معاملات امروز بازار سرمایه در حالی به پایان رسید که شاخص کل این بازار با ۱۹ هزار و ۶۷ واحد کاهش رقم ۹۶۸ هزار و ۴۰۸ واحد را ثبت کرد. شاخص کل با معیار هم وزن نیز با ۳۵۶۷ واحد کاهش به رقم ۳۰۶ هزار و ۵۹۷ واحد رسید. معامله گران بورس امروز یک میلیون معامله انجام دادند که ۱۰۱ هزار و ۲۸۵ میلیارد ریال ارزش داشت. در این بازار فولاد مبارکه اصفهان، ملی صنایع مس ایران، معدنی و صنعتی چادرملو، معدنی و صنعتی گل گوهر، بانک ملت و س. نفت، گاز و پتروشیمی تامین نسبت به سایر نمادها بیشترین تاثیر منفی و در مقابل صنایع پتروشیمی خلیج فارس نسبت به سایر نمادها بیشترین تاثیر مثبت را داشتهاند.
بورس امروز چقدر ریخت
در آن سوی بازار سرمایه شاخص کل فرابورس نیز با ۵۶ واحد نزول در رقم ۱۱ هزار و ۵ واحد ایستاد. معامله گران این بازار ۴۷۲ هزار معامله به ارزش ۴۱ هزار و ۶۴۴ میلیارد ریال انجام دادند.
هلدینگ صنایع معدنی خاورمیانه سهامی ذوب آهن اصفهان، توسعه مولد نیروگاهی جهرم و فرابورس ایران نسبت به سایر نمادها بیشترین تاثیر منفی و در مقابل پتروشیمی زاگرس، تولید نیروی برق دماوند و صنایع ماشینهای اداری ایران نسبت به سایر نمادها بیشترین تاثیر مثبت را روی فرابورس گذاشتند.
همایون دارابی در خصوص دلیل افت شاخص بورس اظهار کرد: شاخص بازار بورس از حدود یک ماه گذشته با رشد مواجه بود و ورود آن به کانال یک میلیون واحدی شوک روانی زیادی به این بازار وارد کرد.
وی افزود: طبیعی است که پس از این سیر صعودی و جو روانی که میان سهام داران ایجاد شده بود، بازار بورس وارد یک دوره اطلاحات شده و چند روز با افت شاخص مواجه شود.
این کارشناس بازار سرمایه بیان کرد: هم اکنون تعداد زیادی از سهام داران اقدام به شناسه سود کرده اند که در این صورت عرضه به بازار افزایش مییابد و بازار بورس با حجم بالایی از معاملات مواجه میشود.
دارابی ادامه داد: روند کنونی بازار بورس به این شکل است که، قیمت سهام در بازار کاهش پیدا میکند، سهام داران سطح قابل توجهی از سهام خود را میفروشند و سرمایه گذاران جدید اقدام به خرید این سهام میکنند.
وی تصریح کرد: این اوضاع تا چند روز آینده ادامه خواهد داشت و به هیچ عنوان برای بازار بورس و روند اقتصادی کشور نگران کننده نیست، تا اینکه بازار وارد مرحله جدیدی از قیمتها و معاملات شود.
دارابی افزود: با ورود بازار به مرحله جدید و تداوم رشد شاخص، دولت باید سهام زیادی از شرکتهای خود را در بازار عرضه کند و مطمعنا بازار و سرمایه گذاران نیز از این موضوع استقبال خواهند کرد.
این کارشناس بازار سرمایه خاطر نشان کرد: شرایطی که هم اکنون برای بازار سرمایه ایجاد شده، یک فرصت بسیار مناسب برای دولت است تا بتواند سهام خود را در بازار عرضه کند، دولت نباید این فرصت مناسب را از دست بدهد.
دارابی مطرح کرد: دولت در صورتی که بتواند از بهترین فرصتها بهترین استفادهها را ببرد، علاوه بر ایجاد رونق در بازار بورس، حجم بسیار زیادی از نقدینگی را در بازار جذب میکند.
وی عنوان کرد: بازار بورس هم اکنون از شرایطی برخوردار است که میتواند سرمایههای جدید و زیادی را در خود جای دهد و از آنها در راستای رونق در بازار و اقتصاد کشور استفاده کند.
این کارشناس اقتصادی در پایان اظهار کرد: متغیرهای کلان اقتصادی همچنان به نفع بازار اقتصاد است.
این نماگر روز شنبه در پی بیشترین افت مقداری خود بار دیگر ۶ رقمی شد. مدتهاست یکسونگری و تصور بورس همیشه سبز سبب شده تا تحلیل به کل فراموش شود و رفتارهای تودهای جای آن را بگیرد. وضعیتی که این بار در مسیر نزولی نمود پیدا کرد و فضای عمومی تالار سهام را احاطه کرد. البته محدودیتهای ناظر و ضعف سامانه مرکزی معاملات در سفارشگیری و اختلال در مسیر ارتباطی بین خریداران و فروشندگان هم منجر به تشدید هیجانات و سنگین شدن صفوف عرضه شد تا مسیر نزولی سهام با سرعت بیشتری ادامه یابد.
عطا و لقای تازهواردها
واقعیت این است که به دنبال تداوم روند صعودی شاخص سهام که از سال گذشته آغاز شد، خیل عظیمی از مردم که پیش از این شناختی از ساختار حاکم بر بورس و ارزشیابی سهام نداشتند، با رشد انتشار اخبار بورس درخصوص سودهای نجومی این بازار، تصمیم گرفتند به جمع بورسبازان بپیوندند. افرادی که عمدتا با سرمایههای خرد خود، اقدام به دریافت کد معاملاتی کردند و به انگیزه کسب سودهای رویایی عازم تالار سهام شدند. این وضعیت توام با دید کوتاهمدت معاملهگران و انتظار تازهواردها برای بورس همیشه سبز سبب غلبه رفتار یکسونگر بر بازار سهام شده است. غلبه این یکسونگری سبب شده تا تحلیل به کل فراموش شود و هیجان جای آن را بگیرد. این بار تاثیر محدودیتهای همیشگی بازار سهام به ویژه دامنه نوسان قیمت بر شدت هیجانات کاذب معاملهگران افزود و صفهای خرید روزهای گذشته را به صف فروش تبدیل کرد.
عادت غلط روزهای هیجانی بورس
موضوعی که در این روزها بیش از گذشته توجه فعالان بازار را به خود جلب میکند، رفتارهای گروهی چه در مسیر صعودی و چه در مسیر نزولی است. معاملهگرانی که با هر تلنگری از صف خرید به صف فروش یا برعکس جابهجا میشوند. نگاهی به آمار معاملات روز گذشته حکایت از تشکیل صف فروش حدود ۶ هزار میلیارد تومانی در بیش از ۷۰ درصد از نماد فعال در بورس تهران داشت که از این میزان ۵۲۵ میلیارد تومان مازاد عرضه در نمادهای تازهوارد «شستا» شکل گرفت. موضوعی که به وضوح نشان از تشدید رفتارهای هیجانی دارد. «شستا» هفته گذشته که پس از افشای اطلاعات بااهمیت بدون محدودیت دامنه نوسان بازگشایی شده بود، با سفارشهای خرید و فروش در محدوده ۱۰۰ درصد بیش از قیمت قبل از توقف همراه شده بود که البته به دلیل حجم پایین مورد تایید ناظر قرار گرفت. همین نماد اما با ورود شاخص سهام به محدوده منفی با مازاد عرضه مواجه شده است. رفتارهایی که علاوه بر نبود سواد مالی، به محدودیتهای فعلی حاکم بر بازار سهام بازمیگردد. در گزارش روز گذشته «دنیای اقتصاد» تحت عنوان «نخستین التهاب بورس ۹۹» نیز تاکید شد با رنگ باختن تحلیل، عنان فضا در هفتههای اخیر به دست احساسات و عواطف سرمایهگذاران سپرده شده است. تا جاییکه در موج صعودی با غلبه ترکیبی از طمع و خوشبینی زیاد، نقدینگی فزایندهای به سمت بازار سهام روانه شد و حال در فضایی معکوس، ترس و واهمه از تداوم ریزش قیمت سهام، شرایط را به گونهای دیگر رقم زده و صفهای فروش را سنگین کرده است.
رفتار گروهی سرمایهگذاران چه در دورههای صعودی و چه در زمان افت بازارها، یکی از الگوهایی است که بیشتر در بازارهای نوظهور و در حال توسعه دیده میشود. در بورس تهران نیز وجود صفهای قابل توجه خرید و فروش سهام، معکوس شدن روند آنها در روزهای معاملاتی بعد، تاثیرپذیری شدید از تحولات سیاسی و اقتصادی و همچنین خروج سریع آنها از بازار در هنگام کاهش شاخص بورس، شواهدی از بروز رفتار گروهی در بورس اوراق بهادار تهران است. محدودیت نوسان قیمت یکی از مواردی است که نمونهای از آن در بورسهای جهانی دیده نمیشود. محدودیتی که علاوه بر تشدید هیجان بورسبازان چه در مسیر صعودی و چه نزولی، نقدشوندگی بازار را نیز مورد تهدید قرار داده است. این در حالی است که بازار سهام نیازمند افزایش عمق است تا اسیر رفتارهای تودهای نشود.
بهصورت سنتی وقتی بازار سهام در دورههایی وارد یک روند نزولی پرشتاب میشود، بازیگران حقوقی در سمت خرید سهام حضور پررنگتری از خود نشان میدهند. هر چند دیروز خالص تغییر مالکیت سهام در مسیر حقیقی به حقوقی بود اما در مجموع این دسته از معاملهگران نقش فعالی را در این روزها ایفا نمیکنند. البته نمیتوان به رفتار معاملهگران حقوقی خرده گرفت چرا که طبیعتا این گروه از سهامداران نیز باید در مسیر منافع خود حرکت کنند اما این انتظار میرود که این روزها برای افزایش نقدشوندگی سهام شاهد حضور فعالتر حقوقیها در جریان دادوستدها باشیم.
معضل پایدار هسته
ضعف هسته معاملاتی با افزایش تعداد معاملات سهام حال و روز به مراتب نامساعدتری نسبت به گذشته دارد و فغان فعالان بازار را بلند کرده است. در این شرایط هر سامانهای قیمت مختص به خود را نشان میدهد و سهامداران را سرگردان کرده است. این ضعف سامانه معاملاتی، نقدشوندگی بازار سهام را نیز هدف قرار داده که در بلندمدت میتواند تبعات جبرانناپذیری داشته باشد. جالب اینکه مقام سیاستگذار راهی جز رفع موقت و ناقص مشکلات سامانه با تقسیم معاملات در سه بازه زمانی پیدا نکرده تا از بار سنگین حاکم بر دوش سامانه معاملاتی بکاهد. ساعت عادی معاملات یعنی ۹ صبح تا ۱۲:۳۰ ظهر سهامی که روند معمول خود را طی میکنند معامله میشوند. در فاز دوم نوبت به سهام تازهوارد و بعضا برخی نمادهای خاص بازار میرسد که مبادا به سبب افزایش میزان سفارشگیری، توان سامانه را تحلیل برند. از این رو دادوستد سهمهای مذکور به بعد از ساعت رسمی بازار سهام یعنی ۱۲:۳۰ موکول شده و عموما تا ساعت ۱۳:۳۰ ادامه پیدا میکند. فاز سوم به مثابه وقت اضافه به سهامی اختصاص پیدا میکند که از نظر ناظر بازار شرایط نرمالی ندارند. دیروز نماد معاملاتی شرکت ایران خودرو پس از غیبت دو ماهه وارد فاز سوم بازار شد و به تنهایی مورد دادوستد قرار گرفت. «خودرو» دیروز در بازگشایی خود رشد ۱۰۰ درصدی را تجربه کرد. از این رو معاملات سهپردهای و ناهمزمانی معاملات کل بازار عملا بازار را چند شقه کرده است. به بیان دیگر، اختلاف زمانی انجام معاملات نقدشوندگی که مهمترین مزیت بورس بهشمار میرود را کاهش داده است.
خودنمایی حقوقیها یا خروج حقیقیها؟
دیروز همزمان با اصلاح حدود ۳ درصدی شاخص سهام، این سهامداران حقوقی بودند که در سمت خرید سهام فعال شدند و خالص تغییر مالکیت سهام به ارزش ۱۴۲ میلیارد تومان در مسیر حقیقی به حقوقی بود. در میان ۳۸ صنعت فعال بورسی نیز دیروز بیشترین خالص خرید بازیگران حقوقی در سهام زیرمجموعه گروه محصولات شیمیایی رقم خورد. به این ترتیب دیروز ۸۵ میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان از سبد سهام معاملهگران خرد به پرتفوی حقوقیها افزوده شد. پس از آن نیز خودروییها شاهد خالص تغییر مالکیت ۶۶ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومانی در مسیر حقیقی به حقوقی بودند. پالایشیها نیز دیروز مورد توجه معاملهگران عمده بازار قرار گرفتند و خالص خرید ۵۵ میلیارد تومانی را رقم زدند. در میان شرکتهای بورسی نیز نماد معاملاتی شرکت آهنگری تراکتورسازی ایران در اولویت خرید معاملهگران عمده قرار گرفت. دیروز ۳۲ میلیون سهم «خاهن» به ارزش ۶۸ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان در سمت حقیقی به حقوقی جابهجا شد. «شپنا» نیز دیروز مورد توجه بازیگران حقوقی بازار قرار گرفت. در این نماد معاملاتی روز گذشته بیش از ۴۵ میلیون و ۳۵۰ هزار سهم به ارزش ۵۶ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان از سبد سهام معاملهگران خرد به پرتفوی حقوقیها افزوده شد. «خبهمن» نیز در این روز با خالص خرید حدود ۵۴ میلیارد تومانی به سمت حقوقیها همراه شد. در آنسوی بازار اما این نمادهای زیرمجموعه گروه بیمه بورس تهران بودند که مورد توجه معاملهگران خرد بازار قرار گرفتند. بیمهایها در این روز شاهد جابهجایی حدود ۶۰ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان نقدینگی در مسیر حقوقی به حقیقی بودند. همچنین دیروز در گروه سرمایهگذاری، ۵۳ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان به سبد سهام حقیقیها افزوده شد. انبوهسازان نیز دیروز با خالص خرید ۳۸ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومانی معاملهگران خرد بازار همراه شدند.
واکنش مدیرعامل بورس تهران به کاهش ۳۰ هزار واحدی شاخص بورس
شاخص کل بورس تهران که هفته گذشته مرز یک میلیون واحد را هم رد کرده بود، امروز هم مانند سهشنبه و چهارشنبه هفته گذشته نزولی بود. به طوریکه ۳۰ هزار واحد کاهش و به زیر یک میلیون واحد بازگشت.
در این راستا، علی صحرائی با بیان اینکه شاخص کل بورس در روزهایی ۴۰ هزار واحد رشد کرده است، اظهار کرد: هفتههایی بوده که شاخص کل در تمام روزهای آن صعود کرده است. در این شرایط طبیعی است که برخی شناسایی سود کنند و اقدام به فروش سهام خود در شرایطی که سود کردهاند، بکنند.
وی با اشاره به نقش فضای مجازی و برخی رسانهها در کاهش شاخص، گفت: در این میان فضای مجازی و برخی رسانهها هم با اینکه بورس کشور مورد توجه قرار بگیرد موافق نیستند و بر حبابی بودن بورس تاکید میکنند. این موضوع در ذهن مخاطبان بی اثر نیست.
مدیرعامل شرکت بورس تهران با تاکید بر اینکه منابعی از بازار سرمایه خارج نشده است، عنوان کرد: سرمایهگذاران منتظر هستند تا سهمها را در قیمت بهتر خریداری کنند. باید توجه داشت بازار سرمایه یک بازار میان مدت است و سرمایهگذار نباید نگاه کوتاه مدت داشته باشد.
در هفته گذشته قیمت بیشتر داراییها افزایش داشته به طوری که نرخ دلار رشد ۵ درصدی را طی یک هفته به ثبت رسانده است. این در حالی است که رشد این دارایی در هفته قبل ۰.۲ درصد بوده است. تحلیلگران بر این باور بودند که با توجه به رشد پرقدرت شاخص سهام در هفته های اخیر، نمی توان در سایر بازارهای موازی انتظار افزایش قیمت داشت. چنانچه روند حرکت شاخص کل بورس تغییر نماید، نقدینگی ها به سمت بازارهای ارز و طلا روانه می گردد. از سوی دیگر برخی تحلیل ها حاکی از این است که به دلیل کاهش علائم در بیماران جدید مبتلا به کووید- ۱۹ و عادی شدن نسبی اوضاع، تقاضای ارز برای واردات و حتی مسافرت و در نتیجه قیمت ها، علی رغم رشد شاخص سهام، افزایش یابد. این افزایش نرخ ارز متاثر از رشد حواله درهم و افزایش قیمت دلار در کشورهای همسایه نیز هست.
در هفته گذشته بهای سکه با رشد ۶.۳ درصدی مواجه بوده است. مطابق معمول روند سکه و دلار همسو تغییر کرده است. روند تغییرات سکه در هفته گذشته ۲.۲ درصد بوده است. این در حالی است که روند جهانی بهای طلا در مدت مشابه، ۱.۲ درصد رشد داشته است. بنابراین قیمت سکه بیشتر از آن که متاثر بازار جهانی باشد، تحت تاثیر تحولات داخلی و به ویژه نرخ ارز بوده است. قیمت جهانی طلا که به دلیل افزایش تنش ها بین آمریکا و چین روند صعودی داشت، با کاهش محدودیت های قرنطینه در برخی کشورها افت نمود. اما مجددا از روز دوشنبه با اعلام بیکاری گسترده در آمریکا و احتمال کاهش نرخ بهره فدرال رزرو بهای هر اونس طلای جهانی افزایش پیدا کرد.
با توجه به محدودیت های کمتر بازار سکه نسبت به بازار ارز و بورس، بسیاری از نقدینگی ها به سمت بازار سکه سرریز شده است. یکی از دلایل رشد قیمت سکه، تعطیلی های ابتدای سال می باشد که باعث شده تقاضا به تاخیر بیفتد و هجوم تقاضا باعث رشد بهای این فلز گردیده است. همچنین عبور از مرز ۶ میلیون ۵۰۰ هزار تومانی قیمت سکه وثبت بالاترین نرخ در طول تاریخ، انتظارت افزایشی عده ای از معامله گران تقویت شده است. عامل دیگر که منجر به افزایش نرخ ارز و سکه شده، انتظار از اصلاح شاخص کل بورس در روزهای آتی است. بنا بر نظر برخی از تحلیلگران، شاخص کل بورس به حداکثر میزان خود رسیده و امکان اصلاح آن وجود دارد.
روز چهارشنبه دلار و سکه هر کدام پس از ۸ و ۹ روز افزایش پی در پی کاهش اندکی را ثبت کردند. احتمال می رود برخی از معامله گران به دلیل برخورداری از سود، اقدام به فروش ارز و سکه کرده و قیمت ها روند کاهشی را طی نمایند. شاخص سهام پس از روزها رشد متوالی روز سه شنبه و تنها در یک روز ۲.۵ درصد کاهش داشته است. این کاهش شاخص کل بورس اولین افت جدی در سال جدید می باشد. اگر چه این شاخص از روز سه شنبه روند نزولی داشته اما در کل هفته گذشته رشد ۴.۱ درصدی را به ثبت رسانده است. ارزش معاملات خرد بازار سهام بورس و فرابورس در برخی روزهای هفته گذشته به بیش از ۲۰ میلیارد تومان رسیده است. حجم بالای نقدینگی، حمایت های دولتی از بازار بورس، بازدهی چشمگیر بازار سهام نسبت به بازارهای رقیب، بهبود بازارهای جهانی و تشدید تورم انتظاری مهم ترین دلایل رشد بازار سهام در روزهای اخیر بوده است. در واقع افزایش قیمت در بازارهای ارز و سکه باعث شد تا بازیگران بازار سهام نسبت به عملکرد بازار تردید کرده و فشار عرضه در بازار سهام به دنبال داشت.
با توجه به شرایط اخیر کشور و دلایل ذکر شده در خصوص رشد بازار سهام، هیجانات این بازار افزایش یافته و ورود سرمایه های خرد بدون کارشناسی بازار و لحاظ نمودن رفتار عقلایی بوده است. این مسئله باعث شده که علی رغم افت شاخص کل در بیشتر گروه ها، خالص خرید سهامداران خرد مثبت بوده و احتمال ورود این سرمایه ها به بازار وجود خواهد داشت. برخی تحلیلگران معتقدند انتظارات معامله گران در بازارهای مالی تاثیر بسزایی دارد. در حال حاضر معامله
گران حرفه ای بازار انتظار افزایش سطح عمومی قیمت ها و رشد ارزش دلار در ماه های آینده را دارند، در نتیجه بازار سهام رشد قابل ملاحظه ای از خود نشان داده است. از طرف دیگر برخی از افراد که اطلاعی از بازارهای مالی نداشته و با دید کوتاه مدتی وارد بازار سهام شده اند، ممکن اس سرمایه خود را از بازار خارج کرده و ریسک این بازار افزایش خواهد یافت. همچنین بروز اثرات منفی تحریم ها و شیوع کرونا و کاهش تولید ناخالص داخلی جهان قاعدتا انتظار کاهش سودآوری شرکت ها را در پی خواهد داشت، اما در عمل روند افزایشی ادامه یافته است. این به مفهوم تشکیل حباب قیمت و کمبود عرضه کافی در بازار سهام می باشد.
از حدود دو هفته گذشته با اجرایی شدن توافق تولیدکنندگان نفت اوپک و غیراوپک مبنی بر کاهش عرضه و همچنین کاهش محدودیت ها در بیشتر کشورها و راه اندازی مجدد سیستم حمل و نقل، تقاضای نفت و قیمت آن افزایش یافت. اگر چه قیمت نفت در روزهای اخیر با نوسانات ملایمی رو به رو بوده است، اما در کل بروز نشانه هایی مبنی بر بهبود تقاضا و کاهش عرضه، بهای نفت را رو به افزایش قرار داده است.
حسن علایی در پاسخ به این پرسش که برخی از شهروندان اعلام کردهاند با وجود این که کارت پرس شده سهام عدالت در اختیار دارند، اما وقتی شماره ملی خود را وارد سامانه سهام عدالت سازمان خصوصیسازی میکنند، به عنوان سهامدار شناخته نمیشوند، پاسخ داد: برای سهامدار عدالت ۴ مرحله باید طی شده باشد و عدهای از افراد هستند که برگههای اولیه دعوت نامه سهام عدالت را در اختیار دارند، اما مراحل ثبت و نهایی کردن سهام خود را طی نکردهاند و امروز به عنوان سهامدار عدالت شناخته نمیشوند.
وی گفت: در آن موقع برخی از افراد از سوی شرکتهای تعاونی شهرستانی سهام عدالت، سازمان خصوصیسازی و یا سازمانهای امور اقتصادی و دارایی استانها مراجعه کرده و نسبت به تکمیل و نهایی کردن سهام عدالت خود اقدام کردهاند، اما برخی از این افراد مراحل را کامل طی نکرده و فرایند سهامدار شدن آنها نهایی نشده است، بنابراین مشمول سهام عدالت نشدهاند.
معاون سازمان خصوصی سازی در مورد این که چه تعداد از شهروندان با داشتن برگه دعوت نامه سهام عدالت سهامدار نشدهاند، گفت: حدود ۱.۸ میلیون نفر در کشور وجود دارند که برگه دعوتنامه سهام عدالت را دارند، اما مراحل ثبت را به صورت کامل طی نکردهاند.
داشتن کارت سهام عدالت برای سهامدار بودن کافی است؟
علایی در مورد این که مهمترین دلایل عدم ثبت مراحل برای سهامداران چیست، گفت: دلایل متعددی وجود داشته، ممکن است سامانه سهام عدالت شهرستان با تأخیر عمل کرده، یا اطلاعات سجلی افراد را به صورت کامل در اختیار نداشته، در نتیجه مراحل ثبت نهایی مشمول سهام عدالت به صورت کامل طی نشده است و امروز آن فرد به عنوان سهامدار عدالت شناخته نمیشود.
به گفته معاون سازمان خصوصی سازی در حال حاضر فقط همان ۴۹ میلیون و ۱۲۱ هزار و ۴۷۱ نفری که با وارد کردن کد ملی خود در سامانه سهام عدالت حضور دارند، به عنوان سهامدار عدالت شناخته میشوند.
وی هم چنین در مورد این که تاکنون چه تعداد افراد با وارد شدن به سامانه سهام عدالت سازمان خصوصی روش مدیریت مستقیم سهام عدالت را انتخاب کردهاند، گفت: در این زمینه نمیتوانیم آمار بدهیم، چون ممکن است تلقی اعمال نظر شود، اما از ۸ اردیبهشت که این فرصت پیش آمده تا ۸ خرداد ماه سال جاری ادامه دارد و به هیچ وجه زمان یک ماهه تمدید نمیشود.
وی این را هم گفت:هر یک از مشمولان سهام عدالت که وارد سامانه نشده و روش مدیریت مستقیم را انتخاب نکنند، قهرا به عنوان انتخاب روش غیر مستقیم مدیریت سهام عدالت شناخته میشوند؛ یعنی سهام آنها از طریق شرکتهای سرمایه گذاری استانی سهام عدالت و در بورس اوراق بهادار تهران مدیریت خواهد شد.
پیش از این نیز محمدرضا جودکی مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری سهام عدالت استان تهران در جمع خبرنگاران اعلام کرد، متأسفانه حدود ۲ تا ۲.۱ میلیون نفر از سهامداران عدالت در کشور وجود دارند که به دلیل اختلاف ریز در ثبت مشخصات سجلی افراد که بین شرکتهای تعاونی شهرستانی یا استانی با سازمان خصوصی سازی وجود دارد، از سامانه سهام عدالت حذف شده و اکنون به عنوان سهامدار عدالت شناخته نمیشوند.
به گزارش خبرآنلاین و به نقل از صدا و سیما، علی بهشتی گفت: سهامداران آگاه باشند زمانی که خرید و فروش سهام انجام میشود وجه آن به حساب دارنده کد بورسی واریز میشود و شرایط دیگری برای اینکه وجه مستقیم به حساب افراد دیگری واریز شود وجود ندارد.
وی درباره خرید و فروش و یا واگذاری کد بورسی به سایر افراد توضیح داد: در برخی مواقع ممکن است زمانی که کد بورسی خود را به شخص دیگری میدهید از این کد سو استفاده شود و در بازار با دست کاری قیمت اختلال ایجاد کند و این امر برای دارنده کد درد سر ساز میشود. افرادی که فکر میکنند از کد بورسی آنها سوءاستفاده میشود میتوانند با مراجع به مراکز ذی صلاح اقدام به شکایت کنند.
به گفته این مقام مسئول افراد بعد از ثبت نام در سامانه سجام و احراز هویت میتوانند اقدام به خرید و فروش سهام کنند همچنین افراد زیر ۱۸ سال هم میتوانند با قیم خود برای دریافت و احراز هویت اقدام و کد بورسی دریافت کنند.
وی افزود: مردم با آگاهی و دانش کافی وارد بازار سرمایه شوند و اگر دانش کافی ندارند از طریق صندوقها سهم خریداری کنند.
حسن علایی در پاسخ به این پرسش که برخی از شهروندان اعلام کردهاند با وجود این که کارت پرس شده سهام عدالت در اختیار دارند، اما وقتی شماره ملی خود را وارد سامانه سهام عدالت سازمان خصوصیسازی میکنند، به عنوان سهامدار شناخته نمیشوند، پاسخ داد: برای سهامدار عدالت ۴ مرحله باید طی شده باشد و عدهای از افراد هستند که برگههای اولیه دعوت نامه سهام عدالت را در اختیار دارند، اما مراحل ثبت و نهایی کردن سهام خود را طی نکردهاند و امروز به عنوان سهامدار عدالت شناخته نمیشوند.
وی گفت: در آن موقع برخی از افراد از سوی شرکتهای تعاونی شهرستانی سهام عدالت، سازمان خصوصیسازی و یا سازمانهای امور اقتصادی و دارایی استانها مراجعه کرده و نسبت به تکمیل و نهایی کردن سهام عدالت خود اقدام کردهاند، اما برخی از این افراد مراحل را کامل طی نکرده و فرایند سهامدار شدن آنها نهایی نشده است، بنابراین مشمول سهام عدالت نشدهاند.
معاون سازمان خصوصی سازی در مورد این که چه تعداد از شهروندان با داشتن برگه دعوت نامه سهام عدالت سهامدار نشدهاند، گفت: حدود ۱.۸ میلیون نفر در کشور وجود دارند که برگه دعوتنامه سهام عدالت را دارند، اما مراحل ثبت را به صورت کامل طی نکردهاند.
داشتن کارت سهام عدالت برای سهامدار بودن کافی است
علایی در مورد این که مهمترین دلایل عدم ثبت مراحل برای سهامداران چیست، گفت: دلایل متعددی وجود داشته، ممکن است سامانه سهام عدالت شهرستان با تأخیر عمل کرده، یا اطلاعات سجلی افراد را به صورت کامل در اختیار نداشته، در نتیجه مراحل ثبت نهایی مشمول سهام عدالت به صورت کامل طی نشده است و امروز آن فرد به عنوان سهامدار عدالت شناخته نمیشود.
به گفته معاون سازمان خصوصی سازی در حال حاضر فقط همان ۴۹ میلیون و ۱۲۱ هزار و ۴۷۱ نفری که با وارد کردن کد ملی خود در سامانه سهام عدالت حضور دارند، به عنوان سهامدار عدالت شناخته میشوند.
وی هم چنین در مورد این که تاکنون چه تعداد افراد با وارد شدن به سامانه سهام عدالت سازمان خصوصی روش مدیریت مستقیم سهام عدالت را انتخاب کردهاند، گفت: در این زمینه نمیتوانیم آمار بدهیم، چون ممکن است تلقی اعمال نظر شود، اما از ۸ اردیبهشت که این فرصت پیش آمده تا ۸ خرداد ماه سال جاری ادامه دارد و به هیچ وجه زمان یک ماهه تمدید نمیشود.
وی این را هم گفت:هر یک از مشمولان سهام عدالت که وارد سامانه نشده و روش مدیریت مستقیم را انتخاب نکنند، قهرا به عنوان انتخاب روش غیر مستقیم مدیریت سهام عدالت شناخته میشوند؛ یعنی سهام آنها از طریق شرکتهای سرمایه گذاری استانی سهام عدالت و در بورس اوراق بهادار تهران مدیریت خواهد شد.
پیش از این نیز محمدرضا جودکی مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری سهام عدالت استان تهران در جمع خبرنگاران اعلام کرد، متأسفانه حدود ۲ تا ۲.۱ میلیون نفر از سهامداران عدالت در کشور وجود دارند که به دلیل اختلاف ریز در ثبت مشخصات سجلی افراد که بین شرکتهای تعاونی شهرستانی یا استانی با سازمان خصوصی سازی وجود دارد، از سامانه سهام عدالت حذف شده و اکنون به عنوان سهامدار عدالت شناخته نمیشوند.
حامد قادرزاده اظهار کرد: حذف چهار صفر از واحد پول ملی موضوع جدیدی در دنیا نیست و بعد از جنگ جهانی اول و دوم بسیاری از کشورها و حتی اخیرا در ترکیه نیز بحث حذف صفر از واحد پول انجام گرفتهاست؛ اما سوال اینجاست که آیا نرخ تورم در ایران به آن حد رسیده که حذف چهار صفر از واحد پول ملی امری ضروری باشد؟ آیا این اقدام چه پیامدهای مثبت و منفی را به دنبال خواهد داشت؟
وی در خصوص تاثیر حذف چهار صفر از واحد پول ملی ایران بر اقتصاد کشور عنوان کرد: این امر از نظر ریاضی تفاوت معناداری ایجاد نخواهد کرد و همچنین از نظر روانی نیز پیامدهای مثبت و منفی فراوانی به دنبال خواهد داشت، ضمن اینکه برخی از مردم اینگونه تصور میکنند که پول ملی به حدی بیارزش شده است که میتوان از این پول به عنوان وسیلهای خوب و کارآمد برای ذخیره ارزش اقتصادی و یا برای انجام فعالیتهای اقتصادی بهره برد.
قادرزاده افزود: باتوجه به بعد روانی پذیرش افزایش قیمت در طول ۴۱ سال اخیر افزایش یک درصدی یا ۵ درصدی عدد قابل توجهی نبوده اما با حذف چهار صفر از واحد پول ملی یک درصد افزایش قیمت در مقایسه با گذشته عدد قابل توجهی خواهد شد.
به گفته این استاد اقتصاد، به لحاظ اقتصادی حذف چهار صفر از واحد پول ملی ایران تغییر آنچنانی ایجاد نخواهد کرد و تنها معیاری برای شمارش و محاسبات خواهد بود و از آنجا که متاسفانه انتظارات مردم نسبت به آینده اقتصادی کشور بسیار مطلوب نیست، بسیاری از افرادی که همواره نگران وضعیت اقتصادی هستند میتوانند موجبات سوءاستفادههایی را فراهم کنند.
وی در ادامه تصریح کرد: اگر به بازار نگاهی بیندازیم بسیاری از اوقات پیش میآید که فروشندهای جنسی را که در بازار به قیمت ۱۰۰هزارتومان عرضه میشود به مبلغ ۹۹هزار و ۹۹۰ تومان در اختیار خریدار قرار دهد و همین یک رقم کمتر به لحاظ روانی این تاثیر را بر خریدار خواهد گذاشت که خرید آن کالا راحتتر صورت خواهد گرفت.
حامد قادرزاده تاکید کرد: حذف چهار صفر از واحد پول ملی کشور بیشتر بعد روانی جامعه را دربرمیگیرد تا بعد اقتصادی، اما به دلیل ناامن بودن بعد روانی در بین مصرفکنندگان در کشور ممکن است تبعات منفی زیادی را به دنبال داشته باشد؛ اما به لحاظ انجام کارهای بانکی، به لحاظ محاسبات و همچنین به لحاظ اعلام برابری نرخ پول ایران با دیگر کشورها میتواند خیلی مناسب تشخیص داده شود، اما سوال اینجاست که آیا واقعا این امر در درون خود این کارکرد را خواهد داشت یا نه؟
وی ادامه داد: در ریاضیات همیشه سعی بر این است که برای سهولت در محاسبات اعداد کوچکتر شود، اما این تصور که راحتتر کردن محاسبات در بهبود وضعیت اقتصادی موثر خواهد بود امری بعید به نظر میرسد.
قادرزاده تصریح کرد: احتیاط در اجرای این مصوبه شرط اول است و بهتر آن است که در ابتدا به جای حذف یکباره چهار صفر از واحد پول ملی دو صفر از آن را حذف میکردند مثلا ۱۰۰۰تومان به ۱۰۰ تومان تبدیل میشد، به دلیل اینکه حذف یکباره چهار صفر از واحد پول ملی ممکن است پیامدهای روانی بسیاری به دنبال داشته باشد اما واقعیت این است که به لحاظ علم اقتصاد چندان تغییر و تفاوتی ایجاد نخواهد کرد.
حذف صفر چه تاثیری بر روی بورس خواهد گذاشت
به گفته وی، در کشوری همچون ایران که اطلاعات نامتقارن بسیار بالا و دلال بازی بسیار شدید و همچنین دانش اقتصادی اندک مردم و دنبالهروی شایعات اقتصادی به نسبت فراوان است امکان ایجاد سوءاستفاده در این امر مسئلهای است که موجبات نگرانی را فراهم میکند.
قادرزاده در خصوص اقشار آسیبپذیر در این امر گفت: در وهله اول مصرفکنندگان و مردم عادی، بخشهای خدماتی و تولیدکنندگانی که از قدرت چانهزنی بالایی برخوردار نیستند در این امر متضرر خواهند شد؛ با نگاهی به قیمت ماشین طی ۱۰ سال اخیر و روند صعودی آن و همچنین قیمت ارز به این دلیل که متاسفانه همراهی برنامههای اقتصادی برمبنای مسائل علمی نیست و بیشتر به دنبال تثبیت جو روانی در بازار هستند و این در واقع راهحل اقتصادی مناسبی نخواهد بود.
وی با اشاره به اینکه حذف صفر در شرایط تغییر واحد پولی میسر است، افزود: هرچند که در حال حاضر واحد پولی در حال تغییر است و نه تنها از واحد پول ملی چهار صفر حذف میشود بلکه کوچکترین واحد آن بر ۱۰۰ تقسیم می شود و همانطور که گفته میشود یک دلار ۱۰۰ سنت یا یک گرم طلا ۱۰۰ سوت، یعنی اگر قبلا ۱۰ ریال یک تومان میشد اکنون ۱۰ برابر آن تغییر پیدا کرده و بیشتر مصرفکنندگان هستند که مغلوب افزایش درصد قیمتهای کوچک شدهاند و تصور خواهند کرد که اکنون ۱۷ تومان به ۱۷.۵ تبدیل شده و افزایش چندانی صورت نگرفته، این در حالیست که این میزان اگر ضرب در هزار شود میزان قابل توجهی خواهد شد.
این استاد اقتصاد خاطرنشان کرد: بحث حذف صفر از واحد پول سالهاست که مطرح است اما در حال حاضر و در شرایط بحرانی اقتصادی امروز که هم بحث کرونا در جهان مطرح است و هم تغییر در ساختار سیاسی ممکن است رخ دهد و همچنین تشدید تحریمها نیز وجود دارد، این امر در کشور سبب افزایش ناامنی روانی خواهد شد.
وی اضافه کرد: لذا حذف صفر بهتر است در شرایطی آرام و به صورت تدریجی صورت گیرد هرچند که در کشور ما هم به یکباره انجام نشد و تنها به تصویب مجلس رسیده است اما این امر مستلزم مطالعه روانشناسانه میان مصرفکنندگان است زیرا معمولا فروشنده بر میزان فروش خود واقف است و این مصرفکنندگان هستند که نمیدانند چه مقدار باید خرید کنند؛ به همین دلیل در این شرایط ترس از آسیب رساندن به مازاد مصرفکننده خیلی بیشتر از مازاد تولید کننده خواهد بود.
حامد قادرزاده اظهار کرد: سود این امر معمولا شامل عمدهفروشها و واحدهای تولیدی با قدرت چانهزنی بالا خواهد بود و واحدهای کوچک خُرد که با مردم سروکار دارند به ویژه واحدهای تولیدی کوچک به ویژه در بخش کشاورزی و یا واحدهای خدماترسان تعمیرگاهی از این امر منتفع نخواهند شد و بیشترین انتفاع شامل واحدهای تولیدی بزرگ خواهد بود.
به عقیده این استاد اقتصاد، صاحبان قدرت اقتصادی بیشترین سود و منفعت را از این تصمیم خواهند برد و مردم عادی در این شرایط نه تها منفعت و سودی عاید آنان نخواهد شد حتی ممکن است به آنها نیز آسیب جدی وارد کنند به ویژه افرادی که قدرت محاسباتی آنچنانی ندارند.
وی در خصوص تاثیر این امر بر بورس کشور اذعان کرد: واقعیت امر این است که شرایط اقتصادی دنیا و تحریم کشور چنین امری را نمیطلبد که چنین افزایشی را طی پنج یا شش ماه تجربه کنیم به حدی که شاخصهای بورس افزایش ۳ برابری پیدا کند، زیرا بیشتر کسانی که در بازار بورس عملا در مجموع سهم دارند کسانی هستند که در بانک سپردهگذاری کرده و امروزه به خریداران سهام تبدیل شدهاند و از آنجایی که بحث کاهش ارزش سهام به لحاظ چهار صفر درصد بالایی را نشان نخواهد داد ممکن است همان آسیبهایی که در بحث افزایش قیمت از آن نام برده شد متحمل شوندو این امر به لحاظ روانی امکان احساس ضرر را در دارندگان سهام بورس تقویت خواهد کرد؛ اما در حقیقت اگر بخواهیم جریان اقتصادی شکل عادی به خود بگیرد، بنا به سهم بازار و تجارت بینالملل که تحت تاثیر کرونا قرار خواهد گرفت احتمال ضرر در سهام بورس به ویژه مردم عادی افزایش خواهد یافت.
قادرزاده در ادامه عنوان کرد: برای کاهش اثرات اقتصادی لزوم ایجاد زیرساخت مناسب برای کاهش معاملات نقدی و استفاده از پول و تقویت معاملات الکترونیکی امری اجتناب ناپذیر است.
وی با طرح سوالاتی از قبیل آیا واقعا همه مردم دانش مناسب استفاده از بانکداری الکترونیکی را دارند، آیا همه مردم به امر حسابداری و نحوه کنترل حساب های خود دارند؟ آیا در اقتصاد ایران مصرف کنندگان به اندازه کافی توان مقابله با فروشندگان سود جو را دارند؟ بسیاری سوالات از این دست؟ خاطرنشان کرد: در این امر میبایست طرح جامع مطالعاتی در این مورد صورت گیرد. در حال حاضر خیلی از فروشندگان و ارائهدهندگان خدمات هنگام فروش اعداد را به سمت بالا گرد میکنند. مثلا کسی ۲۹هزار و ۸۵۰ تومان تومان بنزین در جایگاه تخلیه کند راحت ۳۰هزار تومان کسر میکنند یا در جایگاه های CNG که مبلغ قابل توجه نیست راحت مبلغ بیشتری را دریافت خواهند کرد و یا در پرداخت هزینه حملونقل داخل شهری و بسیاری مثالهای از این دست و همچنین عدم وجود سیستمهای فروش در مغازهای خواروبار فروشی و میوه فروشیها که مبالغ اعشاری خرید افزایش مییابد، میتواند مشکل ساز باشد و یا این که بانک مرکزی را وادار به ضرب سکه بیشتری کند این در حالی است که سکه در ایران مدت هاست در معاملات به شدت کم رنگ و یا کامل رنگ باخته است و این موضوع در شرایط افزایش حساسیت سلامت این موضوع تشدید میشود. لذا طرح با معرفی طرحهای اقتصادی مکمل دیگری که بعضا برای بسیاری همراه با تحمل هزینه است، باید عملیاتی شود.
قادرزاده در پایان یادآور شد: این موارد در مناطق محروم بیشتر نمایان خواهد بود و به دلیل عدم امکان برخورد تقابلی راحت بین فروشنده و خریدار حجم معاملات بیشتری به مرکز منتقل و کیک اقتصادی این مناطق کوچکتر خواهد شد و فروشگاههای بزرگ، که توسط صاحبان سرمایه انبوه و خارج از استان اداره میشوند، افزایش و با افزایش ورشکستگی بیشتر واحدهای کوچک همراه خواهد شد و امکان جهتدهی جامعه به سمت جامعه سرمایهداری را نیز بیشتر خواهد کرد.
شاهین چراغی گفت: بازار بورس رکنی از اقتصاد کشور است و افزایش شاخصها متاثر از سهامهای بزرگ در بازار است.
وی ادامه داد: امروزه مردم ظرفیت بازار سرمایه را به خوبی شناسایی کردند و این باعث شده تا ورود نقدینگی به بازار سرمایه بیشتر شود.
وی افزود: در بورس نمادهای متفاوتی وجود دارد و مردم باید با دقت و مطالعه اقدام به خرید و فروش کنند، زیرا برخی شرکتهای کوچک که ظرفیت رشد بالایی ندارند قیمت سهم شان بدون کنترل بالا رفته است و اگر سهامداران اطلاعی از گزارشهای مالی شرکتها نداشته باشند و مستقیم وارد بازار شوند دچار زیان میشوند. پس تازه واردان بازار سرمایه باید بدور از شایعات اقدام به خرید صندوقهای سهام کنند.
عضو شورای عالی بورس ادامه داد: بورس به عنوان موجودی زنده است که در برخی مواقع هیجان دارد، قطعا از هیجان خواهد افتاد و با مسیر رو به رشد به ارامش میرسد.
توصیه عضو شورای عالی بورس برای ورود به این بازار
چراغی تصریح کرد: مردم حتما با سرمایههای مازاد وارد بازار سرمایه شوند و به هیچ وجه خانه و ماشین خود را نفروشند.
وی افزود: بدون شک بازار سرمایه ظرفیت خوبی دارد، اما نیاید به شایعات در فضای مجازی توجه و اقدام به خرید سهام کنند.
وی ادامه داد: با تمهیداتی که دولت و بانک مرکزی درباره عرضه سهام دولتی اتخاذ کرده است، ورود این حجم نقدینگی به بازار سرمایه، باعث توسعه اقتصادی شرکتها میشود و اقتصاد از بانک محور به سمت سرمایه محور حرکت میکند.
چراغی با بیان اینکه افزایش رشد شاخص حباب نیست بیان کرد: تحریمها اقتصاد ما را مقاوم کرد و باعث شد در تولید بسیاری از اقلام خودکفا شویم و نیاز ارزی کشور کاهش یابد. بطور مثال در حوزه فولاد زمانی وارد کننده فولاد بودیم، اما اکنون صادر کننده هستیم.