استفاده از کارتخوانهای ایرانی خارج از کشور مشکلات زیادی را به ویژه در شرایط حساس ارزی برای نظام مالی و پرداخت کشور ایجاد کرد و در همین راستا بانک مرکزی بر آن شد تا جلوی فعالیت این کارتخوانها گرفته شود.
این تصمیم بانک مرکزی در راستای محدودسازی فعالیت دلالان بازار ارز بود؛ به گونهای که این دلالان از هر امکانی برای خرید و فروش ارز بهره بردند و یکی از این ابزارها که نقل و انتقال پول را برای آنها ساده میکند، دستگاههای پوز یا کارتخوان است که مبلغ خرید یا فروش ارز را با آن انتقال میدهند.
اما سفتهبازان ارزی به این اکتفا نکردند و با انتقال تعدادی از دستگاههای کارتخوان به خارج از کشور، معاملات ارزی خود را در همان محل انجام میدهند.
بر اساس قانون بانک مرکزی، استفاده از کارتخوانهای ایرانی به هر شکلی در خارج از کشور ممنوع است و در همین راستا دسترسی این کارتخوانها به نظام بانکی ایران از طریق مخابرات نیز مسدود شده است.
در این میان دو راه دیگر برای ارتباط این دستگاهها با ایران وجود دارد که یکی سیمکارتها و دیگری استفاده از اینترنت با ویپیان است.
بانک مرکزی در نخستین اقدام خود برای محدودسازی حجم استفاده از این کارتخوانها، سقف تراکنشهای مالی از طریق دستگاههای پوز را محدود ساخت که این کار تا حد زیادی جلوی این نقل و انتقالات را گرفت.
در ادامه، با دستور بانک مرکزی شرکتهای ارائهدهندگان خدمات کارتی (پیاسپی) موظف به شناسایی و مسدودسازی دستگاههای کارتخوان فعال در خارج از کشور شدند.
محمد مهدی طوبایی، معاون توسعه و نظارت شرکت شبکه الکترونیکی پرداختهای کارتی (شاپرک) در پاسخ به این پرسش که دستگاههای کارتخوان بیشتر به کدام کشورها منتقل شده است؟ گفت: بهصورت دقیق نمیتوان نام کشورها را اعلام کرد اما به طور عمده دستگاههای کارتخوان برای معاملات ارز به کشورهای همسایه مانند عراق و ترکیه منتقل شده و مورد استفاده قرار میگیرد.
وی ادامه داد: البته امکان بهکارگیری دستگاههای کارتخوان ایرانی در تمام کشورهای دنیا وجود دارد، چرا که در هر نقطه دنیا که بتوان از طریق اینترنت به شبکه شاپرک متصل شد، این امکان وجود دارد.
طوبایی همچنین با بیان اینکه برخی از دلالان برای اینکه کار شناسایی دستگاههای کارتخوان در خارج از کشور را مشکل کنند از ویپیان یا فیلترشکن استفاده میکنند، اظهار کرد: استفاده از ویپیان در خارج از کشور دقیقاً عکس آن چیزی است که در داخل اتفاق میافتد؛ به این معنا که وقتی از خارج از فیلترشکن استفاده میکنند ایپی سرورهای داخلی نمایش داده میشود و کار شناسایی را دشوار میکند.
بر اساس آخرین آماری که شاپرک از مسدودسازی کارتخوانهای ایرانی خارج از کشور اعلام کرده، در اولین سری از این اقدامات ۹۳۰ پایانه طی دی تا نیمه بهمن سال ۹۷ در کشورهای خارجی شناسایی و مسدود شد و با ادامه این اقدامات حدود ۳۷۰ پایانه دیگر شناسایی و مسدود شدند تا به این ترتیب طی سال گذشته در مجموع ۱۳۰۴ پایانه فعال در خارج از کشور غیرفعال شود که از این تعداد پایانه ۱۲۰۷ مورد توسط شرکتهای پیاسپی و ۹۷ پایانه نیز توسط شرکت شاپرک شناسایی و مسدود شدهاند.
پیگیریهای ایسنا حاکی از آن است که شناسایی کارتخوانهایی که از ویپیان استفاده میکنند، نیاز به هماهنگی بانک مرکزی، شرکتهای پیاسپی و وزارت ارتباطات دارد که این هماهنگی صورت گرفته و اقدامات آن در حال انجام است.
از سوی دیگر مسئولان در این پیگیریها مدعی شدهاند که میزان استفاده از کارتخوانهای ایرانی در خارج از کشور کاهش چشمگیری یافته و به صورت معدود انجام میشود.
این در حالی است که مشاهدات عینی خبرنگار ایسنا از شهر استانبول از این موضوع حکایت دارد که کارتخوانهای ایرانی به وفور در صرافیها، سیمکارتفروشیها و بعضا رستورانهای این شهر فعال است و مشکلی هم برای استفاده از آنها وجود ندارد.
به نظر میرسد یکی از دلایل راحت بودن این کار برای افراد متخلف این است که صاحبان کارتخوانهایی که دستگاهشان به خارج از کشور منتقل میشود، هیچ جریمه و برخوردی برایشان وجود ندارد.
۱۷۱۷
