به گزارش خبرگزاری مهر، به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، خانم گلچهره اعظم آوا استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زبانهای جهان تاشکند و مؤلف چند کتاب در زمینه آموزش زبان فارسی که از استادان سختکوش و پرکار در زمینه آموزش زبان فارسی در ازبکستان به شمار میرفت، دوم اردیبهشت در سن ۶۸ سالگی به علت بیماری کلیوی در شهر تاشکند دار فانی را وداع گفت.
مرحوم اعظم آوا در رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه خاورشناسی تاشکند فارغ التحصیل شد و در کارنامه علمی خود بجز فعالیت آموزش زبان و ادب فارسی در مراکز و مؤسسات مختلف آموزشی و دانشگاهی ازبکستان و همکاری با رایزنی فرهنگی ایران دو عنوان کتاب آموزش زبان فارسی و چند رساله نیز به یادگار گذاشت.
رایزنی فرهنگی کشورمان در ازبکستان به مناسبت درگذشت این استاد سختکوش زبان و ادبیات فارسی و پاس قدر دانی از زحمات این استاد دوستدار زبان فارسی پیام تسلیتی را صادر کرد.
همدردی استادان زبان فارسی با مردم هند همزمان با شیوع کرونا
به گزارش خبرنگار مهر، ۹۲ نفر از استادان زبان و ادبیات فارسی در نامهای خطاب به ملت هندوستان با اشاره به همدلی این ملت از ایرانیان همزمان با شیوع کرونا، حمایت و همدردی ملت ایران با آنها به دنبال شیوع این بیماری در شبهقاره را اعلام کردند. متن این نامه به شرح زیر است:
به نام خدای بزرگ
خطاب به ملت نجیب هندوستان
پس از شیوع جهانی ویروس کرونا، وحدت و همیاری میان اقشار مختلف جوامع بشری در مقابله با بیماری کرونا مهمترین نقش را داشته است. و ما ایرانیان بسیار خرسندیم که در چنین شرایط استثنایی از ابراز همدردی شما انسانهای شریف و با نجابت بهرهمند بودهایم. علاوه بر کمکهای دارویی و پزشکی، پیامهای مکتوب و تصویری حاکی از همدلی و دوستی شمار چشمگیری از مردم و مسئولین هند به ویژه استادان و دوستداران زبان و ادبیات فارسی در این کشور برای مردم ایران بسیار دلگرمکننده و امیدآفرین بوده است. به ویژه اشارههای درستی که در نامهها و ویدئوهای فراوان به سابقه دوستی دیرین دو ملت و همراهی همیشگی ایشان در طی هزارهها داشتید، نوری از نشاط و امید و انگیزه را در دل مردم ایران روشنکرد. به گمان ما بخشی از موفقیت کادر درمانی و مردم ایران در مهار این بیماری فراگیر و کاهش آلام آنان، در همین پیامهای ارزشمند دوستانه از سراسر جهان ریشه دارد.
اکنون که این عارضه بشری به سوی هندوستان بهشتنشان نیز هجوم آورده است، ما استادان و نخبگان ایرانی در کنار دیگر اقشار و گروهها از مردم ایران نهایت همدلی و احترام و ارادت خویش را به محضر شما مردم عزیز و مسئولین دلسوز هندوستان نثار میکنیم.
ما امید فراوان داریم که کاردانی دولتمردان در کنار شکیبایی و همراهی مردم هند و بهره گیری از درایت و هوش و دانش استادان مسلمان و هندو در کنار یکدیگر و همدلی و همراهی بیشتر باعث خواهد شد تا شما همچون هزارهها، از این گذرگاه تند تاریخی و از این آزمون دشوار نیز به سلامت عبور کنید. از صمیم قلب دعا میکنیم که خداوند بزرگ به پاس صفای باطن و طینت پاکتان، هرچه زودتر دامان هندوستان بزرگ را از لوث این بیماری منحوس پاک گرداند، و روابط دوستانه و صمیمانه دو ملت ایران و هند را همچون هزارههای پیشین مستدام بدارد. به امید فردایی روشن و طربانگیز برای شما مردم خونگرم و عزیز. سرودهای از بیدل دهلوی شاعر بزرگ هندوستان را حسن ختام این محبتنامه قرار میدهیم که گفت:
ز امتحان محبت درآتشیم همه
چو عود، سوختن ماست آزمودنها
جمعی از استادان و نخبگان ایرانی
۱- دکتر قاسم صافی، استاد بازنشسته فارسی، دانشگاه تهران
۲- استاد محمدجوادمحبت- شاعر
۳- دکتر محمد حسین ساکت، محقق ادبیات فارسی
۴ – دکتر محمود اکرامی – شاعر و پژوهشگر
۵- دکتر مهدی زرقانی- استاد ادبیات فارسی
۶- دکتر فرزانه اعظم لطفی. زبان و ادبیات اردو_ مطالعات هند دانشگاه تهران
۷- آقای دکتر محمد کیومرثی، رئیس گروه زبان و ادبیات اردو دانشگاه تهران،
۸- آقای دکتر علی کاوسی نژاد، استادیار دانشگاه تهران، گروه اردو،
۹- دکتنر علی بیات – استاد زبان اردو دانشگاه تهران
۱۰- دکتر مریم خلیلی -دانشگاه سیستان و بلوچستان
۱۱- دکتر عبدالله رئیسی- استاد دانشگاه
۱۲- دکتر رضا معتمد- شاعر و استاد دانشگاه
۱۳- دکتر عباس عاشوری نژاد – استاد دانشگاه
۱۴- استاد حسین اسرافیلی- شاعر
۱۵- دکتر مهوش واحد دوست – دانشگاه ارومیه
۱۶- مصطفی محدثی خراسانی- شاعر و پژوهشگر
۱۷- دکتر حسن دلبری- استاد دانشگاه و شاعر
۱۸- مرتضی امیری اسفندقه- شاعر و پژوهشگر
۱۹- دکتر محمد مهدی سیار- شاعر و پژوهشگر و مدرس دانشگاه
۲۰- محمدحسین انصاری نژاد- شاعر
۲۱- رضا اسماعیلی- شاعر و پژوهشگر
۲۲- اکبر صحرایی- نویسنده
۲۳-.. دکتر نرگس جابری نسب-دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
۲۴- دکتر حکیمه دبیران- استاد دانشگاه
۲۵- سید محمود سجادی- شاعر و پژوهشگر
۲۶- دکتر غلامرضا کافی- شاعر و پژوهشگر و استاد دانشگاه شیراز
۲۷- دکتر محمد حسین زورق- شاعر و پژوهشگر و استاد دانشگاه
۲۸- بابک نیک طلب- شاعر
۲۹- دکتر محمد بارانی- دانشگاه سیستان و بلوچستان
۳۰- مجیدنظافت-شاعر
۳۱- استاد عباس براتی پور – شاعر
۳۲- استاد احد ده بزرگی – شاعر
۳۳- دکتر رضا ستاری – عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران
۳۴- دکتر غلامرضا پیروز- عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران
۳۵- حسین شنوایی- شاعر
۳۶- علی هوشمند – شاعر
۳۷- دکتر احمد غنی پور ملکشاه- عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران
۳۸- دکتر مرتضی محسنی= عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران
۳۹- علی داودی-شاعر و پژوهشگر
۴۰- سعید یوسف نیا- شاعر و پژوهشگر
۴۱- نغمه مستشارنظامی- شاعر
۴۲- علی محمد مودب- شاعر و پژوهشگر
۴۳- استاد عباس باقری-شاعر
۴۴- دکتر همایون علیدوستی -شاعر و مدرس دانشگاه
۴۵- استاد شیرینعلی گلمرادی -شاعر
۴۶- وحید دانا- شاعر
۴۷- جلال محمدی -شاعر
۴۸- کامران شرفشاهی- شاعر و پژوهشگر
۴۹- صادق رحمانی-شاعر و پژوهشگر
۵۰- حسین دارند-شاعر
۵۱- امین صدیقی
۵۲- میلاد عرفان پور- شاعر
۵۳- علی رضا سمیعی – نویسنده
۵۴- محمدرضااحمدی فر- شاعر
۵۵- دکتر محمدمهدی عبدالهی- شاعر
۵۶- سودابه امینی- شاعر
۵۷- موسی عصمتی -شاعر
۵۸- ناصر حامدی -شاعر
۵۹- هاشم کرونی -شاعر
۶۰- مریم سقلاطونی- شاعر
۶۱- رحیم زریان -شاعر
۶۲- وحید طلعت – شاعر
۶۳- فرزانه سعادتمند -شاعر
۶۴- یداله قائم پناه -شاعر
۶۵- مصطفی پورکریمی -شاعر
۶۶- علی شهودی -شاعر
۶۷- پروانه نجاتی -شاعر
۶۸- عالیه مهرابی – شاعر
۶۹- ذبیح الله ذبیحی- شاعر
۷۰- مریم رزاقی- شاعر
۷۱- سیداحمد میرزاده-شاعر
۷۲- رجب افشنگ- شاعر
۷۳- مهتاب میرقاسمی- شاعر
۷۴- حمزه ابوالحسنی- شاعر
۷۵- علی رضا دهرویه- شاعر
۷۶- بهروز رستگار- شاعر
۷۷- علیرضا عمرانی- شاعر
۷۸- غلامحسین دریانورد- شاعر
۷۹- شعبان کرمدخت- شاعر
۸۰- اسکندر احمدنیا – شاعر
۸۱- صالح دروند – شاعر
۸۲- رضا نیکوکار- شاعر
۸۳- علیمراد خرمی- شاعر
۸۴- بهجت یوسفی- شاعر
۸۵- مجید اجرایی- شاعر
۸۶- عبدالرحیم سعیدی راد – شاعر و پژوهشگر
۸۷- مرضیه فرمانی- شاعر
۸۸- وحیده افضلی- شاعر
۸۹- فرزانه فتحی- شاعر
۹۰- کیا باغستانی- شاعر
۹۱- دکتر احسان الله شکراللهی – شاعر و پژوهشگر
۹۲- دکتر علی رضا قزوه – شاعر و پژوهشگر
ضرورتهای انتخاب مدیر جدید ارشاد/ مدیر تراز جمهوری اسلامی کجاست؟
خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ: از سال گذشته (۱۳۹۸) که بحث ادغام سه مؤسسه زیرمجموعه معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شکل گرفت، بازار شایعات درباره انتخاب مدیرعامل مؤسسه ادغام شده داغ شد. ظرف یکی دو روز گذشته نیز خبری مبنی بر انتصاب مشاور امور اجرایی معاونت فرهنگی این وزارتخانه به سرپرستی مؤسسه نمایشگاههای فرهنگی ایران منتشر شد. انتصابی که میتوانست مقدمهای برای مدیرعاملی مؤسسه حاصل از ادغام باشد. هرچند که این خبر توسط معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تکذیب شد، اما سخنی نیز مبنی بر علاقه معاونت به انتخاب آن شخص مذکور به میان آمد. بر این اساس ذکر چند نکته ضروری است:
در بیانیه گام دوم انقلاب بر ضرورت سپردن کار به جوانان تاکید شده است که اگر این اتفاق رخ دهد، قطعاً برکات بسیاری به همراه خواهد داشت. این میان اما باید به تجربیات پیشینی این جوانان نیز توجه کرد و آنان را با معیارهای «مدیر تراز جمهوری اسلامی» سنجید.
مدیر تراز جمهوری اسلامی تعهد و تخصص را با هم دارد و به دلیل همین دو مؤلفه است که با اهل فن مشورت میکند، نقد پذیر است و از گفتوگو با رسانهها درباره عملکرد خود هراسی ندارد. باید بررسی شود که سرپرست معرفی شده برای مؤسسه نمایشگاهها در مسئولیتهای پیشینی خود چه سابقهای را بر جای گذاشته است؟ آیا تاکنون در گفتوگویی چالشی با رسانهها شرکت کرده؟ نظر فعالان دخیل در حوزههای کاری او، درباره عملکردش چه بوده است؟
مؤسسات زیر مجموعه معاونت فرهنگی با بودجه بیتالمال اداره میشوند. خوب است اشخاصی که برای این سمت کاندید میشوند، تواناییهای خود را بسنجد و به این فکر کنند که آیا توانایی پاسخگویی در پیشگاه حضرت باری تعالی را خواهند داشت یا خیر؟ اگر این توانایی را در خود نمیبینند تکلیف شرعی آنها بر نپذیرفتن پست پیشنهادی است، چرا که عملکرد آنها تأثیر مستقیم بر نیروی انسانی این مؤسسات و همچنین همه فعالان صنعت نشر خواهد گذاشت.
نکته دیگری که باید به آن توجه شود عملکرد مالی مدیران پیشنهادی در سمتهای پیشینیشان است. وضعیت اقتصادی کشور به دلیل تحریمهای ظالمانه نظام استکبار جهانی، بهسامان نیست و اصولاً به همین دلیل است که وزارت ارشاد تصمیم به چابک سازی مؤسسات زیرمجموعه خود گرفته است. بنابراین باید مدیری انتخاب شود که برای صرف ریال به ریال بودجه توجیهی منطقی داشته و از هدر رفتن بیتالمال جلوگیری کند. مدیران پیشنهادی برای مؤسسه ادغام شده پیشتر در حوزه مالی چه عملکردی داشتهاند؟
اما مساله مهم دیگری که باید به آن توجه شود این است که تاکنون میان گزینههای جدی مدیرعاملی برای مؤسسه ادغام شده، نام مدیران فعلی این سه مؤسسه مطرح نبوده است. عملکرد این مؤسسات حتی به جلسه رأی اعتماد به وزیر فعلی فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز کشیده شد. سوال اینجاست که آیا مدیران این مؤسسات عملکرد ضعیفی داشتهاند؟ اگر پاسخ مثبت است چرا تا به حال تغییر نکردهاند و همچنان معاونت فرهنگی از عملکرد آنها دفاع میکند؟ اگر عملکرد مناسبی داشتهاند چرا نام آنها در میان گزینههای احتمالی برای مدیرعاملی مؤسسه ادغام شده نیست؟
فعالان صنعت نشر را طرف مشورت قرار دهید
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید مروج فرهنگ گفتوگو باشد. شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در توییتهایی بر این وظیفه مهم تاکید کرده است. «گفتوگو» باید در شرایطی برابر و برای حل مشکلات انجام شود. دولتمردان اگر دیگران را طرف گفتوگو و مشورت قرار دهند، امید به آینده را در دل مردم زنده میکنند. در زمینه انتخاب مدیران فرهنگی متأسفانه تاکنون با طرفهای دارای تعامل با مدیران گفتوگو و مشورتی صورت نگرفته است.
سه مؤسسه زیر مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نبض حیاتی صنعت نشر در ایران هستند، سوال اینجاست که برای انتخاب مدیرعامل مؤسسه حاصل از ادغام با اصحاب صنعت نشر، از اهالی قلم گرفته تا کتابفروشان و ناشران، گفتوگویی انجام شده است؟ آیا نیروی انسانی این مؤسسات طرف مشورت قرار گرفتهاند؟ اگر معاونت فرهنگی چنین کاری را انجام داده، ضرورتاً باید مشروح مذاکرات این جلسات مشورتی را منتشر کند.
اگر قرار نیست به نظرهای اهالی این حوزه توجه شود، حداقل به عملکرد مؤسسات معاونت فرهنگی در سالهای اخیر که در رسانههای رسمی کشور و رسانههای خود مؤسسات اعم از سایت و شبکههای اجتماعی و حتی گزارشهای موردی و سالانه از فعالیتها قابل دسترسی است، توجه کنند. توقع این است که در انتصاب مدیرعامل جدید به این اخبار و گزارشها و همچنین عملکرد اشخاص در مسئولیتهای پیشینی توجه شود.
فعالیت در مؤسسه ادغام شده نیازمند ارتباط گسترده شخص مدیرعامل با خارج از مؤسسه است تا بتواند در شرایط کنونی از همه ظرفیتهای حوزه فرهنگ استفاده کند. این مؤسسه به مدیرعاملی نیاز دارد که بیش از آنکه شیفته سفرهای خارجی و فعالیتهای بدون دستاورد باشد، به استانهای کشور و ظرفیتهای نهفته در استانها فکر کنند.
طول این چهار دهه مدیریت فرهنگی کشور همواره استانها و بویژه مناطق محروم را به کناری گذاشته است. این بیاعتنایی حتی به رسانهها نیز کشیده شده و فیالمثل هیچگاه وضعیت ناشران شهرستانی، اهالی قلم در استانهای مختلف، وضعیت کتابفروشان و… انعکاسی در رسانهها نداشته است.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از بدو حضور خود در این وزارتخانه بارها بر شعار «ایران فقط تهران نیست» تاکید کرده است. با این اوصاف اما صرفاً مدتی است که یکی از مؤسسات زیرمجموعه معاونت فرهنگی توجه جدی استانها و بویژه به به مناطق محروم داشته است.
این روزها صنعت نشر ایران با وضعیت بغرنجی روبهروست. شیوع کرونا نیز بر مشکلات پیشینی این صنعت نحیف علاوه شده است. امروز نگاه اهل فرهنگ به تصمیم وزارت ارشاد است. تا به امروز که تصمیمها و رایزنیها برای انتخاب مدیرعامل مؤسسات ادغام شده چندان خوشایند نبوده و هربار با مطرح شدن نامی جدید و غیر منطقی آن هم از طرف معاونتی که شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشتر مسئولیتش را بر عهده داشته و هم نیروی انسانی و ظرفیت مدیرانش را میداند، تن اصحاب فرهنگ به لرزه میافتد.
ضرورتاً مدیر مؤسسه حاصل از ادغام باید از میان نیروهای معاونت فرهنگی وزارت ارشاد انتخاب شود، اما لزوماً همه نیروهای این معاونت توانایی مدیریت بر این مجموعه را ندارند. باید از میان این نیروها مدیری انتخاب شود که کار نشر را بشناسد، اهمیت نیروی انسانی مؤسسات را بداند، ظرفیتها را بشناسد و منتظر بودجه و امکانات و… برای انجام برنامههایش نماند. مؤسسه حاصل از ادغام، مدیرعاملی میخواهد که رسانهها را دیده بان دانسته و هر زمانی حاضر به پاسخگویی و شفافیت باشد. دولت محترم و شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز بارها بر مساله گفتوگو و نقدپذیری و شفافیت تاکید کردهاند. اکنون کمی بیش از یکسال تا پایان دولت فعلی باقی مانده است و همین مساله انتخاب مدیرعامل برای این مؤسسه را حساستر از قبل کرده است. نکند خدای نکرده مدیرعامل جدید این یکسال بحرانی را فرصت سوزی کند؟ کاش که تصمیم معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فقط برای رفع تکلیف نباشد.
به گزارش خبرگزاری مهر، دبیرخانه جایزه شعر شاملو با انتشار فراخوانی اعلام کرد علاقهمندان میتوانند حداکثر تا پایان خردادماه در این رقابت شرکت کنند.
متن فراخوان ششمین دوره جایزه شعر احمد شاملو به شرح زیر است.
دبیرخانه جایزه شعر شاملو مفتخر است اعلام کند که این جایزه امسال ششمین دورهاش را آغاز میکند. پای فشردن بر منظر و هدفی که همواره میگوید امروز را باید تاب آورد چرا که گامهایت رو به سوی طلوع فردا دارد، عزمیست زاده اراده تسلیم نشدن در برابر اندیشههای انفعالطلب و مسئولیتگریزی که با هزار بهانه گوشه عافیت جستن و بیعملی را تجویز میکند تا «در اتاقی بی روزن و بیهوا نشستن و نالیدن» را صورتی موجه ببخشد.
مواجهه با دشواریهای این سالها ممکن نبود، جز با همت خستگیناپذیرانه دستاندرکاران این جایزه، پشتیبانی مشفقانه همراهانی با وسعت توان دید منظر که از روی دغدغه و حس مسئولیت فردی و اجتماعیشان در قبال فرهنگ و ادبیات، در این شش سال همدوش این جایزه بودهاند.
مؤسسهی الف. بامداد و دبیرخانه ضمن سپاسگزاری از همکاری مؤثر شاعران، ناشران، خبرنگاران و دوستداران شعر فارسی، در نظر دارد در سال جاری و در ششمین دوره این جایزه، از میان کتابهای شعر نو منتشرشده در سال ۱۳۹۸ خورشیدی مجموعهی برگزیده را در روز ۲۱ آذر ۹۹ همزمان با نود و پنجمین زادروز تولد شاعر بزرگ معاصر، احمد شاملو، معرفی کند. از این رو، از شاعران محترم و نیز ناشرانی که در زمینهی انتشار شعر فعالیت دارند درخواست میشود سه نسخه از کتابهای چاپ اول شعر نو خود را که در سال ۱۳۹۸ خورشیدی منتشر شده است، حداکثر تا پایان خرداد ماه امسال برای دبیرخانهی این جایزه به نشانی: تهران، خیابان هلال احمر، نرسیده به میدان رازی، نبش خیابان مرادی، فروشگاه کتاب فرهنگان ارسال فرمایند.
(توضیح آن که تاریخ مورد استناد، تاریخی است که در شناسنامهی کتاب درج شده است.)
ناشر ایرانی درجمع نامزدهای برترین ناشر کودکونوجوان جهان
به گزارش خبرنگار مهر، با اعلام ستاد برگزاری نمایشگاه کتاب بولونیا، بخش کودک و نوجوان انتشارات فاطمی (کتابهای طوطی) در کنار مؤسسات نشر دیگری چون انتشارات Jieli Pubs از چین، انتشارات Kaisei-Sha از ژاپن و انتشارات Kyowon و Sakyejul از کره جنوبی بهعنوان نامزدهای انتخاب برترین ناشر سال ۲۰۱۹ میلادی انتخاب شده است.
ایننمایشگاه از مخاطبان خود خواسته در یکنظرسنجی اینترنتی به هرکدام از این سهمؤسسه نشر که مخاطب آثارشان بودهاند، رأی بدهند تا در نتیجه بر اساس اینآرا ناشر برگزیده انتخاب شود.
اینرأیگیری ازطریق صفحه ناشران در پایگاه اینترنتی این نمایشگاه بهنشانی exhibititors.bolognafiere.it/login میسر است و ناشران غیرعضو نیز میتوانند از طریق مکاتبه با نشانی bookfair@bolognafiere.it بهعضویت در این سایت درآیند.
نمایشگاه کتاب بولونیا در سال جاری میلادی بهصورت آن لاین در حالت برگزاری قرار گرفته است.
هیچ ایرانی به اندازه سعدی در سخنوری موفق نبوده است
به گزارش خبرنگار مهر، اهالی فرهنگ و ادبیات ایران وجهان، سعدی شاعر پرآوازه ایرانی را یکی از شاخصترین چهرههای ادبیات جهان در طول تاریخ خواندهاند. شعر و نثر سعدی زمان و مکان ندارد و همیشه تاریخ میتوان با رویکردها و دستاوردهای جدید علوم انسانی به خوانش او پرداخت.
امروزه که شیوع کرونا جهان را درگیر خود کرده هیچگاه این اندیشه سعدی که «بنی آدم اعضای یک پیکرند» اینگونه اثبات پذیر نبوده است. توگویی که سعدی از دل تاریخ امروز ما را پیشبینی کرد و ما را بدان هشدار داده است. پس بیهوده نیست که سعدی ازجمله نخستین شاعران ایرانی است که آثار او به دیگر زبانهای زنده دنیا ترجمه شد.
قرار است که کتاب «عاشقانههای سعدی با جستاری تازه در عشق» نوشته ابراهیم نجاری و جلیل قیصری در اواسط اردیبهشت توسط انتشارات ناسنگ در دسترس مخاطبان قرار بگیرد. به مناسبت سالروز بزرگداشت سعدی پای صحبتهای یکی از نویسندگان این کتاب نشستیم. نجاری به مهر گفت: این کتاب از دو بخش مقدمه و متن غزلیات سعدی تشکیل شده است. مقدمه این کتاب نیز حاوی دو بخش است. در بخش اول مقدمه مفصل این کتاب، درباره الگوهای عشق و همچنین چهرههای معشوق در ادبیات کهنسال فارسی ونیز ظرافت و زیبایی زبان و ساختار شعر سعدی نوشته شده است.
وی افزود: از دیدگاه شعری در منظومههای ایرانی سه نوع عشق وجود دارد. عشق اول که عشق صوفیانه نامیده میشود عشقی است که زمینه آن را ظهور عرفان در ایران فراهم آورد و با توجه به ترجمه اندیشههای افلاطون وارد شعر و ادب فارسی شد. از شاعران مشهور در این حوزه میتوان مولوی و عطار را مثال زد.
نجاری ادامه داد: عشق دوم، عشق هم جنس خواهانه است. عشقی آلوده به هوس است که با ورود عناصر ترک نژاد به دربار بوجود آمد که پایبند اخلاقیات نبودند و باعث ایجاد فساد اخلاقی شدند. محوریت عشق ورزی آنها به پسران جوان بود. اما سویه دیگر عشق هم جنس خواهانه، اگر چه معشوق مذکر است اما آلوده نیست. این عشق با نظر بازی پیوند دارد؛ از نوع جمال پرستی صوفیانی چون غزالی و شاعرانی مانند فخرالدین ابراهیم عراقی که بر این اعتقادند که زیبایی معشوق ازلی را باید در مظاهر زیبایی او در زمین جست.
این محقق ادبی از غزلیات ارزشمند سعدی گفت: ارزشمندترین و زیباترین غزلیات سعدی غزلیات است که معشوق او چه زن چه مرد در زمین است.، غزلیاتی که فقط عشق را میسراید و لا غیر؛ چون سعدی وظیفههای دیگرش را در آثار متنوعی که به جای گذشته انجام داده است. او در این نوع غزلیات، عشق را با موضوعات دیگر در نمیآمیزد. معشوق او اگرچه خانه آب و گلش را در آسمان سرشتهاند، اما زمینی است. هر چند سرو بالاست و به صحرا میرود اما جلف دریافتنی نیست. اگرچه گاهی مرد است تهمت امردی نمیتوان به اوبست. نگاه سعدی، بین آسمان و زمین در رفت و آمد است. سعدی به تبیین فلسفی این عشق زمینی نمیپردازد و یا چون صوفیان جمال پرست به توجیه آن نمینشیند بلکه به بیان هنرمندانه آن میپردازد. بیانی که اقناع همه آدمها و دورانها را با پیش زمینه ذهنی گوناگون در پی دارد.
نجاری اضافه کرد: سعدی اگر چه تجربه عرفانی ندارد، اما تجربه زیستی عشق ورزی زمینی دارد که بتواند باهنر خود و زبان بی نظیر مخاطبان را در این تجربهها همراه خود کند. اکثر مردم نمیتوانند به تجربههای رویایی و ناب عرفانی دست پیدا کنند، اما نگاه عاشقانه وعشق زمینی را که در فطرت همه انسانهاست، باری تجربه کردهاند. سعدی حالات و اطوار این عشق ورزی را که ابتدا با نظر شروع میشود، به زیبایی هرچه تمام تر میسراید.
این نویسنده سومین نوع عشق را عشق دگرجنس خواهانه نامید و گفت: سومین دسته از عشق، دگرجنس خواهانه است. عشقی که معشوق زن است. شوربختانه این نوع عشق تا نیما نمود عینی ندارد یا کم فروغ است و باعث آن زمینههای فرهنگی است: «چون در اکثر اساطیر جهان زن به گونه پتیاره وگجستگ نمودار شده است.» دلیل دیگر واپس زدن عشق دگرجنس خواهانه، عدم رؤیت زن در اجتماع به دلیل بسیاری از جمله مذهب بود. آمیختن نگاه زن ستیزانه و زمینههای دیگر زن را در پستوی خانه پنهان کرد. در روزگار بحث ما زن به عنوان جنسیتی فرهنگی که حقی چون مردان در عشق ورزی دارد شناخته نشده بود. این عامل و مستور بودن زن باعث شد که معشوق در ادب گذشته چهرهای زنانه نداشته باشد. در جامعه مرد سالار زن هم مرد دیده میشود و در اکثر آثار زن مردی است از جنس زن نه جنسیت زن که یک مقوله فرهنگی است. حتی شاعری چون نظامی هم که به فکر زنانه کردن چهره معشوق است. زنان آثار او مردانی هستند که «کنند از شیر چنگ از پیل دندان».
نجاری درباره عشق در غزلهای سعدی نیز اشاره کرد: سعدی از انواع الگوهای عشق در غزلسرایی بهره میگیرد. اما، همان گونه که گفته شد ارزشمندترین و انسانیترین غزل او همانهایی است که در آنها معشوق زمینی است.
وی در توصیف بخش دوم مقدمه خود در این کتاب گفت: در قسمت دوم ما به راز موفقیت هنری شعر سعدی پرداختهایم و ثابت کردیم که تا به حال هیچ ایرانی به اندازه سعدی در سخنوری موفق نبوده است.
این پژوهشگر و منتقد ادبی آموزههای سعدی را فرا مکانی و فرا زمانی خواند و ادامه داد: انسان امروز از مادیات و دنیای فولاد خسته و آزرده شده است و حتی اخلاق را نیز به یک سو نهاده و فراموشش کرده است. در این صورت او میتواند با پناه بردن به آموزههای سعدی روح خسته خود را از سیطره روزمرگی نجات دهد. از دیدگاه سعدی انسان دارای دو نیمه است. یک نیمه الهی و یک نیمه خاکی. همانگونه نیمه الهی بر گردن انسان حقی دارد، نیمه خاکی نیز حقی بر گردن او دارد. همانطور که به عشق الهی توجه میکنند، عشق زمینی را نیز باید مورد توجه قرار داد.
نجاری در پاسخ به این سوال که سعدی چگونه میتواند پاسخگوی نیاز امروز جامعه باشد توضیح داد: ما باید همواره نگاهمان به گذشته، یک نگاه انتقادی باشد. در حین عاشق گذشته بودن باید منتقد آن نیز بود. جبرگرایی اگر در نظر و نگاه باشد هیچ ایرادی ندارد اما اگر زمانی جامه عمل به خود بپوشاند مشکل ساز میشود. نگاه عاشقانه به فرهنگ، هویت و ادبیات گذشته و ماندن در آن روزگار، مصیبت بار است.
ابراهیم نجاری در پایان اشاره کرد: کتاب دیگری نیز به همراه همکارم جلیل قیصری با عنوان «نیما و شاعران پس از او» را در دست تألیف داریم که امیدوارم آن را نیز به زودی به دست مخاطبان ادبیات برسانیم.
به گزارش خبرنگار مهر، انتشارات مروارید برای چهارمیننوبت مجموعه کامل اشعار قیصر امینپور را روانه بازار کرده است.
اینمجموعه شامل دفاتر شعر این شاعر است که از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۸۵ منتشر شدهاند. «دستور زبان عشق»، «گلها همه آفتابگرداناند»، «آینههای ناگهان دفتر اول و دوم»، «تنفس صبح»، «مثل چشمه مثل رود»، «به قول پرستو» و «منظومهی ظهر روز دهم» دفترهایی هستند که در اینمجموعه گردآوری شدهاند.
ایندفتر شعر در چاپ تازه با طرحجلد تازه در قطع نیم وزیری منتشر شده است. نکته جالب درباره این دفتر شعر تغییر سهباره طرح جلد و قطع آن از زمان انتشارش تاکنون است.
قیصر امینپور متولد ۲ اردیبهشت ۱۳۳۸ گتوند خوزستان، عضو هیئتعلمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. او از شاعران مطرح روزگار پس از انقلاب اسلامی بهشمار میرفت که توانست مخاطبان بسیاری را جذب کند.
امین پور در کنار شاعری در دو شاخه بزرگسال و نوجوان، در زمینه ترانهسرایی، نویسندگی، روزنامهنگاری و پژوهش نیز دارای آثاری قابل توجه است. شعرهای او طی دو دوره خاص، سروده شدهاند. دوره نخست در سه دفتر در کوچه آفتاب، تنفس صبح و آینههای ناگهان که مضمون اصلی سرودههای این دوره، جنگ و انقلاب است و دو دفتر گلها همه آفتابگرداناند و دستور زبان عشق که نگاهی تازه و متفاوت از او در دوره دوم شاعریاش ارائه کرده است.
قیصر امینپور ۸ آبان ۱۳۸۶، در ۴۸ سالگی در تهران درگذشت و در زادگاهش گتوند خوزستان به خاک سپرده شد.
چاپ چهارم مجموعه کامل اشعار امینپور با قیمت ۴۸ هزار تومان منتشر شده است.
سعدی گذرنامه فرهنگی ماست/ پرتپلاهای شاعرانه امروز حکمتی ندارد
خبرگزاری مهر _ گروه فرهنگ: اول اردیبهشت مصادف است با روز بزرگداشت مقام سعدی شیرازی. شاعر و ادیب نامدار ایران که به او عنوان استاد سخن دادهاند و ادبیات فارسی قرنهاست که یکی از ستونهای هویت خود را بر دوش اشعار و نثرهای وی گذاشته است.
سعدی و کلامش همچون حافظ و فردوسی سالهای سال، میان خانوادههای ایرانی جایگاه ویژهای داشته است. گلستان و بوستان سعدی از جمله کتابهایی بود که در بسیاری از خانوادههای کهن ایرانی وجود داشت و تا کمتر از پنجاه سال قبل حتی در سیستم آموزش مکتبخانهای در سراسر ایران خوانده و به کودکان تعلیم داده میشد. با اینهمه، تغییر و تحولات نظام آموزشی و زیست و تفکر ایران در سالهای اخیر، نوع پیوند نسل جوان و حتی میانسال با آثار این شاعر گرانسنگ و نیز شاعرانی در زمره وی را تغییر داده است.
به همین بهانه و در سالروز بزرگداشت سعدی با این سوال، سراغ برخی از شاعران رفتیم که «حرف و کلام سعدی برای امروز ما چیست؟» این سوال را با این منظور پرسیدیم که چهطور میتوان کماکان از کلام و سخن سعدی برای ساختار و بافتار زندگی و زیست امروز ایرانیان بهره برد.
علیرضا قزوه شاعر و مدیر دفتر مطالعات زبان فارسی در شبهقاره هند که این روزها ساکن هندوستان است، در پاسخ به این پرسش به خبرنگار مهر میگوید: به باور من این سوال و پاسخ به آن مثل این است که بگوییم چه شد که ما دوستانمان را به مادرمان و یا پدرمان ترجیح میدهیم؟ نمیدانم چرا بهشدت این مثل به ذهنم آمد. یکچیز دیگری هم به ذهنم آمد؛ در نامههای نیما نوشته شده به این مضمون که «جوانک از من می پرسد علی بزرگتر است یا استالین؟ گفتم هزار و ۴۰۰ سال گذشته و علی همچنان علی است. بگذار ۵۰ سال بگذرد ببینیم استالین چه میشود.»
وی افزود: سعدی شناسنامه و هویت و گذرنامه ماست؛ گذرنامهای که بیشترین اعتبار را در جهان دارد. هنوز وقتی ما گذرنامه ادبیمان که سعدی و فردوسی و حافظ و خیام از این بزرگانند را رو میکنیم، حتی آن جهان اولیهای قدرتمند اروپایی و امریکایی سرشان را پایین میآورند. سعدی، حکمت است و کلامش از جنس معجزه. ریشه و هویت و شناسنامه ماست. خیلی از ادبیاتهای امروز، بهخصوص پرت و پلاهایی که بهعنوان شعر و ترانه بر زبان نسل کمسواد ما و ترانهخوانان بیسواد ما جاری است، از جنس حکمت نیستند؛ از جنس جادو و جنبل و زرق و برق است و تاریخ مصرفشان، بهمراتب از تاریخ مصرف استالین هم کمتر است. سعدی تا هزارسال دیگر هم، سعدی ست. چون حرفش از جنس دردهای اصیل بشری است. غم و شادی و درد و رنج و اضطراب و آرامش توأمان انسان متفکر است.
در ادامه از قزوه درباره کاهش عجیب سطح ارتباط جامعه و نسل جوان با ادبیات کهن فارسی سوال کردیم؛ اینکه سعدی و حکمتش میتواند کدامیک از نیازهای این روزهای زندگی و جامعه ایرانی و حتی جهانی را ارتقا ببخشد؟
وی در پاسخ گفت: ادبیات کوچه که نباید ادبیات معیار ما را زمین بزند. شما اگر بخواهید نامهای همین حالا به یک مصلح بزرگ یا یک رئیس جمهور یا یک فیلسوف و حتی به معلمتان بنویسید از کدام ادبیات استفاده میکنید؟ حتی آیا راضی میشوید قباله ازدواجتان را با ادبیات کوچه و بازار بنویسند؟ اگر کسی از اصالتها و ریشهها دور شد، صاحب حق نمیشود. عیب ندارد آن ادبیات کوچه و بازاری و سطحی و دم دستی هم باشد. مثل بازارهایی که بعضیها جنس شأن را روی زمین میریزند.
قزوه ادامه داد: من اتفاقاً میخواهم بگویم که ادبیات کوچه و بازاری هم باشد و حتی تقویت هم بشود. این، ادبیات ما را ضعیف نمیکند حتی قویتر هم میکند. اما ادبیات اصیل و معیار مثل پرچم کشور و سرود ملی کشور و شناسنامه و گذرنامه ماست. ما به پادشاهان گذشتهمان نمیتوانیم زیاد افتخار کنیم. حتی به وزیران و حتی به هنرمندانمان هم اما به حکیمان و شاعرانی چون حکیم فردوسی و حکیم سنایی و حکیم سعدی شیرازی و … به شدت نیازمندیم. در طول این هزار سال که از شعر پارسی گذشته نسلهای قبلیمان از این ادبیات پاک پاسداری کردهاند و در این میان، سعدی چراغی نیست که مثل الایدیهای خیابان لالهزار دیروز و امروز بسوزد. ستارهای است نامیرا.
این شاعر در پایان گفت: ستاره را با چراغ نئون مقایسه نکنید لطفاً. حتی بسیاری از این شبه هنرمندان و سلبریتی ها و دولیبریتی ها و خوانندگان و رقاصان و هیاهوگران و بازیگران همه چراغهای رنگارنگ تاریخ مصرف دارند که یکییکی میآیند و میروند و خاموش میشوند. اما ادبیات معجزه و ادبیات پاک حافظ و سعدی و مولانا از جنس چیزی است که خود حافظ گفته «سحر با معجزه پهلو نزند دل خوش دار» و «سامری کیست که دست از ید بیضا ببرد».
اختتامیه جشنواره ادبی خاتم بهطور مجازی برگزار میشود
به گزارش خبرگزاری مهر، علیاکبر اشعری رئیس جشنواره ادبی خاتم درباره برگزاری اینرویداد در سال جاری گفت: در پنجمین دوره جشنواره خاتم از میان ۴۹۵ اثر رسیده در این دوره، ۲۶۲ اثر در بخش بزرگسال، ۲۱۵ اثر در بخش کودک و نوجوان و ۱۸ اثر در بخش بینالملل به دبیرخانه جشنواره رسید.
وی افزود: از میان اینآثار در مرحله اول داوری ۶۵ اثر در بخش بزرگسال، ۲۰ اثر در بخش کودک و نوجوان و ۵ اثر در بخش بینالمللی به مرحله نهایی راه یافتند، در بخش بزرگسال استانهای تهران و قم به ترتیب با ۳۸ و ۲۶ اثر بیشترین عنوان ارسالی را داشته و استانهای خراسان رضوی، اصفهان، فارس، کرمان، یزد، اردبیل و قزوین حضور چشمگیری در این بخش از جشنواره داشتهاند.
رئیس جشنواره خاتم ادامه داد: در بخش کودک و نوجوان، استانهای آذربایجان غربی، اصفهان و همدان به ترتیب با ۴۵، ۲۰ و ۱۷ اثر بیشترین عنوان ارسالی را داشته و استانهای آذربایجان شرقی، خراسان رضوی، کرمان و تهران نیز حضور چشمگیری در این بخش جشنواره داشتهاند.
اشعری گفت: در بخش بینالمللی نیز بیشترین اثر از کشور امارات متحده عربی و کشورهای لبنان، عراق و سوریه به دبیرخانه جشنواره ارسال شده است. در ایندوره ۷۰ درصد نویسندگان بخش بزرگسال و ۸۰ درصد نویسندگان بخش کودک و نوجوان برای نخستینبار در جشنواره شرکت کردهاند.
وی گفت: همچنین ۶۰ درصد آثار بخش کودک و نوجوان، توسط افراد دارای سن ۹ تا ۱۶ سال نوشته شدهاند. باتوجه به دستورالعملهای بهداشتی ناشی از شیوع ویروس کرونا، آئین اختتامیه جشنواره پنجم ساعت ۱۱ صبح روز دوشنبه ۲۲ اردیبهشت، همزمان با سالروز معراج پیامبر مکرم اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) بدون حضور شرکت کنندگان در جشنواره و سایر میهمانان در دفتر نشر فرهنگ اسلامی برگزار میشود و مراسم مستقیماً از طریق برخی شبکههای اجتماعی پخش خواهد شد.
به گزارش خبرگزاری مهر، غلامعلی حدادعادل رئیس بنیاد سعدی در آستانه اول اردیبهشت ماه و روز سعدی پیامی را صادر کرد.
رئیس بنیاد سعدی در این پیام با بیان اینکه اوّل اردیبهشت در کشور ما و در میان فارسیزبانان سرزمینهای دیگر «روز سعدی» نامیده شده است. این روز و ماه را سعدی در مصرعی به صورت «اوّل اردیبهشت ماه جلالی» آورده است، اظهار کرد: سعدی بیگمان معروفترین شاعر ایرانی در جهان است. کافی است به تعداد ترجمههایی که به زبانهای مختلف دنیا از آثار سعدی، بهویژه گلستان و بوستان، صورت گرفته و به قدمت و تنوّع این ترجمهها توجه کنیم تا صحّت این ادعا بر ما ثابت شود. شادروان دکتر جواد حدیدی، استاد ادبیات تطبیقی دانشگاه فردوسی مشهد و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در کتاب معتبر خود، «از سعدی تا آراگون»، گفته است که تنها در پاریس چهار خیابان به نام سعدی وجود دارد و وی علت این امر را توضیح داده است.
وی در خصوص تألیف گلستان سعدی گفت: سعدی آموزگار جاودانهٔ زبان فارسی است. از سال ۶۵۶ هجری قمری که سال تألیف گلستان است عموم کسانی که در داخل و خارج از ایران خواستهاند فارسی بیاموزند گلستان خواندهاند و سرِ سفرهٔ سعدی نشستهاند.
حداد عادل همچنین بیا کرد: گلستان برای فارسیآموزان، مانند شیر مادر برای نوزادان، ضروری و مفید محسوب میشده است. بزرگی و عظمت سعدی تنها به علت قریحهٔ شاعری و فصاحت و بلاغت او نیست، بلکه به سبب هوشمندی و درایتی نیز هست که در تألیف گلستان به ظهور رسیده است. سعدی در تألیف این کتاب آنچنان استادی و هنرمندی به خرج داده که آن را برای همهٔ سلیقهها و سنوسالها مطلوب و محبوب ساخته است.
رئیس بنیاد سعدی افزود: گلستان سعدی فقط یک کتاب ادبی نیست، بلکه یک کتاب «آموزشیِ» بسیار موفق و جذّاب است. معلمان زبان و ادبیات فارسی اگر بخواهند نوجوانان و جوانان را به صورت ریشهدار و بنیادی آموزش دهند، نباید از گلستان غافل شوند. گلستان پشتوانهٔ ابدی و سرمایهٔ جاودانی زبان و ادبیات فارسی است.
غلامعلی حداد عادل در پایان سخنانش گفت: کار ما در بنیاد سعدی، اگرچه سعدیپژوهی نیست، اما افتخار ما این است که زبان فارسی را در جهان به نام سعدی معرفی میکنیم و آموزش میدهیم. روز سعدی فرصت خوبی است تا همشهریان و هموطنان و همزبانان سعدی و همهٔ فارسیدانان جهان کام خود را با شعر و نثر او شیرین کنند و به یاد او زمزمه کنند که:
من آن مرغ سخندانم که در خاکم رود صورت / هنوز آواز میآید که سعدی در گلستانم