوردن نان و گندم و جو که قوت غالب مردم کشورمان است، فعال می شود. بیماران سلیاکی که رژیم تغذیه ای درستی را رعایت نمی کنند به دنبالش علائم سوء جذب مثل کم خونی فقر آهن، نرمی استخوان، اختلال رشد و حتی ضایعات پوستی، ضایعات کبدی و دل دردهای مزمن، اسهال مزمن و علائم دیگر نیز پیدا می کنند که اگر به موقع معالجه و مراقبت نشوند عوارض دیررسی مثل علائم سوء جذب شدید و یا عوارض جدی تر در آنها به وجود می آید.
بیژن شهبازخانی مدیرعامل انجمن سلیاک ایران، گفت: درمان عمده بیماری سلیاک، رژیم غذایی فاقد گندم و جو است و داروی خیلی پیچیده و گران قیمت و یا دستگاه های پیچیده برای تشخیص و درمان نمی خواهد و تنها رژیم فاقد گندم و جو کفایت می کند.
وی افزود: ما هم برای کمک به این بیماران و حل مشکلات اجتماعی آنها حدود ۷ سالی است که در بیمارستان شریعتی، انجمن سلیاک را تشکیل داده ایم. قبل از تشکیل این انجمن، بیماران سلیاکی از حمایت خاصی برخوردار نبودند. این بیماران به جهت اینکه از نان گندم و جو و بسیاری از مواد غذایی مثل شیرینی، بیسکویت، شکلات، ماکارانی، انواع سس ها، کنسروها، ساندویچ و پیتزا و بسیاری از مواد غذایی محروم می شوند زندگی سختی دارند و قشر قابل توجهی از این بیماران کودکان هستند.
شهبازخانی ادامه داد: کودکی که به مدرسه می رود وقتی به او بگویند نان نخور، ساندویچ نخور، تنقلات نخور و…، واقعا یک استرس و فشار شدیدی به او و خانواده اش وارد می شود. تقریبا ما مواجه بودیم با بیمارانی که هیچ مکان و مرکز خاصی نبود که از لحاظ آموزش، اطلاع رسانی، و تهیه غذا، از این بیماران حمایت و آنها را راهنمایی کند. در حقیقت تشخیص این بیماری در مراکز دانشگاهی است و ما احساس کردیم باید برای این بیماری انجمنی تشکیل دهیم و مسائل اجتماعی آنها را حل کنیم.
وی افزود: فعالیت انجمن ما تشخیص به موقع بیماری است به خاطر اینکه بسیاری از پزشکان استان ها یا شهرستان ها هنوز با این بیماری آشنا نیستند و چون علائم این بیماری همپوشانی دارد با بسیاری از بیماری های گوارش، بیماری هایی چون روده تحریک پذیر و…، بیمار تحت درمان اشتباهی و طولانی قرار می گیرند. گاها این بیماری در آغاز می تواند با اختلال رشد در کودک ظهور کند یا کمبود فقر آهن و آنمی و اشتباها به درمانگاه خون برود و یا با علائم ضایعات پوستی به درمانگاه پوست و یا با افزایش آنزیم های کبدی به درمانگاه کبد برود.
این فوق تخصص گوارش و کبد، ادامه داد: معمولا با تشخیص های غلط، این بیماران سال ها با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می کنند و به آنها گفته می شود مثلا کبد چرب دارند یا آلرژی و یا مشکل تغذیه و…، و داروهایی به اشتباه به آنها داده می شود و گاها تا تشخیص درست سال ها طول می کشد.
استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، گفت: هدف ما ایجاد کلینیک های سلیاک در ایران بود که تاکنون در ۲۰ استان راه اندازی شده و پزشکان متخصص گوارش مسئول مدیریت این کلینیک ها هستند و با کمک مراکز دانشگاهی و این کلینیک ها حدود ۳ سال است ثبت این بیماران با ساز و کار دقیقی شروع شده و اطلاعات این بیماران را جمع آوری می کنیم.
وی افزود: پیش بینی ما بر اساس اطلاعات تحقیقاتی که در سال های اخیر شده این است که حدود ۷۰۰۰۰ بیمار سلیاکی در کشور داشته باشیم. الان در طی سه سال اخیر ما حدود ۱۰۰۰۰ بیمار را توانسته ایم ثبت کنیم و امیدواریم در سال های آینده هم بتوانیم بیمارانی را که در سراسر کشور شناخته نشده اند و یا هنوز به مراکز ما مراجعه نکرده اند، تحت پوشش قرار دهیم.
شهبازخانی گفت: در کلینیک های سلیاک آموزش به بیمار داده می شود و از طریق فضای مجازی اطلاعات درست به بیماران داده می شود و کارشناسان تغذیه پاسخگوی سئوالات تغذیه هستند. کار بزرگ دیگری که با پیگیری های جدی توانستیم انجام دهیم این بود که از طریق مجلس شورای اسلامی بودجه ای برای آنها تصویب شد و این اتفاق بزرگی بود و به سختی به نتیجه رسیدیم و ما الان در سراسر کشور به بیمارانی که به مراکز دانشگاهی و کلینیک های گوارش مراجعه می کنند و بیماری آنها ثبت می شود، ماهانه حدود ۴۰۰۰۰ تومان یارانه غذا می دهیم و این برای اولین بار در دو سال اخیر اتفاق افتاده است و منطقش هم این است که آنها از نان گندم و جو استفاده نمی کنند و از یارانه آن محروم هستند.
وی افزود: با گرفتن این بودجه سعی کردیم بخشی از عدالت اجتماعی را در خصوص یارانه آنها رعایت کنیم. آنها از نان گندم که استفاده نمی کنند و نانی که برای آنها تهیه می شود از آرد ذرت، برنج و حبوبات است و خیلی گران تر، تقریبا حدود ۳ برابر نان طبیعی است. برآورد ما از مصرف ماهیانه نان این بیماران حدود ۷۰۰۰۰ تومان بود که الان با وضعیت فعلی گران تر هم شده است. شاید ماهی بیش از ۱۰۰ هزار تومان هزینه نان این افراد به سبد خانوار اضافه شود و ما تنها با ۴۰۰۰۰ تومان بخشی از آن را جبران می کنیم. این رغم برای استان هایی مثل سیستان بلوچستان، ایلام و لرستان، خیلی حیاتی است و اگر نتوانیم این یارانه را ادامه بدهیم یا اصلاح کنیم این بیماران حتی با سوء تغذیه هم روبرو می شوند.
شهبازخانی ادامه داد: امیدواریم با تقویت این اعتبار حتی این میزان را واقعی تر کنیم. این فقط حمایتی است که از نان آنها انجام می دهیم، چون آنها از خوردن انواع مواد غذایی که در بازار اعم از ماکارانی، شیرینی، شکلات، سوهان گز، رب و…، که برای بچه ها مهم است محروم هستند و اگر بخواهند اینها را فاقد گلوتن تهیه کنند که بعضی از این اقلام خارجی است خیلی هزینه به سبد خانوار آنها تحمیل می شود که بیش از ماهی ۳۰۰ هزارتومان است شاید برای خانواده ای که وضعیت اقتصادی آنها خوب باشد رقم بالایی نباشد ولی بسیاری از خانواده هایی که در استان های محروم کشور هستند، همین الان هم با سوء تغذیه همراه هستند برای اینکه نمی توانند چیزی بخورند و جایگزین کنند.
مدیرعامل انجمن سلیاک ایران، گفت: ما نماینده ۱۰ هزار بیمار تحت پوشش انجمن هستیم مسئولان سازمان غذا و دارو باید بیشتر به این قشر توجه کنند. گاهی به دلیل بی توجهی مسئولان من هم خسته می شوم و این اصلا خوب نیست، ما وقتی از سازمان غذا و دارو وقت می خواهیم که راجع به داروی این بیماران صحبت کنیم وقت نمی دهند یا گاها وقت های طولانی که به نتیجه هم نمی رسیم. داروهای آنها باید «گلوتن فری» باشد. سازمان غذا و دارو باید اینها را جدی بگیرد و نهادهای نظارتی فعال شوند.
مثلا بعضی از شرکت ها و کارخانه ها به ما مراجعه می کنند و درخواست مثلا تولید سوهان بدون گلوتن می کنند و ما ارجاع می دهیم به سازمان غذا و دارو و متاسفانه در دست اندازهای اداری گم می شوند، چون جدی گرفته نمی شوند.
وی افزود: گلوتن به عنوان یک ماده آلرژن در تمام دنیا شناخته شده است. در تولیدات برچسب می زنند، مثل الکل است باید بگویند در این محصول وجود دارد یا ندارد.
داروها و مواد غذایی باید برچسب گلوتن داشته باشد و این یک مدیریت ملی می خواهد. من نماینده ۷۰۰۰۰ بیمار در کشور هستم وقتی جایی زنگ می زنم باید پاسخگو باشند. البته ما تلاش خودمان را می کنیم بعضی از کارگاه ها را تشویق کردیم که تولید گلوتن فری داشته باشند. سازمان غذا و دارو باید بیاید و وارد کار شود و موارد تشویقی برای شرکت ها بگذارد، الان در رستوران های اروپا منوی غذای گلوتن فری دارند ولی ما در مواد غذایی هنوز یک برچسب نتوانستیم بزنیم.



به گزارش خبرگزاری مهر، مژگان وهابی دستجردی، درباره علت شکلگیری بارداریهای دو یا چندقلویی، اظهار داشت: معمولاً دوقلوها حاصل لقاح دو تخمک مجزا با دو اسپرم هستند. یعنی در سیکل قاعدگی دو تخمک آزاد میشود و با دو اسپرم لقاح مییابد که حاصل آن تشکیل دو جنین و تولد دوقلوهای ناهمسان است. در مواردی هم که بهصورت تصادفی رخ میدهد، یک تخمک و یک اسپرم لقاح مییابند، اما در همان اول، سلول لقاحیافته به دو سلول تقسیم میشود که این دو سلول به صورت مجزا جفت و جنین تشکیل میدهند و در نهایت به تولد دوقلوهای همسان میانجامد که به لحاظ ژنتیکی نیز مشابهاند.
وی، درباره عواملی که احتمال بارداری دو یا چندقلویی را افزایش میدهند، گفت: یکی از این عوامل نژاد است. مثلا در نژاد آفریقایی- آمریکایی شانس دوقلویی بیشتر است. عامل مهم دیگر وراثت، به ویژه از سوی مادر است. زمانی که مادر خودش حاصل یک زایمان دوقلویی است یا در خانوادهاش سابقه بارداری دوقلویی دارد، شانس بارداری دوقلویی برایش بهمراتب بیشتر است.
وهابی ادامه داد: عامل دیگر قد و جثه مادر است، در مادران قد بلند و با جثه درشت، احتمال بارداری دو یا چندقلویی بیشتر است. همچنین، تغذیه مناسب و کافی نیز احتمال بارداری دوقلویی را افزایش میدهد. افزون بر این موارد، تعدد بارداری، بهویژه بیش از چهار بار، احتمال بارداری چندقلویی را بیشتر میکند.
این متخصص زنان، احتمال بارداری دو یا چندقلویی را در روشهای کمکباروری بیشتر دانست و افزود: در روشهای کمکباروری یا درمان ناباروری تمرکز بر این است که با افزایش تعداد تخمک شانس بارداری افزایش یابد، به همین دلیل در زوجهایی که از روشهای درمان ناباروری استفاده میکنند، احتمال بارداری دو یا چندقلویی بیشتر است.
وی گفت: البته با پیشرفت روشهای درمان ناباروری، متخصصان تلاش میکنند تا تعداد جنین کمتری را منتقل کنند و از بروز عوارض بارداری دو یا چندقلویی پیشگیری کنند.
عضو تیم تخصصی مرکز درمان ناباروری ابنسینا با اشاره به پرخطر بودن بارداری دوقلویی یا چندقلویی، افزود: بارداری دو یا چندقلویی عوارض متعددی دارد. از همان ابتدای بارداری، به دلیل بزرگتر بودن سطح جفتی و ترشح بیشتر هورمون بارداری، احتمال بروز تهوع و استفراغ بیشتر است و حتی در مواردی ناچاریم خانم باردار را بستری کنیم.
وی ادامه داد: در طول بارداری نیز، به نسبت بارداری تکقلویی، احتمال بروز فشار خون بارداری، شدت بالای فشار خون بارداری و سن پایین ابتلا به آن، بیشتر است. البته علت ابتلا به فشار خون بارداری هنوز مشخص نیست، ولی نظریاتی وجود دارد که آن را به ترشح مواد جفتی مرتبط میکند. در بارداری دو یا چندقلویی میزان ترشح این مواد، به دلیل توده جفتی بزرگتر، بیشتر است و این میتواند توجیهکننده علت خطر بیشتر ابتلا به فشارخون بارداری در بارداریهای چندقلویی باشد.
وهابی گفت: عارضه مهم دیگر خطر زایمان زودرس به صورت خودبهخود، به عللی مثل پارگی کیسه آب، یا با مداخله پزشکی، به عللی مثل وجود خطر برای سلامت مادر، است. زایمان زودرس میتواند باعث بروز خطر برای جنینها یا ناتوانیهای آتی برای نوزادان شود.
وی در ادامه به مخاطرات زایمان در بارداری چندقلویی اشاره کرد و افزود: عوارض زایمانی نیز در بارداری چندقلویی بیشتر است. میزان خونریزی دو برابر بارداری تکقلویی است، خطر زایمان اورژانسی به دلایلی مانند کنده شدن جفت بیشتر است و خطر ابتلا به مشکلات انعقادی نیز بیشتر است.
این متخصص زنان یادآور شد: بارداریهای چندقلویی جنین را هم تهدید میکنند. خطر سقط به ویژه در سه ماهه اول بارداری بیشتر است. احتمال از بین رفتن یکی از قلها در طول بارداری، به دلایل نامعلوم، بیشتر است. خطر وزن کم و مشکلات رشد هم در بارداری دو یا چندقلویی بیشتر است. این اختلالات را ما در بارداری دوقلویی همسان بیشتر میبینیم. دو قل ممکن است ارتباطات عروقی داشته باشند یا حتی یک قل از قل دیگر تغذیه کند و اختلاف وزن فاحش ایجاد شود. همچنین، خطر بروز انواع ناهنجاریهای جنینی، مانند ناهنجاری قلبی، در بارداری چندقلویی، بهویژه بارداری دوقلویی همسان، بیشتر است.
وهابی با اشاره به افزایش تمایل زوجها به بارداری چندقلویی گفت: این روزها بسیاری از زوجها دوست دارند که دوقلو باردار شوند. زیرا فکر میکنند خوب است که میتوانند با یک بارداری صاحب دو فرزند شوند. اما این فقط ظاهر ماجرا است. اگر زوجین از خطرات و عوارض بارداری دو یا چندقلویی برای مادر و جنین آگاه باشند، حتماً بارداری تکقلویی کمخطر را به بارداری دوقلویی پرخطر ترجیح خواهند داد.
عضو تیم تخصصی مرکز درمان ناباروری ابنسینا هدف از مراقبتهای بارداری را کاهش عوارض مادری و جنینی دانست و گفت: در بارداری دو یا چندقلویی ضرورت و میزان این مراقبتها بیشتر از بارداری تکقلویی است و بنابراین، به ویزیتها و سونوگرافیها بیشتری نیاز است. زیرا پزشک باید مواظب بروز عوارض بارداری باشد و مثلاً در سه ماهه نخست بررسی کند که آیا بارداری دوقلویی تکجفتی است یا دوجفتی. زیرا بارداری تک جفتی میتواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد. همچنین، باید بهطور مداوم وضعیت جنینها را از نظر وزنگیری و رشد و بروز ناهنجاریها بررسی کرد. بنابراین طبق صلاحدید پزشک، ممکن است تعداد ویزیتها بیشتر و فواصل آنها کمتر از بارداری تکقلویی باشد.
این متخصص زنان درباره تغذیه در بارداری چندقلویی گفت: مادرانی که دوقلو یا چندقلو باردار میشوند ممکن است فکر کنند که باید بیشتر غذا بخورند یا مواد قندی بیشتری مصرف کنند. این تصور اشتباه است.
وی افزود: نکته مهم در تغذیه دریافت گروههای مختلف مواد غذایی به میزان کافی است. البته خانمهای دارای وزن نرمال، یعنی دارای شاخص توده بدنی بین ۲۰ تا ۲۵، میتوانند در بارداری دو یا چندقلویی بین ۱۶ تا ۲۴ کیلوگرم افزایش وزن داشته باشند، اما اگر خانمی خودش اضافهوزن دارد، باید مراقب افزایش وزن خود در دوران بارداری باشد. به طور کلی توصیه میشود که تغذیه خانمهای باردار روزانه شامل ۴۰ درصد کربوهیدرات، ۴۰ درصد چربی و ۲۰ درصد پروتئین باشد که باید در وعدههای متعدد و از مواد غذایی متنوع و سالم دریافت شوند.
وهابی درباره راههای جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی یا چندقلویی، گفت: متاسفانه این عارضه جزو خطرات جدی این نوع بارداریها است و علت آن میتواند اتساع رحم، انقباضات رحمی و پارگی کیسه آب باشد.
وی ادامه داد: در بارداری دوقلویی حتی در تجویز دارو نیز محدودیتهای بیشتری داریم و بنابراین، چارهای جز مراقبت و کنترل بیشتر خانم باردار نداریم. اما در بارداری چندقلویی که خانم با نارسایی دهانه رحم مواجه است، میتوانیم با سونوگرافی منظم و مداوم، طول سرویکس را اندازهگیری کنیم و زمانی که از محدود نرمال کوتاهتر شد و خطر زایمان زودرس پیش آمد، با انجام سرکلاژ یا دوختن دهانه رحم، این خطر را کاهش دهیم. البته حتی سرکلاژ نیز در بارداری چندقلویی باید با احتیاط بیشتر و فقط در موارد ضروری انجام شود، در غیر این صورت میتواند عوارض بیشتری به همراه داشته باشد.
وهابی درباره امکانپذیر بودن زایمان طبیعی در این بارداریها، گفت: معمولاً در موارد اندک و خاص زایمان طبیعی در بارداری دوقلویی امکانپذیر است. اگر سر هر دو قل به سمت پایین باشد، متخصص زنان هنگام زایمان حضور داشته باشد، یک فرد مجرب همۀ مراحل زایمان را انجام دهد و اتاق عمل هم برای موارد اضطراری و انجام سزارین در دسترس و آماده باشد، ممکن است به صورت طبیعی زایمان انجام شود.
وی با اشاره به راههای جلوگیری از عوارض بارداری چندقلویی، گفت: اگر بارداری سهقلویی یا بیشتر داشته باشیم، میتوانیم از عمل ریداکشن یا کاهش انتخابی جنین استفاده کنیم. یعنی پس از غربالگری اولیه که در هفتههای یازدهم تا سیزدهم بارداری انجام میشود، جنین یا جنینهای مشکوک به داشتن ناهنجاری یا جنینهای کوچکتر انتخاب و حذف میشوند تا جنینهای دیگر بتوانند بهتر رشد کنند و سالم بمانند.
این متخصص زنان در پایان با اشاره به باورهای نادرست درباره مراقبتهای بارداری، اظهارداشت: لازم نیست که خانمهای باردار، چه بارداری ناشی از آی وی اف یا بارداری دوقلویی، در دوران بارداری مدام استراحت کنند و بیشتر از حد نیاز غذا بخورند. مثلاً در سه ماهه نخست اصلاً لازم نیست مادر وزن اضافه کند، به ویژه اگر از قبل اضافهوزن داشته باشد و در طول بارداری هم باید رژیم غذایی کافی، متعادل و متنوع داشته باشد. بنابراین، نباید پرخوری کنند و یا اطرافیان آنها را به مصرف بیش از حد مواد غذایی وادار کنند. همچنین، اگرچه در بارداری دو یا چندقلویی توصیه میشود که خانم کمتر فعالیت کند، اما این به معنی استراحت مطلق نیست، زیرا نداشتن تحرک میتواند باعث ایجاد عوارضی مثل مشکلات انعقادی شود.