برچسب: افزایش تولید نفت

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از رویترز از دهلی نو، دارمندرا پرادهان، وزیر نفت هند در مراسمی که از سوی مجمع بین‌المللی انرژی برگزار شد از تولیدکنندگان عمده نفت جهان حاضر در توافق کاهش عرضه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش (ائتلاف اوپک پلاس) خواست تا کاهش تولید خود را تسهیل کنند، زیرا افزایش قیمت نفت به بهبود شرایط اقتصادی و تقاضا در کشورهای در حال توسعه آسیب می‌رساند.

وی تصریح کرد: بهبود تقاضا – دست کم در چند ماه آینده – باید بیش از قیمت نفت بهبود یابد.

وزیر نفت هند پیش از این و در روز پنجشنبه (۱۶ بهمن‌ماه) نیز هشدار داده بود که افزایش قیمت نفت می‌تواند به بهبود اقتصاد جهانی پس از همه‌گیری ویروس کرونا آسیب بزند و این ویروس سبب کوچک شدن اکثر اقتصادها در سال گذشته میلادی شده است.

پرادهان ماه گذشته هم اوپک پلاس را مسبب گرانی قیمت نفت نامیده بود.

وی گفته بود: در حالی که ما طرفدار قیمت‌های بسیار پایین نیستیم، از قیمت‌های بالا نیز پشتیبانی نمی‌کنیم.

پشت پرده ۲۷ قرارداد افزایش تولید نفت

 

به گزارش خبرنگار مهر، ۱۵ مرداد سال جاری، احمد محمدی، مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب از تعیین تکلیف ۱۳ بسته دیگر از طرح نگهداشت و افزایش تولید شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب خبر داد و گفت: در نتیجه نهایی شدن فرآیند مناقصات، انتخاب پیمانکاران مشخص شده است و از این میان، قرارداد ۱۱ بسته طی روزهای آینده امضا می‌شود. به این ترتیب تعداد بسته‌های تعیین تکلیف‌شده طرح ۲۸ مخزن به عدد ۱۹ می‌رسد.

هرچند بررسی‌ها و اطلاعات به دست آمده نشان می‌دهد پیمانکاران این طرح‌ها به طور میانگین حداقل حدود ۸۰ درصد از انجام پروژه‌ها به دلایل مختلف عقب هستند، اما آنچه از اهمیت ویژه ای برخوردار است، نوع قراردادهای امضا شده با پیمانکاران این بسته‌ها است که در ادامه به جزئیات آنها می‌پردازیم؛ جزئیاتی که در ظاهر با هدف افزایش تولید نفت است اما در بلندمدت باعث آسیب جدی به ساختار صنعت نفت کشور می‌شود.

طرح توسعه ۲۸ مخزن شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب شامل ۲۷ بسته قراردادی است که موجب افزایش و نگهداشت حدود ۶۰۰ هزار بشکه نفت خام در روز می‌شود.

در این گزارش به نکات ظریفی در ارتباط با الگوهای جدید قراردادی که مربوط به ۲۸ مخزن نفتی مناطق نفت‌خیز که تحت عنوان EPCF به صورت مجزا به شرکت‌های پیمانکار بزرگ (GC) یا شرکت‌های خدماتی، حفاری و شرکت‌های کوچک EPC به شرط تشکیل کنسرسیوم با شرکت‌های خدماتی حفاری، واگذار خواهد شد، اشاره می‌شود.

اوضاع قراردادها چطور است؟

واژه EPCF مخفف Engineering, Construction, Procurement,Financing, است. در این بسته‌های قراردادی شرکت پیمانکار اصلی که General Contractorیا GC نامیده می‌شود کلیه عملیات‌ها که شامل ساخت جایگاه چاه‌های نفت، حفاری و تکمیل‌چاه، اتصال‌چاه ها به وسیله خطوط لوله به واحدهای بهره برداری و در صورت نیاز ساخت تجهیزات سطحی نظیر واحدهای بهره برداری، نمک زدایی، گاز و گازمایع و تقویت فشار است، را برای هر میدان با توجه به وسعت طرح انجام می‌دهد.

در عین حال ممکن است که طرحی نیازمند عملیات‌های کوچک‌تر (به عنوان مثال حفر چند حلقه چاه) باشد که شرکت‌های خدماتی، حفاری یا شرکت‌های کوچک EPC قادر به انجام آن هستند. در این قراردادها که عملیات محور یا Base Job هستند راهبری، مدیریت عملیات‌ها، سناریوی تولید و سایر سیاست‌های کلی با شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است.

آغاز زیرپوستی تغییرات

به گزارش خبرنگار مهر، به دلیل عدم ورود شرکت‌های خارجی و عدم تأمین سرمایه توسط شرکت‌های داخلی این قراردادها از EPCF به EPC تغییر یافتند به این صورت که پیمانکار، یک شرکت داخلی است و ۸۰ درصد سرمایه نیز از صندوق توسعه ملی در اختیار پیمانکار قرار می‌گیرد و آورده پیمانکار صرفاً ۲۰ درصد است که به گفته منابع آگاه، با نامه محرمانه وزیر، پیمانکاران از آوردن سرمایه معاف شدند و در نهایت مستوجب دریافت پیش پرداخت شدند.

حجم مالی این قراردادها ۴.۶ میلیارد دلار در مدت ۲ سال است. این مدل نسبت به مدل میدان محور که کل میدان در اختیار شرکت پیمانکار قرار می‌گیرد و مشابه قراردادهای IPC است متفاوت است؛ اما دارای اشکالاتی است؛ نخست اینکه هدف اصلی این طرح‌ها که EPCF نام دارد، تأمین سرمایه داخلی یا خارجی از شرکت‌های پیمانکار اصلی یا GC بوده است. حال که قرار است این طرح‌ها بصورت‌EPC اجرا می‌شود و عبارت Finance از این طرح‌ها حذف شده است و صندوق توسعه ملی تأمین‌کننده سرمایه این طرح‌ها خواهد بود، اساسًا موضوع، ماهیت و هدف اصلی طرح‌ها که تأمین سرمایه بود از بین‌رفته است و هیچ پشتوانه منطقی برای اجرای آنها وجود ندارد.

نقدینگی و افزایش احتمال تخلف

به گزارش خبرنگار مهر، به گفته کارشناسان در پی ایجاد چنین تغییری در این قراردادها، ۴.۶ میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی در اختیار شرکت‌های پیمانکار قرار می‌گیرد، این حجم نقدینگی در دست شرکت‌های خصوصی احتمال ایجاد فساد در آن شرکت‌ها و فاسد کردن کارفرما و احتمال ارتشاء و سایر تخلفات مالی را بشدت افزایش می‌دهد.

از طرفی هر بسته به صورت مناقصه واگذار می‌شود که در مرحله اول حداقل ۲۸ مناقصه به وجود می‌آید که در هرکدام احتمال تخلف، اعمال‌نفوذ و شکایت و جانب داری از شرکت‌های برنده و بازنده بعد از مناقصه نیز وجود دارد.

بر اثر چنین تغییری پیمانکار، پروژه را در دست گرفته و آن را به صورت پیمان‌های کوچک‌تر در اختیار شرکت‌های پیمانکار کوچک قرار می‌دهد، همان کاری‌که قبلاً شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب انجام می داده است.

حال این سوال مطرح می‌شود که اضافه کردن یک پیمانکار اصلی به مجموعه چه سودی دارد جز اینکه سبب گسترش ساختار و ایجاد یک ساختار موازی با ساختار کارفرما خواهد شد؟

راهبری با پول صندوق توسعه ملی یا سایر منابع که تضمین بازپرداخت آن بر عهده شرکت ملی نفت ایران است، چه دستاوردی خواهد داشت جز اینکه بخش دولتی را زیر دین سنگین می‌برد؟

بر اساس گفته‌های متخصصین اضافه نمودن یک مرحله پیمانکاری سبب افزایش هزینه‌های بالادستی و کم شدن سود پیمانکاران کوچک و کاهش حقوق کارکنان شرکت‌های کوچک خواهد شد، چون پیمانکار بزرگ سهم عمده‌ای از سود را برای خود بر می‌دارد.

از سویی دیگر این سوال مطرح می‌شود که چرا باید همه هزینه پروژه از این پول از صندوق توسعه ملی و سازمان بورس و اوراق منفعت و … تأمین شود و در اختیار این شرکت‌های خصوصی قرار بگیرد و بخش اصلی کارفرمایی این منبع را در اختیار نداشته باشد؟

۷۵ درصد درآمد فروش روزانه ۶۰۰ هزار بشکه در جیب بخش خصوصی

به گزارش خبرنگار مهر، نکته قابل توجه این است که‌ در حالت عادی ۱۴.۵ درصد از فروش نفت در اختیار شرکت ملی نفت ایران قرار می‌گیرد، اما در طرح‌های ۲۸ مخزن ۷۵ درصد از فروش نفت حاصل از این طرح‌ها در اختیار GC قرار می‌گیرد که در نهایت این موضوع سبب ضعیف جلوه دادن بخش دولتی (به علت نبودن بودجه) و قوی جلوه دادن بخش خصوصی به صورت کاذب است (به دلیل دریافت بودجه ۷۵ درصد از فروش نفت این طرح). این موضوع در دراز مدت سبب خارج شدن عنان کار از دست بخش دولتی و میل به سمت واگذاری میادین به بخش خصوصی می‌شود که مخالف اصل ۴۴ و خطوط قرمز نظام جمهوری اسلامی ایران است.

در نهایت نکته جالب اینکه این قراردادها که از زمان ابداع IPC شکل گرفته‌اند، به قصد آوردن سرمایه توسط شرکت خصوصی خارجی یا داخلی ایجاد شده‌اند، حال که قرار است تمامی این پول از صندوق توسعه ملی و سایر منابع و با ضمانت شرکت ملی نفت ایران تأمین شود، اصلًا چه نیازی به بخش خصوصی است؟ بخش‌خصوصی‌که سرمایه خود را از دولت می‌گیرد چه نوع بخش خصوصی است؟

اینها سوالاتی است که تشکیک در بی انضباطی اجرایی این طرح ۲۸ مخزن را افزایش می‌دهد و به نظر می‌رسد نیاز به شفاف سازی از سوی وزارت نفت دارد.

به گزارش خبرنگار مهر، ۲۱ تیرماه سال جاری، بیژن زنگنه، وزیر نفت در مراسم امضای قرارداد طرح توسعه و بهره برداری میدان نفتی مشترک یاران گفت: اگرچه امروز به دلیل تحریم‌ها تولید نفت ایران کم است، اما ایجاد ظرفیت تولید امری راهبردی است تا صنعت نفت کشور بتواند در هر زمانی که نیاز است، سهم خود را احیا کند؛ ما تسلیم نمی‌شویم.

شاید در ظاهر چنین اظهاراتی صحیح باشد، اما نکته آنجا است که وزیر نفت در حالی به ظرفیت سازی در بخش تولید نفت کشور اشاره می‌کند که تنها برای تبدیل تفاهمنامه بهره‌برداری و توسعه میدان نفتی مشترک یاران ۴ سال زمان تلف شد. ۴ سالی که حتی از پشت عینک وزارت نفتی‌ها، بخشی از آن پیش از خروج آمریکا از برجام بود. طرحی که می‌توانست ۴ سال پیش اقدامات مربوط به آن کلید بخورد و ظرفیت سازی ها انجام شود.

یکی دیگر از طرح‌های افزایش ظرفیت تولید نفت کشور نیز، طرح توسعه ۲۸ مخزن است که البته جز برنامه‌های شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب با اولویت برنامه‌های شرکت ملی نفت ایران به شمار می‌رود. نگهداشت و افزایش تولید به عنوان بزرگترین طرح توسعه‌ای بعد از انقلاب مناطق نفت خیز جنوب است که در پهنه ۵ استان جنوب غرب کشور در دست اجراست و وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران نیز اولویت ویژه ای برای آن قرار داده‌اند. هدف نخست این طرح افزایش ۳۴۱ هزار بشکه‌ای تولید نفت است که با توسعه ۲۸ مخزن با استفاده از توان پیمانکاران داخلی انجام می‌شود. حمایت از ساخت داخل با الزام پیمانکاران به استفاده از تجهیزات داخلی و توسعه عمران و آبادانی مناطق پیرامونی با اختصاص ۴ درصد از اعتبار طرح به مسئولیت‌های اجتماعی از دیگر اهداف این طرح است. اجرای این طرح سال ۹۶ انجام شد و وزیر نفت اعلام کرد که طی ۲ سال تمامی این ۲۷ بسته قراردادی به ثمر می‌رسد. این طرح در سال ۹۶ مصوبه هیأت مدیره شرکت ملی نفت ایران و در سال ۹۷ نیز مصوبه شورای اقتصاد را دریافت کرد.

اجرای طرح در سال ۹۸ کلید خورد

در گام نخست این طرح ۶ بسته قراردادی با پیمانکاران واجد صلاحیت منعقد و در سال ۱۳۹۸ به مرحله اجرا در آمد. ارزش تقریبی این شش بسته قراردادی ۴,۴۰۰ میلیارد تومان است که شامل طرح توسعه مخزن‌های منصوری آسماری، رامشیر، گچساران خامی، لالی آسماری، کبود، نرگسی هستند. در بخش اجرایی این شش بسته، ۴۵ حلقه چاه حفاری، ۱۷ حلقه چاه تعمیر و ۷ پروژه سطح الارضی عملیاتی هدف گذاری شده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد در ادامه فعالیت اجرایی طرح ۲۸ مخزن شاهد پیشرفت ۶ بسته نخست قراردادی شامل نرگسی به میزان ۳۳.۴ درصد، لالی آسماری ۱۹.۳ درصد، کبود ۱۶ درصد، منصوری ۱۵.۳ درصد، گچساران خامی ۱۱.۵ درصد و رامشیر ۹.۳ درصد بوده‌ایم.

نکته مهم این است که وزیر نفت اعلام کرده بود که این ۲۷ بسته قراردادی را طی ۲ سال به سرانجام می‌رسد، اما نه تنها طی این مدت این ۲۷ بسته اجرا و تکمیل نشد بلکه پیمانکاران ۶ بسته‌ای هم که به قرارداد منجر شد از اجرا عقب هستند.

به طور مثال بر اساس اطلاعات به دست آمده شرکت اویک که پیمانکار مخزن منصوری و رامشیر است در مخزن رامشیر ۸۶ درصد و در منصوری ۷۷ درصد از اجرا عقب است. شرکت دانا انرژی نیز به عنوان پیمانکار مخزن نرگسی، ۵۰ درصد، پتروگوهر در مخزن لالی ۷۰، شرکت ملی حفاری در مخزن گچساران ۸۴ درصد و شرکت پدکس در مخزن کبود ۷۸ درصد از اجرای پروژه عقب هستند.

به این ترتیب نه تنها گفته‌های وزیر نفت عملی نشد بلکه از وعده ۲۷ بسته قراردادی طی بیش از ۲ سال تنها ۶ بسته به قرارداد رسیدند که همگی پیمانکاران از انجام پروژه عقب هستند.

تاخیر ۴ ساله در امضای قرارداد میدان نفتی یاران

به گزارش خبرنگار مهر، ۱۳ مهر ۹۵ نخستین تفاهمنامه نفتی در قالب قراردادهای IPC میان شرکت ملی نفت و یک شرکت داخلی امضا شد؛ در آن زمان اعلام شد نخستین «قرارداد» نفتی با مدل جدید قراردادی با ستاد اجرایی فرمان امام(ره) منعقد شد در حالی که چیزی که میان طرفین به امضا رسید، یک تفاهمنامه یا HOA بود که حالا پس از سپری شدن حدود ۴ سال از آن، امروز قرار است به قرارداد تبدیل شود.

وزارت نفت که در آن زمان سعی داشت آن «تفاهمنامه» را یک «قرارداد» معرفی کند، پس از امضای آن به سراغ شرکت‌های خارجی دیگر رفت و تفاهمنامه های دیگری را با شرکت‌هایی مثل توتال، پرگس، زابروژنفت، پاسارگاد و … نیز امضا کرد؛ تفاهمنامه هایی که وزارت نفت با شرکت‌های خارجی امضا کرد بسیار زودتر از تفاهمنامه میدان یاران تبدیل به قرارداد شد و البته اغلب آنها نیز به سرانجام نرسید.

حالا در شرایطی که طی ۷ سال اخیر، قرارداد توسعه مهمی در بخش بالادست صنعت نفت امضا نشده است، وزارت نفت پس از گذشت ۴ سال نخستین تفاهم نامه IPC که با یک شرکت ایرانی امضا کرده بود را تبدیل به قرارداد کرده است. این شرکت ایرانی به جز این تفاهمنامه، با امضای دو تفاهم نامه دیگر قرار بود طرح خود را برای ازدیاد برداشت از مخازن آسماری و بنگستان میدان کوپال و مخزن بنگستان میدان مارون نیز ارائه کند که گویا از مجموع این تفاهمنامه ها جمعاً به ارزش ۲.۲ میلیارد دلار، تنها توسعه یاران نهایی شده است.

از سویی دیگر این شرکت داخلی تلاش فراوانی کرد تا وزارت نفت را برای واگذاری توسعه آزادگان جنوبی متقاعد سازد و حتی تفاهمنامه خود با شرکت روسنفت را نیز به شرکت ملی نفت ارائه کرد اما این سند همکاری میان ایران و روسیه، در وزارت نفت جدی گرفته نشد.

محمد مخبر دزفولی، رئیس ستاد اجرایی فرمان امام (ره) پس از امضای تفاهمنامه توسعه فاز دو میدان یاران (یاران جنوبی) گفته بود که این ستاد با تکیه بر تجربه موفق توسعه میدان یاران، آمادگی دارد میدان آزادگان را با هر مدل قراردادی توسعه دهد. وی یک روز پس از امضای تفاهمنامه این شرکت ایرانی با شرکت ملی نفت، ایراد بزرگ قراردادهای IPC را لیدر بودن شرکتهای خارجی عنوان کرد و گفته بود: چرا شرکت‌های داخلی با این توان بالا باید کارگر شرکت‌های خارجی باشند و میادین بزرگ ما را کسانی توسعه دهند که خودشان نفت ندارند؟!

این مقام مسئول با اشاره به تفاهم نامه‌ای که بین ستاد اجرایی فرمان امام (ره) و وزارت نفت به امضا رسید، گفت: من به زنگنه هم گفتم تا وقتی تکلیف میدان آزادگان مشخص نشود، ما کار جدیدی را شروع نمی‌کنیم و تفاهم نامه‌ای هم که امضا کردیم، برای بررسی برای انجام مطالعات میدان بود و قرارداد نهایی محسوب نمی‌شود.

مخبر به تجربه موفق توسعه میدان یاران شمالی اشاره کرده و گفته بود: این میدان در یک منطقه مین گذاری شده قرار دارد و علیرغم تمام مشکلات، ما با تکیه بر توان ۱۳۹ شرکت ایرانی توانستیم توسعه این میدان را زودتر از موعد مقرر به سرانجام برسانیم بطوری که وزارت نفت پیشنهاد داد که توسعه یاران جنوبی را هم ما برعهده بگیریم.

جزئیات فاز اول توسعه یاران توسط شرکتهای داخلی

به گزارش خبرنگار مهر، میدان نفتی یاران در ۱۳۰ کیلومتری شهر اهواز در مرزی‌ترین منطقه غرب کارون واقع شده و جزو میادین مشترک با کشور عراق است. تفاهمنامه فاز اول توسعه این میدان در ابتدای سال ۹۰ امضا و در تاریخ ۱۳ آذرماه ۱۳۹۰ تنفیذ شد. اهداف این میدان تولید ۲ هزار بشکه در روز برای بخش زودهنگام بود که در بهمن ماه ۱۳۹۱ محقق شد و تولید ۳۰ هزار بشکه نفت در روز نیز به عنوان تولید نهایی در سال ۹۶ به ثبت رسید. طول مدت این قرارداد هم ۵۲ ماه بود و سهم شرکت‌های ایرانی از این پروژه بیش از ۷۰ درصد عنوان شد.

با وجود اینکه فاز اول پروژه یاران (یاران شمالی) طی ۶ سال به بهره برداری رسید اما وزارت نفت طی ۴ سال اخیر عملاً هیچ اقدام مثبتی را برای آغاز فاز دوم توسعه این میدان (یاران جنوبی) آغاز نکرد و در سال پایانی دولت، امروز قرار است قراردادی که باید سال‌ها پیش امضا می‌شد را نهایی کند. نکته مهم در این باره آن است که طبق اسناد موجود، سرمایه گذاری واقعی برای قرارداد فاز اول کمتر از ۶۰۰ میلیون دلار و هزینه سرمایه گذاری برای تولید هر بشکه نفت ۱۹ هزار و ۵۰۰ دلار بود.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت نفت، عزت‌الله کاظم‌زاده، رئیس پردیس بالادستی پژوهشگاه به تشریح شاخص‌های عملکردی این پردیس در سال گذشته و همچنین برنامه‌های راهبردی در سال جدید پرداخت و با اشاره به انعقاد ۱۲ قرارداد پژوهشی با شرکت‌های خصوصی و دولتی در طیف گسترده‌ای از فعالیت پژوهشی در حوزه‌های مختلف اکتشاف، حفاری، تولید، ازدیاد برداشت و ارائه خدمات فناورانه آزمایشگاهی، گفت: به‌طور میانگین این پردیس توانست در هر ماه یک قرارداد امضا کند و ۱۸ موضوع از مشکلات و معضلات جاری صنعت نفت به‌منظور ارائه راهکارهای پژوهشی و فناورانه نهایی شده که امیدواریم در سال جدید به قرارداد بینجامد.

وی با تأکید بر اینکه همه پروژه‌های این پردیس با هدف رفع مشکلات صنعت و ارائه راهکارهای پژوهشی و فناورانه تعریف شده است، گفت: افزون بر موارد فوق، ۲۴ عنوان پژوهشی و پروپوزال‌های آن به صنعت ارسال شده که امسال به دنبال تحقق آن‌ خواهیم بود.

رئیس پردیس بالادستی پژوهشگاه صنعت نفت اظهار کرد: سال ۹۸ شاهد رشد ۸۰ درصدی قراردادها در پردیس بالادستی نسبت به سال ۹۷ خواهیم بود و در سال ۹۹ با حرکت به سمت پروژه‌ها و طرح‌های راهبردی برای صنعت نفت، انتظار می‌رود رشد حدود ۳۰۰ درصدی را در حجم قراردادها شاهد باشیم.

وی با بیان اینکه ۳۴ پروژه جاری در این مجموعه وجود دارد، گفت: این میزان نسبت به سال ۹۷ رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است.

کاظم‌زاده درباره مهم‌ترین قراردادهای منعقده در سال ۹۸، به قراردادهای بررسی کمّی و کیفی منابع هیدرات گازی در دریای عمان، مطالعات ژئوشیمیایی سنگ‌های منشأ و نفت‌های میدان رگ‌سفید، مطالعه ماسه‌سنگ گدوان در بخشی از جنوب آبادان، مطالعه جامع فرآیندهای ازدیاد برداشت پایه آبی و گازی در مخازن آسماری و بنگستان میدان دانان، طراحی و فرمولاسیون و تولید نانوافزایه در مقیاس نیمه‌صنعتی به‌منظور کاهش اصطکاک و افزایش روان‌سازی رشته‌های حفاری در چاه‌های اکتشافی، طراحی و فرمولاسیون سیال حفاری بدون ذرات جامد برای حفاری لایه‌های تولیدی، مطالعه یکپارچه دارایی‌ها در میدان گازی پارس جنوبی، مطالعه آزمایشگاهی انتخاب بازدارنده بهینه رسوب آسفالتین و واکس در میدان آذر و همچنین شروع به‌کار پروژه انجام مطالعات پژوهشی و فناورانه به‌منظور توسعه فناوری برای بهینه‌سازی فرآیندهای تولید و افزایش برداشت در میدان بی‌بی‌حکیمه با پیوستن پژوهشکده ازدیاد برداشت از مخازن نفت و گاز به پردیس بالادستی اشاره کرد.

ازدیاد برداشت

رئیس پردیس بالادستی پژوهشگاه صنعت نفت با بیان اینکه در حوزه ازدیاد برداشت چهار قرارداد بزرگ پژوهشی در سال ۹۹ پیگیری خواهد شد، گفت: قرارداد مطالعات جامع تحقیقات آزمایشگاهی روش‌های پایه آبی و گازی در مخازن آسماری و بنگستان میدان دانان به کارفرمایی مناطق مرکزی و دو پروژه میدان‌محور میدان‌های بی‌بی‌حکیمه و اهواز در زمینه ازدیاد برداشت در سال جدید دنبال می‌شوند.

وی با بیان اینکه پروژه میدان‌های اهواز و بی‌بی‌حکیمه از سال گذشته آغاز و اردیبهشت‌ماه امسال الحاقیه قرارداد آن به پژوهشگاه صنعت نفت ارسال شده است، گفت: اثربخشی این پروژه در صنعت با توجه به اهمیت این میدان‌ها بسیار چشمگیر است، چراکه نتایج این پروژه سبب افزایش ضریب برداشت خواهد شد و پژوهشگاه صنعت نفت براساس این قرارداد مؤظف می‌شود در سال ۹۹ بسته‌های کاری این قرارداد را مطابق برنامه انجام دهد؛ همچنین با واگذاری میدان رگ‌سفید در اردیبهشت‌ماه ۹۹ در راستای پروژه‌های میدان‌محور، این پروژه نیز از دیگر پروژه‌هایی خواهد بود که کار آن امسال شروع می‌شود.

آینده‌پژوهی

کاظم‌زاده با بیان اینکه رویکرد آینده‌پژوهی از دیگر اقدام‌های این پردیس محسوب می‌شود، گفت: ۱۱ مورد از نیازهای صنعت را در سال ۹۸ در حوزه آینده‌پژوهی پیش‌بینی کرده‌ایم که بعضی از آنها نظیر به‌کارگیری نانوسیالات حفاری به‌منظور کاهش اصطکاک و افزایش روان‌سازی رشته حفاری و مدل‌سازی یکپارچه دارایی‌ها (IAM) با تحقیقاتی که از قبل صورت گرفته به ثمر رسیده است و اکنون از پروژه‌های جاری صنعت است.

وی افزود: به سرانجام رساندن موضوعاتی نظیر تزریق آب کم‌شور برای ازدیاد برداشت، استفاده از الگوریتم هوشمند در آسیب سازندی، مدل‌سازی پیشرفته زمین آماری رخساره‌های لرزه‌ای، ارزیابی منابع گاز متان و تولید آن از زغال‌سنگ، مدل‌سازی چینه‌ای سه‌بعدی در شناسایی نفتگیرهای چینه‌ای و ترکیبی کرتاسه زیرین و فناوری تهیه و طراحی پایلوت ازدیاد برداشت در دستور کار سال ۹۹ قرار دارد.

تعامل با شرکت‌های اکتشاف و تولید

رئیس پردیس بالادستی پژوهشگاه صنعت نفت به توسعه شبکه همکاری پردیس بالادستی با شرکت‌های اکتشاف و تولید اشاره کرد و گفت: چنانچه بتوانیم با دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و شرکت‌های خارج از کشور همکاری بیشتری داشته باشیم می‌توان فعالیت را در زنجیره ارزش بالادستی تکمیل‌تر کرد.

کاظم‌زاده ادامه داد: از سال ۹۸ با ۲۷ شرکت و هشت دانشگاه مذاکراتی را برای توسعه همکاری‌ها انجام داده‌ایم که از این میان هشت قرارداد با شرکت‌های بخش خصوصی و پنج قرارداد با دانشگاه‌ها منعقد شده است که این فرآیند سبب توسعه شبکه فناوری این مجموعه و اثربخشی فعالیت‌ها خواهد شد.

تجاری‌سازی

رئیس پردیس بالادستی پژوهشگاه صنعت نفت به تجاری‌سازی محصولات این پردیس نیز اشاره کرد و گفت: میکروبلاک ماده‌ای است که در دوغاب سیمان‌کاری چاه‌های نفت و گاز استفاده می‌شود که توانستیم این ماده را به تولید صنعتی برسانیم و هم‌اکنون دانش فنی آن قابل واگذاری است و همچنین ۱۲ مورد از افزایه‌های حفاری پرمصرف و استراتژیک در صنعت حفاری به مرحله تجاری‌سازی رسیده و بارها تست میدانی آن انجام شده است که از اولویت‌های پردیس بالادستی در سال ۹۹ واگذاری دانش فنی آن و کسب درآمد پایدار برای پژوهشگاه صنعت نفت است.

وی افزود: ورود به بازارهای خارجی از اولویت‌های پردیس است و تلاش خواهیم کرد در صدور فناوری‌هایی که در حوزه بالادستی به اثبات رسیده نظیر افزایه‌های حفاری اقدام کنیم.

کاهش بوروکراسی

کاظم‌زاده با بیان اینکه پارسال، سال چابک‌سازی سازمانی نامگذاری شده بود، گفت: تأسیس دفتر مدیریت پروژه از مهم‌ترین اقدام‌های این پردیس در سال ۹۸ بود که جمع‌آوری، بررسی و آنالیز داده‌های موجود به‌گونه‌ای مشهود بیانگر کاهش بوروکراسی و ایجاد چابکی در پردیس است. برای نمونه، کاهش زمان تصویب‌خواهی پروژه‌ها، کاهش مدت زمان انجام خدمات مهندسی و فنی طرح‌ها، افزایش سرعت در گردش تنخواه، کاهش مدت زمان تأمین نیازهای طرح‌ها و پروژه‌ها از این جمله است.

وی افزود: برای نخستین‌بار در سال ۹۸ در این دفتر مستندات بزرگ‌ترین پروژه پردیس بالادستی، طرح اکتشافی هیدرات‌های گازی در دریای عمان براساس آخرین ویرایش استاندارد مدیریت پروژه انجام شد.

وی در ادامه، تقویت مرکز تحقیقات اهواز به‌منظور نقش مؤثر در مناطق عملیاتی، همکاری در بازنگری فرآیندهای پژوهشگاه، افزایش اختیارات مدیران طرح‌ها و پروژه‌ها، برگزاری ۳۵ نشست راهبری طرح‌ها و پروژه‌ها با حضور معاونان و رؤسای واحدهای ستادی، راه‌اندازی ویدئوکنفرانس برای برگزاری نشست‌ها به‌منظور کاهش هزینه مأموریت‌ها و تسریع در تعاملات با صنعت را از دیگر اقدام‌های پردیس بالادستی در این حوزه خواند.

مطالعه هیدرات‌های گازی

وی به فعالیت پردیس بالادستی پژوهشگاه صنعت نفت در حوزه اکتشاف اشاره کرد و گفت: طرح مطالعه کمّی و کیفی هیدرات‌های گازی در دریای عمان را در دستور کار داریم و همچنین این پردیس تجارب زیادی در فاز یک طرح هیدرات و اکتشاف منابع شیل‌های گازی در ناحیه لرستان به‌دست آورده است.

رئیس پردیس بالادستی پژوهشگاه صنعت نفت ادامه داد: افزون بر طرح هیدرات‌های گازی، طرح‌های دیگری در حوزه علوم زمین انجام خواهیم داد که از آن جمله می‌توان به مطالعات ژئوشیمیایی سنگ منشأ و سیال‌های مخزن از دیدگاه‌های ژئوشیمیایی در میدان رگ سفید و همچنین مطالعه ماسه‌سنگ گدوان در جنوب آبادان اشاره کرد.

توسعه سیالات حفاری

کاظم‌زاده با اشاره به اینکه در حوزه حفاری با سرمایه‌گذاری‌هایی که در زمینه آینده‌پژوهی در سال‌های گذشته انجام شده است توانستیم نسل‌های جدیدی از سیالات حفاری را به صنعت معرفی کنیم، گفت: یکی از قراردادهایی که در سال ۹۹ در پژوهشگاه صنعت نفت جاری است، استفاده از سیال حفاری بدون ذرات جامد است که این سیال حفاری در لایه‌های تولیدی استفاده می‌شود و از نتایج آن می‌توان به کاهش آسیب سازندی، بهبود فعالیت حفاری و افزایش تولید مخزن اشاره کرد.

وی ادامه داد: در حوزه به‌کارگیری نانو مواد در سیال حفاری با همکاری محققین پردیس پایین‌دستی برای نخستین‌بار در زمینه استفاده از نانومواد در سیال حفاری به‌منظور کاهش اصطکاک و افزایش خاصیت روان‌سازی رشته حفاری قراردادی منعقد کردیم که مراحل دانشی این پروژه به پایان رسیده و هم‌اکنون در مرحله تست میدانی آن هستیم.

وی با بیان اینکه بخش عمده‌ای از فعالیت‌های پردیس بالادستی در حوزه حفاری است، گفت: کنترل کیفی افزایه‌های حفاری، مشاوره در زمینه طراحی سیالات حفاری، سیمان‌کاری و انگیزش چاه‌ها از مواردی است که در زمینه حفاری از سوی پژوهشگاه انجام می‌شود.

کار روی میدان آذر

کاظم‌زاده گفت: پروژه انتخاب بازدارنده بهینه برای مطالعات رسوب وَکس و آسفالتین در میدان آذر از پروژه‌هایی است که سال ۹۸ آغاز شد و امسال نیز ادامه دارد. میدان آذر به لحاظ خواص سنگ و سیال جزو معدود میدان‌های دنیا محسوب می‌شود که از ویژگی‌های خاصی برخوردار است.

وی به قرارداد پژوهشگاه صنعت نفت با شرکت سروک آذر نیز اشاره کرد و گفت: این قرارداد در زمینه انگیزش و اسیدکاری چاه‌ها است که در تولید از مخازن سروک آذر از اهمیت بسزایی برخوردار خواهد بود.

به گفته کاظم‌زاده، با انتقال پژوهشکده ازدیاد برداشت به پژوهشگاه صنعت نفت، پروژه‌های متعددی با همکاری محققان این پژوهشکده به انجام رسیده است که از جمله می‌توان به پروژه PPG اشاره کرد که در این پروژه از ژل پلیمر برای کنترل آب‌های تولیدی از چاه‌ها در میدان‌های فلات قاره استفاده خواهد شد.

وی با تأکید بر اینکه پژوهشگاه صنعت نفت در حوزه فناوری همواره پیشرو بوده است، گفت: محققان پژوهشکده ازدیاد برداشت رویکرد و ادبیات جدیدی را در حوزه مطالعات مخازن در حوزه‌های مدیریت یکپارچه دارایی‌ها با نگاه مخزن، چاه و تأسیسات سطح‌الارضی به پژوهشگاه صنعت نفت وارد کرده‌اند که در همین راستا قراردادی با شرکت نفت و گاز پارس برای میدان گازی پارس جنوبی منعقد شده است.

توسعه پایدار

وی به موضوع بااهمیت توسعه پایدار نیز اشاره کرد و گفت: با توجه به اهمیت توسعه پایدار و سیاست‌های کلان پژوهشگاه برای رسیدن به جایگاه پژوهشگاه سبز از سال‌های گذشته اقدام‌هایی شروع شده که در بخش داخلی حذف جیوه، هیدروژن سولفور از آزمایشگاه‌ها و همچنین تولوئن از خروجی هودهای آزمایش‌های مغزه و در بخش صنعت، توسعه گل‌های حفاری سازگار با محیط زیست و رفع رسوبات با استفاده از امواج ماکروویو از اولویت‌های پردیس در سال ۹۹ خواهد بود.

کاظم‌زاده ادامه داد: در راستای اهداف توسعه پایدار پردیس بالادستی، طرح‌های پیشنهادی را به صنعت ارائه داده است که از مهم‌ترین آنها سیالات حفاری دوستدار محیط زیست، استفاده از امواج مایکروویو برای برطرف کردن رسوبات وکس و آسفالتین است.

وی به تعداد مقالات محققان این پردیس نیز اشاره کرد و گفت: همکاران و اعضای هیئت علمی پردیس بالادستی به موازات انجام طرح‌های پژوهشی و به‌منظور انتقال و انتشار دستاوردهای علمی خویش به نسل‌های آینده و اجرای مدیریت دانش، اقدام به چاپ یافته‌های خویش کرده‌اند. براساس گزارش مرکز اسناد و مدیریت دانش پژوهشگاه سال گذشته ۴۰ مورد از دانش‌های به دست آمده خود را در مجله‌ها و ژورنال‌های خارجی به چاپ رسانده‌اند که سهم مجله‌های خارجی ۹۳.۵ درصد بوده است.