به این ترتیب شاخص ارزی در دو هفته قبل و هفته قبل رشد ۵ و ۴.۵ درصدی را تجربه کرده است. این در حالی است که رشد قیمت سکه در هفته گذشته به دلیل عبور بهای جهانی طلا از محدود هزار و ۴۷۰ دلار نسبت به رشد قیمتی دلار بیشتر بوده است.
در شروع هفته جاری رشد قیمت دلار و سکه همچنان ادامه داشت. به اعتقاد فعالان بازار با افزایش اعتراضهای پیرامون افزایش قیمت بنزین در آبان ماه نااطمینانی تشدید شده و با افزایش تمایل بازیگران به تبدیل نقدینگی خود به داراییهای امن مانند دلار و سکه رشد تقاضای احتیاطی منجر به ادامه رشد قیمتها در هفته جاری شده است. این در حالی است که بازارساز در روزهای اخیر هشدار داده است که تقاضای احتیاطی به زودی از بازار خارج خواهد شد و با افزایش عرضه ارز، قیمتها به مسیر کاهشی بازخواهند گشت. علاوه بر این، افزایش فاصله بین قیمت ثبت شده بر تابلوی صرافیهای بانکی و قیمت در بازار آزاد در این هفته کمسابقه بوده است.
به طوری که در مقاطعی از روز فاصله این دو قیمت به ۵۰۰ تومان نیز رسیده است. به اعتقاد بازیگران ارزی، همین مسئله با افزایش تقاضای کاذب زمینه را برای افزایش ورود سفتهبازان به منظور کسب سود از این فاصله قیمتی را فراهم کرده است. به اعتقاد تحلیلگران علاوه بر مواردی همچون رشد تقاضای فصلی، ورود تقاضای احتیاطی به بازار و کاهش تمایل عرضه ارز توسط صادرکنندگان که به نوعی افزایش قیمتها در دو هفته اخیر را تشدید کرده است؛ خوشبینی دولت نسبت به درآمدهای نفتی در سال آینده و اعلام قیمت ۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برای قیمت دلار نیمایی در بودجه در تداوم روند انتظارات افزایشی مؤثر خواهد بود. در واقع این گروه استدلال میکنند که این میزان از درآمدهای پیشبینی شده در سال آینده محقق نخواهد شد و دولت مجبور به استقراض از بانک مرکزی خواهد شد که این موضوع افزایش نرخ تورم و رشد قیمت دلار را به دنبال دارد. البته پدیدار شدن نشانههایی از بهبود روابط بین ایران و آمریکا مانند احتمال میانجیگری ژاپن برای برقرار شدن مجدد مذاکرات بین دو کشور و مبادله زندانیهای بین دو کشور در افزایش خوشبینیها در این هفته و در نتیجه کاهش نوسانات نرخ ارز تأثیرگذار بوده است. در سومین روز هفته نیز شاخص ارز با ششمین جهش متوالی به سرعت از مرز مقاومتی ۱۳ هزار و ۵۰۰ تومان عبور کرد و در پایان روز به ۱۳ هزار و ۷۰۰ تومان رسید.
این در حالی است که رشد قیمتها با اصلاحهای کوچک متوالی در دو هفته گذشته از ویژگیهای بارز بازارها بوده است. در واقع افزایش قیمت دلار و عدم وجود عقبگردهای متوالی مانند هفتههای گذشته نشان میدهد رشد قیمت بیشتر به واسطه هیجانات است و عوامل بنیادی نقش کمتری در ادامه این روند صعودی داشتهاند. عدهای نیز بر این باورند که محدودیتهای گسترده صرافیهای دولتی در تأمین ارز متقاضیان موجب مراجعه این افراد به بازار آزاد برای تأمین ارز مورد نیاز خود شده که این موضوع افزایش هیجانات و نوسانات در بازار را سبب شده است. اما در روز سهشنبه اوضاع کمی متفاوت بوده است و به باور فعالان بازار یکی از شدیدترین روزهای نوسانی در سال ۹۸ رقم خورده است. شاخص ارزی در ابتدای روز سهشبه به سرعت کانال ۱۴ هزار تومان را پشت سر گذاشت و به قیمت ۱۴ هزار و ۲۰۰ تومان جهش کرد. اما در پایان روز افتی بیش از ۵۰۰ تومان را ثبت کرده است. مسلما افزایش شدید فروشها در نزدیکی سطح مقاومتی ۱۴ هزار تومان بیشترین تأثیر را بر افت قیمت در این روز داشته است.
افزایش عرضه توسط بازارساز و محدودیت جدید بانک مرکزی در مورد تراکنشهای بانکی نیز بر این کاهش قیمتها تأثیرگذار بوده است. عدهای نیز معتقدند که بازار نیاز به یک اصلاح قیمتی داشت و نقطه مقاومتی ۱۴ هزار تومان سطح مناسبی برای این اصلاح بوده است. البته نباید از نقش قیمتگذاری صرافیهای بانکی در افت قیمتها غافل ماند. در واقع مکانسیم واکنش صرافیها در روز سهشنبه اینگونه بوده است که با افزایش قیمت دلار در بازار آزاد، صرافیها قیمت دلار خود را تا ۱۳ هزار و ۹۰۰ تومان نیز بالا بردند (این در حالی است که حداکثر قیمت ثبت شده بر تابلوی صرافیها در دو روز قبل ۱۲ هزار و ۹۵۰ تومان بوده است) و این تفکر در میان سفتهبازان تقویت شد که بازارساز حساسیت زیادی به افزایش قیمتها ندارد و در نتیجه نوسانگیران خریدهای خود را افزایش دادند. با ادامه این روند، بازارساز با افزایش یکباره عرضه خود قیمت را با چنان سرعتی کاهشی کرد که نوسانگیران نتوانستند در قیمتهای بالا اقدام به فروش کنند. بنابراین، برگشت دلار از مرز ۱۴ هزار تومانی بسیاری از معاملهگران و سفتهبازان را متضرر کرد. در پنجمین روز هفته نیز دلار با سرعت زیادی در مسیر کاهشی قرار گرفت و به راحتی از مرز حمایتی ۱۳ هزار و ۵۰۰ تومانی پایین رفت. از جمله دلایل این کاهش میتوان به افزایش عرضه ارز، افت نرخ حواله درهم و افزایش فروشها اشاره نمود. کاهش ۲.۷ درصدی قیمت سکه در روز چهارشنبه و رسیدن به قیمت ۴ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان نیز در ۴ ماه و نیم گذشته بیسابقه بوده است. به اعتقاد فعالان بازار در صورت شکست مرز حمایتی ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی احتمال افت بیشتر قیمت سکه وجود دارد. با توجه به عدم نوسان بهای جهانی طلا، مهمترین عامل اثرگذار بر بازار سکه و طلا در این هفته نیز همچنان تغییرات قیمت دلار بوده است.
شاخص سهام در هفته گذشته تحت تأثیر قدرت نقدینگی، طرح سناریوهای مثبت مؤثر بر بورس در لایحه بودجه سال ۹۹ و افزایش انتظارات تورمی و روند صعودی قیمتها از جمله افزایش نرخ ارز و ارزش جهانی فولاد و تأثیر این بازارها در افزایش ارزش سهام بزرگ و بنیادی بهویژه در گروه فلزات اساسی با ثبت بازدهی ۳.۶ درصدی سیزدهمین رشد متوالی خود را پشت سر گذاشت و به نیمه کانال ۳۲۲ هزار واحدی رسید.کارشناسان معتقدند که قیمت سهام میتواند تا سطوحی بسیار فراتر از ارزش ذاتی حرکت کند و قیمت انواع سهام در مدت کوتاهی چند برابر شده و در ادامه ریزشهای سنگینی را در پی داشته است. علاوه بر این، با ورود نقدینگی جدید نیز بر دامنه این نوسانات افزوده میگردد. به عبارت دیگر، میتوان گفت حباب قیمتی در بورس همواره وجود دارد و این سناریوهای افزایشی و کاهشی مرتبا تکرار خواهد شد.
در شروع هفته جاری نیز شاخص کل بورس با رشد ۱.۶ درصدی با چهاردهمین صعود متوالی به حدود ۳۲۷ هزار و ۶۲۵ واحد رسید که در طول تاریخ بورس بیسابقه بوده است. تداوم ورود نقدینگی جدید، افزایش انتظارات تورمی به واسطهی عبور قیمت دلار از مرز مقاومتی ۱۳ هزار تومان، رشد قیمت فلزات مانند مس و فولاد و در عین حال نفت در بازار جهانی با محوریت افزایش خریدهای سهامداران حقیقی از دلایل ادامه رشد ارزش معاملات در اولین روز معاملاتی هفته جاری است. توجه به رونق سهام کامودیتی محور به واسطه رشد قیمت فلزات اساسی در این هفته نیز حائز اهمیت است. البته با نزدیک شدن به زمان وضع تعرفههای تجاری بر واردات ۳۰۰ میلیارد دلار از محصولات چینی توسط دولت آمریکا در ۱۵ دسامبر (۲۴ آذرماه) و ارسال سیگنالهایی مبنی بر عدم دستیابی به یک توافق جامع و قطعی شدن اعمال تعرفه در چند روز آینده احتمال بروز شوکهای منفی و ریزش سهام کالاییها و کامودیتیمحور وجود دارد. این افزایش قیمتها در بازار ارز، بازار جهانی و بورس کالا در ادامه معاملات هفته جاری نیز همچنان وجود داشته است. البته تحقق اطمینان بازیگران از عدم افزایش شدید نرخهای مالیات و حاملهای انرژی موثر بر سهام در لایحه بودجه دولت برای سال آینده در صعود شاخص سهام و تداوم ورود نقدینگی در این هفته مؤثر بوده است. با ادامه این روند صعودی، شاخص کل بورس در روز سهشنبه به ارتفاع بیسابقه ۳۳۹ هزار و ۴۳۴ واحد رسید. با این شرایط بازدهی این بازار از ابتدای امسال تاکنون به ۹۰ درصد رسیده است. نزدیک شدن ارزش معاملات خرد بورس به ۲۴۰۰ میلیارد تومان نیز در صعود ۳۶۴۲ واحدی شاخص کل نقش مهمی داشته است. در آخرین روز معاملاتی هفته جاری نیز شاخص بورس تحت تأثیر افت قیمت دلار و در نتیجه افزایش ارزش ریال پس از ۱۷ صعود متوالی افت محدودی در حدود ۴۸ واحد را تجربه کرد. به این ترتیب، شاخص سهام با قرار گرفتن پشت مرز ۳۴۰ هزار واحد رشد هفتگی خود را به بیش از ۵ درصد رساند.سرنوشت جنگ تجاری و قیمت ارزهای خارجی از عوامل تأثیرگذار بر بازدهی سهام در روزهای آتی خواهند بود. این در حالی است که به اعتقاد کارشناسان، قیمت برخی سهمها در بورس حبابی است و در صورت افزایش تعداد سهمهای همراه با حباب قیمتی، احتمال ترکیدن این حباب و سقوط بیسابقه شاخص سهام وجود دارد.
۲- بازارهای جهانی
در نشست کشورهای عضو و غیرعضو اوپک موسوم به اوپک پلاس در پنجشنبه هفته گذشته بر سر کاهش بیشتر تولیدات نفت نسبت به توافق قبلی در حدود ۵۰۰ هزار بشکه توافق حاصل شد. علاوه بر این، عربستان سعودی اعلام کرد ۴۰۰ هزار بشکه مازاد بر این رقم را بهطور داوطلبانه تا پایان فصل اول ۲۰۲۰ از تولیدات خود کم خواهد نمود. در نتیجه، مجموع کاهش تولید اوپک پلاس به ۲.۱ میلیون بشکه در روز نزدیک شد. با اعلام این توافق قیمت انواع نفت در روز جمعه افزایشی در حد اندک را تجربه کرد. به طوریکه قیمت هر بشکه نفت اوپک به ۶۵ دلار و ۵۷ سنت رسید. البته به اعتقاد تحلیلگران، رشد تولیدات نفت آمریکا و کاهش تقاضا برای نفت بهدنبال جنگ تجاری عامل مهمی برای کاهش اثرگذاری تعمیق در توافق نفتی اوپکپلاس بر رشد قیمتهاست. در همین راستا، بانک گلدمن ساکس پیشبینی خود از رشد تقاضا را در سال ۲۰۲۰ به میزان ۵۰ هزار بشکه دیگر در روز کاهش داده است و همچنین رشد تولید نفت شیل آمریکا در سال ۲۰۲۰ را ۶۰۰ هزار بشکه در روز پیشبینی کرده است. در واقع، این بانک حداکثر افزایش قیمت نفت در سال آینده را در حدود ۳ دلار پیشبینی کرده است. در شروع هفته جاری میلادی نیز به علت چشمانداز ضعیف از تقاضای نفت ناشی از کاهش ۱.۱ درصدی صادرات چین در ماه نوامبر نسبت به مدت مشابه سال گذشته و گمانهزنی درباره افزایش تولید نفت توسط کشورهای غیراوپکی اندکی از اثرات افزایش قیمت ناشی از توافق اوپک پلاس کاسته شد و قیمت نفت خام آمریکا به ۵۹ دلار نزدیک شد. همچنین، با اعلام افزایش ۸۲۲ هزار بشکهای موجودی ذخائر نفتخام ایالات متحده و نزدیک شدن به اعمال دور جدید تعرفههای آمریکا بر کالاهای چینی قیمت نفت در روز چهارشنبه کاهش را ثبت کرده است.
انتظار میرفت در هفته جاری عدم قطعیتهای ناشی از توافق تجاری چین و آمریکا افزایش بهای جهانی طلا را به دنبال داشته باشد. اما بهبود شاخص مدیران خرید چین و ادامه آمار مثبت بازار کار ایالات متحده در افت قیمت طلا مؤثر بوده است.نشست فدرال رزرو، وضعیت مذاکرات تجاری چین و آمریکا و نزدیک شدن به موعد اعمال تعرفههای تجاری آمریکا بر واردات ۳۰۰ میلیارد دلار کالاهای چینی و در نتیجه نگرانی درباره رشد اقتصادی جهان از تحولات اثرگذار بر قیمت طلا در روزهای آتی خواهد بود. سرمایهگذاران میناستریت بر این باورند که قیمت طلا در روزهای آینده صعودی خواهد بود، اما تحلیلگران والاستریت انتظار دارند که انتشار آمارهای مثبت از بازار اشتغال آمریکا قیمت طلا را کاهش دهد. همچنین تا زمانی که جنگ تجاری آمریکا و چین ادامه داشته باشد، تقاضا برای خرید طلا افزایشی خواهد بود. علاوه بر این، تحلیلگران اقتصادی پیشبینی میکنند قیمت طلا تا پایان سال میلادی بین سطح حمایتی ۱۴۵۰ و سطح مقاومتی ۱۵۰۰ دلاری در نوسان خواهد بود. این در حالی است که بانک گلدمن ساکس با تأکید بر عواملی از جمله عدم قطعیت سیاسی، افزایش نگرانیها از وقوع رکود، افزایش پسانداز خانوارها، نرخهای بهره پایین، سبقت عرضه بر تقاضا در بازار سرمایه و فروش زودهنگام سهام، رشد بازارهای نوظهور، رشد معتدل تولید معادن طلا، افزایش خرید طلا از سوی بانکهای مرکزی پیشبینی کرده است که قیمت طلا در سه ماهه اول سال ۲۰۲۰ به ۱۶۰۰ دلار خواهد رسید. از سوی دیگر فعالان بازار معتقدند که نگرانی و نااطمینانی سیاسی در سال آینده افزایش تقاضا و قیمت جهانی طلا را به دنبال خواهد داشت و ادامه سیاستهای انبساطی پولی بانکهای مرکزی مانند کاهش نرخ بهره و افزایش هزینههای دولت از بهای جهانی طلا حمایت خواهد کرد. گروهی نیز از تقویت شاخص دلار و بهبود بازار سهام آمریکا در سال آینده به عنوان مانعی برای افزایش قیمت طلا یاد میکنند.
بیتکوین که در هفته گذشته میلادی با نوسان در محدوده ۷ هزار و ۳۰۰ تا ۷ هزار و ۵۰۰ دلار بازدهی ۰.۴ درصدی را ثبت کرد، در این هفته از سطح حمایتی ۷ هزار و ۳۰۰ دلار پایینتر رفت و در روز چهارشنبه به قیمت ۷ هزار و ۲۰۰ دلار نزدیک شد. برخی از تحلیلگران با اشاره به کاهش بیش از ۱۷ درصدی ارزش بیت کوین و عدم موفقیت این ارز در عبور از سطح مقاومتی ۸ هزار دلار نسبت به آینده این ارز دیجیتال خوشبین نیستند. البته گروهی دیگر نیز معتقدند، این رمز ارز بار دیگر به روند صعودی بازخواهد گشت.در همین راستا، گروهی از تحلیلگران و خوشبینهای بازار بیتکوین پیشبینی کرده است که قیمت بیتکوین تا سال ۲۰۲۳ به ۲۵۰ هزار دلار افزایش یابد. همانطور که مشخص است ارزهای دیجیتال هنوز در جریانهای مالی جهانی نقش قابل توجهی ندارند. اما گفته میشود علاوه بر شرکتهای بزرگ مانند فیسبوک و تلگرام برخی از کشورها از جمله چین نیز برای تسلط بر بازارهای مالی در حال ساختن ارز دیجیتال هستند. همچنین شرکت نفت عمان با همکاری بانک HSBC در عمان اولین تراکنش مالی در حوزه نفت را با تکنولوژی بلاکچین انجام داد. با ادامه این روند انتظار میرود سهم ارزهای دیجیتال از کل تجارت جهان افزایش یابد. به اعتقاد کارشناسان با توجه به اینکه به واسطهی تکنولوژی بلاکچین همه ماینرها از تراکنشهای انجام گرفته مطلع میشوند و امکان تقلب در معاملات بلاک چین بسیار دشوار است؛ انتظار میرود همین ویژگی افزایش تمایل دولتها برای استفاده از ارزهای دیجیتال در معاملات تجاری را به دنبال داشته باشد.
در نهایت با نگاه به آنچه در اقتصاد دنیا رخ داده است می توان گفت:
در این هفته رشد قیمت دلار و سکه همچنان ادامه داشت. به اعتقاد فعالان بازار با افزایش اعتراضهای پیرامون افزایش قیمت بنزین در آبان ماه نااطمینانی تشدید شده و با افزایش تمایل بازیگران به تبدیل نقدینگی خود به داراییهای امن مانند دلار و سکه رشد تقاضای احتیاطی منجر به ادامه رشد قیمتها در هفته جاری شده است. این در حالی است که بازارساز در روزهای اخیر هشدار داده است که تقاضای احتیاطی به زودی از بازار خارج خواهد شد و با افزایش عرضه ارز، قیمتها به مسیر کاهشی بازخواهند گشت. تداوم ورود نقدینگی تازه، افزایش انتظارات تورمی به واسطهی عبور قیمت دلار از مرز مقاومتی ۱۳ هزار تومان، رشد قیمت فلزات مانند مس و فولاد و در عین حال نفت در بازار جهانی با محوریت افزایش خریدهای سهامداران حقیقی صعود شاخص بورس به ۳۳۹ هزار واحد را به دنبال داشته است. سرنوشت جنگ تجاری و قیمت ارزهای خارجی از عوامل تأثیرگذار بر بازدهی سهام در روزهای آتی خواهند بود. عدم تأثیر قابل توجه توافق کاهش تولید توسط اوپک پلاس در تقویت قیمت نفت و چشمانداز ضعیف تقاضای نفت به واسطه افزایش احتمال رکود اقتصادی از تحولات بازار نفت در این هفته بوده است. فعالان بازار معتقدند که افزایش نگرانی و نااطمینانی سیاسی در سال آینده و ادامه سیاستهای انبساطی پولی بانکهای مرکزی مانند کاهش نرخ بهره و افزایش هزینههای دولت از بهای جهانی طلا در سال ۲۰۲۰ حمایت خواهد کرد. علاوه بر این، پیشبینیها از افزایش سهم ارزهای دیجیتال از تجارت جهان در سالهای آینده حکایت دارد.
*رییس اتاق بازرگانی شیراز
۲۲۳۲۲۳
