به گزارش روز دوشنبه ایرنا، دانشمندان روس درپی یک تلاش و تحقیقات ۴۰ ساله سرانجام موفق شدند تلسکوپی را در اعماق دریاچه یخی و آب شیرین بایکال روسیه راه اندازی کنند که قادر است نوترینو ها را که آزادانه در همه جهان با سرعت نور در حال حرکتند ثبت و شناسایی کند.
را ه اندازی این تلسکوپ بزرگترین سازه در روسیه است که برای صید نوترینو ها به عنوان ذره های دست نیافتنی در جهان هستی در اعماق دریاچه بایکال ساخته شده است.
این پروژه که از زمان اتحاد جماهیر شوروی و از ۴۰ سال پیش آغاز شده بود، دو روز پیش راه اندازی شد و البته دانشمندان روس می گویند این تازه آغاز یک طرح عظیم در علم نحوم است.
نوترینو یک ذره ابتدایی بسیار سبک و فاقد بار است و تقریباً هیچ برهمکنشی ندارد. به تاخیر افتادن سرعت یا انحراف نوترینوها از مسیر مستقیم تقریباً غیرممکن است و به خاطر این ویژگی نوترینوها آزادانه در همه جهان، کهکشان و از میان ستارگان، سیارات و بدن ما عبور می کنند.
چگونه می توان چنین ذره ای دست نیافتنی را بدست آورد؟
بخش کوچکی از نوترینوها با هسته های اتمی برخورد می کنند و باعث واکنش های هسته ای می شوند، این وقایع با ردیاب های تلسکوپ نوترینو با دقت ثبت می شود تا تعداد نوترینوها، جهتی که از آنها می آیند و انرژی این ذرات را اندازه گیری کنند.
نوترینوها به دلیل توانایی غلبه بر مسافتهای عظیم بدون انحراف یا از دست دادن انرژی، می توانند درباره مکانهایی که در آنها متولد شده اند چیزهای زیادی به دانشمندان بگویند.
تلسکوپ دریاجه بایکال برای مطالعه این آخرین، پرانرژی ترین و جالب ترین نوع نوترینو طراحی شده است.
ایده تلسکوپ زیرآبی روسیه از چه زمانی متولد شد؟
ایده تلسکوپ زیرآبی برای ثبت ذرات بنیادی نجوم در اعماق دریا به تاریخ یک اکتبر ۱۹۸۰، زمانی که جلسه شورای علمی موسسه تحقیقات هسته ای آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی برگزار شد، برمی گردد.
در همان زمان تصمیم بر این شد که در آزمایشگاهی در اعماق دریاچه بایکال نمونه های اولیه تلسکوپ های نوترینو در مقیاس بزرگ که در جهان طراحی شده اند، ایجاد شود.
به گزارش تاس گریگوری دوموگاتسکی، رئیس دائمی آزمایشگاه اخترفیزیک نوترینوی پرانرژی INR RAS و کل پروژه «نوترینو بایکال»، خاطر نشان کرد : “ماجراجویی جنگ افغانستان فیزیکدانان شوروی را از ادامه مشارکت در پروژه بین المللی برای ایجاد یک غول تلسکوپی محروم کرد.
راز نصب تلسکوپ نوترینو در اعماق دریاچه بایکال
دیمیتری ناوموف از انستیتوی تحقیقات هستهای مشترک روسیه به رسانه ها گفت: تلسکوپ نوترینو به اندازه نیم کیلومتر مربع در اعماق دریاچه بایکال راه اندازی شده است. وی ابراز امیدواری کرد که تا چند سال دیگر حجم این تلسکوپ تا ۳ کیلومتر مربع توسعه پیدا کند.
داشمند روس درباره علت نصب این تلسکوپ در دریاچه بایکال، بزرگترین دریاچه آب شیرین جهان، افزود: «آب شیرین مهم است، شفافیت آب هم فاکتور مهمی به شمار میرود. علاوه بر آن، این واقعیت که سطح دریاچه برای دو ماه و نیم یخ میزند نیز عاملی موثر برای نصب تلسکوپ در این مکان است.»
در باره نوترینو
دانشمندان و فیزیکدانان مطرح جهان احتمال می دهند نوترینو، پاسخی برای معمای پیدایش کیهان داشته باشد. نوترینو یک ذره بنیادی تشکیل دهنده کیهان است و به عناصر ریزتر تجزیه نمی شود.
وجود این ذره ابتدا در سال ۱۹۳۰ از سوی ولفگانگ پالی پیش بینی شده بود و در سال ۱۹۵۵ توسط فردریک رینز و کلاید کوان کشف شد. قبلا تصور می شد که نوترینو جرم ندارد، اما اکنون سبک ترین ذره دارای جرم شناخته می شود و جرم آن ۴ میلیونیم الکترون است.
نوترینو دومین ذره فراوان در کیهان است و هر ۶۰ ثانیه، یک میلیارد نوترینوی پرتاب شده از خورشید از ناحیه ای به اندازه ناخن دست شما رد می شود.
این ماده به راحتی از زمین رد می شود بی آنکه به مانعی برخورد کند و برای همین اندازه گیری آن بسیار دشوار است.
به تعبیر فیزیکدان ها سه طعم مختلف از این ذره وجود دارد: نوترینوی الکترونی، نوترینوی میونی و نوترینوی تائو. درعین حال، هر نوترینو یک همتای ضد نوترینو دارد.
