اهمیت نهاد ملی حقوق بشر و شهروندی
واقعیت این است که در نظام حقوقی و شرعی کشورمان به حد کفایت هنجارها و ارزشهای حقوق بشری و شهروندی شناسایی و تدوین شده اما ساز و کارهای مشخص و کارآمدی در راستای اعمال، اجرا و نظارت آن ها وجود ندارد. منظور از ساز و کارهای مشخص و کارآمد این است که جوابگوی نیازهای روز جامعه باشد.
گفته شده که این نهاد فشارهای بینالمللی را علیه ایران کاهش خواهد داد. پرسش این است که این مدعا تا چه اندازه مقرون به صحت و کاهش فشارهای بینالمللی از این طریق چقدر محتمل است؟ در اینکه شکلگیری نهاد ملی حمایت از حقوق بشر و شهروندی، اقدامی مثبت و راهگشا در این راستاست تردیدی نمیست. منتها کارآمدی و راهگشایی این نهاد نیازمند شناسایی شاخصها، هنجارسازی و نظارت بر اعمال و رعایت آن هنجارها با ایجاد ساز و کارهای نظارتی مناسب در سطح داخلی و بالطبع بینالمللی است.
بیشک شکلگیری نهاد ملی حقوق بشر و شهروندی نه تنها با تلاشهایی که پیش از این در این راستا صورت گرفته منافاتی ندارد بلکه وجود همین تلاشها بوده که زمینهساز هدایت افکار برای شکل گیری این نهاد شده است.
موضوع مهم دیگری که در ارتباط با این نهاد میتوان به آن اشاره کرد، تأثیرات داخلی تشکیل این نهاد است. تشکیل نهاد ملی حقوق بشر و شهروندی همانطور که تأثیرات مشهودی در حوزه سیاست خارجی دارد و منافعی را در عرصه بینالملل نصیب کشور ما میکند، در عرصه داخلی هم تشکیل این نهاد اتفاق مهمی محسوب میشود. باید در نظر داشت که وجود این نهاد می تواند نقشی تأثیرگذار و هدفمند در تجمیع، تقویت، همگرایی و همافزایی ظرفیتهای موجود در کشور داشته باشد. به عبارت بهتر باید گفت که در سایه اجرایی و عملیاتی شدن چنین نهادی، شهروندان احساس حقیقی تأمین حقوق شهروندی را درک و به عینه مشاهده خواهند کرد. این جنبه همانطور که اشاره شد، جدای از جنبه بینالمللی موضوع است مبنی بر اینکه ظرفیتهای لازم برای تعاملات در سطح بینالمللی از این طریق فراهم خواهد شد. این نهاد کمک خواهد کرد که به نقدهای وارده که به دلیل عدم شناخت کافی به موضوعات حقوق بشر در ایران وارد میشد، پاسخ داده شود.
به زبان دیگر باید گفت که بیتردید ایجاد این نهاد تاثیر بسیار مهمی در کم شدن فشارهای ناحق بینالمللی و برخی بهانهجوییها علیه جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت و این در شرایط امروز کشورمان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. انتظار داریم شکلگیری این نهاد فراقوهای، غیرسیاسی و ملی بتواند به پروندهسازیهای ناحق در زمینه حقوق بشر علیه کشورمان خاتمه دهد. طوری که از طریق آن بتوان راهکاری عملیاتی و مناسب برای اصلاح تصویر بینالمللی از وضعیت حقوق بشر در ایران به دست داد.
موضوع تدوین نهاد ملی حقوق بشر و شهروندی هم موضوع مهم دیگری است که باید مورد توجه باشد. خوشبختانه در راستای تدوین این نهاد، اقدامات و بررسیهای جامعی تاکنون صورت گرفته است. برای غنای این نهاد و رویکردهای همهجانبهنگر داشتن در ارتباط با آن، بررسیها و مطالعات لازم صورت خواهد گرفت و بیشک با نهادها و قوای دیگر تعاملات بیندستگاهی لازم به عمل خواهد آمد. باید بتوانیم از تمام ظرفیتها در تدوین زیرساختها و چارچوبهای علمی و عملیاتی چنین نهادی استفاده شود تا شاهد تشکیل نهادی کارآمد باشیم. هر دستگاهی باید تکلیف خود را در قبال این نهاد ملی حقوق بشر و شهروندی به طور دقیق و با در نظر داشتن همه جزئیات بداند وتا ضمن پرهیز از موازیکاریها در سایه تقسیم کار ملی به گونهای عمل شود که حداکثر رضایت اجتماعی و رفاه را برای شهروندان به همراه داشته باشد.
*نماینده مردم تهران
۴۷۴۷
