برچسب: سفر

  • ضریب پایین اشغال اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی خراسان رضوی در ایام نوروز

    ضریب پایین اشغال اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی خراسان رضوی در ایام نوروز

    ضریب پایین اشغال اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی خراسان رضوی در ایام نوروز

    ایسنا/خراسان رضوی دبیر جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران با اشاره به وضعیت نابسامان تاسیسات گردشگری در سراسر استان، گفت: در ایام سفرهای نوروزی درصد اشغال اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی استان، کمتر از ۱۰درصد برآورد می‌شود.

    صادق کاظمیان در گفت‌وگو با ایسنا ضمن انتقاد از مشخص نبودن وضعیت سفر در نوروز ۱۴۰۰، اظهار کرد: متأسفانه به علت نبود برنامه‌ریزی دقیق تا آخرین روزهای اسفند ماه و ابهام در برنامه سفرها، عملا سفر به معنای استفاده از تأسیسات گردشگری دارای مجوز از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مانند اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی، هتل‌ها و دفاتر خدمات مسافرتی عدد بسیار پایینی بود؛ بنابراین آمارها نشان دهنده این بود که استقبال از تأسیسات گردشگری در سال ۱۴۰۰ وضعیت خوبی نداشته است.

    وی افزود: برآورد ما این است که میزان استقبال از اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی استان، نزدیک به ۱۰ درصد بوده است. همچنین معتقدم دلیل این میزان کم استقبال از اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی، ابهام در برنامه‌ریزی‌های ستاد ملی مبارزه با کرونا برای موضوع سفر بوده است.

    دبیر جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران ادامه داد: با این‌حال باید توجه داشت که حتی با این میزان اشغال اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی، باز هم متأسفانه پس از شیوع گسترده ویروس کرونا در کشور و اعلام رسمی خیز چهارم بیماری، صنعت گردشگری مورد هجوم قرار گرفته است .

    کاظمیان با بیان این‌که قرار بود در ایام نوروز مسافران فقط از تأسیسات رسمی گردشگری استفاده کنند، خاطرنشان کرد: این‌که یک خانواده با خودرو شخصی خود به شهر و روستای دیگری سفر کند و در آن شهر یا روستا، در مراکز غیر مجاز اقامت داشته باشد، غذا بخورد و تفریح کند، اگر ذیل مجموعه تأسیسات گردشگری نباشد نه تنها هیچ تأثیر مثبتی بر صنعت گردشگری ندارد بلکه می‌تواند زیان‌بار هم باشد.

    درصد اشغال بالای خانه‌های اجاره‌ای در ایام نوروز

    وی گفت: آمارهای موجود از سطح نشان‌دهنده این است که در بسیاری از استان‌ها، اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی ضریب اشغال بسیار پایینی داشته‌ و عملا نیمه تعطیل بوده‌اند، در حالی‌که خانه‌های اجاره‌ای درصد اشغال بسیار بالاتری داشتند.

    دبیر جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران اضافه کرد: با این توضیحات، صرفا همین که مردم سفر بروند را نمی‌توان به‌ عنوان  صنعت گردشگری درنظر گرفت و درواقع زمانی می‌توانیم بگوییم صنعت گردشگری رونق پیدا کرده است که سفرها در ذیل مجموعه تأسیسات گردشگری دارای مجوز انجام شود.

    کاظمیان با اشاره به وضعیت نابسامان صنعت گردشگری کشور، تصریح کرد: درچنین شرایطی نه تنها مراکز اقامتی منفعتی از محل سفرهای نوروزی امسال نبرده‌اند، بلکه درحال حاضر انگشت اتهام به سمت صنعت گردشگری گرفته شده است. درحالیکه در بازدیدهای بسیاری که قبل و بعد از نوروز توسط اداره‌کل میراث فرهنگی استان خراسان و تشکل جامعه حرفه‌ای اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی استان انجام شد، میزان رعایت پروتکل‌های بهداشتی در اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی سراسر استان در سطح قابل قبولی بود و هیچ گزارشی از مسافران و حتی وزارت بهداشت مبنی بر عدم رعایت پروتکل‌های بهداشتی دریافت نکرده‌ایم.

    وی ادامه داد: افزایش آمار مبتلایان به کرونا  نشان‌دهنده این امر است که افراد پیش از تعطیلات مبتلا به بیماری بوده‌اند که عوامل مختلفی از جمله، صف مرغ، ازدحام در ناوگان حمل ونقل عمومی، مترو، ادارات و بانک‌ها در پایان سال و نیز خریدهای نوروزی همه می‌تواند در شیوع تصاعدی کرونا موثر بوده باشد.

    دبیر جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران با گلایه از سخنان معاون وزیر بهداشت، گفت: ستاد ملی مبارزه با کرونا باید درنظر داشته باشد که صنعت گردشگری در تمام کشورهای درگیر با بیماری کرونا مورد حمایت دولت واقع شده است، اما متاسفانه در ایران یکی از معاونان وزارت بهداشت از عبارت «صنعت گردشگری دندان روی جگر بگذارد» استفاده کرده است.

    تعطیلی مکرر، امکان بازپرداخت تسهیلات را به اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی نمی‌دهد

    کاظمیان با اشاره به همکاری سازنده تأسیسات گردشگری با ستاد ملی مبارزه با کرونا، بیان کرد: در سراسر دنیا اگر مجموعه گردشگری با متولیان بهداشت آن کشور همکاری می‌کند، از آن طرف هم حمایت‌های جدی از آن‌ها صورت می‌گیرد. اما در ایران دو بسته حمایتی برای اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی درنظر گرفته شد که در مرحله اول درصد افرادی که توانستند از این تسهیلات استفاده کنند عددی نزدیک به صفر بوده است.

    وی اضافه کرد: همچنین در مرحله دوم هم مجموعه‌های کمی موفق به دریافت این حمایت‌ها شدند؛ چرا که تسهیلات، با دوره تنفس کوتاه و بهره نسبتا بالایی ارائه می‌شود و اقامت‌گاه‌هایی که اکثر روزهای سال تعطیل بوده‌اند، امکان بازپرداخت این تسهیلات را ندارند.

    فعالیت‌ اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی با رعایت حداکثری پروتکل‌ها ادامه دارد

    دبیر جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران خاطرنشان کرد: در ادامه نیز قرار بود وام‌های دریافتی اقامت‌گاه‌ها امهال شود، اما آمار تحقق این موضوع هم در اقامت‌گاه‌های استان خراسان رضوی بسیار ناچیز بوده است و علی رغم پیگیری استانداری و اداره‌کل، متاسفانه بانک‌ها همکاری لازم را نداشتند. همچنین قرار بر این بود که هزینه آب، برق و گاز از مجموعه تأسیسات گردشگری دریافت نشود اما متأسفانه این اتفاق هم رخ نداده است.کاظمیان ابراز کرد: با وجود این‌که اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی اکثرا در فضای باز هستند و معمولا محیط‌های آرام و خلوت دارند و غالبا توسط خانواده مدیر مجموعه اداره می‌شوند، کاملا از مهمان‌ها دلسوزانه پذیرایی می‌کنند تا محیط امنی برای سفرهای خانوادگی برای گردشگران ایجاد شود.

    وی در مورد فعالیت اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی در وضعیت قرمز شیوع کرونا، اظهار کرد: با قرارگرفتن تأسیسات گردشگری در گروه ۱ مشاغل ، فعالیت اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی با رعایت حداکثری پروتکل‌های بهداشتی ادامه خواهد داشت.

    انتهای پیام

  • ثبت بیش از ۴۴۰ هزار نفر شب اقامت در خراسان رضوی

    ثبت بیش از ۴۴۰ هزار نفر شب اقامت در خراسان رضوی

    ثبت بیش از ۴۴۰ هزار نفر شب اقامت در خراسان رضوی

    ایسنا/خراسان رضوی معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی گفت: از ۲۵ اسفند ۱۳۹۹ تا ۱۰ فروردین ماه سال جاری، ۴۴۷ هزار و ۹۰۹ نفر شب اقامت در استان ثبت شده است.

    یوسف بیدخوری در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص آمار شب اقامت‌های به ثبت رسیده در خراسان رضوی اظهار کرد: از این آمار ۳۹ درصد اقامت‌ها در هتل‌ها، ۲۱ درصد در هتل‌آپارتمان‌ها، ۲۴ درصد در میهمان‌پذیرها، ۱۱ درصد در خانه‌ مسافرهای رسمی، ۲ درصد در اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی و ۰.۶ درصد در مجتمع‌های گردشگری به ثبت رسیده است.

    معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی با تاکید بر رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی در مراکز اقامتی و تاسیسات گردشگری خراسان رضوی تصریح کرد: در راستای رعایت حقوق مسافران و رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی، بیش از ۳۰۰۰ بازدید و نظارت از مراکز اقامتی، رستوران‌ها، مراکز پذیرایی و بین‌راهی، دفاتر خدمات مسافرتی، کمپ‌ها، مهمانسراها، خانه‌ مسافرها و… به عمل آمده است.

    بیدخوری خاطرنشان کرد: از این میزان بازدید، ۲۹ فقره مورد تشویق قرار گرفته و ۲۱۶ مورد تذکر و ۴۷ مورد اخطار کتبی دریافت کردند که در پی آن ۱۸ مرکز اقامتی تعطیل و یا به حالت تعلیق درآمدند.

    وی ادامه داد: همچنین ۲۳ مورد شکایت واصله از مراکز اقامتی و دفاتر خدمات مسافرتی و تورها به دست ما رسیده ۵ مورد آن خاتمه یافته و مابقی آنان در حال رسیدگی است.

    انتهای پیام

  • گشایش بازار سوغات در گرو گشایش اقتصادی کشور است

    گشایش بازار سوغات در گرو گشایش اقتصادی کشور است

    گشایش بازار سوغات در گرو گشایش اقتصادی کشور است

    ایسنا/خراسان رضوی عضو هیات علمی گروه جامعه‌شناسی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی گفت: شرایط اقتصادی کشور، سفر و خرید سوغات را به کالایی لوکس تبدیل کرده و رهایی از این وضعیت و گشایش بازار سوغات وابسته به گشایش شرایط اقتصادی در سطح کلان کشور است.

    ندا رضوی‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا درخصوص مفهوم سوغات اظهار کرد: سوغات پیش‌تر به کالایی اطلاق می‌شد که به عنوان هدیه و رهاورد سفر برای بستگان و دوستان و آشنایان خریداری می‌شده است؛ اما امروز منظور از سوغات در متون پژوهشی کالایی است که گردشگر چه برای خودش و همراهانش، چه به عنوان هدیه، از مقصد خرید می‌کند. بدین معنا هر کالایی که گردشگر بتواند بخرد و با خود به مبدا ببرد سوغات تلقی می‌شود.

    وی ادامه داد: گردشگران و زائران در هر مقصد سفر با انگیزه‌های مختلفی به خرید می‌روند؛ بعضی افراد به عنوان یادگار سفر (یا تبرک در مقاصد مقدس) برای خود یا دیگران خرید می‌کنند، بعضی از آن‌ها اساسا از تجربه خرید، پرسه‌زنی در بازار، تماشای کالاها و مردم و مصرف فضاها لذت حسی می‌برند، بعضی دیگر نیز در سفر فرصت می‌یابند که خریدهای کاربردی و مورد نیازشان را انجام دهند، بعضی دیگر نیز کالاهایی را در سفر می‌خرند که فکر می‌کنند در آن مقصد خاص می‌توانند نوع اصیل و باکیفیت آن کالا را پیدا کنند (مانند زعفران و خشکبار در مشهد).

    عضو هیات علمی گروه جامعه‌شناسی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی افزود: در پژوهشی که ما در فروردین سال ۹۷ و در پژوهش دیگری که در سال‌های ۸۹ و ۹۰ انجام داده‌ایم، متوجه شدیم که زائران در مشهد بیشتر پوشاک، زیورآلات (نقره و گوهرسنگ ها)، مواد خوراکی (خشکبار، زعفران و ادویه، نقل و نبات)، اقلام متبرک (مهر، تسبیح، جانماز) و اسباب بازی خریداری می‌کنند.

    رضوی‌زاده بیان کرد: حدود ۶۰ درصد پاسخگویان در سال ۹۷ اظهار کردند که سعی می‌کنند در هزینه‌های دیگر (خوراک و اقامت) صرفه‌جویی کرده تا بتوانند بیشتر خرید کنند. علاوه بر این، اکثر زائران رضایت بالا یا نسبی از خریدشان را اعلام کردند که این نکته مطلوبیت خرید برای زائران در مشهد را نشان می‌دهد.

    وی خاطرنشان کرد: نکته قابل توجهی که در این خصوص وجود دارد این است که بخش قابل توجهی از زائرانی که به مشهد می‌آیند، درآمد بالایی ندارند. در پیمایش فروردین سال ۹۷ حدود ۴۰ درصد زائران درآمدی برابر یا کمتر از حداقل حقوق مصوب وزارت کار داشتند و باقی زائران هم درآمد خیلی بالاتری نداشتند. این موضوع ضرورت توجه به «بخش‌بندی بازار» سوغات مشهد را نشان می‌دهد. به این معنا که مشتری کم درآمد طبیعتا قدرت خرید محدودی دارد. داده‌های فوق در شرایطی به دست آمد که هنوز تورم کمرشکن سال‌های ۹۷-۹۹ حادث نشده بود. بدیهی است که قدرت خرید زائران در رونق بازار سوغات و جهت‌گیری بازار نقش کلیدی دارد.

    جهش ارزی می‌تواند فرصتی برای بازار کالاهای ایرانی باشد

    عضو هیات علمی گروه جامعه‌شناسی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی تصریح کرد: تا پیش از جهش ارزی سال ۹۷، بسیاری از کالاهای موجود در بازار از مبداء چین وارد می‌شد و در رقابت با کالای ایرانی از لحاظ قیمت و تنوع معمولا موفق‌تر بود. جهش ارزی از این بابت که قیمت کالای ایرانی را نسبت به کالای چینی در مرتبه پایین‌تری قرار می‌دهد، می‌تواند فرصتی برای بازار کالاهای ایرانی باشد، اما از سوی دیگر متأسفانه تورم قدرت خرید شهروندان ایرانی را به شدت کاهش داده است. تحریم‌ها و  ناکارآمدی‌ها موجب رشد اقتصادی منفی، تورم شدید و نرخ بالای بیکاری شده، شیوع کرونا در یک سال اخیر و پیامدهای اقتصادی آن نیز این مشکلات را تشدید کرده است.

    رضوی‌زاده عنوان کرد: این شرایط علاوه بر این که به طور کلی بر تعداد زائر/گردشگران ورودی مشهد تاثیر می‌گذارد، قدرت خرید آن‌ها را نیز به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ از این رو در حال حاضر، منطقی به نظر می‌رسد که گشایش در بازار سوغات وابستگی تام به گشایش اقتصادی در سطح کلان کشور دارد.

    وی ادامه داد: تولید سوغات متنوع و باکیفیت مستلزم سطحی از اطمینان نسبت به حضور مشتری (گردشگر) در بازار است. اما چنین اطمینانی با وضع اقتصادی موجود به چشم نمی خورد.

    عضو هیات علمی گروه جامعه‌شناسی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی تشریح کرد: طبیعی است که سرمایه‌گذاران، انگیزه و رغبتی به تولید سوغاتِ باکیفیت و نوآورانه نداشته باشند. در صورتی که سیاست‌های کلان کشور به بهبود اوضاع اقتصادی، بهبود وضع اشتغال، درآمد و قدرت خرید مردم منجر شود، بازار واکنش نشان می‌دهد و سرمایه‌گذاری برای تولید محصولات سوغات سودآور می‌شود و صنایع مرتبط توسعه می‌یابد.

    رضوی‌زاده افزود: در شرایطی که بخشی از جمعیت با بیکاری یا ناامنی شغلی جدی مواجه و بخش مزدبگیر هم در مقابل تورم زانو زده و در صف مرغ، روغن و شکر ایستاده است، سخن گفتن از رونق بازار سوغات واقعبینانه نیست؛ زیرا در چنین شرایطی برای بخش بزرگی از جمعیت، سفر و سوغات محصولات لوکسی تلقی می‌شوند.

    وی عنوان کرد: همچنین متاسفانه گردشگری ایران به شدت درونگرا است و باوجود مزیت‌های فراوان آن تقریبا بیرون از بازار بزرگ گردشگری بین‌المللی قرار گرفته و سهم ناچیزی از این بازار دارد. حتی ما از گردشگری مذهبی و زیارت بین‌المللی نیز سهم قابل توجهی نداریم، در حالی که این گونه سفر در جهان در دو دهه اخیر در حال رشد چشمگیر و سریعی بوده است. توسعه گردشگری بین‌المللی و حضور زائران و گردشگران خارجی می‌تواند بازار سوغات را توسعه دهد و به تبع آن اشتغال و ارزآوری از مسیر تولید محصولات سوغات رشد یابد و به این ترتیب رشد اقتصادی به همراه داشته باشد. اما توسعه گردشگری بین‌المللی نیز مستلزم اتخاذ سیاست‌های کلان مناسب در سطح ملی است.

    انتهای پیام

  • سفر به شهرهای قرمز و نارنجی ممنوع است/ سفر به بقیه شهرها با مراعات صددرصد پروتکل‌ها باشد

    سفر به شهرهای قرمز و نارنجی ممنوع است/ سفر به بقیه شهرها با مراعات صددرصد پروتکل‌ها باشد

    به‌گزارش میراث‌آریا به‌نقل از ایرنا، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی صبح امروز شنبه ۱۶ اسفند ۹۹ در جلسه ستاد ملی مقابله با ویروس کرونا با اعلام این خبر افزود: «ما اکنون با دو ویژگی مواجه هستیم؛ یکی اسفند پر جنب و جوش به ویژه در ۱۵ روز آخر و دیگری فرارسیدن عید نوروز. اسفند جنبش و جوش خاص خود را دارد و معروف به شب عید است و خرید و فعالیت مردم بیشتر می‌شود. رسومات مردم موجب تردد بیشتر می‌شود که علامت هشداردهنده‌ای برای ما است و اسفند با ماه‌های دیگر متفاوت است.»

    او با بیان اینکه در ۱۵ روز نخست فروردین هم تردد، رفت و آمدهای خانوادگی، ترددهای خانگی و سفر بیشتر می‌شود، خاطرنشان کرد: «از مردم خواهش می‌کنیم از سفر صرف‌نظر کنند. البته درک می‌کنیم آنها سال ۹۹ نتوانستند سفر کنند. قبلش هم ۲۵ استان سیلاب بود اما هرچه گفته می‌شود، به خاطر سلامت آن‌ها است.»

    نرفتن سفر حتما بهتر از رفتن به سفر است

    به گفته رئیس‌جمهوری، نرفتن سفر حتما بهتر از رفتن به سفر است اما اگر کسانی به هر دلیلی به سفر می‌روند حتما پروتکل‌ها را بیش از همیشه رعایت کنند وگرنه دچار موج چهارم می‌شویم که مشکلات زیادی برای فرهنگ، اقتصاد و زندگی اجتماعی و سلامت مردم ایجاد می‌کند.

    روحانی افزود: «ما امروز برای عید مصوب کردیم سفر برای برای شهرهای قرمز و نارنجی ممنوع است. کسی برنامه‌ریزی نکند، نیروی انتظامی و همه نیروها هم به قانون و مقرراتی که وضع‌شده عمل می‌کنند و مردم توجه کنند.»

    او اضافه کرد: «البته ما می‌دانیم یک بار روانی خاصی برای مردم است این یک سال و دو سال خانه‌نشینی‌ها، خستگی‌ها و  آثار روانی داشته است و برای بسیاری از کسب‌و‌کارها که یک سال است تقریبا به طور کامل تعطیل شده و فشارها زیاد است اما در عین حال اگر سفری انجام گیرد، حتما در شهرهای قرمز و نارنجی نباشد و بقیه جاها با مراعات صددرصد پروتکل باشد وگرنه ما سلامت خود و جامعه را به خطر انداختیم.»

    رئیس دولت تدبیر و امید در ادامه گفت: «ما نمی‌توانیم بگوییم که چون واکسن به بازار آمده است از این معضل عبور کردیم. حتی واکسن هم بیاید و تزریق را هم شروع کنیم زمان می‌برد، بنابراین باید پروتکل‌ها را ادامه دهیم. در واقع این سبک زندگی که به تدریج در این یک سال اتفاق افتاده یعنی ترددهای خانوادگی و دورهمی کم و یا قطع شود، از ماسک مرتب استفاده شود. دست‌ها مرتب شسته شود و سفرها مراعات شود و اگر کسی مبتلا است و همه کسانی که با او در تماس بودند، فوری احساس خطر کنند و تست بدهند، این سبک را باید ادامه دهیم.»

    رئیس جمهوری در بخش دیگری از سخنانش با تاکید بر لزوم رعایت پروتکل‌ها در ایام عید گفت: «مردم به دلیل اصرار نظام پزشکی و وزیر بهداشت که بارها تاکید کرده است عید امسال سفر را کنار بگذارید، به سفر نمی‌روند و حتی به شهرهای با وضعیت زرد و آبی هم نمی‌روند چرا که ما باید به فکر کادر درمان باشیم.»

    روحانی  از فضای مجازی و صدا و سیما خواست برای اوقات فراغت کسانی که به سفر نمی‌روند، برنامه‌سازی‌ کند به شکلی که مردم بتوانند در این ایام نفس راحتی بکشند.

    او افزود: «تقاضا می‌کنم در استان‌هایی که مقصد اصلی سفرها هستند مانند مشهدالرضا، استان‌های شمالی و جنوبی و شهرهای بزرگی مانند اصفهان و شیراز و … یک بسیج عمومی فوق‌العاده‌ای شکل بگیرد و مراقبت کنیم برای اینکه فاصله‌ها و پروتکل‌ها در کنار دریا، مناظر و جاهای دیدنی مراعات شود.»

    او افزود: «تقاضا می‌کنم در استان‌هایی که مقصد مسافران هستند استاندار، تیم پزشکی، سپاه، بسیج، نیروی انتظامی، هلال احمر و کسانی که در این زمینه فعال هستند و از آغاز تاکنون همکاری کرده‌اند باز هم مراقبت بیشتری انجام دهند تا عید و نوروز خوبی داشته باشیم.»

     

     

    اخبار اقتصادی

  • افتتاح ویدئو‌کنفرانسی ۲۰۶ پروژه گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران/ دکتر مونسان: انجام سفر در نوروز منوط به رعایت پروتکل‌های بهداشتی است

    افتتاح ویدئو‌کنفرانسی ۲۰۶ پروژه گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران/ دکتر مونسان: انجام سفر در نوروز منوط به رعایت پروتکل‌های بهداشتی است

    به‌گزارش خبرنگار میراث‌آریا، در این مراسم که عیسی فرهادی فرماندار تهران، پرهام جانفشان مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران و تعدادی از مدیران و مسئولان وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز حضور داشتند، دکتر علی‌اصغر مونسان هتل رایا را در خیابان نجات‌الهی تهران  افتتاح کرد و از محل آن هتل در مراسمی ۲۰۵ پروژه دیگر به‌صورت ویدئو‌کنفرانسی افتتاح شد.

    او پس از افتتاح این پروژه‌ها، به خیابان ولی‌عصر رفت و از هتل تازه تأسیس ولیعصر بازدید کرد.

    وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در بازدید از بخش‌های مختلف این هتل سه ستاره و در گفت‌و‌گو با سرمایه‌گذار و مالک هتل، بر حمایت همه‌جانبه دولت تدبیر و امید از سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری خبر داد.

    در خواست دکتر مونسان از مردم برای رعایت پروتکل‌های بهداشتی

    او در حاشیه این بازدید در جمع خبرنگاران با تأکید بر رعایت پروتکل‌های بهداشتی گفت: «به‌عنوان وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از مردم عزیزمان خواهش می‌کنم پروتکل‌های بهداشتی را رعایت کنند، خصوصا موضوع استفاده از ماسک را که همکاران ما در وزارت بهداشت بر آن تأکید دارند، به‌طور جدی مورد توجه قرار دهند.»

    دکتر مونسان بیان کرد: «تجمع‌ها و نیز برگزاری مراسم‌هایی مثل عروسی و عزا  اصلا به صلاح نیست. باید بتوانیم جلوی انتشار بیشتر این ویروس را بگیریم. اگر قرار است نوروزی داشته باشیم که در آن سفر انجام شود منوط به این است که پروتکل‌های بهداشتی از همین حالا و برای همیشه رعایت شود تا شاهد شیوع پیک چهارم کرونا در کشور نباشیم.»

    او سپس به برنامه‌ریزی‌ها برای سفرهای احتمالی نوروزی اشاره کرد و افزود: «در این خصوص جلسه‌ای را در کمیته امنیتی اجتماعی ستاد مقابله با کرونا برگزار کردیم و مفصل در این‌باره صحبت شده است. یک سال است که از شیوع این ویروس می‌گذرد و تأثیراتی را روی گردشگری گذاشته است. به همین خاطر در این خصوص در آن جلسه مفصل بحث شد که درباره نوروز و سفرهای احتمالی نوروزی چگونه باید برنامه‌ریزی کنیم.»

    پروتکل‌های بهداشتی در حوزه گردشگری رعایت می‌شود

    وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ادامه داد: «خوشبختانه پروتکل‌های دقیق بهداشتی در حوزه گردشگری انجام می‌شود، وزارت بهداشت درباره سفرهای مدیریت شده که تحت نظارت ما انجام می‌شود نگرانی ندارد، آنچه که مورد نگرانی آن‌هاست سفرهای انبوهی است که خارج از ضابطه و بدون مدیریت انجام می‌شود. یعنی این که هرکسی با ماشین خود به سفر می‌رود و معلوم هم نیست در کجا اقامت می‌کند؟ این موجب نگرانی است. البته اگر افراد با ماشین شخصی سفر بروند اما در مراکز اقامتی تحت نظارت ما اقامت کنند این نیز قابل قبول است و نگرانی در این خصوص کمتر است.»

    او اضافه کرد: «بنابر‌این در مدل اول سفرها یعنی سفرهایی که با تور و تحت نظارت ما انجام می‌شود و در مدل دوم که با تور نیست اما اقامت در مراکز اقامتی تحت نظارت این وزارتخانه انجام می‌شود، کمتر نگرانی داریم و تحت کنترل است. نگرانی ما و وزارت بهداشت برای نوع سوم سفر یعنی سفرهای انبوه و مدیریت نشده است.»

    تمام تلاش‌ها برای حفظ جان مردم است

    دکتر مونسان در ادامه با تأکید بر سلامتی مردم و حفظ جان آن‌ها، عنوان کرد: «یک سال است که مردم سفر نرفته‌اند اما همه تلاش ما برای جان مردم است. درخواستم از مردم عزیزمان این است که با وزارت بهداشت همکاری شود و سفرها حتما با رعایت پروتکل‌های بهداشتی باشد. خصوصا در سفرهای احتمالی در نوروز حتما باید به دستورالعمل‌های وزارت بهداشت توجه جدی کرد. البته به استانداران سراسر کشور اعلام شده که امسال کمپ‌های گردشگری نخواهیم داشت. چادر‌زدن در هیچ نقطه‌ای از کشور مجاز نیست. اگر همه به هم کمک کنیم از همین حالا می‌توانیم جلوی شیوع موج چهارم کرونا را بگیریم.»

    هتل‌های ۵ ستاره تهران افزایش پیدا می‌کند

    او سپس به پروژه‌های افتتاحیه امروز در استان تهران  اشاره کرد و گفت: «این استان به لحاظ موقعیت سیاسی و تجاری نیاز به اقامتگاه‌ها با ستاره‌های مختلف دارد. نیاز تهران اکنون بیشتر به اقامتگاه‌هایی با ستاره‌های بالا است. دو هتل ۵ ستاره در تهران در دولت دوازدهم افتتاح شده و تا پایان فروردین ۱۴۰۰ نیز یک هتل ۵ ستاره دیگر افتتاح خواهد شد.»

    وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، یادآور شد: «در دولت دوازدهم قرار شد به تدریج در استان تهران اقامتگاه‌های بوم‌گردی احداث شود که خوشبختانه این اتفاق افتاده است و امروز نیز یک  اقامتگاه بوم‌گردی در استان تهران افتتاح شد.»

    او اظهار کرد: «در کنار اقامتگاه‌های بوم‌گردی شکل جدیدی از اقامتگاه را در کشور داریم به‌نام بوتیک‌هتل که شروع آن با تهران بود که این شکل از اقامتگاه‌ها، استفاده بهینه از ظرفیت‌های حوزه گردشگری است و هوشمندانه کمبود اقامتگاه‌ها در شهرهای مختلف جبران می‌شود.»

    حذف گذرنامه بین ایران و ترکیه در حد پیشنهاد است

    دکتر مونسان در پاسخ به سؤال یکی دیگر از خبرنگاران درباره حذف گذرنامه بین گردشگران ایران و ترکیه، گفت: «در سفری که به ترکیه داشتیم آن‌ها تجربه‌ای را که با یکی از کشورهای همسایه داشتند، مطرح کردند و آن هم این است که علاوه بر لغو ویزا، پاسپورت را نیز حذف کرده‌اند، آن‌ها اعتقادشان بر این است که اگر این مدل را با ایران اجرایی کنند می‌تواند به تقویت گردشگری بین دو کشور کمک کند. اخیرا نیز این موضوع مجددا از سوی آن‌ها مطرح شده اما فعلا در حد پیشنهاد ترکیه به ما است به نظرم پیشنهاد بدی نیست باید این موضوع را با وزارت خارجه و دستگاه‌های امنیتی مطرح کنیم.»

    ۲۰۶ پروژه‌ای که امروز به‌صورت ویدئو‌کنفرانسی با حضور دکتر علی‌اصغر مونسان وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی افتتاح شد شامل چهار هتل، چهار هتل‌آپارتمان، یک اقامتگاه بوم‌گردی، یک واحد بوتیک‌هتل، دو مجتمع گردشگری، ۱۰ سفره‌خانه سنتی، ۳۷ دفتر خدمات مسافرتی است. همچنین ۲۲ گارگاه صنایع‌دستی گروهی و ۱۲۶ کارگاه صنایع‌دستی انفرادی آغاز به‌کار کردند.

    با افتتاح این پروژه‌ها برای ۹۳۶ نفر اشتغال ایجاد شده و در مجموع ۸۱۶ تخت به ظرفیت‌های اقامتی استان تهران اضافه شد.

     

    اخبار اقتصادی

  • سفر به این شهرهای شمالی ممنوع است

    سفر به این شهرهای شمالی ممنوع است

    اعتمادآنلاین| سرهنگ عین‌الله جهانی، معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور ناجا درباره شرایط و ضوابط فعلی برای سفر در کشور گفت: از ابتدای آذرماه امسال اعمال محدودیت تردد در شهرهای قرمز و نارنجی کرونایی به پلیس ابلاغ شد، بر اساس این طرح خروج خودروهای شخصی از شهرهای قرمز و نارنجی و ورود پلاک‌های غیربومی به این شهرها ممنوع شد.

     

    وی با بیان اینکه پلیس راهور مجری مصوبات ستادملی مقابله با کرونا است، گفت: با تغییر در وضعیت شهرها خوشبختانه بسیاری از شهرهای کشور از وضعیت قرمز و نارنجی خارج شده و به شرایط زرد و آبی وارد شدند، با این وجود همچنان محدودیت‌ها در مورد شهرهای قرمز و نارنجی ادامه دارد و پلیس برابر مصوبات از ورود پلاک‌های غیربومی به شهرهای قرمز و نارنجی و خروج خودروهای بومی از این شهرها جلوگیری خواهد کرد.

     

    جهانی با بیان اینکه بنابراعلام وزارت بهداشت، هفت شهرستان ساری، آمل، فریدونکنار، قائمشهر و نکا در استان مازندران و بندرگز و کردکوی در استان گلستان در وضعیت قرمز قرار دارند، گفت: ورود خودروهای با پلاک غیربومی به این استان‌ها ممنوع بوده و پلیس مانع آن خواهد شد.

     

    معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور ناجا ادامه داد: همچنین ۳۰ شهرستان نیز در وضعیت نارنجی قرار دارد که محدودیت ورود و خروج در مورد این استان‌ها نیز اعمال می‌شود.

     

    جهانی با بیان اینکه  بر اساس آخرین ابلاغ، تردد بین شهرهای زرد به زرد، زرد به آبی و آبی به زرد نیازی به مجوز تردد ندارد، گفت: اما همچنان محدودیت ها برای ورود به شهرهای قرمز و نارنجی و خروج از آنها با شرایط گفته شده، وجود دارد. 

     

    معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور ناجا درباره مبلغ جریمه در این مناطق نیز اظهارکرد: مبلغ جریمه یک میلیون تومان برای شهرهای دارای وضعیت قرمز و نیم میلیون تومان برای شهرهای دارای وضعیت نارنجی است.

     

    جهانی درباره محدودیت تردد شبانه نیز گفت: منع تردد شبانه در ساعات ۲۱ تا چهار بامداد در کل شهرهای قرمز، نارنجی، زرد و آبی ادامه خواهد داشت و خودروهای فاقد مجوز در ساعات ممنوعه تردد جریمه خواهند شد.

     

    وی در پایان از شهروندان خواست که با توجه به وضعیت کرونا و هشدار مسئولان همچنان از انجام سفرهای غیرضروری اجتناب کنند.

     

    منبع: ایسنا

     

    اخبار حوادث|

  • اجرای طرح مدیریت گردشگری در سایت‌های تاریخی

    اجرای طرح مدیریت گردشگری در سایت‌های تاریخی

    اجرای طرح مدیریت گردشگری در سایت‌های تاریخی

    به‌گزارش میراث‌آریا به‌نقل از مرکز روابط‌عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، ولی تیموری صبح امروز با حضور در وبینار «دوره آموزشی برای مدرسان راهنمایان گردشگری متخصص در پایگاه‌های میراث ‌جهانی» که با همکاری سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) و با حضور تسوتان تسوتکوفسکی سرپرست دفتر منطقه‌ای یونسکو در تهران، محمدحسن طالبیان معاون میراث‌فرهنگی و چند نفر از استادان متخصص این حوزه برگزار شد، اظهار کرد: «پیرو جلسه با معاون میراث‌فرهنگی، پیشنهاد داده‌ایم برای سایت‌های تاریخی و فرهنگی کشور طرح مدیریت گردشگری داشته باشیم. در تدوین برنامه برای محوطه‌ها و سایت‌های تاریخی  نیاز است با توجه به رویکردها و تجارب بین‌المللی، طرح مدیریتی از نظر گردشگری نیز تعریف و به اجرا گذاشته شود. این موضوع به زودی با همکاری معاونت میراث‌فرهنگی  و با هدف پیشبرد اصول توسعه گردشگری پایدار، عملیاتی خواهد شد.»

    او رویکرد اصلی وزارت در همه ابعاد و زنجیره صنعت گردشگری کشور را بر مبنای گردشگری پایدار و مسئولانه عنوان کرد و افزود: «همانطور که در تلاش هستیم تا در همه زوایای محیط‌زیستی، تاریخی، فرهنگی، جوامع محلی و غیره مسئولیت‌پذیر باشیم و صنعت گردشگری کشور را بر مبنای میزبانی مسئولانه و گردش مسئولانه بنا کنیم، در شرایط کنونی ناشی از بحران کرونا نیز کوشش کرده‌ایم تا سفر کاملا متعهدانه و مسئولانه اجرا شود.»

    معاون گردشگری با اشاره به این‌که محوریت وبینار مذکور مربوط به مدرسان راهنمایان گردشگری است، عنوان کرد: «وقتی گروهی گردشگر وارد سایت تاریخی یا فرهنگی می‌شوند راهنمایی که در کنارشان است، مهم‌ترین نقش را ایفا می‌کند. راهنمایان پیش‌قراول‌های این صنعت هستند. همکارانی که از نخستین لحظه تا پایان سفر در کنار گردشگران هستند، در نتیجه این انتظار می‌رود که آموزش لازم را دیده باشند و بتوانند سیاست‌ها و رویکردهای مربوط به توسعه پایدار گردشگری را در جوامع محلی عملیاتی کنند.»

    او با بیان این‌که تبیین مفاهیم توسعه پایدار آسیب‌شناسی شده و در نظام جامع آموزش گردشگری، نقاط قوت و ضعف این موضوع لحاظ شده است، گفت: «با توجه به اجرای نظام جامع آموزش گردشگری‌، مبحث آسیب‌شناسی آموزش راهنمایان نیز در دستور کار قرار گرفته است. به این منظور ضرورت تغییر در مفاهیم و به روزرسانی برخی از سرفصل‌ها در حال پیگیری و انجام است تا در دوره‌های باز‌آموزی ارائه و اعمال شود.»

    تیموری همچنین با اشاره به این‌که صنعت گردشگری وقتی می‌تواند مؤثر باشد و اهداف توسعه پایدار را دنبال کند که همه ما به‌عنوان حلقه‌های تأمین خدمات گردشگری با اصول و رویکرد توسعه پایدار آشنا باشیم و آن را اجرایی کنیم، افزود: «اکنون که در شرایط خاص کرونا هستیم و همه دست‌اندرکاران صنعت گردشگری در داخل و خارج از کشور از این فرصت به‌عنوان بازنگری و بازبینی فرآیندهای گذشته یاد می‌کنند، ما نیز  در تلاش هستیم تا به نحو احسن بتوانیم با بازنگری در سیاست‌ها و برنامه‌های موجود، ضعف‌ها را شناسایی کنیم و با عزمی راسخ‌تر و نگاهی کارشناسانه‌تر به سوی گردشگری پایدار و مسئولانه حرکت کنیم.»

    او یادآور شد: «درصنعت گردشگری کشور بیش از هر زمان دیگری نگاه گردشگری تخصصی مورد توجه و پیگری است، این نگاه و رویکرد گردشگری تخصصی ما را از گردشگری انبوه که آسیب‌ها و نواقص خاص خود را به همراه دارد، بر حذر می‌دارد.»

    معاون گردشگری کشور اعلام کرد: «در حال حاضر با همکاری دفتر منطقه‌ای یونسکو در تهران، برنامه ملی توسعه گردشگری در حال بازنگری است و در این پروژه نیز تلاش شده است تا طبق چارچوب اصول توسعه پایدار اقدام و حتی از مشاوری با دانش به‌روز و تخصصی در این زمینه استفاده شود.»

    او ضمن تشکر از حاضران در این وبینار، نسبت به عملیاتی شدن اقدامات جمهوری اسلامی ایران در حوزه صنعت گردشگری به منظور تحقق اصول توسعه پایدار ابراز امیدواری کرد.

     

    اخبار اقتصادی

    |بلیط اتوبوس , بلیط هواپیما , بلیط قطار | خرید شارژ , خبر فوری , درج آگهی رایگان

  • سفرهای سران قوا تشریفاتی نباشد

    سفرهای سران قوا تشریفاتی نباشد

    سفرهای سران قوا تشریفاتی نباشد

     

    سفرهای سران سه قوه به شهرستان‌ها و استان‌ها که از زمان احمدی‌نژاد باب شد، اگر ماحصلش عدالت و رفع تبعیض باشد، حیاتی و الا تشریفاتی است. مگر نه این که در مجلس در رابطه با اعتبارات تصمیم گیری می‌شود؟ در این اعتبارات، سهم هر استان مشخص می‌شود. این که واقعا این اعتبارات به مردم تعلق بگیرد و در راه عمران و آبادانی خرج شود، سفر سران قوا به استان‌ها برای شنیدن صدای مردم و برقراری عدالت و در راستای همان اعتبارات باشد، لازم است و گرنه تنها هزینه‌ای برای کشور ایجاد می‌کنند.

    همین سفری که رئیس یک قوه می‌کند، مقدار زیادی هزینه بر عهده کشور می‌گذارد. اگر که قرار باشد این سفرها بی‌نتیجه بوده و در جهت تحقق عدالت نباشد،هیچ ارزشی ندارد. بنابراین، باید کارهای اساسی را در مرکز انجام دهیم و مسئولان مقداری از وقتشان را برای دیدار با مردم بگذارند.

    تا وقتی که تبعیض، اختلاف طبقاتی، بیکاری، فقر، تورم و … در کشور رواج داشته باشد، این سفرها هیچ تاثیر عمده‌ای جز این که مسئولان بگویند ما فلان جا رفتیم، ندارد.

    همه مسئولان علی الخصوص سران سه قوه باید برقراری عدالت و رفع تبعیض را در دستور کار خود قرار دهند و گرنه این بازدیدها ارزش آن چنانی ندارند.

    اگر این سفرها جنبه تشریفاتی داشته باشند و مردم خبری از رفع تبعیض نبینند، جز بدبینی حاصلی برای مردم ندارد. مردم می‌گویند که اگر رئیس فلان قوه بیاید، مشکلات ما حل می‌شود و هنگامی که این مشکل حل نشوند، طبیعتا بدبین می شوند.

    * نماینده  سابق مردم پاکدشت در مجلس

    ۲۷۲۱۵

     

    اخبار سیاسی | بلیط اتوبوس , بلیط هواپیما , بلیط قطار | خرید شارژ , خبر فوری , درج آگهی رایگان

  • روایت‌ سفرنامه‌نویسان از آیین‌های عزای حسینی در ایران

    روایت‌ سفرنامه‌نویسان از آیین‌های عزای حسینی در ایران

    روایت‌ سفرنامه‌نویسان از آیین‌های عزای حسینی در ایران
    روایت‌ سفرنامه‌نویسان از آیین‌های عزای حسینی در ایران

    ایسنا/خراسان رضوی برگزاری مراسم و آیین‌های مذهبی از دیرباز یکی از عوامل مورد توجه خارجیان بوده و آشنایی با مراسم مذهبی و نحوه برگزاری آن در کنار تهیه گزارش از فعالیت‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی ایران برای گردشگران خارجی از اهمیت بالایی برخوردار بوده است.

    با توجه به تمایل ثبت مراسم‌های مذهبی و تعزیه‌ها توسط جهانگردان خارجی، پای ایران از زمان صفویان به سفرنامه‌های خارجیان باز شد، البته به تصویر کشیدن تعزیه‌ها و مراسم آیینی محرم تنها دلیل سفر سیاحان خارجی به ایران نبود؛ آن‌ها در سفر خود به ایران و اقامت چندماهه یا چندساله در کنار ثبت فعالیت‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی به ثبت فرهنگ و انواع مراسم ایرانی که تعزیه و آیین‌های عزا در محرم یکی از آن‌هاست علاقه خاصی نشان می‌دادند.

    سفرنامه‌ها از این جهت که تمام زوایا و مسائل یک فرهنگ را مورد توجه قرار می‌دهند و مطالب آن‌ها اختصاصی نویسنده آن و از نگاه او بوده است و در کتاب دیگری نمی‌توان آن مطالب را پیدا کرد بسیار مورد توجه قرار می‌گیرند. از آن‌جایی که تاریخ‌نگاران ایرانی بیشتر به شرح جنگ‌ها و فتوحات نظامی شاهان و سلاطین می‌پرداختند، مسائلی چون آداب و رسوم، اخلاقیات عامه مردم و مواردی از این دست مورد غفلت واقع می‌شد؛ این مساله اما در سفرنامه‌های سیاحان خارجی و گردشگران علاقه‌مند به ایران که بیشتر به شرح احوال مردم و خصوصیات زندگی عامه می‌پرداختند، کمی تا قسمتی جبران شد.

    با این حال، نباید تنها آثار سفرنامه‌نویسان منبع اصلی برای ارجاع باشد؛ زیرا در نوشتارهای آن‌ها نیز به دلیل نداشتن اطلاعات کافی، اقامت کوتاه در کشور، آشنا نبودن با زبان فارسی و پیش‌داوری اشتباهات شایعی وجود دارد.

    حال قصد داریم مراسم عزاداری عاشورا و تعزیه‌خوانی‌هایی که در دوره‌های گذشته ایران برگزار می‌شده و در چند مورد از سفرنامه‌های سیاحان خارجی به آن‌ها اشاره شده است، معرفی کنیم.

    یکی از سفرنامه‌ها متعلق به «نوبویوشی فوروکاوا» است که همراه با یک هیات هفت نفره به دستور وزیر دارایی ژاپن برای گسترش روابط بازرگانی با کشورهای آسیایی به ایران سفر کرد. این سفرنامه حاصل گزارش‌هایی از سفر ۱۵۲ روزه این هیات از بوشهر به تهران در زمان قاجاریه است.

    فوروکاوا در سفرنامه خود از ایجاد دسته‌های سینه‌زنی نوشته است: «اقامتم در مازندران اتفاقا مصادف با این ایام بود و دیدم که در مدت این ۱۰ روز مردم چنان که گویی از خود بی‌خود شده‌اند، هر چند ۱۰ نفر از بزرگسالان و بچه‌ها دسته‌ای به راه انداخته، چیزی را که مانند نیزه بود، بالا می‌برند که به آن علامت می‌گویند. این علامت را با چراغ و هر چیزی که نذر شده است، آراسته و آن را به همراه این آویزه‌ها برمی‌دارند و در کوچه‌ها و خیابان‌های شهر می‌برند و مردم که به همراه این علامت هستند با صدای بلند همسرایی می‌کنند».

    وی هم‌چنین نوشته است: «می‌گویند که شبیه‌خوان‌ها اجرت نمی‌گیرند و مردم نیز لباس‌های فاخرشان را به ایشان امانت می‌دهند تا تعزیه را با شکوه و عظمت برگزار کنند. در محوطه باغ شاهی، عمارت بزرگی هست به شکل گرد که معمولا فقط تیرهای سقفش را از دور می‌بینیم. اما در ایام عزاداری عاشورا بر تیرهای سقف چادر سفید می‌کشند و داخل عمارت را با چند ده‌هزار چراغ روشن می‌کنند و در آن‌جا روضه‌خوان معتبری به منبر می‌رود …».

    سفرنامه «ایران و ایرانیان» توسط ادوارد پولاک از ماجراهای ایران در زمان حضور امیرکبیر که پولاک را برای تدریس در دارالفنون دعوت کرده بود، گفته است. در سفرنامه پولاک اطلاعات خاص و منحصر به فردی درباره آداب و رسوم مردم قاجار ارائه شده که یکی از این آداب و رسوم برگزاری مراسم عزا و تعزیه‌خوانی است.

    ادوارد پولاک اتریشی در مورد ایام محرم می‌نویسد:

    «ایام عاشورا (ده روز اول ماه محرم) را می‌توان جزو روزهای رسمی به حساب آورد. در این روزها، مراسم تعزیه شبیه به یاد شهادت آل علی در کربلا برپا می‌شود. عزای عمومی و سراسری در مملکت است. همه لباس سیاه در بر می‌کنند، دسته‌ها در شهرها به راه می‌افتند و با آهنگ‌های غم‌انگیز که ترجیع آن «آی حسین، آی حسین» است بر رنج‌های این سلطان شهیدان اشک می‌ریزند».

    «… وقتی ترجیع خوانده می‌شود، کودکان از جا می‌جهند و دو حلقه‌ چوبی را به صورت موزون بر یکدیگر می‌زنند. بزرگ‌ترها هم با آنکه سینه‌شان کبود شده، با کف دست بر سینه می‌کوبند به طوری که صدای آن تا فاصله‌ای دور به گوش می‌رسد. بعضی‌ها که از کابل و کشمیر به تهران آمده‌اند، حتی زنجیر به سینه می‌زنند. یکنواختی آهنگ، صدای گنگ ضربات کف دست به سینه و برخورد حلقه‌های چوبی و جرنگ جرنگ زنجیرها تا مدت‌ها پس از نیمه‌شب در خیابان‌ها به نحوی غم‌انگیز طنین‌افکن می‌شود».

    «در بسیاری از میدان‌های عمومی شهرها تکیه وجود دارد که بر اثر موقوفات مذهبی ایجاد شده و نگهداری می‌شوند. در وسط فضایی محصور، صفه‌ای هست که به عنوان صحنه برای برگزار کردن مراسم تعزیه به کار می‌رود. در روزهایی که مراسم برپا می‌شود، چادری را سقف آن صفه می‌کنند. دیوارهای تکیه را با چیت گلدار و شال می‌آرایند. ظروف چینی گران‌قیمت، لیوان‌های کریستال اروپایی، شمعدان‌ها و غیره چشم را خیره می‌کند».

    «پیترو دلاواله» نیز سیاح ایتالیایی است که در دوره حکومت شاه عباس به ایران سفر کرده و شاهد برگزاری مراسم عزاداری و تعزیه‌خوانی شیعیان در اصفهان بوده است.

    او در مورد ایام عاشورا می‎نویسد:

    «ایرانیان تمام این مدت را به‌طور مداوم سوگواری می‌کنند و ضمن تظاهرات عمومیِ عظیم، برای پایان غم‌انگیز زندگی حسین بن‌علی، فرزند فاطمه زهرا، یگانه دختر پیامبر اسلام که در نظر همه مسلمانان مقدس ولی در نظر ایرانیان شیعی، امام بر حق نیز هست، به عزاداری مشغولند».

    «همه غمگین و مغموم به‌نظر می‌رسند و لباس عزاداری به رنگ سیاه، یعنی رنگی که در مواقع دیگر هیچ‌وقت مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، به تن می‌کنند. هیچ کس سر و ریش خود را نمی‌تراشد و به علاوه نه تنها از ارتکاب هرگونه گناه پرهیز می‌کند، بلکه خود را از هرگونه خوشی و تفریح نیز محروم می‌سازد… تمام این تظاهرات برای نشان دان مراتب سوگواری و غم و اندوه آنان در عزای امام حسین است».

    «… دورادور تابوت‌ها را با مخمل سیاه پوشانده بودند و روی هر تابوت، یک عمامه سبز و یک شمشیر گذاشته و سلاح‌هایی از اطراف آن آویخته بودند. این اشیاء را، روی طَبَق‌هایی چند، بر سر عده‌ای گذاشته بودند و به آهنگ سنج و کرنا حرکت می‌کردند».

    «اوژن فلاندن» باستان‌شناس از دیگر سیاحانی است که در زمان محمدشاه قاجار به اتفاق هموطن هنرمند خود به نام پاسکال به ایران سفر کرد و در کتاب «سفر به ایران» تجربه حضور خود در کشور را به رشته تحریر درآورد. فلاندن اولین‌بار سینه‌زنی پرهیجان مردم ایران را در آرامگاه حسین قزوینی به چشم می‌بیند و به توصیف مراسم عزاداری عمومی در تکیه‌ها و مساجد می‌پردازد.

    وی در مورد عزاداری‌های مردم ایران در آن زمان نوشته است:

    «عده‌ای با مشت سخت به سینه کوبیده و در نتیجه سایرین را برانگیخته، شورش در جمعیت و بازیگران برپا می‌نمودند… در مدت عزاداری عده‌ای از مقدسین در شهر به راه افتاده از اعماق وجود منقبت حسین(ع) و علی(ع) را می‌نمایند. برخی پابرهنه با چهره سیاه شده در کوچه‌ها دم از حسین(ع) می‌زنند و ادعا می‌کنند که تشنگی و گرما را بر خود هموار خواهند ساخت».

    «صحنه‌ای که بیش از همه نظر من را به خود جلب کرد، نبردی بود که میان خاندان و پیروان امام حسین(ع) و لشکریان یزید به نمایش درآمد. این صحنه آنچنان بر تماشاگران تأثیر می‌گذاشت که آدمی تصور می‌کرد شاهد نبردی حقیقی است. تعزیه به صورت شعرخوانی اجرا می‌شد و بازیگران شعرها را با آهنگ و حالات و حرکاتی می‌خوانند که در مردم شور و هیجان ایجاد می‌کرد».

    سفرنامه «سفر به شمال ایران» نیز توسط ساموئل گوتلیب گملین آلمانی نوشته شده است که برای پیگیری طرح علمی در مورد گیاهان، جانوران و… به همراه چندتن از دانشجویانش به ایران سفر کرده بود.

    گوتلیب گملین در سفرش به رشت در مورد ایام عزاداری ایران نوشته است:

    «در هر محله، درِ خانه‌ها را با پارچه‌ سیاه می‌پوشانند و شب‌ها با مشعل و شمع در خیابان‌ها حرکت می‌کنند. هر محله با پرچم و علم خود حرکت می‌کند و آوازهایی می‌خوانند که برای این مراسم ساخته شده است. آنان با پای برهنه حرکت می‌کنند و به شدت بر سینه خود می‌زنند. آنان بارها نام پیامبر سوگوارشان را فرا می‌خوانند و در هر گوشه به دنبالش می‌گردند. در روزهای اول دسته‌های عزاداران فقط شب‌ها به راه می‌افتند. ولی روزهای آخر روز هم برپاست…».

    «… یک شیپور دسته را با پرچم‌ها همراهی می‌کند و یک یا دو اسب هم که به جواهرات آراسته‌اند به نشانه‌ اسب حسین در پیشاپیش دسته حرکت داده می‌شود. پسِ این گروه سینه‌زنان ظاهر می‌شوند که فریادشان را دو برابر بلندتر کرده‌اند و در پشت سر آنان اهالی محله شمع‌دردست در چند گروه حرکت می‌کنند. آن وسایلی که به یاد حسین در تکیه قرار داده شده بود همراه دسته حمل می‌شود. به این ترتیب دسته به سوی خانه‌ خان حرکت می‌کند. در آن‌جا نوحه می‌خوانند و گریه می‌کنند. شبیه مراسمی که در تکیه اجرا کرده بودند. از آن‌جا همه‌ خیابان‌های شهر را دور می‌زنند. چون اینک در رشت هشت محله وجود دارد هشت دسته است و چون هر دسته یک روز در شهر می‌گردد، هر روز در خیابان‌های شهر غوغاست».

    «کارستن نیبور» از دیگر سیاحانی بود که همراه با هیاتی دانمارکی برای انجام ماموریتی در حوزه هندسه به ایران سفر و سفرش را از جنوب ایران آغاز کرد. گفته‌ها و تجربیات نیبور از سفرش به ایران در کتابی به نام «سفرنامه نیبور» به چاپ رسیده است.

    نیبور شاهد مراسم عزاداری شیعیان مردم جنوب بوده و در این مورد نوشته است:

    «… در حالی که شیعه‌ها به سینه‌ خود می‌زدند و با ناله و زاری غم و اندوه خودشان را نشان می‌دادند و عده‌ زیادی حسین‌حسین‌گویان به‌شدت گریه می‌کردند. کسانی که نقش سپاه یزید و سردار او، شمر را بازی می‌کردند با شمشیرهای برهنه دور میدان می‌دویدند و چنین وانمود می‌کردند که پی کسی می‌گردند… نقش عباس، برادر حسین، که در کنار چشمه‌ای هر دو دست خود را از دست داده بود خیلی طبیعی اجرا شد. او لباسش را طوری پوشیده بود که آستین‌های بدون دست او از دو طرف آویزان بود و به تماشاچی این احساس دست می‌داد که او واقعاً دست‌هایش را از دست داده است. چون در جزیره‌ خارک اسب خیلی کم است و از شتر اصلاً خبری نیست بلندپایگان سوار بر اسب بودند و بقیه پیاده و چون بیشتر مردم جزیره‌ خارک فقیرند، لباس همه‌ بازیگران خیلی بد بود. اما این لباس‌ها طوری بودند که تماشاچی به‌راحتی می‌توانست یکی از سپاهان ۱۱۰۰ سال پیش اعراب را در میدان جنگ تجسم بکند. موزیک نظامی فقط از سنج تشکیل می‌شد که به‌شدت نواخته می‌شد. صدای سنج با صدای حسین‌حسین قیل‌وقالی را به وجود آورده بود».

    از دوران صفویه تا انقلاب اسلامی سفرنامه‌های زیادی در مورد آنچه سیاحان از عزاداری ایرانیان دیده بودند، به نگارش درآمده است. به واسطه تعداد زیاد سفرنامه‌های نوشته شده در این حوزه امکان معرفی تمام آن‌ها وجود نداشت و ما تنها به معرفی چند مورد از آن‌ها بسنده کردیم.

    منابع:

    سفرنامه فوروکاوا

    سفرنامه «ایران و ایرانیان»

    سفرنامه «سفر به ایران»

    سفرنامه «سفر به شمال ایران»

    سفرنامه کارستن نیبور

    سفرنامه پیترو دلاواله

     انتهای پیام

  • روایت‌ سفرنامه‌نویسان از آیین‌های عزای حسینی در ایران

    روایت‌ سفرنامه‌نویسان از آیین‌های عزای حسینی در ایران

    روایت‌ سفرنامه‌نویسان از آیین‌های عزای حسینی در ایران
    روایت‌ سفرنامه‌نویسان از آیین‌های عزای حسینی در ایران

    ایسنا/خراسان رضوی برگزاری مراسم و آیین‌های مذهبی از دیرباز یکی از عوامل مورد توجه خارجیان بوده و آشنایی با مراسم مذهبی و نحوه برگزاری آن در کنار تهیه گزارش از فعالیت‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی ایران برای گردشگران خارجی از اهمیت بالایی برخوردار بوده است.

    با توجه به تمایل ثبت مراسم‌های مذهبی و تعزیه‌ها توسط جهانگردان خارجی، پای ایران از زمان صفویان به سفرنامه‌های خارجیان باز شد، البته به تصویر کشیدن تعزیه‌ها و مراسم آیینی محرم تنها دلیل سفر سیاحان خارجی به ایران نبود؛ آن‌ها در سفر خود به ایران و اقامت چندماهه یا چندساله در کنار ثبت فعالیت‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی به ثبت فرهنگ و انواع مراسم ایرانی که تعزیه و آیین‌های عزا در محرم یکی از آن‌هاست علاقه خاصی نشان می‌دادند.

    سفرنامه‌ها از این جهت که تمام زوایا و مسائل یک فرهنگ را مورد توجه قرار می‌دهند و مطالب آن‌ها اختصاصی نویسنده آن و از نگاه او بوده است و در کتاب دیگری نمی‌توان آن مطالب را پیدا کرد بسیار مورد توجه قرار می‌گیرند. از آن‌جایی که تاریخ‌نگاران ایرانی بیشتر به شرح جنگ‌ها و فتوحات نظامی شاهان و سلاطین می‌پرداختند، مسائلی چون آداب و رسوم، اخلاقیات عامه مردم و مواردی از این دست مورد غفلت واقع می‌شد؛ این مساله اما در سفرنامه‌های سیاحان خارجی و گردشگران علاقه‌مند به ایران که بیشتر به شرح احوال مردم و خصوصیات زندگی عامه می‌پرداختند، کمی تا قسمتی جبران شد.

    با این حال، نباید تنها آثار سفرنامه‌نویسان منبع اصلی برای ارجاع باشد؛ زیرا در نوشتارهای آن‌ها نیز به دلیل نداشتن اطلاعات کافی، اقامت کوتاه در کشور، آشنا نبودن با زبان فارسی و پیش‌داوری اشتباهات شایعی وجود دارد.

    حال قصد داریم مراسم عزاداری عاشورا و تعزیه‌خوانی‌هایی که در دوره‌های گذشته ایران برگزار می‌شده و در چند مورد از سفرنامه‌های سیاحان خارجی به آن‌ها اشاره شده است، معرفی کنیم.

    یکی از سفرنامه‌ها متعلق به «نوبویوشی فوروکاوا» است که همراه با یک هیات هفت نفره به دستور وزیر دارایی ژاپن برای گسترش روابط بازرگانی با کشورهای آسیایی به ایران سفر کرد. این سفرنامه حاصل گزارش‌هایی از سفر ۱۵۲ روزه این هیات از بوشهر به تهران در زمان قاجاریه است.

    فوروکاوا در سفرنامه خود از ایجاد دسته‌های سینه‌زنی نوشته است: «اقامتم در مازندران اتفاقا مصادف با این ایام بود و دیدم که در مدت این ۱۰ روز مردم چنان که گویی از خود بی‌خود شده‌اند، هر چند ۱۰ نفر از بزرگسالان و بچه‌ها دسته‌ای به راه انداخته، چیزی را که مانند نیزه بود، بالا می‌برند که به آن علامت می‌گویند. این علامت را با چراغ و هر چیزی که نذر شده است، آراسته و آن را به همراه این آویزه‌ها برمی‌دارند و در کوچه‌ها و خیابان‌های شهر می‌برند و مردم که به همراه این علامت هستند با صدای بلند همسرایی می‌کنند».

    وی هم‌چنین نوشته است: «می‌گویند که شبیه‌خوان‌ها اجرت نمی‌گیرند و مردم نیز لباس‌های فاخرشان را به ایشان امانت می‌دهند تا تعزیه را با شکوه و عظمت برگزار کنند. در محوطه باغ شاهی، عمارت بزرگی هست به شکل گرد که معمولا فقط تیرهای سقفش را از دور می‌بینیم. اما در ایام عزاداری عاشورا بر تیرهای سقف چادر سفید می‌کشند و داخل عمارت را با چند ده‌هزار چراغ روشن می‌کنند و در آن‌جا روضه‌خوان معتبری به منبر می‌رود …».

    سفرنامه «ایران و ایرانیان» توسط ادوارد پولاک از ماجراهای ایران در زمان حضور امیرکبیر که پولاک را برای تدریس در دارالفنون دعوت کرده بود، گفته است. در سفرنامه پولاک اطلاعات خاص و منحصر به فردی درباره آداب و رسوم مردم قاجار ارائه شده که یکی از این آداب و رسوم برگزاری مراسم عزا و تعزیه‌خوانی است.

    ادوارد پولاک اتریشی در مورد ایام محرم می‌نویسد:

    «ایام عاشورا (ده روز اول ماه محرم) را می‌توان جزو روزهای رسمی به حساب آورد. در این روزها، مراسم تعزیه شبیه به یاد شهادت آل علی در کربلا برپا می‌شود. عزای عمومی و سراسری در مملکت است. همه لباس سیاه در بر می‌کنند، دسته‌ها در شهرها به راه می‌افتند و با آهنگ‌های غم‌انگیز که ترجیع آن «آی حسین، آی حسین» است بر رنج‌های این سلطان شهیدان اشک می‌ریزند».

    «… وقتی ترجیع خوانده می‌شود، کودکان از جا می‌جهند و دو حلقه‌ چوبی را به صورت موزون بر یکدیگر می‌زنند. بزرگ‌ترها هم با آنکه سینه‌شان کبود شده، با کف دست بر سینه می‌کوبند به طوری که صدای آن تا فاصله‌ای دور به گوش می‌رسد. بعضی‌ها که از کابل و کشمیر به تهران آمده‌اند، حتی زنجیر به سینه می‌زنند. یکنواختی آهنگ، صدای گنگ ضربات کف دست به سینه و برخورد حلقه‌های چوبی و جرنگ جرنگ زنجیرها تا مدت‌ها پس از نیمه‌شب در خیابان‌ها به نحوی غم‌انگیز طنین‌افکن می‌شود».

    «در بسیاری از میدان‌های عمومی شهرها تکیه وجود دارد که بر اثر موقوفات مذهبی ایجاد شده و نگهداری می‌شوند. در وسط فضایی محصور، صفه‌ای هست که به عنوان صحنه برای برگزار کردن مراسم تعزیه به کار می‌رود. در روزهایی که مراسم برپا می‌شود، چادری را سقف آن صفه می‌کنند. دیوارهای تکیه را با چیت گلدار و شال می‌آرایند. ظروف چینی گران‌قیمت، لیوان‌های کریستال اروپایی، شمعدان‌ها و غیره چشم را خیره می‌کند».

    «پیترو دلاواله» نیز سیاح ایتالیایی است که در دوره حکومت شاه عباس به ایران سفر کرده و شاهد برگزاری مراسم عزاداری و تعزیه‌خوانی شیعیان در اصفهان بوده است.

    او در مورد ایام عاشورا می‎نویسد:

    «ایرانیان تمام این مدت را به‌طور مداوم سوگواری می‌کنند و ضمن تظاهرات عمومیِ عظیم، برای پایان غم‌انگیز زندگی حسین بن‌علی، فرزند فاطمه زهرا، یگانه دختر پیامبر اسلام که در نظر همه مسلمانان مقدس ولی در نظر ایرانیان شیعی، امام بر حق نیز هست، به عزاداری مشغولند».

    «همه غمگین و مغموم به‌نظر می‌رسند و لباس عزاداری به رنگ سیاه، یعنی رنگی که در مواقع دیگر هیچ‌وقت مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، به تن می‌کنند. هیچ کس سر و ریش خود را نمی‌تراشد و به علاوه نه تنها از ارتکاب هرگونه گناه پرهیز می‌کند، بلکه خود را از هرگونه خوشی و تفریح نیز محروم می‌سازد… تمام این تظاهرات برای نشان دان مراتب سوگواری و غم و اندوه آنان در عزای امام حسین است».

    «… دورادور تابوت‌ها را با مخمل سیاه پوشانده بودند و روی هر تابوت، یک عمامه سبز و یک شمشیر گذاشته و سلاح‌هایی از اطراف آن آویخته بودند. این اشیاء را، روی طَبَق‌هایی چند، بر سر عده‌ای گذاشته بودند و به آهنگ سنج و کرنا حرکت می‌کردند».

    «اوژن فلاندن» باستان‌شناس از دیگر سیاحانی است که در زمان محمدشاه قاجار به اتفاق هموطن هنرمند خود به نام پاسکال به ایران سفر کرد و در کتاب «سفر به ایران» تجربه حضور خود در کشور را به رشته تحریر درآورد. فلاندن اولین‌بار سینه‌زنی پرهیجان مردم ایران را در آرامگاه حسین قزوینی به چشم می‌بیند و به توصیف مراسم عزاداری عمومی در تکیه‌ها و مساجد می‌پردازد.

    وی در مورد عزاداری‌های مردم ایران در آن زمان نوشته است:

    «عده‌ای با مشت سخت به سینه کوبیده و در نتیجه سایرین را برانگیخته، شورش در جمعیت و بازیگران برپا می‌نمودند… در مدت عزاداری عده‌ای از مقدسین در شهر به راه افتاده از اعماق وجود منقبت حسین(ع) و علی(ع) را می‌نمایند. برخی پابرهنه با چهره سیاه شده در کوچه‌ها دم از حسین(ع) می‌زنند و ادعا می‌کنند که تشنگی و گرما را بر خود هموار خواهند ساخت».

    «صحنه‌ای که بیش از همه نظر من را به خود جلب کرد، نبردی بود که میان خاندان و پیروان امام حسین(ع) و لشکریان یزید به نمایش درآمد. این صحنه آنچنان بر تماشاگران تأثیر می‌گذاشت که آدمی تصور می‌کرد شاهد نبردی حقیقی است. تعزیه به صورت شعرخوانی اجرا می‌شد و بازیگران شعرها را با آهنگ و حالات و حرکاتی می‌خوانند که در مردم شور و هیجان ایجاد می‌کرد».

    سفرنامه «سفر به شمال ایران» نیز توسط ساموئل گوتلیب گملین آلمانی نوشته شده است که برای پیگیری طرح علمی در مورد گیاهان، جانوران و… به همراه چندتن از دانشجویانش به ایران سفر کرده بود.

    گوتلیب گملین در سفرش به رشت در مورد ایام عزاداری ایران نوشته است:

    «در هر محله، درِ خانه‌ها را با پارچه‌ سیاه می‌پوشانند و شب‌ها با مشعل و شمع در خیابان‌ها حرکت می‌کنند. هر محله با پرچم و علم خود حرکت می‌کند و آوازهایی می‌خوانند که برای این مراسم ساخته شده است. آنان با پای برهنه حرکت می‌کنند و به شدت بر سینه خود می‌زنند. آنان بارها نام پیامبر سوگوارشان را فرا می‌خوانند و در هر گوشه به دنبالش می‌گردند. در روزهای اول دسته‌های عزاداران فقط شب‌ها به راه می‌افتند. ولی روزهای آخر روز هم برپاست…».

    «… یک شیپور دسته را با پرچم‌ها همراهی می‌کند و یک یا دو اسب هم که به جواهرات آراسته‌اند به نشانه‌ اسب حسین در پیشاپیش دسته حرکت داده می‌شود. پسِ این گروه سینه‌زنان ظاهر می‌شوند که فریادشان را دو برابر بلندتر کرده‌اند و در پشت سر آنان اهالی محله شمع‌دردست در چند گروه حرکت می‌کنند. آن وسایلی که به یاد حسین در تکیه قرار داده شده بود همراه دسته حمل می‌شود. به این ترتیب دسته به سوی خانه‌ خان حرکت می‌کند. در آن‌جا نوحه می‌خوانند و گریه می‌کنند. شبیه مراسمی که در تکیه اجرا کرده بودند. از آن‌جا همه‌ خیابان‌های شهر را دور می‌زنند. چون اینک در رشت هشت محله وجود دارد هشت دسته است و چون هر دسته یک روز در شهر می‌گردد، هر روز در خیابان‌های شهر غوغاست».

    «کارستن نیبور» از دیگر سیاحانی بود که همراه با هیاتی دانمارکی برای انجام ماموریتی در حوزه هندسه به ایران سفر و سفرش را از جنوب ایران آغاز کرد. گفته‌ها و تجربیات نیبور از سفرش به ایران در کتابی به نام «سفرنامه نیبور» به چاپ رسیده است.

    نیبور شاهد مراسم عزاداری شیعیان مردم جنوب بوده و در این مورد نوشته است:

    «… در حالی که شیعه‌ها به سینه‌ خود می‌زدند و با ناله و زاری غم و اندوه خودشان را نشان می‌دادند و عده‌ زیادی حسین‌حسین‌گویان به‌شدت گریه می‌کردند. کسانی که نقش سپاه یزید و سردار او، شمر را بازی می‌کردند با شمشیرهای برهنه دور میدان می‌دویدند و چنین وانمود می‌کردند که پی کسی می‌گردند… نقش عباس، برادر حسین، که در کنار چشمه‌ای هر دو دست خود را از دست داده بود خیلی طبیعی اجرا شد. او لباسش را طوری پوشیده بود که آستین‌های بدون دست او از دو طرف آویزان بود و به تماشاچی این احساس دست می‌داد که او واقعاً دست‌هایش را از دست داده است. چون در جزیره‌ خارک اسب خیلی کم است و از شتر اصلاً خبری نیست بلندپایگان سوار بر اسب بودند و بقیه پیاده و چون بیشتر مردم جزیره‌ خارک فقیرند، لباس همه‌ بازیگران خیلی بد بود. اما این لباس‌ها طوری بودند که تماشاچی به‌راحتی می‌توانست یکی از سپاهان ۱۱۰۰ سال پیش اعراب را در میدان جنگ تجسم بکند. موزیک نظامی فقط از سنج تشکیل می‌شد که به‌شدت نواخته می‌شد. صدای سنج با صدای حسین‌حسین قیل‌وقالی را به وجود آورده بود».

    از دوران صفویه تا انقلاب اسلامی سفرنامه‌های زیادی در مورد آنچه سیاحان از عزاداری ایرانیان دیده بودند، به نگارش درآمده است. به واسطه تعداد زیاد سفرنامه‌های نوشته شده در این حوزه امکان معرفی تمام آن‌ها وجود نداشت و ما تنها به معرفی چند مورد از آن‌ها بسنده کردیم.

    منابع:

    سفرنامه فوروکاوا

    سفرنامه «ایران و ایرانیان»

    سفرنامه «سفر به ایران»

    سفرنامه «سفر به شمال ایران»

    سفرنامه کارستن نیبور

    سفرنامه پیترو دلاواله

     انتهای پیام