برچسب: استانی-علمی و آموزشی

محققان در پژوهشی با عنوان « تحلیل پدیدارشناسی معنای ذهنی دانشجو از دانشگاه» اظهار کرده‌اند: «دانشجویان می‌خواهند با ورود به دانشگاه بزرگ و جامع در پایتخت پایگاه اجتماعی خود را بالاتر ببرند و کسب اعتبار کنند. با تمام نارضایتی‌ها از خوابگاه، معنی ذهنی مثبتی که از آن در تصور دانشجو وجود دارد این است که زندگی در خوابگاه می‌تواند سبب بالا بردن مهارت‌هایی در فرد شود ازجمله کسب استقلال فردی، یادگیری مدیریت مالی، تقویت تعاملات اجتماعی، شناخت از خود و سازگاری با محیط. تعداد کمی از دانشجویان، معنای کسب مهارت در دانشگاه برای اشتغال در آینده را در ذهن داشتند».

در این پژوهش که توسط مسعود کوثری دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و مژگان خوشنام دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم انجام شده، آمده است: «هدف از پژوهش حاضر دستیابی به معنای ذهنی دانشجویان و درک آن‌ها از دانشگاه پیش از ورود به این محیط بوده است و نتیجه تحقیق، توصیفی سیستماتیک از معنای ذهنی دانشجو نسبت به دانشگاه ایرانی بوده است».

پذیرش در نظام آموزش عالی؛ سرمایه گذاری‌ مادام‌العمر است

در این پژوهش آمده است: «تصور و ذهنیت دانشجویان نسبت به دانشگاه ازجمله موضوعاتی است که در حوزه آموزش عالی طی سال‌های اخیر موردتوجه قرار گرفته است. این مسئله که دانشجو با چه انتظاراتی وارد دانشگاه شده است و تصور او از محیط آموزشی، فیزیکی، پژوهشی، فرهنگی و تعاملی در دانشگاه چه بوده است موضوع بسیار مهمی است؛ خصوصاً در دانشگاه‌های طراز اول کشور که دانشجو در زمان قبولی در آن‌ها سختی‌های بیشتری متحمل شده و انتظاراتی را در قبال این سختی‌ها داشته است.

 هر دانشجو با مجموعه‌ای از تفاوت‌های شخصی، خانوادگی، محیطی و تجربه‌های اجتماعی به دانشگاه وارد می‌شود و آرزوها و اشتیاق زیادی برای ورود به محیط دانشگاه و تحصیل در آن را دارد، زیرا همانطور که پژوهش‌ها نشان می‌دهند، افراد خوش‌شانسی که دسترسی و پذیرش در نظام آموزش عالی را قسمت خود می‌کنند، یک سرمایه‌گذاری شخصی با منافع مادام‌العمر انجام می‌دهند. اما اینکه دانشجو قبل از این مرحله و پیش از ورود به دانشگاه دارای چه تصورات و ذهنیتی نسبت به این محیط آموزشی بوده است حائز اهمیت است».

آموزش دانشگاهی، شایسته سالاری است

محققان این پژوهش، نظریه‌های مختلف در رابطه با آموزش عالی را چنین بیان کردند: «در فرهنگ عمومی، عموماً سه نظریه درباره علت حضور مردم در نهادهای آموزش عالی وجود دارد. نظریه نخست اعلام می‌کند که آموزش، شایسته سالاری است. آموزش، یک طبقه‌بندی کننده اجتماعی است که به‌طور اثربخش افراد را بر پایه تمایل و توانایی برای نمایش دامنه‌ای از شایستگی‌ها مرتب می‌کند، جامعه به سازوکاری نیاز دارد تا افراد باهوشتر را از افراد کم هوشتر جدا کند. نظریه دوم رویکرد دموکراتیک است که بر پایه این رویکرد، آموزش تأمین کننده شهروندان روشنگری است که بازتاب دهنده مهارت‌ها، نگرش‌ها و خصوصیاتی است که نوع بشر را در بهترین حالت متمایز می‌کند. دانشگاه شهروندان آینده را در معرض دانش و اطلاعاتی قرار می‌دهد که آنها را روشنفکر و توانمند می‌کند، صرف‌نظر از هر حرفه‌ای که آنها سرانجام انتخاب کنند.

 نظریه سوم مدعی است که آموزش عالی باید با محوریت مشاغل حرفه‌ای باشد، به‌ویژه طوری طراحی شود که دانشجویان را مرتبط با یک شغل، آموزش داده و تجهیز کند، با توجه به اینکه اقتصادهای پیشرفته، متقاضی دانش و مهارت‌های تخصصی هستند و با توجه به اینکه هدف دبیرستان یادگیری عمومی است دانشگاه جایی است که افراد می‌توانند چیزهایی را که برای ورود به یک حرفه نیاز دارند، بیاموزند.

پشت این سه نظریه متمایز پرسش‌هایی در خصوص اینکه دانشجویان کدامیک از این عملکردها را از دانشگاه انتظار داشته و نقش پررنگتری در انتخاب دانشگاه آن‌ها داشته است، قرار دارد. دانش‌آموزان و خانواده‌های آنها هنگام ورود به دانشگاه انتظارات مختلفی از دانشگاه دارند. کسب موقعیت‌های شغلی مناسب، پایگاه اجتماعی بالا ازجمله آن انتظارات است. دانش‌آموزان با جنسیت متفاوت و با پایگاه‌های اجتماعی و اقتصادی گوناگون و انتظارات گوناگون وارد دانشگاه می‌شوند.

این انتظارات می‌تواند بخش‌های مختلف دانشگاه اعم از سخت‌افزاری و نرم‌افزاری را شامل شود به عبارتی دانشجویان انتظاراتی از استاد، همکلاسی‌ها، فضاهای فیزیکی و آموزشی دانشگاه و… دارند که شناخت این انتظارات و حرکت در مسیر تحقق آن‌ها، نتیجه‌ای جز بهبود کیفیت آموزش عالی و دانشگاه‌ها و افزایش انگیزش دانشجویان در بر نخواهد داشت. می‌توان به این واقعیت در تحقیقات و گزارش‌های رسمی اشاره کرد که در کشورهای پیشرفته یکی از انگیزه‌های مهم ورود به دانشگاه پرورش استعداد و علاقه‌های تحصیلی در راستای اهداف شغلی و حرفه‌ای است».

انگیزه شغلی مهمترین انگیزه اکثر جوانان دنیاست

در این پژوهش آمده است: «دانشجویان بر اساس زمینه خانوادگی و اجتماعی خود انتظارات متفاوت و گوناگونی برای ورود به دانشگاه دارند. هرچه این انتظارات روشن‌تر و واضح‌تر باشد کار برای مسئولان دانشگاه آسانتر است؛ چراکه جهت‌گیری بسیاری از تصمیمات آنها روشن می‌شود. انگیزه شغلی در کنار انگیزه علاقه تحصیلی و علمی مهمترین انگیزه‌های جوانان برای ورود به دانشگاه را تشکیل می‌دهند. در این میان، انگیزه شغلی مهمترین انگیزه اکثر جوانان دنیاست. این انگیزه در راستای تحولاتی است که در جایگاه آموزش عالی در دنیا به وقوع پیوسته است. برخی از عوامل مؤثر بر انتخاب دانشجو برای حضور در دانشگاه با جنبه‌های اجتماعی، چشم‌انداز شغلی، جدا شدن از خانه و استقلال یا یادگیری مرتبط است».

عدم توجه مسئولان به ادراکات دانشجویان سبب اشتباهاتی نظیر افسردگی و سرخوردگی می‌شود

بر اساس این پژوهش: «کسانی که مسئولیت‌های مراقبتی دارند، دانشگاه را به‌عنوان یک ابزار برای رهایی از این مسئولیت‌ها و فرصتی برای تغییر در آینده دیده‌اند. طی مطالعه‌ای که درباره‌ دانشگاه فردوسی مشهد، بدست آمده  است دانشجو با علاقه به تحصیل و امید به آینده‌ای بهتر به‌علاوه حسب عوامل خانوادگی و اقتصادی رهسپار دانشگاه می‌شود. در یک تحقیق به صورت مصاحبه ای  ۷۴ درصد اظهارات، تجربه منفی دانشجویان را از دانشگاه بازتاب می‌دهد. حس تبعیض در میان دانشجویان به‌وضوح دیده شده است و فرهنگ شفاهی و چهره به چهره و عاطفی همچنان برای دانشجویان ایرانی مهم است.

 فضای دانشجویی ایران در حال عبور از دوره‌ نخبه‌گرایی آکادمیک و حس استاد و شاگردی به معنای سنتی کلمه است. مقررات خشک حداکثری و روالی بوروکراتیک دانشگاه در ادراک زیسته دانشجویان، بازتاب بسیار ناراحت‌کننده داشته است. مشارکت‌کنندگان در پژوهش از بیشتر درس‌های عمومی دل زده شده‌اند. تجربه پژوهشگر و گپ و گفت با دانشجویان مختلف این امر را نشان می‌دهد که عدم توجه مسئولان به انتظارات و ادراکات دانشجو نسبت به دانشگاه می‌تواند گاهی سبب بروز مشکلات زیادی برای دانشجوی تازه‌وارد به دانشگاه ازجمله افسردگی، حس سرخوردگی، پوچی، ناکامی، بی‌هدفی، روی آوردن به رفتارهای بزهکارانه، تغییر رشته دادن‌ها و… شود.

کسب حس ناکامی و افسردگی، ناشی از برآورده نشدن انتظارات از دانشگاه

محققان این پژوهش ضمن تأکید بر اینکه دانشجویان یکی از ذی‌نفعان حوزه آموزش عالی هستند، افزوده‌اند: «توجه به انتظارات دانشجویان و برآورده کردن آن‌ها سبب افزایش سطح کارایی و کیفیت آموزش عالی کشورمان خواهد شد. بدون فهم ادراکات این دانشجویان که بالاترین زحمت‌ها را برای ورود به دانشگاه‌های دولتی و طراز اول کشور داشته‌اند، نمی‌توان در آینده از ایشان انتظار برترین بودن را داشت.

معنای ذهنی دانش‌آموزانی که در شرف ورود به دانشگاه طراز اول کشور بوده‌اند، این بود که کلاس‌های درس سطح علمی بالایی دارند و محیط آکادمیک قوی‌ای را تجربه خواهند کرد؛ اما این انتظار برآورده نشده و از تعابیری مانند وارد شدن  «شوک بزرگ» و  «شکستن بتی» که ساخته بودیم استفاده کردند».

دانشگاه؛ آرمان‌شهر و قبله آمال دانشجویان

در این پژوهش آمده است: «دانشجویان صرفاً برای درس خواندن به دانشگاه نیامده اند، دانشجویان ممکن است داوطلبانه به‌عنوان بخشی از مشارکت مدنی از سوی دانشگاه؛ درگیر فعالیت‌های خودگردان با هدف کسب تجربه و یا افزایش چشم‌انداز اشتغال خود یا برای کمک به جامعه، یا به این دلیل که از آنها خواسته شده بشوند. دانشجویان می‌خواهند با ورود به دانشگاه بزرگ و جامع در پایتخت پایگاه اجتماعی خود را بالاتر ببرند و کسب اعتبار کنند و داشتن ذهنیت ایده آل از دانشگاه را بسیاری از دانشجویان دارند. حتی در هنگام ورود به دانشگاه، آن را به‌صورت آرمان‌شهر و قبله آمال خود و مکانی بسیار متفاوت‌تر از محیط‌هایی که تاکنون تجربه کرده‌اند تصور داشتند. یکی از مواردی که توسط دانشجویان عنوان شد امکانات بالای دانشگاه بود که تصور بسیاری از دانشجویان پیش از ورود به دانشگاه تهران بوده است؛ که اغلب با آنچه پس از ورود به دانشگاه با آن مواجه شده‌اند متفاوت بوده است».

دانشجویان از انفعال و بی‌تفاوتی به محیط پیرامون خود بیزارند

محققان این پژوهش اظهار کرده‌اند: «در یک محیط رقابتی که سازمان‌ها برای جلب رضایت ذی‌نفعان (دانشجویان) تلاش می‌کنند، خدمات ارائه شده یک عنصر کلیدی در موفقیت و برتری سازمان‌ها محسوب می‌شود؛ بنابراین منابع علمی، کتابخانه، فناوری‌های مورد استفاده در دانشگاه نقش بسزایی دارند. ازاین‌رو مسئله سیستم‌های کامپیوتری و تکنولوژی اطلاعات ازجمله مواردی است که باید دانشگاه‌ها در ایجاد یا بهبود مداوم آن‌ها تلاش کنند تا دانشجویان با رضایت بیشتری از دانشگاه یاد کنند و باعث سودآوری در سازمان دانشگاه شوند.

دانشجویان از انفعال و بی‌تفاوتی به محیط پیرامون خود بیزارند. همواره از دانشجویان انتظار می‌رود که فعال، پویا و حساس به اطراف خود باشند و گویا این ویژگی با دانشجو پیوند خورده است. شاید به خاطر همین انتظار افراد جامعه از قشر دانشجو است که یکی از معانی ذهنی فرد در زمان ورود به دانشگاه، این‌چنین شکل می‌گیرد و محیط دانشگاه را بهترین محیطی می‌داند که می‌تواند این پویایی را در آن جستجو کند. این پویایی را در زمینه‌های مختلف می‌توان انتظار داشت همانطور که دانشجویان اشاره می‌کنند؛ از عکس‌العمل نسبت به مشکلات صنفی تا نارضایتی از سطح علمی و سواد اساتید، حتی در سطح وسیع‌تر و حساسیت در زمینه مسائل خارج از دانشگاه و مسائل اجتماعی».

محققان این پژوهش با اشاره به اینکه «تعداد کمی از دانشجویان، معنای کسب مهارت در دانشگاه برای اشتغال در آینده را در ذهن دارند»، عنوان کرده‌اند: «تعدادی از دانشجویان ورود خود به دانشگاه را همزمان دانسته‌اند با کسب مهارت‌هایی ازجمله یادگیری زبان‌های مختلف، شرکت در دوره‌ها و کلاس‌های جهاد دانشگاهی و… و این انتظار را از دانشگاه دارند که این امکانات را فراهم و برای این‌ها تسهیل کند. نکته قابل‌توجه اینکه تعداد کمی از دانشجویان، معنای کسب مهارت در دانشگاه برای اشتغال در آینده را در ذهن داشتند. درصورتی که در پژوهش‌های خارجی بیان می‌دارند که انگیزه شغلی بالاترین انگیزه جوانان دنیا برای ورود به دانشگاه است. شاید این را بتوان با ناامیدی جوانان از کسب شغل مرتبط با تحصیل پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه مرتبط دانست. بازدهی اجتماعی آموزش عالی در ایران بالاتر از بازدهی اقتصادی آن است و به‌طورکلی بین فضای آموزش و فضای کسب‌وکار جدایی درونی وجود دارد. می‌توان اینطور نتیجه‌گیری کرد که دانشجویان در زمان ورود به دانشگاه انتظار کسب مهارت‌هایی که در آینده به اشتغال آنها کمک کند را ندارند و درواقع این فضای ناامیدی را در میان آنها نشان می‌دهد.

عوامل سازنده بر هویت حرفه‌ای دانشجویان را باید درون متن زندگی دانشجویی جستجو کرد. در ارزیابی هویت دانشجویی باید دید که آگاهی و تحلیل فرد از خودش به‌عنوان یک دانشجو چیست و چه درکی از عضویت در یک دانشگاه دارد. بسیاری از دانشجویان کسب هویت دانشجویی و احساس استقلال و ابراز وجود را ازجمله ادراکات خود از محیط دانشگاه می‌دانستند؛ اما این تصورات در مقایسه با معانی دیگر ازجمله سطح علمی بالا، توانمندسازی فردی و کسب مهارت و فعالیت در کانون‌های فرهنگی و تشکل‌های سیاسی به میزان بسیار کمتری موردتوجه قرار گرفته است. پیشنهادی که به مسئولان آموزش عالی داده می شود این است که هر چه بیشتر به درک و تصور دانشجویان از دانشگاه توجه کرده و سعی در برآوردن این انتظارات داشته باشند، همواره روحیه شادی، نشاط و رضایت در میان دانشجویان وجود داشته و به دنبال آن افزایش سطح علمی و تعاملات مفیدتر و سازنده میان دانشجویان و اساتید و سایر مسئولان دانشگاه برقرار خواهد شد».

این مقاله در مجله پژوهش در نظام‌های آموزشی، شماره ۸۸،  در پاییز ۱۳۹۸ منتشر شده است.

انتهای پیام

یکی از معضلات دنیای کنونی حذف زنان از حوزه عمومی و منحصر کردن ایشان به حوزه خصوصی است که این امر موجب شده تا دنیای قدرت و سیاست از ویژگی‌ها و توانمندی زنان محروم شود. گرچه محدودیت‌ها و معذوریت‌های جامعه ایران و فرهنگ سنتی غالب، بر حضور زن در عرصه سیاست و اجتماع، همواره چارچوب خاصی از فعالیت زنان را موجب می‌شده، به طوری که کاسته شدن از این موانع باعث مشارکت سیاسی زنان در معنای گسترده‌تر آن شده  و توسعه سیاسی را به دنبال خواهد داشت، اما نمی‌توان حضور افکار، بینش‌های روشنگرایانه و رویه‌های مستقلانه زنان در ارتباط با تحوالت تاریخی را نادیده انگاشت.

قدرت واقعی زنان، مشارکت در تصمیم گیری و تصمیم سازی سیاسی است

به عنوان پدیده‌ای کلی در جوامع بشری حضور زنان در عرصه  امور سیاسی درحال گسترش است، اما موانع گوناگونی بر سر راه مشارکت سیاسی زنان وجود دارد.  قدرت واقعی زنان، مشارکت در تصمیم گیری و تصمیم سازی سیاسی است، نه صرفاً در فعالیت‌های اجتماعی؛ زیرا دوری آنان از مراکز تصمیم گیری سیاسی، آنها را از مراکز تصمیم گیری اجتماعی و اقتصادی هم دور می‌کند. مشارکت زنان در حاکمیت و قدرت، تحقق حقوق انسانی آنها را بی‌واسطه تضمین می‌کند.

مشارکت سیاسی از حقوقی منتج می‌شود که شامل تصمیم گیری سیاسی است. اما بر خلاف این واقعیت که زنان به طور طبیعی دست کم نیمی از جمعیت هر کشوری را تشکیل می‌دهند، غیرعادی نیست دریابیم که زنان عملاً از مشارکت سیاسی در بسیاری از قسمت‌های دنیا به خاطر جنسیتشان محروم شده‌اند و اغلب تقویت شده‌اند تا ناظرانی صرف باشند تا شرکت کنندگانی فعال. درحالی‌که مشارکت زنان در همه فعالیت‌های سیاسی یک ضرورت است، به نحوی‌که می‌توان گفت اگر زنان در حوزه سیاسی، اقلیتی به شمار آیند، دموکراسی ناتمام است.

در تعاریف سنتی هرگاه سخن از جنس زن به میان می‌آید، بلافاصله به صورت مقایسه‌ای نقش وظایف از پیش تعیین شده‌ای نسبت به مردان مطرح می‌شود و بلافاصله یک نتیجه گیری مشخص و ضابطه‌مند ترسیم می‌شود؛ به این صورت که زنان ساخته شده‌اند که یاد بگیرند سیاست کار مردان است و این مطلب را درونی کرده و عادی قلمداد کنند. در چنین حالتی هنجارهای فرهنگی موجود که فرد در جریان جامعه پذیری آن‌ها را یاد می‌گیرد، سیاست را امری مردانه تعریف می‌کند و درمقابل، انتظارات مربوط به تعهد زنان را تنها به خانه، خانواده و خدمات جامعه ابلاغ و تقویت می‌کنند.

زنان می‌توانند در تمامی امور جامعه خویش نیز نقش‌آفرین باشند

از منظر اسلام، زنان می‌توانند در تمامی امور جامعه خویش نیز نقش‌آفرین باشند. در این دیدگاه یکی از تکالیف زنان همچون مردان اصلاح جامعه است، طی دهه‌های گذشته، جامعه زنان تحولاتی را از سر گذرانده است، با افزایش آگاهی و گسترش آموزش عالی، آنان توانمندی‌های خود را ارتقا داده‌اند و دیگر نمی‌توان زنان را در حاشیه مناسبات سیاسی- اجتماعی نگه داشت.

همه مردم، اعم از زن و مرد به طور مساوی حق مشارکت سیاسی  را دارند

مشارکت سیاسی به عنوان یکی از معیارهای سنجش میزان توسعه‌یافتگی سیاسی جوامع در سطوح مختلف همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده؛ به طوری‌که در راستای کارآمد کردن نظام اجتماعی و سیاسی امری مقبول است. حقوق اساسی در هر جامعه‌ای از باورها، ارزش‌ها و آرمان‌های آن ملت تأثیر می‌پذیرد و بنیادی‌ترین حقوق فردی و اجتماعی افراد را شامل می‌شود. این حقوق برای هریک از اعضاء جامعه به رسمیت شناخته شده است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان سندی فقهی – حقوقی، حقوق انسانی زن را بر اساس مبانی دینی، در کنار مردان به رسمیت شناخته است و همانند دوران انقلاب، آنان را سهیم در اداره جامعه می‌داند. براساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، همه مردم، اعم از زن و مرد به طور مساوی حق شرکت در انتخابات را دارند و هیچ تفاوتی برای رأی دادن، نامزد و انتخاب شدن بین زن و مرد وجود ندارد.

در ماده بیستم قانون اساسی آمده است که: « قانون از همه افراد ملت، اعم از زن و مرد یکسان حمایت کرده و همه مردم با رعایت موازین اسلامی، حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یکسان دارند». در بعد سیاسی، همانطور که اسلام هیچ مخالفتی با شرکت زنان در انتخابات -چه رأی دهنده باشند و چه انتخاب شونده – ندارد، این حق در قانون اساسی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

اگر بخواهیم جامعه‌ای متوازن بسازیم باید نقش سیاسی زنان را در کنار مردان ببینیم و بپذیریم و از توانایی بالقوه زنان در این زمینه کمک بگیریم. با این حال اگرچه زنان در عرصه‌های سیاسی به موفقیت‌هایی دست یافته‌اند، اما واقعیت این است که نقش زنان به ویژه در سطح نخبگان، بسیار کمرنگ و اندک بوده است. در کشور ما نیز زنان از این قاعده مستثنی نبوده‌اند و حتی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و پشت سر گذاشتن سال‌های بحرانی جنگ تحمیلی همچنان این وضعیت در جامعه ما حاکم بوده است.

به طور کلی سنت، فرهنگ و گاهی عدم اجرای درست قوانین یکی از موانع مشارکت سیاسی در جامعه است. برخی ایفای حقوق زنان را محصولی وارداتی می‌دانند و بر این باورند که زن باید از سیاست دوری گزیند. اما این دیدگاه با سنت اسلامی هم‌خوانی ندارد؛ زیرا زنان در صدر اسلام مناصب سیاسی داشته‌اند و در حال حاضر نیز با تکیه بر قانون اساسی می‌توان به رشد حقوق سیاسی زنان امیدوار بود.

 اصول قانون اساسی برای مردان اولویتی نسبت به زنان قائل نشده است و با ذکر جملاتی از قبیل «قاطبه اهالی مملکت» و «افراد ناس» و «افراد مردم» و امثال آن همه کسانی را که ایرانی خوانده می‌شوند، اعم از زن و مرد، یکسان موردنظر قرار داده و آنها را ذی‌حق دانسته است. قانون اساسی نخواسته است بین زن و مرد، از نظر حقوق اساسی، تفاوتی باشد.

منابع:

*نوروزی باغکمه، ق. ا. و دیگران. (۱۳۹۷). «جایگاه حقوق اساسی بانوان در راستای مشارکت سیاسی». فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان. شماره ۳. صص: ۵۷-۱۳.

*صانع پور، م. (۱۳۹۶). «حضور مادرانه زنان در قدرت و سیاست». پژوهش‌نامه زنان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. شماره۱. صص:۱۴۱-۱۲۱.

*قاسمی، ح و دیگران. (۱۳۹۳). «عوامل محدود ماندن مشارکت سیاسی زنان». پژوهش ‌امه علوم سیاسی. شماره ۱. صص:۱۶۵_۱۲۳.

*نظری، م و دیگران. (۱۳۹۳). «بررسی رابطه جامعه پذیری و مشارکت سیاسی زنان». پژوهش نامه زنان. شماره ۱. صص: ۱۶۱-۱۸۵.

انتهای پیام

جنگل‌ها به عنوان یکی از مهمترین سامانه‌های حیات‌بخش بشر جایگاه انکارناپذیری در تأمین رفاه، آسایش و سعادتمندی جوامع بشری دارند. جنگل‌ها نه تنها از نظر اقتصادی، پاکیزه نگه داشتن محیط زیست، جلوگیری از رانش زمین، وقوع بهمن، فرسایش زمین، حفظ و تولید خاک و آب‌های سطحی و زیرزمینی بلکه از نظر اجتماعی، فرهنگی و روانشناسی برای همه انسان‌ها جایگاه و ارزش ویژه‌ای دارند.

آتش سوزی یکی از مخرب‌ترین عوامل تغییرات نامطلوب بوم نظام‌های جنگلی در کوتاه مدت است

آتش سوزی یکی از معضلات پیش روی مدیریت جنگل‌ها و مراتع به خصوص در مواقع خشکسالی محسوب شده که می‌تواند خسارت‌های زیست محیطی و اقتصادی زیادی را به جامعه تحمیل کند. اگرچه آتش سوزی در برخی بوم نظام‌های جنگلی می‌تواند دارای فوایدی ازجمله تحریک بذر به جوانه زنی، تسهیل زادآوری برخی گونه‌های گیاهی (از قبیل غان و ملز) و مساعد نمودن شرایط محیط جهت رشد گونه‌های حساس به خاک‌های اسیدی شود؛ اما امروزه مضرات آن سبب شده نه فقط از دیدگاه محیط زیست بلکه از نقطه نظرات اقتصادی، اجتماعی و امنیتی یکی از اصلی‌ترین موضوعات و نگرانی‌ها در بسیاری از نقاط جهان و نیز به عنوان یکی از مخرب ترین عوامل تغییرات نامطلوب بوم نظام‌های جنگلی در کوتاه مدت به شمار آید.

حریق‌های مهیب علاوه بر خسارات اقتصادی، آلودگی‌های زیست محیطی بسیاری را به دنبال دارد

حریق در صورت وسعت، شدت و تکرار در جنگل، سبب تغییر ارزش کیفی گونه‌ها شده و به ظهور گونه‌‎های پست و نامرغوب می‌انجامد که از نظر تجاری ارزشی ندارند. حریق‌های مهیب علاوه بر خسارات اقتصادی، آلودگی‌های زیست محیطی بسیاری را نیز به دنبال دارد. در اثر آتش سوزی میکروارگانیسم‌های موجود در خاک از بین رفته و ترکیب جنگل تغییر می‌کند، به‌طوری که بسیاری از گونه‌های مرغوب از بین می‌رود و گونه‌های نامرغوب جایگزین آن می‌شود، خاک حالت دانه‌ای خود را از دست می‌دهد و اکوسیستم شکننده‌تر می‌شود. این پدیده از نظر خساراتی که به بار می‌آورد در مناطق مختلف اهمیت متفاوتی دارد.

آتش‌سوزی می‌تواند توسط عوامل طبیعی یا عوامل انسانی ایجاد شود. مهمترین عوامل بروز آتش سوزی در سطح جنگل‌ها و مراتع عبارتند از: ایجاد حریق توسط افراد سودجو به منظور توسعه اراضی زراعی و تصاحب زمین‌ها، اقدامات خرابکارانه، سهل انگاری و بی توجهی شکارچیان و رهگذران، سهل انگاری کشاورزان در آتش زدن بقایای محصولات کشاورزی در اراضی مجاور در جنگل و مرتع، پرتاب سیگار یا کبریت مشتعل در مسیر جاده‌های مجاور جنگل‌ها، پرتاب جرقه ناشی از حرکت قطار و در عرصه‌های مجاور خط آهن، حریق بر اثر عوامل طبیعی از قبیل: صاعقه، بی‌احتیاطی مردم یا آتش بازی کودکان در تفرجگاه‌های طبیعی و پارک‌های جنگلی.

تخریب و آتش زدن عمدی و غیر عمدی جنگل‌ها به موجب قانون ممنوع است و مجازات دارد

 تخریب و آتش زدن عمدی و در برخی از موارد غیر عمدی جنگل‌ها به موجب قانون ممنوع است و برای مرتکبان آن مجازات‌هایی در نظر گرفته شده است. مهمترین این قوانین عبارتند از: ماده ۴۵، ۴۶ و ۴۷ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها و مراتع کشور، ماده ۶۷۵ قانون مجازات اسلامی کتاب تعزیرات مصوب ۱۳۷۵ بند قانون صید و شکار. در مورد آتش سوزی غیرعمد در جنگل‌ها در صورتی که آتش زدن نباتات در مزارع و باغات داخل یا مجاور جنگل بدون اجازه و نظارت ماموران جنگلبانی در نتیجه بی‌مبالاتی حریق در جنگل ایجاد شود برای مرتکب مجازات تعیین شده است و در سایر موارد که آتش سوزی در اثر بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی صورت گیرد جرم انگاری صورت نگرفته است.

بر اساس ماده ۴۵ قانون حفاظت و بهره‌برداری ناظر بر ‌آتش‌سوزی‌های غیرعمد، آتش زدن نباتات در مزارع و باغات داخل یا مجاور جنگل بدون اجازه و نظارت مأموران جنگل‌بانی ممنوع است؛ درصورتی‌که درنتیجه‌ بی‌مبالاتی، حریق در جنگل ایجاد شود، مرتکب به حبس تأدیبی از دو ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.  ماده ۴۶ قانون حفاظت و بهره‌برداری مقرره دیگری است که به آتش‌افروزی در جنگل پرداخته است. این ماده ناظر بر رفتارهای مجرمانه محدود به یک درخت است و برای کسانی که اقدام به روشن کردن آتش در تنه درخت جنگلی می‌کنند، مجازات نقدی حکم کرده است.

براساس ماده ۴۷ قانون خاص حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب سال ۱۳۴۶، مجازات سنگینی برای مرتکبان این جرم تعیین کرده است. به موجب این ماده قانونی «هر کس در جنگل عمداً آتش‌سوزی ایجاد کند، به حبس از سه تا ۱۰ سال محکوم خواهد شد و در صورتی که مرتکب، مأمور جنگلبانی باشد به حداکثر مجازات مذکور محکوم می‌شود».

علاوه‌بر وضع مقررات در قوانین موضوعه خاص مربوط به جنگل‌ها و مراتع در خصوص روشن کردن آتش یا ایجاد ‌آتش‌سوزی در جنگل‌ها، در کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی ‌(تعزیرات) نیز در ماده ۶۷۵ ذیل فصل بیست‌وپنجم (احراق و تخریب و اتلاف اموال و حیوانات)، ‌آتش‌سوزی عمدی جرم‌انگاری می‌شود و مجازات حبس ۲ تا ۵ سال برای آن حکم شده است.

یکی از اقدامات اصلی در مبارزه با آتش، مطالعه رفتار آتش تحت تأثیر شرایط مختلف جوی، توپوگرافی، پوشش گیاهی و انسانی و تهیه نقشه خطر آتش سوزی و برنامه ریزی برای نواحی با خطر زیاد است تا بتوان در حد امکان خطرات آن را کاهش داد. استفاده از روش‌های مدلسازی مکانی و تهیه نقشه خطر آتش سوزی جنگل از طریق تهیه مدل یا مدل‌سازی در نرم افزارهای اطلاعات مکانی از جمله سنجش از دور (RS) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) راهکاری مناسب و اساسی برای مانیتورینگ، پیشگیری و مدیریت این مسأله مخرب زیست محیطی است. تلفیق این تکنیک‌ها یکی از جامع‌ترین سامانه‌های طراحی شده برای تصمیم گیری است که امکان فرموله کردن مسأله را به صورت مکانی فراهم می‎کند و امکان در نظر گرفتن معیارهای مختلف کمی و کیفی تأثیر گذار را در مسأله آتش سوزی جنگل فراهم می‌سازد.

اهمیت روز افزون نقش زیست محیطی جنگل‌ها و تاثیر همه جانبه آن در ایجاد  توسعه پایدار باعث می‌شود، برای ترویج فرهنگ حفاظت و حراست از جنگل ها به منظور برخورداری کامل از کلیه ارزش‌های زیست محیطی، دست در دست یکدیگر تلاش کنیم تا جنگل‎ها و مراتع همچنان به عنوان ابزار آرامش و سعاتمندی نسل‌های امروز و فردا پایدار بمانند. ما و شما که ضرورت وجود جنگل‌ها و درختان را بیش از هر چیز دیگری احساس می‌کنیم، نه تنها بایستی در توسعه جنگل و مراتع ساعی باشیم بلکه از هرگونه تخریب جنگل و مراتع ممانعت کنیم.

منابع:

*حسنی فر، ع. (۱۳۹۸). «نقش و جایگاه جنگل‌ها و مراتع توسعه پایدار». اولین کنفرانس بین‌المللی و چهارمین کنفرانس ملی صیانت از منابع طبیعی و محیط زیست. صص: ۹-۱.

*خلیل‌پور، م و دیگران. (۱۳۹۶). «اثر آتش سوزی بر پوشش گیاهی و برخی خصوصیات فیزیکی شیمیایی خاک منطقه قلات گناوه در استان کهگیلویه و بویراحمد». شماره ۴. صص: ۲۸-۱۷.

*نامور،ا و عشرعستاقی، م. (۱۳۹۵). «بررسی معضلات و خلاءهای قانونی در ایجاد آتش سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور». همایش ملی حقوق سبز با تاکید بر چالش‌های زیست محیطی مناطق شمالی کشور. صص: ۱۶-۱.

*جعفرزاده، ع. ا و دیگران. (۱۳۹۵). «تهیه نقشه ریسک آتشسوزی جنگل با استفاده از رگرسیون لجستیک در محیط GIS مطالعه  موردی(: جنگل‌های شهرستان ایلام». فصلنامه استراتژی راهبردی جنگل. شماره ۲. صص:۳۴-۴۴.

انتهای پیام

مهدی نعیمیان راد در گفت‌وگو با ایسنا، ضمن بیان این مطلب اظهار کرد: این مدارس با هدف انسجام بخشی به فعالیت‌ها و ایجاد ارتباط موثر با دانشجویان و بالا بردن مهارت‌های فردی در ترم تابستان امسال آغاز به کار خواهد کرد.

وی ادامه داد: این مدارس با استفاده از اساتید مجرب و تکیه بر فعالیت‌های کارگاهی و عملی به دنبال پیاده‌سازی مباحث تئوریک ارائه شده به دانشجویان در عرصه‌های واقعی و شبه‌واقعی نیز خواهد بود.

مدیر سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی خراسان رضوی ضمن ابراز امیدواری نسبت به کاهش شیوع کرونا تصریح کرد: طبق برنامه‌ریزی انجام شده در صورت اوج‌گیری مجدد این ویروس و بازگشت کامل محدودیت‌های مرتبط، پیوست‌های مجازیِ در نظر گرفته شده برای این مدارس اجرایی خواهد شد تا علاقه‌مندان بتوانند از بستر مجازی در این دوره‌ها حضور پیدا کنند. همچنین امکان انتقال سرفصل‌های عملی برخی دوره‌ها به برنامه‌های ترم پاییز نیز در شرایط خاص نظر گرفته شده است.

نعیمیان‌راد خاطرنشان کرد: مدارس برنامه‌ریزی شده برای ترم تابستان که در مرداد و شهریور ماه سال جاری برگزار خواهند شد، عبارتند از مدرسه سیاست، مدرسه جامعه‌شناسی، مدرسه فلسفه و الهیات، مدرسه تئاتر(در صورت عدم بازگشت کامل محدودیت‌ها)، مدرسه سینما، مدرسه موسیقی(در صورت عدم بازگشت کامل محدودیت‌ها) و مدرسه گردشگری(در صورت عدم بازگشت کامل محدودیت‌ها).

وی افزود: علاقه‌مندان می‌توانند جهت کسب اطلاعات بیشتر در خصوص نحوه و زمان ثبت‌نام در این مدارس به سایت SDJD.ir مراجعه نمایند.

انتهای پیام

دکتر روح الله اسلامی در برنامه لایو اینستاگرامی گروه مطالعات و برنامه‌ریزی دانشگاه فردوسی مشهد در خصوص شالوده‌شکنی دانشگاه مجازی اظهار کرد: ما باید به گونه‌ای اهداف خود را در نظر بگیریم که با استفاده از تکنولوژی روز بتوانیم دانشگاه‌ها را به روز کنیم. تا قبل از این شرایط، دانشگاه‌های مجازی تا حدی آموزش‌های آزادی داشتند و افرادی که فرصت کافی برای حضور در کلاس نداشتند، از این آموزش‌ها استفاده می‌کردند. از زمانی که بیماری کرونا دنیا را فرا گرفته، آموزش الکترونیک و به طور کلی دانشگاه مجازی روی کار آمد و در حال پیاده‌سازی در تمامی دنیا است.

وی افزود: اکنون تمامی اساتید و دانشجویان با دانشگاه مجازی درگیر هستند و باید به لحاظ فلسفه‌ای و اندیشه‌ای دانشگاه مجازی را تعریف کنیم و در این زمینه بازاندیشی انجام دهیم. کاربرد تکنولوژی اطلاعات و استفاده از فضای سایبر به قصد آموزش و پژوهش در آموزش‌های عالی را دانشگاه مجازی می‌گوییم که دانشگاه مجازی بیشتر به نسل سوم تکنولوژی‌های اطلاعات ارتباط پیدا می‌کند و موردی که تحت عنوان دانشگاه شبکه‌ای از آن یاد می‌کنیم مربوط به نسل چهارم یا انقلاب چهارم صنعتی می‌شود، در این انقلاب، شبکه‌های اینترنت گسترش پیدا کرده و ما شاهد هوش مصنوعی هستیم که سطح پیشرفته‌تری را شامل می‌شود.

استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: بنابراین دانشگاه شبکه‌ای تفاوت زیادی با دانشگاه مجازی دارد. تکنولوژی عامل تحول دانشگاه مجازی به شمار می‌رود و این تکنولوژی جدید شبکه‌های  مجازی و دانشگاه‌های شبکه‌ای را رقم زده است اما با توجه به شرایطی که دانشجویان در این ترم داشتند باید دید که چه عیب‌هایی در این زمینه وجود دارد تا متوجه کمبودهای آن شویم. شالوده‌شکنی دانشگاه مجازی ممکن است جو زدگی‌هایی را به همراه داشته باشد که ما باید برای رفع آن راهکاری داشته باشیم.

وی بیان کرد: کمبودهایی در این ترم در کشور و حتی کشورهای دنیا احساس کردیم و مشکلاتی را در دانشگاه مجازی داشتیم. ابتدا باید گفت که دانشگاه مجازی تنها آموزش نیست. اکنون در دنیا و دانشگاه فردوسی موضوعی که بروی آن تأکید می‌شود، آموزش بود و اساتیدی هستند که زیرساخت‌های الکترونیکی برای آن‌ها فراهم شده و اساتید متن‌ها و مباحثی را طرح کردند و دانشجویان از آن استفاده می‌کنند، در نتیجه تمامی دانشگاه تبدیل به آموزش الکترونیکی شد و مجموعه‌های الکترونیک درس‌ها را به صورت مجازی توضیح می‌دهند.

اسلامی خاطرنشان کرد: اقدامی که دانشگاه‌ها و وزارت علوم می‌توانند در این زمینه انجام دهند، باید تعریفی از فرهنگ و اجتماع بیان کنند ابتدا اینکه دانشگاه تنها به مثابه آموزش نباشد و در واقع فضاهایی را داشته باشیم که بتوانیم پژوهش هم انجام دهیم و ارتباط ما در بُعد پایان‌نامه و پژوهش‌های کاربردی و نیز بین‌المللی داشته باشیم. فضای مجازی باعث شده که پژوهش‌های جمعی بیشتر انجام شود و این موضوع مد نظر گرفته نمی‌شود و بیشتر فردی است.

وی اضافه کرد: باید سعی کنیم که در طول ترم گفت‌وگو محور باشیم و این می‌تواند الگوی مناسبی مبتنی بر فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و فرهنگی باشد که در طول ترم شکل می‌گیرد و نمره هم از آن طریق حاصل شود. دانشجو قرار بود به جامعه کمک و بتواند مشکلات کشور را حل کند و نیز می‌توانند در این فضا حضور داشته باشند و این مسائل دغدغه دانشگاه باشد. تشکیل گروه‌هایی که هر چند به صورت مجازی فعالیت و از طریق این فضا از آن استفاده کنند. بنابراین نسل چهارم دانشگاه، دانشگاه‌های مسئولیت پذیر اجتماعی هستند که توانایی ارتباط با بیرون را دارند و می‌توانند بر حکومت و جامعه اثرگذار باشند.

رئیس گروه مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی و اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: دانشگاه مجازی تنها آموزش الکترونیک نیست بلکه حکمرانی مجازی دارد که شفافیت و پاسخگویی در آن دیده می‌شود و می‌توانیم مباحث را مطرح و نقدها را بیان کنیم و یک فضای گفت‌وگو محور و تمرکززدایی وجود دارد و همه این موارد الزاماتی است که با وجود اینترنت و شبکه‌های اجتماعی در همه دنیا شکل گرفته است. در دانشگاه مجازی سبک سیاست‌گذاری و حکمرانی تغییر  کرده است اما موردی که ما شاهد آن هستیم، مغایرت زیادی با این اقدامات ندارد.

وی بیان کرد: در گذشته هم دانشگاه مجازی وجود داشته است و زیرساخت‌ها نیز مهیا بوده اما در تعلیق فرآیندهای آموزشی و پژوهشی در تمام دنیا، باعث شد که زیرساخت‌ها به سرعت تغییر پیدا کند و به سمتی برویم که‌ بدون حضور  دانشجویان شکل می‌گیرد که البته  دانشگاه بدون حضور دانشجویان اصلا معنی نمی‌دهد و به نوعی خراب آبادی بیش نیست. البته به دلیل صیانت نفس و اینکه جان انسان در خطر است ما با وجود دانشگاه مجازی مشکلی نداریم اما اگر منجربه ذوق زدگی بیشتر شود و این فضا در آینده رواج پیدا کند می‌تواند مشکل آفرین باشد.

اسلامی خاطرنشان کرد: ما باید یاد بگیریم که چگونه گفت‌وگو محوری، اندیشه محوری و آن فضاهای خلاقی که در دانشگاه است را بار دیگر  در بستر جدیدی که شکل گرفته، احیا کنیم. این نکته را باید یادآور شد که دانشگاه زمانی مجموعه آموزشی است که دانشجویان در آن حضور داشته باشند و فعالیت‌های مختلف انجام دهند، در نتیجه دانشگاه می‌تواند با این عنوان نام خود را دانشگاه بنامد.

انتهای پیام

به گزارش روابط عمومی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی، مهندس احمد افروغی از افزایش تعداد کد رشته‌های آموزشی این مرکز در حوزه تربیت بدنی خبرداد و گفت: برای اولین بار در رشته‌های آمادگی جسمانی در مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته، کاردانی مربیگری پایه فوتسال و کارشناسی ناپیوسته مدیریت اماکن ورزشی دانشجو خواهیم داشت.

رییس مرکز آموزش علمی کاربردی جهاددانشگاهی مشهد افزود: دانش آموزان و دانشجویان می‌توانند با ثبت نام در این مرکز در مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته در رشته‌های مدیریت فرهنگی، دوخت و تکنولوژی لباس، روابط عمومی، مترجمی زبان انگلیسی، گرافیک، عمران،  گرایش‌های مختلف کامپیوتر و فناوری اطلاعات، متالورژی، نقشه کشی صنعتی، مربیگیری پایه آمادگی جسمانی، مربیگری پایه فوتسال و مدیریت اماکن ورزشی ادامه تحصیل بدهند.

وی در خصوص نحوه پذیرش دانشجویان این مرکز در ترم جدید، خاطرنشان کرد: پذیرش دانشجو در مراکز علمی کاربردی بدون کنکور است و بر اساس سوابق تحصیلی و سهمیه‌ها توسط سازمان سنجش و آموزش کشور صورت می پذیرد.

انتهای پیام

دکتر مرتضی تشکری در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص برگزاری امتحانات و کلاس‌های عملی این دانشگاه، اظهار کرد: در بخش‌نامه‌ای که به همه مراکز علمی کاربردی ابلاغ شد، پیرو شرایط جدیدی که به دلیل شیوع بیماری کرونا  در استان پیش آمده است، امتحانات به صورت مجازی و غیرحضوری انجام می‌شود؛ چراکه ممکن است در صورت برگزاری حضوری مخاطراتی داشته باشد.

تشکری خاطرنشان کرد:  تاکنون اطلاعیه‌ای از استانداری خراسان رضوی در خصوص تعطیلی دانشگاه‌ علمی کاربردی ابلاغ نشده است، اما  تمام کلاس‌های عملی در هفته آینده تعطیل است.

انتهای پیام

با توجه به تعطیلی یک هفته‌ای دانشگاه فردوسی مشهد و گسترش شیوع کرونا، این دانشگاه در خصوص جزئیات اسکان دانشجویان در خوابگاه‌ها اطلاعیه داد که متن این اطلاعیه به شرح ذیل است:

به گزارش روابط عمومی دانشگاه فردوسی مشهد «با عنایت به اطلاعیه جدید معاونت آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد مبنی بر لغو کلیه کلاس‌های عملی و عملی – نظری، بالطبع اسکان دانشجویان در سراهای دانشجویی به علت شیوع کرونا و لزوم رعایت مسائل بهداشتی و فاصله‌گذاری اجتماعی، از تاریخ ۱۴ تیر (مطابق اعلام قبلی) تا اطلاع ثانوی و اعلام زمان برگزاری کلاس‌ها توسط معاونت آموزشی دانشگاه امکان پذیر نخواهد بود.

لذا از کلیه دانشجویان و خانواده‌های آنان تقاضا می‌شود در این شرایط همراهی لازم را مبذول و از مراجعه به دانشگاه جهت اسکان در سراها خودداری کنند».

انتهای پیام

دکتر عادل سپهر در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: روابط عمومی دانشگاه فردوسی مشهد ضمن اعلام این اطلاعیه از کلیه همکاران و دانشجویان خواهشمند است به منظور پیشگیری از شیوع ویروس کرونا و حفظ سلامت خود و خانواده و تمامی شهروندان، حتی الامکان از ترددهای غیرضروری در محیط های عمومی پرهیز کرده و در کنار خانواده خود در منزل بمانند. لازم به ذکر است که شرایط دورکاری کارمندان در روزهای آینده اطلاع‌رسانی می‌شود.

انتهای پیام