برچسب: استانی-شهرستانها

شاید هر کدام از ما عبور از مسیر شهرها و آبادی‌های کویری را یک بار هم که شده تجربه کرده‌ایم، مسیرهایی که تا چشم کار می‌کند خودنمایی خاک است و خلوت خار و آفتاب درخشان و شاید در این مسیر به ظاهر تکراری، گاهی اوقات وجود بناهایی تاریخی که از بیشتر آن‌ها خرابه‌ای بیش بر جای نمانده است توجه ما را به خود جلب کرده است، بناهایی که اکثرا بقایای کاروانسراها و رباط‌هایی هستند که روزی روزگاری یکی از مهمترین کانون‌ها برای مسافران بین‌راهی بوده‌اند و اگر در عقب گرد زمان برای لحظه‌ای سفری به گذشته داشته باشیم جنب و جوش و هیاهوی آن، سکوت امروزی آن را از یادمان خواهد برد. مکان‌هایی که در روزگاران قدیم علاوه بر استراحت و تجدید قوا مکانی برای تعامل اندیشه‌ها و تبادل و تقابل آداب و رسوم اقوام و ملل مختلف بوده‌ است.

به طور کلی و در یک تعریف ساده، کاروانسرا به مکانی می‌گویند که کاروان را در خود جای می‌دهد و پلان آن معمولا مربع و یا مستطیل شکل است. پررونق‌ترین دوره احداث و مرمت کاروانسراها را می‌توان دوره صفویه دانست. اساس معماری کاروانسراهای ایران مانند سایر بناها، تابع شیوه، سنت و سبک رایج زمان خود بوده‌ است.

رباط زین‌آباد

رباط زین‌آباد در مرکز روستای زین‌آباد در ۶۰ کیلومتری غرب گناباد و ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی بجستان واقع شده‌ است. قدمت این بنا مربوط به دوره صفویه و قاجاریه است. این بنا از کاروانسراهای معروف به رباط شاه‌ عباسی است که به علت قرارگیری در روستای زین‌آباد به این نام مشهور شده‌ است.

رباط زین‌آباد با وسعتی به ابعاد ۵۰*۵۰ متر و در چهار گوشه کاروانسرا برج‌هایی به قطر ۳.۵ متر واقع شده‌ که در گذشته از این برج‌ها برای نگهبانی و دیده‌بانی استفاده می‌شده‌ است.

صحن مرکزی کاروانسرا با ابعاد ۲۷*۲۷ متر به صورت پلان مربع شکل و روباز است که در دو ضلع شمالی و جنوبی در هر طرف پنج حجره یا غرفه به عرض ۳ متر و بعد از حجره اتاقک‌هایی به ابعاد ۳*۴ متر تعبیه شده‌ است. در ضلع غربی صحن مرکزی، ایوان کاروانسرا یا قسمت شاه‌نشین قرار گرفته‌است که ابعاد آن ۵*۵ متر است. این قسمت دارای سه عدد ورودی از جلو و سه عدد خروجی از آخر به صورت طاق نمای جناقی شکل است که دارای دو راهرو در اطراف برای ورود به قسمت پشت فضای شاه‌نشین می‌باشد.

ورودی بنا در پایین به صورت مربع و در بالا به صورت هشتی است. در دو طرف ورودی پلکان‌هایی برای ورود به پشت‌بام تعبیه شده‌است. مصالح استفاده شده در بنا آجر، سنگ، گچ و ساروج می‌باشد. در ضلع شمال شرقی کاروانسرا در فاضله ۱۰۰ متری مقبره سازنده کاروانسرا وجود دارد که دارای کتیبه‌ای است که کتیبه آن خوانده نمی‌شود.

کاروانسرای زین‌آباد به خاطر اینکه در مسیر کویر واقع شده‌ است در گذشته برای استراحت کاروانیان و معامله و خرید و فروش کالا استفاده می‌شده است.

کاروانسرای زین‌آباد در تاریخ ۵ آذر ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۴۴۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است و امروزه از این کاروانسرا برای برگزاری بعضی از مراسم مثل نوروزگاه و… استفاده می‌شود که البته در حال حاضر به دلیل شیوع ویروس کرونا و جلوگیری از هر گونه تجمع، مراسمی برگزار نمی‌شود.

کاروانسرای قاسم‌آباد

کاروانسرای قاسم‌آباد یکی از بناهای با ارزش به‌ جا مانده از دوره صفوی است که در مرکز روستای قاسم‌آباد در ۲۰ کیلومتری غرب بجستان واقع شده است. از خصوصیات بارز آن می‌توان به معماری بسیار زیبا، تزئینات، نوع پوشش سقف‌ها و بادگیر چهارضلعی اشاره کرد. این بنا در سال ۸۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

کاروانسرای قاسم‌آباد یکی از کاروانسراهای شاه عباسی هفتگانه بجستان است که در قدیم مسیر جاده ابریشم بوده و هم اکنون راه‌آهن بافق – مشهد از حاشیه آن می‌گذرد و بادگیر چهارضلعی این کاروانسرا در خراسان، معروف است.

رباط چهار ایوانی فخرآباد

رباط چهار ایوانی فخرآباد در حاشیه روستای فخرآباد واقع است. بنای رباط متعلق به دوره قاجار است و معماری آن شامل سردر ورودی، ایوانچه‌های طرفین ورودی به عنوان توقف‌گاه تابستانی، شاه‌نشین، فضای اصطبل، بارانداز و صحن است.

تزیینات جالب توجه این رباط استفاده از آجرهای با پخت ناقص است که با تلفیق آن با آجرهای معمولی اشکال هندسی زیبایی در قسمت پیشانی سردر ورودی و بخش شاه‌نشین آن به وجود آمده است. این مکان با فضاهای وسیع خود ظاهرا در زمان رونق و آبادانی مورد استفاده کاروانیانی بوده که از این طریق قصد سفر به سوی کویر را داشته‌اند.

شهر بجستان، در جنوب استان خراسان رضوی، در فاصله ۵۰ کیلومتری غرب گناباد واقع شده است و از جمله می‌توان به بناهای تاریخی شامل مسجد مزار، مسجد جامع بجستان و پل یونسی در آن یاد کرد.

انتهای پیام

همچنان عاشق سیم‌های دوتارش است. روی ویلچرش نشسته و از خاطراتش می‌گوید؛ از این که پدرش مخالف تار زدن او بوده و مردم هم در آن دوران به چنین جوانِ اهل موسیقی مطرب می‌گفتند و آزرده خاطرش می‌کردند؛ اما عثمان از آن‌ها ناراحتی‌ای به دل ندارد و آن توهین‌ها را به حساب فضای فرهنگی آن زمان می‌گذارد.

برای ساز زدنش استادی نداشته؛ صدای ساز را شنیده و ابزارش را در دست دیگران دیده و به آن علاقه‌مند شده و شروع به ساز زدن کرده؛ به گفته خودش ساز زدن را از خدا یاد گرفته و لطف خدا بوده است.

پدر عثمان مخالفت جدی با ساز زدن او داشته و به همسرش گفته که این پسر “غربتی” است و او را به خانه راه ندهد؛ اما در روزی که صدای موسیقی عثمان که در وصف پیامبر اسلام(ص) آواز می‌خوانده را می‌شنود، نظرش تغییر می‌کند. عثمان با بغض و دلتنگی برای پدرش می‌گوید: “در یکی از روزها در حال ساز زدن بودم که ناگهان پدرم درب اتاق را باز کرد، ناگهان از جا پریدم، آن زمان بچه‌ها از پدرهایشان حساب بیشتری می‌بردند و مثل الان نبود. پدرم وقتی ترسِ من را دید گفت نترس نترس من اطلاع نداشتم که تو چنین پسری هستی که درباره پیغمبر آواز می‌خوانی، هر چه تا الان خرج کرده‌ای حلالت و از این پس هم هرچه دارم را خرج موسیقی‌ات کن”. از نظر استاد محمد پرست، تمام دوتار ذکر خدا است و مدام از خدا یاد می‌شود.

عثمان با دستش به پیشانی‌اش اشاره می‌کند؛ در طول گفت‌وگویمان با او، چندین بار و به طور دقیق به یک نقطه از پیشانی‌اش اشاره می‌کند. پدر عثمان پس از این که وارد اتاق شده و با آواز خواندن پسرش درباره حضرت محمد(ص) مواجه شده، پیشانی عثمان را محکم بوسیده است.

چهار کلاس سواد دارد و پس از مدرسه به کار کردن پرداخته است؛ از دامداری پدرش تا باز کردن مغازه خواروبار فروشی و پس از آن هم خریدنِ اتوبوس. می‌گوید “مگر من کی هستم؛ از دامداری پدرم شروع کردم و الان انقدر مردم من را دوست دارند، این لطف خدا است”. در مغازه خوار و بار فروشی‌اش که البته خودش به آن “دکان داری” می‌گوید، همه چیز داشته. با خریدن اتوبوس هم با دریافت کرایه هر نفر ۱۵ ریال، مسافرانِ مسیرِ خواف-مشهد را به مقصدشان می‌رسانده است.

فرزندش دو تار استاد را در کنار ویلچرش قرار می‌دهد؛ عثمان در حین مصاحبه طاقت نمی‌آورد و دو تار را از سمت راست ویلچر بر می‌دارد و در آغوشش می‌گیرد. شیفته دو تارش است. به قول خودش وقتی در حال نواختن است «وارد عالَم دیگری» شده و «دگرگون» می‌شود.

عثمان رمز موفقیتش را نوکری نکردن برای کسی بجز مردم می‌داند؛ می‌گوید: “من دروغ نگفتم، دزدی نکردم، خیانت نکردم، چاخان نکردم” و از همه مهم‌تر که «پول» نگرفته است. از نظر او پول زندگی مردم را اداره می‌کند اما هیچ وقت به سمت پول نرفته و طبق دستور خدا و رسولش کار کرده است.

از محبوبیتش می‌گوید، از سفرهای خارجی که به کشورهایی از جمله آلمان، آمریکا، روسیه، ژاپن، انگلیس و… رفته. از تهران، مشهد و دیگر شهرهای داخلی هم یاد می‌کند. محبت تک تک مردم را به یاد دارد. اگر چه در روزگاران قدیم که تازه ساز را آغاز کرده بوده، بعضی از مردم او را با صفات خوبی یاد نمی‌کردند اما عثمان از آن زمان‌ها گذر کرده و به محبوبیتی که الان نزد مردم دارد، می‌بالد. 

عثمان محمدپرست پس از دوتار، ویولن و برخی سازهای دیگر را هم نواخته؛ با حسی که به قول خودش «دیوانگی»ست از لحظاتِ نواختنِ سه‌گاه، شور، همایون و… با دوتارش برایمان صحبت می‌کند. می‌گوید: “خیلی‌ها باور نمی‌کنند اما من با همین دوتارم چنین چیزهایی را نواخته‌ام؛ چیزهایی که با شش تار و … می‌زنند را با همین دو تار می‌زنم”.

تمام دیوارهای خانه استاد را انبوهِ تقدیرنامه‌ها، لوح‌ها، عکس‌ها و… پوشانده است؛ تا جایی که دیگر قاب‌ها را روی زمین و با تکیه بر دیوارها قرار داده‌اند. فرزندان، نوه‌ها و نتیجه‌های عثمان در خانه‌اش هستند. بهمن ۱۳۷۷ همسرش فوت کرده است. نام فرزندانش را می‌گوید با «شجاعت» گذاشته و پای این کارش هم ایستاده است. او اهل سنت است و می‌گوید: “نام فرزندانم را جواد، حسین، رضا، فاطمه، حمیرا و زهرا گذاشتم و پای آن هم ایستادم و از کسی هم نترسیدم”. سه فرزند دیگرش احمد، الله یار و محمود هستند.

عثمانِ محمدپرستِ ۹۴ ساله بسیار مهمان‌نواز، با همان تواضع همیشگی و البته تواضعی که همیشه در بین اساتید موسیقی کهن‌مان وجود دارد، کمی برایمان ساز زد. با دستانی که دیگر رگ‌هایش به وضوح دیده می‌شوند؛ شاید مثل آن روزها در اوج نتواند، ساز بزند اما، دست‌هایی که هشت دهه روی سیم‌های دوتار حرکت کرده‌اند، آن هم اینقدر با صلابت مگر می‌شود به فراموشی سپرد یا برای فراز و فرود تعیین کرد، آری این دست‌ها حتی در ۹۴ سالگی هم می‌توانند هنرنمایی کنند.

یکی از نوه‌ها هم مسیر پدربزرگ را رفته است؛ نوه‌ در کنار استاد می‌نشیند و شروع به نواختن می‌کند که با تشویق کردن‌ها و «احسنت» گفتن‌های پدربزرگ، همراه می‌شود. همچنان شور دارد؛ با صدایی که کلمات را گسسته گسسته ادا می‌کند، “محمل لیلی به سرعت می‌بری ای ساربان/ گر بدانی حال مجنون ناقه را پی می‌کنی” را می‌خواند و با دوتارِ نوه‌اش همراهی می‌کند. عثمان به دلیل این‌که در دوران خودش و در شهرستان کوچک‌شان رفتار خوبی با کسانی که ساز می‌زدند، نمی‌شده است، فرزندانش را به مسیر موسیقی هدایت نکرده است.

عثمان با همت خیران و مردم، بانیِ ساخت ۹۲۰ مدرسه شده است. با دوتارش به همه چیز رسیده و با همین سیم‌های دوتار آبرومند شده و از زندگی‌اش رضایت دارد. خدا را شاکر است اما می‌گوید «خدا به او آن‌قدر لطف داشته که نمی‌تواند شکر نعمت‌هایش را به جای آورد.»

انتهای پیام

حسین محمدی در گفت‌وگو با ایسنا عنوان کرد: شهرستان تربت‌حیدریه یکی از قطب‌های مهم تولید زعفران در دنیا است که ۸۷۰۰ هکتار سطح زیر کشت دارد.

وی گفت: سالیانه در شهرستان تربت‌حیدریه ۳۵ تن زعفران خشک با کیفیت بسیار مطلوب تولید و روانه بازارهای داخلی و خارجی می‌شود.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان تربت‌حیدریه همچنین زعفران را یکی از مهمترین منابع اشتغال و درآمدی تربت‌حیدریه عنوان و اظهار کرد: تربت‌حیدریه در کشت زعفران قدمت دیرینه دارد و به دلیل مرغوبیت نوع زعفران و سازگاری مناسب گیاه، هر سال مقداری از پیاز این محصول به دیگر استان‌ها صادر می‌شود.

وی عنوان کرد: برای کیفی سازی زعفران سال گذشته ۳۰ دستگاه خشک‌کن در اختیار کشاورزان قرار داده شد تا زعفران تولیدی به صورت مکانیزه و با کیفیت مطلوب خشک شود.

محمدی مطرح کرد: اگر چه بخش اعظمی از زعفران شهرستان به صورت مکانیزه کشت می‌شود اما در تولید این محصول دو حلقه مفقوده داریم، ابتدا اینکه برداشت زعفران هنوز با دست صورت می‌گیرد که موجب افزایش هزینه‌های تولید می‌شود و دیگری نبود صنایع تبدیلی است.

وی تصریح کرد: با توجه به اینکه زعفران یک گیاه دارویی است، می‌شود از تمامی اجزاء آن استفاده بسیار بهتری به خصوص در مصارف دارویی و صنعتی نمود.

محمدی با اشاره به اینکه جای صنایع وابسته به بخش کشاورزی به خصوص زعفران که یک محصول استراتژیک و ارز آور محسوب می‌شود، در شهرستان خالی است که باید گسترش یابد، ادامه داد: با توجه به شرایط آب و هوایی در سال جاری کاهش چشمگیری در برداشت زعفران نداریم و همانند سال‌های گذشته خواهد بود.

وی گفت: در حال حاضر دو شرکت بزرگ صادر کننده زعفران در شهرستان فعال هستند که ظرفیت انبارهای شهرستان حداقل برای ۳۰ تن زعفران است.

مدیر جهاد کشاورزی تربت‌حیدریه در ادامه از راه‌اندازی بزرگترین بازارچه فروش زعفران کشور در تربت‌حیدریه توسط شهرداری خبر داد و تصریح کرد: بدون شک با راه‌اندازی این بازارچه که ۴۵ روز تا دو ماه فعالیت دارد کشاورزان دیگر دغدغه فروش را نخواهند داشت.

تجمع زعفران‎کاران به دلیل قیمت

وی همچنین به اعتراض و تجمع اخیر زعفران کاران شهرستان تربت‌حیدریه اشاره کرد و افزود: این تجمع به دلیل قیمت زعفران بوده است، هر چند قبل از شروع فصل برداشت توسط شورای ملی زعفران، اتحادیه زعفران کاران و تجار جلساتی با نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی برگزار و مقرر شد که محصول با قیمت بالا خریداری شود ولی در ادامه شورای ملی زعفران و تجار همراهی نکردند.

محمدی بیان کرد: اگر چه قرار نبود بخش دولتی در سال جاری برای خرید محصول زعفران وارد شود اما اخیراً از طریق استانداری و سازمان جهاد کشاورزی پیگیری‏‌هایی صورت گرفته تا همانند سال قبل خرید حمایتی در دستور کار قرار گیرد البته نه به قیمتی که ابتدا اعلام شده بود.

مدیر جهاد کشاورزی تربت‌حیدریه تصریح کرد: یکی از دغدغه‌ها قیمت زعفران است، اگر بتوانیم عملکرد در واحد سطح را تا ۱۰ کیلو افزایش دهیم نه تنها حجم تولید افزایش می‌یابد بلکه پایین بودن قیمت خیلی خود را نشان نمی‌دهد، به همین دلیل همه باید برای افزایش عملکرد تلاش کنیم.

وی گفت: در این خصوص کلاس‌های آموزشی برگزار شده تا کشاورزان با دانش روز آشنا شوند، همچنین از چند هفته گذشته کانون‌های یادگیری راه‌اندازی شده و کشاورزان نمونه به ارائه تجربیات خود می‌پردازند.

محمدی با تأکید بر اینکه باید از آب‌ و خاک فعلی بیشترین بهره را ببریم، گفت: پیاز مناسب و روش‌های علمی و مکانیزه در این مسیر تاثیرگذاری بسیاری دارد؛ بیشترین زعفران جهان در شهرستان‌های تربت‌حیدریه، زاوه، کاشمر، رشتخوار و مه‌ولات واقع در جنوب استان خراسان رضوی تولید می‌شوند.

انتهای پیام

وارد روستا که می‌شوی از همان ابتدا غبار محرومیتی که بر روی آن نشسته را به عینه می‌بینی، اهالی این روستا که کارگر و کشاورزند در سرما و گرما با وجود امکانات کم منطقه، دست از تلاش برای کسب روزی حلال بر نمی‌دارند و سختی‌ها را بر خود هموار می‌کنند.

مردان و زنان روستانشین درونه با دستانی پینه‌بسته در پیچ‌ و خم‌ مشکلات، روزگار سپری می‌کنند؛ اما آنچه سبب گلایه و ناراحتی مردم این دیار محروم شده عوامل طبیعی، فقر و تنگدستی نیست، بلکه نبود گاز، شوری آب‌ و خاکی بودن بسیاری از معابر است که رنج آن‌ها را مضاعف کرده است.

در بسیاری از موارد مردم روستا، قربانی عدم مدیریت صحیح می‌شوند تا جایی که اکنون شاهد مهاجرت جوانان زیادی، از روستاها به شهرهای بزرگ‌تر برای کارگری هستیم که اگر تا کنون توجه ویژه‌تری به روستاها می‌شد، اکنون شاهد کوچ و رفتن جوانان روستای درونه و سایر روستاها به شهرها و سکونت در حاشیه آن‌ها نبودیم.

رضا یوسف نژاد یکی از ساکنان این روستا می‌گوید: مردم این روستا از نبودِ گاز و آب شیرین رنج می‌برند، در بسیاری مواقع اهالی به‌ خصوص زنان مجبورند برای تهیه آب شیرین به پایین‌ دست رودخانه بروند که این امر مشکلات زیادی برای آنان به وجود آورده است.

مجید رضوانی یکی دیگر از اهالی روستا می‌افزاید: روستای درونه مشکلات بسیاری را با خود یدک می‌کشد، نبودِ کار موجب شده فرزندان اهالی برای کسب درآمد در دیگر شهرها کارگری کنند.

به دنبال آب شرب شیرین با دبه

رئیس شورای روستای درونه به ایسنا می‎گوید: روستای درونه مرکز دهستان درونه در نوار مرزی دو استان و ۳ شهرستان دروازه ورودی و در واقع ویترین خراسان رضوی محسوب می‌شود و همیشه به بهترین نحو پذیرای مسافران و زائرانی بوده که نیاز به خدمات داشته‌اند اما تا کنون توجهی به این منطقه نشده است.

محمد امینی درونه با اشاره به وجود مشکلات پیش‌ روی اهالی روستا به دلیل نبود گاز شهری با بیان اینکه از وقتی دریافت کپسول گاز کارتی شده به هر خانواده در ماه یک یا دو کپسول بیشتر نمی‌رسد، اظهار می‌کند: سرمای زودهنگام، نبود گاز مایع و کمبود نفت مشکلات جدی برای اهالی درونه ایجاد کرده، در همین راستا از مسئولان درخواست داریم؛ با پیگیری‌های مجدد و قول نماینده شهرستان مشکل گاز منطقه هرچه زودتر رفع شود.

وی هم‏چنین عنوان می‌کند: مقداری از آب شرب مورد نیاز اهالی روستا از یک حلقه چاه و مقداری از رودخانه فصلی تأمین می‌شود، اما هیچ منبع آب شیرینی در منطقه نداریم به همین دلیل اگر چاه دیگری هم حفر شود، فایده‌ای ندارد.

رئیس شورای روستای درونه اظهار می‌کند: اهالی روستا به‌ خصوص زنان مجبورند هر ۲۴ ساعت با دبه، آب شرب مورد نیاز را از پائین‌ دست رودخانه تهیه کنند و به‌رغم تمامی اقدامات صورت گرفته اما هنوز مشکلات جدی داریم که نبود آب شرب شیرین، عدم بهره‌مندی از گاز، وضعیت نامناسب طرح هادی، بیکاری جوانان و… از آن جمله است.

امینی درونه مطرح می‌کند: هر چند معادنی در منطقه داریم که سرمایه‌گذاران آن‌ها را تصرف کرده‌اند اما از یک درصد فروش معادن که برای جبران خسارت به مناطق استقرار معدن اختصاص می‌یابد، هیچ مبلغی عاید مردم روستا و عشایر منطقه نشده است.

وی با بیان این‏که تا کنون در این خصوص پیگیری‌های بسیاری شده ولی به نتیجه نرسیده‌ایم، از بیکاری به‌ عنوان یکی از معضلات جدی در روستا نام برد و تصریح می‌کند: اگر چه در قبل مهاجرپذیر بودیم اما خشک‌سالی‌ها، کشاورزی و دامداری را از بین برده و اثرات بسیاری بر کاهش اشتغال روستا گذاشته است.

رئیس شورای روستای درونه عنوان می‌کند: طی دو سال اخیر ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر از جوانان روستا به شهرهای شمالی و تهران مهاجرت کرده و در نانوایی‌های شهرهای بزرگ و معادن زغال‌سنگ طبس در عمق هزار متری زیر زمین کار می‌کنند.

وی اظهار می‌کند: با توجه به اینکه در مراتع پشت کوه درونه ۴۰ معدن به ثبت رسیده و اکنون حدود ۴ یا ۵ معدن بیشتر فعال نیست، انتظار داریم درصدی از فروش معادن برای آبادانی روستا اختصاص یابد.

امینی درونه می‌گوید: نه‌ تنها معادن منطقه هیچ سودی برای روستا ندارند بلکه مراتع و صنعت دامداری به دلیل وجود معادن در حال نابودی است این در حالی است که حتی برخی از نیروهای کار مورد نیاز این معدن را از دیگر مناطق تأمین می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: اگر چه مقرر بود ۴۰ درصد اعتبار مورد نیاز برای ایجاد درمانگاه در روستا توسط خیرین و ۶۰ درصد از سوی دولت تأمین شود خیرین به تعهد خود عمل کرده‌اند، اما دولت به‌ طور کامل به تعهد خود عمل‌ نکرده است.

رئیس شورای روستای درونه همچنین می‌افزاید: اقتصاد اهالی روستا دامداری است، اما در شرایطی قیمت جو از کیلویی دو هزار تومان به سه هزار و ۵۰۰ تومان رسیده اما قیمت دام زنده از قرار هر کیلویی ۵۰ هزار تومان سال گذشته، در سال جاری به زیر ۳۵ هزار تومان کاهش‌ یافته و انتظار داریم دولت در حمایت از تولید نسبت به کاهش قیمت خوراک دام اقدامات لازم را انجام دهد که اگر توجه نشود تعداد دام مولد نسبت به سال‌های گذشته کاهش چشم‌گیری می‌یابد.

وی با انتقاد از این‏که طرح هادی روستا به‌خوبی اجرا نشده است، بیان می‌کند: به‌رغم این‌که دهستان درونه از وسعت و جمیعت بالایی برخوردار است، اما اعتبارات به حد کافی نیست.

امینی درونه می‌گوید: هر چند دومین گسل بزرگ کشور به نام درونه در این منطقه قرار دارد اما هنوز ۸۵ درصد منازل مسکونی روستاییان غیر مقاوم هستند، از سویی با توجه به افزایش قیمت مصالح، تسهیلاتی که برای احداث منازل مقاوم اختصاص می‌یابد، ناکافی است.

وی ادامه می‌دهد: برای ماندن جوانان در روستا باید زیرساخت‌ها درست شود که این اوضاع اقتصاد بهبود یابد تا مردم دلگرم شوند و در منطقه بمانند، هنوز در بسیاری از مناطق از جمله روستاهای اقماری که در نزدیکی درونه قرار دارند و ۸۰ درصد مناطق عشایری، آنتن دهی تلفن همراه بسیار ضعیف است.

رئیس شورای روستای درونه عنوان می‌کند: روستای درونه با ۲۵۰۰ کیلومتر وسعت، نیازمند توجه بیشتر مسئولان است.

روزهای سرد زمستان بدون گاز سپری می‌شود

اگر از ۵۴ کیلومتری شهر بردسکن گذری داشته باشید، روستایی در آن حوالی هست که آن‌قدر مشکل حل نشده دارد که فقط مسئولان با بستن کمر همت خود، شاید بتوانند ساکنان آن را از مشکلات فراوان مهاجرت و… نجات دهند، این جمله را دهیار روستای درونه به ایسنا می‌گوید.

مهران یوسف‏‌نژاد می‌افزاید: درونه تنها دهستان بدون گاز شهری در شهرستان بردسکن و حتی منطقه ترشیز است که علی‌رغم جمعیت بالای آن، مردم منطقه با مشکل گاز مایع برای مصرف خانگی دست‌ و پنجه نرم می‌کنند.

وی با اشاره به اینکه روستای درونه با ۱۸۰۰ نفر جمعیت و دهستان درونه نیز با دو هزار خانوار و ۵ هزار نفر جمعیت در ۵۴ کیلومتری بردسکن هنوز از بی گازی رنج می‌برد، مطرح می‌کند: علی‏‌رغم این‏که شغل مردم این منطقه کویری، دامداری و کشاورزی است اما به دلیل خشک‌سالی‌های چند سال قبل، سطح درآمد مردم بسیار پایین است.

دهیار روستای درونه می‌گوید: بالغ‌بر ۲۰۰ خانوار منطقه تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد هستند، اهالی روستا از کشاورزی درآمدی ندارند و تنها در سطح گذران زندگی خود، کار کشاورزی را انجام می‌دهند.

یوسف نژاد نبود آب شرب شیرین را از دیگر مشکلات روستا می‌شمرد و می‌افزاید: اگر چه قبلاً در روستا دستگاه آب‌شیرین‌کن نصب شد، اما به دلیل بالا بودن هزینه نگهداری دستگاه، استفاده از آن مقرون‌ به‌ صرفه نیست.

وی هم‏چنین اظهار می‌کند: رودخانه فصلی در این روستا داریم اما اگر بارندگی باشد این رودخانه آب دارد، وگرنه در حال حاضر آب مورد نیاز از یک حلقه چاه تأمین می‌شود که در تابستان حتی برخی از نقاط روستای درونه و روستاهای اقماری با مشکل کمبود آب مواجه‌اند.

دهیار روستای درونه از فرسودگی شبکه آب‌رسانی که مشکلات جدی را به وجود آورده خبر می‌دهد و می‌گوید: اگر چه آب منطقه‌ای اعلام می‌کند آب درونه مشکلی ندارد اما خوردن آب به دلیل وجود املاح بالا مشکلات فراوانی را برای سلامتی اهالی روستا از جمله ابتلا به عارضه سنگ کلیه به وجود آورده است.

وی می‌افزاید: آب شرب شیرین در منطقه نیست متولیان هیچ برنامه‌ای برای رفع این مشکل ندارند و فقط اهالی امید دارند بارندگی‌ها افزایش یابد تا با افزایش سطح سفره‌های زیرزمینی، از شوری آب چاه‌ها کاسته شود.

یوسف‏‌نژاد عنوان می‌کند: متأسفانه وجود ۱۰تا ۱۵ کیلومتر شبکه فرسوده موجب شده هر روز در چند منطقه با ترکیدگی لوله‌ها مواجه باشیم از سویی ورود ریشه درختان به داخل لوله‌های فرسوده موجب قطع شدن آب می‌شود.

وی بیان می‌کند: اگر چه برای تعویض ۵ تا ۶ کیلومتر از شبکه‌های فرسوده اعتبار مورد نیاز به شهرستان اعلام شده اما در حد قول باقی‌ مانده و تخصیصی از سوی استان در کار نیست.

دهیار روستای درونه با اشاره به این‏که از سال ۷۷ که جاده روستا آسفالت شده دیگر اقدامی صورت نگرفته و چاله‌های بسیاری در مسیر وجود دارد، مطرح می‌کند: بالغ‌ بر ۸۰ درصد معابر روستا هنوز خاکی هستند.

مگر نه این‏که کشاورزی و روستاها به خصوص آن‌هایی که جاذبه گردشگری هم دارند همواره در کلام مسئولان مختلف مورد حمایت هستند، اما چرا این حمایت‌های کلامی آن‌ طور که باید و شاید عملی نمی‌شود و همچنان مردان و زنان روستانشین با دست‌های پینه‌ بسته در پیچ‌ و خم مشکلات روستاهایشان روزگار سپری می‌کنند؛ چه شده که اکنون روستاها به یک محیطی گاه دلگیر و حتی خالی از سکنه تبدیل شده‌اند؟

انتهای پیام

در شهرستان کاشمر نیز ۱۲ نقطه عشایری داریم که شامل ۵۰۰ خانوار با جمعیتی بالغ‌ بر یک هزار نفر هستند. تعدادی از این عشایر هم در روستاها مستقر هستند که به نام سامانه عرفی(محله عشایری) نام‌گذاری شده‌اند گروهی هم اقدام به کوچ می‌کنند و در شهرستان‌های کوهسرخ، تربت‌حیدریه و نیشابور مستقر می‌شوند.

رفتار و منش عشایر باید گردشگر پذیر شود

در همین خصوص مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان کاشمر در گفت‌وگو با ایسنا، بیان کرد: یکی از روستاهای عشایری که در ۲۵ کیلومتری شهر کاشمر واقع شده و پیش‌تر عشایر نشین بوده ولی در سال‌های اخیر افرادی در این روستا اسکان یافته‌اند اما همچنان بر سنت‌ها پایبندند، مردم روستای گندم‌بر هستند.

رضا یوسفی ادامه داد: این روستا با ۸۵ خانوار در دل کویر جنوب شهر کاشمر واقع شده و وجود بیش از یک هزار شتر بر زیبایی‌های بسیار آن افزوده است.

وی اظهار کرد: هر چند وقتی اسم گردشگری عشایر می‌آید به یاد زندگی در چادرها، کوچ‌ها و استقرار در دامنه طبیعت همراه با دامداری و آن‌گونه زندگی می‌افتیم، اما مانند گذشته کمتر شاهد این سبک زندگی هستیم با این وجود باز هم محله‌ها و روستاهایی هستند که به عنوان عشایر نشین ثبت شده‌اند.

یوسفی افزود: اگر چه کاشمر جزء شهرهایی است که طوایف و اقوام عشایر را داشته و در گذر زمان در همین منطقه ساکن شدند ولی همچنان سبک زندگی، روحیه و زندگی خود را به عنوان یک عنصر جذاب در حوزه گردشگری عشایری می‌توانند نشان دهند.

وی با بیان اینکه در کاشمر روستای گندم‌بر، قلعه بالا و برخی روستاهای دیگر جزء طوایف عشایری هستند، عنوان کرد: مردم عشایری روستای گندم‌بر ضمن بر تن کردن لباس عشایر و پرورش شتر و دام و همچنین با برپا کردن سیاه‌چادر اصالت خود را حفظ کرده‌اند.

مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان کاشمر، مطرح کرد: علاوه بر نوع زندگی و لباس‌هایی که عشایر گندم‌بر دارند در مسیر روستا نیز به جز آثار بسیار خوب تاریخی شاهد فسیل‌های چند هزار ساله، کوه‌های رنگارنگ، کویر و سد  بسیار زیبا و گله‌های بسیاری از شترها که در منطقه رها هستند و جزء بهترین آثار و جاذبه‌های دیدنی محسوب می‌شوند، هستیم.

یوسفی گفت: با توجه به اینکه گندم‌بر از ظرفیت بسیار بالایی در جذب گردشگران عشایری برخوردار است، باید در این خصوص حمایت‌های لازم صورت گیرد.

وی تصریح می‌کند: با توجه به تعداد شتر بسیار زیادی که در روستا وجود دارد، می‌شود هنر نمدمالی را به‌ عنوان یکی از هنرهای دستی منطقه معرفی نمود.

مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان کاشمر با اشاره به اینکه می‌شود با برگزاری چند رویداد در گندم‌بر نسبت به توانمند شدن جوامع محلی اقدام کرد، اظهار کرد: عشایر گندم‌بر محصولات محلی بسیار خوبی دارند که با برگزاری رویدادهای مختلف و برای توانمند کردن آنان می‌شود آن‌ها را به فروش رسانند.

وی بیان کرد: شهرستان کاشمر به دلیل فضای زیارتی و سیاحتی که دارد و همچنین داشتن جمعیت ۱۰۰ هزار نفری در خود شهر و حدود ۳ میلیون مسافر در سال می‌تواند در گردشگری عشایر بسیار موفق باشد.

یوسفی گردشگری عشایر را دریچه‌ای نو به گردشگری منطقه دانست و افزود: در کنار گردشگری طبیعت، زیارت، روستاگردی می‌توان فضای حضور و زندگی در کنار عشایر را برای گردشگران مهیا نمود.

وی اظهار کرد: پیمایش در کویر با شتر یکی از لذت‌هایی است که گردشگران می‌توانند با حضور در کنار عشایر روستای گندم‌بر از آن بهره ببرند، همچنین گردشگران می‌توانند از انتهای روستای گندم‌بر از کویر نمک بردسکن نیز بهره ببرند.

مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان کاشمر با بیان اینکه در فاصله ۲۰ کیلومتری جنوب کاشمر کویر بسیار زیبای روستای گندم‌بر و در فاصله ۲۰ کیلومتر شمال شهر کوهستان بسیار دیدنی وجود دارد، بیان کرد: در حال حاضر هیچ مشکلی برای برگزاری تورهای گردشگری عشایر در روستای گندم‎بر نداریم.

وی مطرح کرد: برای رونق منطقه در مرحله اول نمد را به عنوان صنایع‌ دستی گندم‌بر در کنار گردشگری عشایر احیا کرده‌ایم و در این خصوص هماهنگی‌های لازم با استاد این رشته صورت گرفته و امور عشایر شهرستان هم حاضر به پشتیبانی است.

یوسفی ادامه داد: در احداث واحد بوم گردی با نگاه عشایری و همچنین برای آموزش خود اهالی نیز توسط سازمان‌های مردم‌نهاد اقداماتی صورت گرفته و شاهد اتفاقات خوبی بوده‌ایم.

وی با تأکید بر اینکه برای رونق و جذب گردشگر در گندم‌بر ابتدا باید رفتار و منش اهالی گردشگر پذیر شود، عنوان کرد: با اقدامات در دست انجام نه‌ تنها غبار محرومیت از این روستا رفع می‌شود بلکه نشاط و شادابی به گندم‌بر خواهد رفت.

مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان کاشمر گفت: اگر چه سال‌هاست که تورهای گردشگری بسیاری از کاشمر به طبس می‌روند، اما در خود منطقه بهترین کویرها حتی زیباتر از آن‌ها را هم داریم که ناشناخته مانده‌اند.

وی بیان کرد: اگر چه همه شرایط برای رونق گردشگری عشایری در گندم‌بر فراهم شده و گردشگری عشایری می‌تواند محوری برای توسعه و پیشرفت منطقه باشد، اما تا کنون به این مقوله توجه نشده است.

وی همچنین به رسم سنتی شیردوشی به نام “میون” اشاره کرد و افزود: رسم عشایر روستای گندم‌بر این است که از ابتداء شروع فصل بهار هر هفته دام‌های اهالی روستا توسط یکی از اهالی روستا نگهداری می‌شود و بعد از چند هفته در آیینی به نام میون اقدام به شیردوشی می‌کنند و هر کس بخشی از کار را بر عهده دارد، پس از اتمام شیردوشی اقدام به تولید محصولات مختلف از جمله دوغ، کشک، ماست محلی و… می‌کنند.

جاده مهمترین زیرساختی که باید مورد توجه قرار گیرد

در ادامه عضو هیأت‌ مدیره جامعه راهنمایان ایران‌گردی و جهانگردی گفت: بر اساس بررسی‌های صورت گرفته در شهرستان کاشمر و کوهسرخ ۱۲ منطقه عشایری داریم که روستاهای اوندر و دهمیان در کوهسرخ و گندم‌بر در کاشمر از آن جمله هستند.

احمد خلیلی با بیان اینکه گندم‌بر یکی از بهترین و دیدنی‌ترین مناطق عشایری در منطقه کاشمر است، افزود: تلاش می‌شود ضمن رعایت پروتکل‌های بهداشتی طی روزهای آینده تور گردشگری در روستای گندم‌بر برگزار کنیم.

وی اظهار کرد: زندگی عشایر گندم‌بر در منطقه کویری یکی از نقاط قوت محسوب می‌شود و این نشان می‌دهد عشایر منحصر به یک منطقه خوش آب‌ و هوا مانند شیراز و یا دشت مغان در اردبیل نیستند.

این راهنمای بین‎المللی گردشگری مطرح کرد: تنها وسیله نقلیه اهالی روستای گندم‌بر شتر بوده و خود این می‌تواند یک جاذبه باشد، نه‌ تنها سوار شدن شتر یک جاذبه گردشگری محسوب می‌شود بلکه می‌توان از شیر آن برای فروش و پشم نیز برای صنایع‌ دستی استفاده کرد.

وی تصریح کرد: بکر بودن منطقه نشان می‌دهد که در مسیر رسوبات دریایی داریم و همچنین فسیل‌ها از نزدیک قابل مشاهده‌ هستند و این از ویژگی‌های منحصر به فرد گندم‌بر محسوب می‌شود.

عضو هیأت‌مدیره جامعه راهنمایان ایران‌گردی و جهانگردی گفت: در این منطقه می‌شود علاوه بر تورهای عشایری تورهای زمین‌شناسی و طبیعت‌گردی هم برگزار کرد.

وی بیان کرد: عشایر دیگر نقاط ایران با منطقه کاشمر تفاوت‌های خاصی دارند در شیراز و یا دشت مغان همه با هم کوچ می‌کنند ولی عشایر روستاهای دهمیان و اوندر در زمان کوچ فقط مردان می‌روند و این را در عشایر دیگر نداریم و منحصر به فرد هستند.

خلیلی اظهار کرد: در زمان کوچ مردان زنان وظیفه نگهداری از فرزندان و انجام کارهای خانه و گاه کشاورزی و صنایع‌ دستی را بر عهده دارند.

وی تصریح کرد: روستای عشایری گندم‌بر با توجه به پتانسیل‌هایش می‌تواند به عنوان یک مرکز گردشگری در استان خراسان رضوی مطرح شود.

وی با تأکید بر اینکه باید به عشایر این منطقه به عنوان میزبان رسم میهمان‌نوازی و جلب رضایت مشتری آموزش داده شود، عنوان کرد: باید آموزش‌های لازم به اهالی روستای گندم‌بر برای استقبال بهتر از گردشگران داده شود.

خلیلی با بیان اینکه مهمترین زیرساختی که ابتدا در روستای گندم‌بر باید مورد توجه قرار گیرد، جاده است، افزود: باید تابلوهای راهنمایی مورد نیاز در مسیر رسیدن به گندم‌بر نصب شود.

بی شک اگر ‌بخواهیم گردشگری عشایر در کاشمر رونق بگیرد باید به فرهنگ غنی عشایر توجه کنیم و گردشگری را از شکل تک‌ بعدی خارج کنیم و گردشگری عشایر را نیز مورد توجه قرار دهیم‌؛ تا به امروز عشایر درست به مردم معرفی نشده‌اند و خیلی‌ها شناخت مطلوبی از زندگی عشایر ندارند. با بسترسازی بجا می‌توان از این پتانسیل بزرگ استفاده مطلوب کرد.

انتهای پیام

کامران داوری شامگاه چهارشنبه، دوم مهر ماه، در نشستی با هماهنگی ناظرین طرح همیاران آب در کاشمر با بیان اینکه باید در مدیریت آب علاوه بر کمیت به کیفیت و اکوسیستم هم توجه شود، افزود: امروز باید اجماع و اجتماعی برای مدیریت آب به لحاظ پیچیدگی آن صورت گیرد و برای حل مسائل آب شبکه منسجم اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شکل دهیم و سیاست‌ورزی کنیم.

وی ادامه داد: خوشبختانه شهرستان کاشمر در طرح همیاران آب استان پیشتاز است و امیدواریم با توجه به افزایش شوری و نامطلوب شدن آب منطقه، با کنترل برداشت از دشت و مدیریت تقاضا، مدیریت منابع و مدیریت آب به سمت تعادل منابع مصارف و پایایی کمی و کیفی منابع آب برویم.

عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مطرح کرد: باید تصمیم‌گیری‌هایی که بر آب تاثیر دارد، نه تنها توسط بخش‌هایی که با آب سر و کار دارد، اتخاذ شود بلکه موضوع آب یک موضوع فرابخشی است و همه کنش‌گران اقتصادی، سیاسی و جامعه مدنی در آن دخیل هستند؛ از این‌رو باید در مدیریت آب هم‌زمان هم به مدیریت محیط طبیعی و هم به محیط انسانی توجه شود.

وی عنوان کرد: در حوزه آب اغلب مهندسان عمران، زمین‌شناسان و مهندسان آب تصمیم‌گیر هستند اما جامعه‌شناسان و اقتصاددانان و علمای سایر حوزه‌ها تصمیم‌گیری نمی‌کنند؛ لذا در طرح همیاران آب به این موضوع توجه شده است.

رئیس دبیرخانه دائمی شورای همیاران آب خراسان رضوی گفت: طرح همیاران آب یک الگوی مناسب برای به کارگیری و مشارکت تمام دستگاه‌های خصوصی و دولتی برای رفع بحران آب در خراسان رضوی است.

وی اظهار کرد: متوسط سرانه آب دنیا حدود ۳.۵ برابر متوسط سرانه کشورهای پرآب و ۶.۵ برابر سرانه آب در ایران است و به‌رغم کمبودهای مزمن و کم‌آبی‌های وخیم ایران از لحاظ سرانه مصرف آب در جایگاه ششم قرار گرفته که این موضوع نشان‌دهنده ناسازگاری کامل رفتار ما با کم‌آبی است؛ لذا عدم تغییر رویکرد عواقب بسیار ناگواری دارد.

داوری افزود: مهم‌ترین دلیل وقوع وضع وخیم کنونی نبود مشارکت جامع‌نگر و یکپارچه است و تداوم آن مانع احیا و تعادل‌بخشی منابع آب می‌شود. برای آب باید پشت یک میز تصمیم‌گیری شود و فهمی مشترک از مخاطره ناپایداری منابع آب داشته باشیم زیرا هر گونه تصمیم‌گیری در این خصوص سرنوشت همه را تحت تاثیر قرار می‌دهد، به‌ طوری که تا سال ۱۴۲۰ متوسط شوری آب به بالای ۳۰۰۰ واحد می‌رسد که در این حالت حتی کشاورزی دچار خسارت خواهد شد؛ از این‌رو باید در این خصوص خرد جمعی شکل گیرد.

وی اظهار کرد: باید با بسترسازی و رعایت موارد قانونی و مشارکت گروداران در مدیریت منابع آبی و نظام تحلیل‌گری و تصمیم‌سازی به اصلاح ضوابط و قوانین، اصلاح ساختار تصمیم‌گیری و ارتقای ابزار مدیریت کمک کرد. همچنین باید با دقت بر مراحل تخصیص آب درباره حجم آب و محل مصرف آن در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بحث کرد و متناسب با مسیر توسعه تعریف شده برای مناطق مختلف استان سیاست‌گذاری نمود.

رئیس دبیرخانه دائمی شورای همیاران آب خراسان رضوی افزود: از سال ۸۹ برای اجماع‌سازی در خصوص منابع آب طرح‌های مفصلی در دست بوده از جمله سازگاری با کم‌آبی. از سال گذشته طرح همیاران آب مطرح شده که در این خصوص ۳۰۰۰ نفرساعت کار انجام شده و ۱۷ وظیفه بر عهده دستگاه‌های مختلف گذاشته شد تا میثاقی جمعی برای رفع مشکلات آب استان شکل بگیرد و به تعادل منابع و پایایی توسعه با حفظ یکپارچگی برسیم و به اهداف ۱۴۰۵ و ۱۴۲۰ دست یابیم.

وی گفت: چشم‌انداز طرح همیاران آب در افق ۱۴۰۵ دستیابی به کسری مخزن صفر است و در ۱۴۲۰ تعادل در منابع و مصارف و تخصیص بهینه منابع آب برای کسب حداکثر بهره‌وری با مکانیزم وفاق، هم‌افزایی و شفافیت است تا هر چه سریع‌تر به پایایی آب و بهره‌وری جامع از منابع دست یابیم.

داوری افزود: این طرح برای به تعادل رساندن منابع و مصارف آب در استان طی دو گام انجام می‌شود که گام اول دستیابی به کسری مخزن صفر در افق ۱۴۰۵ و گام دوم تخصیص بهینه منابع آب برای کسب حداکثر بهره‌وری و کاهش برداشت‌ها تا ۷۵ درصد آب تجدیدپذیر تا افق ۱۴۲۰ پیش‌بینی شده است.

در تصمیم گیری‌های‌مان نگاه عادلانه داشته باشیم

در ادامه عضو هیات علمی مرکز آموزش عالی کاشمر و نماینده بخش دانشگاهی به عنوان ناظر طرح همیاران آب در شهرستان کاشمر با تاکید بر لزوم مشارکت همگانی در اجرای این طرح افزود: دغدغه همه ماست که در این حوزه به ادبیات مشترکی برسیم.

میثم مجیدی اظهار کرد: باید به اهمیت موضوع مشارکت بخش خصوصی اعتقاد داشت نه حالا که در مدیریت منابع و مصارف دچار مشکل شده‌ایم به فکر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی باشیم.

وی با اعلام آمادگی جامعه دانشگاهی برای نقش‌آفرینی در این طرح اظهار کرد: ما درد را متوجه شده‌ایم و درمان را می‌دانیم اما لازم است در تصمیم‌گیری‌های‌مان نگاه عادلانه داشته باشیم نه اینکه چاهی را با ۰.۲۵ لیتر در سه‌ ماه بهار با عمق ۷ متر ببندیم اما به بهره‌بردار چاهی با ۷۰ لیتر متوسط برداشت در نقطه استراتژیک آبخوان اجازه برداشت دهیم.

مجیدی با بیان اینکه مرکز آموزش عالی کاشمر یکی از مراکز دانشگاهی توانمند استان در حوزه آب است، گفت: وجود گروه مهندسی آب در این مرکز فرصت بی‌نظیری را برای منطقه جهت علاج بخشی مسائل و بحران‌های آبی و زیست‌ محیطی فراهم کرده است.

طرح  همیاران آب ذیل طرح ملی سازگاری با کم‌آبی در استان خراسان رضوی با هدف ایجاد تعادل بین منابع و مصارف آب و اصلاح رویکردها در حوزه مدیریت آب آغاز شده است.

انتهای پیام

روز دوم مهر ماه به عنوان روز غار پاک نام‌گذاری شده‌ است. این نام‌گذاری مثل بسیاری از مناسبت‌های دیگر فرصتی است برای تلنگر و یادآوری بسیاری از بایدها و نبایدها که گاه در طول سال کمتر به آن پرداخته می‌شود. یکی از میراث‌های طبیعی و ارزشمند شهرستان بجستان غارها هستند که به گفته رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان، غارها به عنوان ذخائر طبیعی به لحاظ زیستی، زمین‌شناسی، گردشگری و طبیعت‌گردی حائز اهمیت به شمار می‌روند.

عباس عشقی به عنوان عضوی از انجمن غارشناسی استان خراسان رضوی سال‌هاست که در زمینه طبیعت‌گردی و به خصوص غارنوردی در بجستان  فعالیت دارد.

وی در رابطه با اهمیت غارهای بجستان در گفت‌وگو با ایسنا عنوان کرد: شهرستان بجستان سومین شهر غارخیز استان خراسان رضوی است که تا کنون بالغ بر ۵۰ دهنه غار در آن شناسایی و تقریبا بیشتر آن‌ها نقشه‌برداری شده‌اند.

عضو انجمن غارشناسی استان خراسان رضوی اظهار کرد: غارهای شهرستان بجستان اکثرا غارهای عمودی بوده و در ارتفاع پایین تشکیل شده‌اند.

عشقی افزود: غارهای بجستان بیشتر در مناطق یونسی، مرندیز و فخرآباد واقع شده‌اند و غار بلور یکی از معروف‌ترین این غارهاست که به عروس غارهای خراسان و زیباترین غار شرق کشور شهرت دارد و در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده‌ است.

این کارشناس ارشد گردشگری تاکید کرد: متاسفانه در بجستان بحث گردشگری غارها بسیار کمرنگ است و میراث فرهنگی به جز ثبت چند مورد از غارها، در این زمینه اقدام خاصی انجام نداده‌ است و قطعا اگر زیرساخت‌های گردشگری در منطقه فراهم شود علاقه‌مندان زیادی را از داخل و حتی خارج کشور جلب خواهد کرد.

وی ادامه داد: با توجه به خصوصیات ویژه‌ای که غارهای منطقه دارند قرار بود علاقه‌مندانی از کشورهای ایتالیا و فرانسه برای بازدید از غارها به منطقه بیایند ولی با توجه به شیوع ویروس کرونا فعلا این برنامه به تعویق افتاده‌ است.

عشقی در رابطه با مهمترین معضلی که در حال حاضر غارهای منطقه را تهدید می‌کند، گفت: با توجه به اینکه کوه‌های بجستان اکثرا سنگ‌های معدنی دارند و غارها نیز در داخل همین کوه‌ها قرار دارند بعضی از فعالان حوزه معدن متاسفانه ارزش غارها را نادیده گرفته و گاه باعث آسیب جدی به غارها می‌شوند که از مسئولان خواهش می‌کنیم با توجه به وجود غارها به عنوان یک سرمایه طبیعی، در واگذاری معادن دقت بیشتری داشته‌ باشند.

وی همچنین  نبود هیئت غارنوردی فعال در شهرستان بجستان و نبود آموزش‌های تخصصی در این زمینه را از جمله سایر مشکلات در حوزه غار نوردی برشمرد و خاطرنشان کرد: متأسفانه در شهرستان آن طور که باید و شاید به غارنوردی اهمیت داده‌ نشده‌ است.

عشقی با اشاره به نام‌گذاری دوم مهر به نام روز غار پاک گفت: هر ساله با همراهی انجمن غار و غارشناسی استان، هیئت کوهنوردی و اداره حفاظت محیط زیست برنامه‌ پاکسازی غارها را داریم که  این پاکسازی با هدف فرهنگ‌سازی و حفاظت از منابع طبیعی انجام می‌شود و امیدواریم که این فرهنگ در بین مردم و طبیعت‌گردان و گردشگران نهادینه شود که این منابع طبیعی جزئی از زندگی ماست و باید در حفاظت از این اکوسیستم‌ها کوشا باشیم.

شناسایی بالغ بر ۵۰ غار در بجستان در سال‌های اخیر

رئیس اداره حفاظت محیط زیست بجستان نیز نام‌گذاری دوم مهرماه به عنوان روز غار پاک را فرصتی برای ترویح ضرورت حفاظت از غارها ذکر کرد و افزود: شاید این نام‌گذاری تلنگری باشد برای مردم و طبیعت‌دوستان که به غارها اهمیت بیشتری بدهند.

مجتبی رضانژاد به ایسنا گفت: غارها اکوسیستم‌های بسیار حساسی هستند که ارزش زیستی، زمین‌شناسی، گردشگری، فرهنگی و طبیعت‌گردی فراوانی دارند و شعار امسال سازمان حفاظت محیط زیست برای روز غارهای پاک شعار حفاظت از تنوع زیستی غارها است.

رضانژاد اظهار کرد: محیط غارها محیطی تقریبا نیمه بسته است و جانورانی که در غارها زندگی می‌کنند معمولا به این محیط خو گرفته‌اند و تقریبا می‌توان گفت جزء گونه‌های اندمیک هستند.

وی ادامه داد: خفاش‌ها، حشرات، مارمولک‌ها و تعدادی از سخت‌پوستان از جمله گونه‌های زیستی غارها هستند که هر کدام از این‌ها در زنجیره طبیعت نقش مهمی‌ بر عهده دارند مثلا خفاش‌ها در زمینه تعدیل جمعیت آفات و کمک به گرده‌افشانی گل‌ها بسیار موثر هستند.

رضانژاد تصریح کرد: در سال‌های اخیر بالغ بر ۵۰ غار در شهرستان بجستان به همت انجمن غار و غارشناسی و هیئت کوهنوردی شهرستان کشف و شناسایی شده‌ است که میراث طبیعی بسیار ارزشمندی هستند.

وی خاطرنشان کرد: متاسفانه یک سری از فعالیت‌ها در شهرستان از جمله فعالیت‌های معدن‌کاوی، ورود بی‌ضابطه و بدون هماهنگی تعدادی از مردم به غارها و در نهایت زباله‌هایی که در غارها به جای می‌گذارند همچنین شکستن استالاگمیت‌ها و استالاکتیت‌ها و خارج کردن آن‌ها از محیط غار باعث آسیب جدی به غارها شده و زیبایی طبیعی غارها را خدشه‌دار کرده‌ است.

رضانژاد تاکید کرد: اداره حفاظت محیط زیست بجستان در چند سال اخیر سعی کرده‌ کارهای بیشتری در زمینه حفاظت از غارها انجام دهد از جمله رصد فعالیت معادن و برخورد با افراد متخلف، پاکسازی غارها و برخورد با افرادی که به گونه‌های زیستی داخل غارها آسیب می‌رسانند و… اما حفاظت از غارها صرفا و تنها بر عهده‌ محیط زیست نیست و برای رسیدن به این مهم باید از کمک و مساعدت سایر نهادها، سمن‌ها، مردم و طبیعت‌ دوستان نیز برخوردار باشیم.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست بجستان یادآور شد: یکی از مزیت‌های غارها جنبه گردشگری آن است که چنانچه با رعایت اصول و ضوابط محیط زیستی انجام شود قطعا برای شهرستان درآمدزا خواهدبود و باعث استفاده‌ی پایدار از این ذخایر طبیعی خواهد شد.

انتهای پیام

پروژه‌ افلاک‌نما یکی از پروژه‌هایی است که از مدت‌ها قبل در نیشابور آغاز شده‌ است و بعد از فراز و فرودهای بسیار بخش‌هایی از این مجموعه تکمیل و بخش‌هایی نیز در حال تکمیل شدن است. یکی از بخش‌های مهم این مجموعه که از همان ابتدا در دستور کار قرار گرفت، ایجاد مرکز پژوهشی مناسب در رابطه با نجوم و تحقیقات مرتبط با اختر فیزیک بود که بعد از پشت سرگذاشتن پیچ و خم‌های اداری و جذب اعتبارات مربوطه بالاخره گلنگ‌زنی احداث این پژوهشکده انجام شد.

رئیس هیأت امنای مجموعه افلاک‌نمای خیام نیشابور در همین رابطه و در گفت‌وگو با ایسنا، عنوان کرد: پژوهشکده اخترفیزیک یا پژوهشکده نجوم یکی از ضرورت‌های جدی بود که در کنار آرامگاه خیام و مجموعه بزرگ افلاک‌نما احساس می‌شد.

غلامحسین مظفری اظهار کرد: احداث پروژه افلاک‌نما از سال ۷۷ آغاز و کارهای مربوط به آن به تدریج انجام شد و احداث پژوهشکده نجوم نیز از مدت‌ها قبل و از همان ابتدا در دستور کار بوده ولی اعتبارات لازم برای آن در سال گذشته تامین شد. همچنین این پروژه مقداری گرفتاری‌های اداری داشت که خوشبختانه حل شد و احداث این پروژه رسما آغاز شده‌ است.

رئیس هیأت امنای مجموعه افلاک‌نمای خیام نیشابور گفت: ایجاد این پژوهشکده به عنوان اولین پژوهشکده اختر فیزیک کشور، برای منطقه و علاقه‌مندان به علم نجوم فرصت مغتنمی است و معتقدیم که این پژوهشکده در کنار سایر بخش‌های مجموعه افلاک‌نما بتواند یک محور توسعه برای شهرستان نیشابور باشد.

وی تصریح کرد: در این پژوهشکده تاکید بر مطالعات مرتبط با فیزیک، اختر فیزیک و نجوم است و طبیعی است که پژوهشکده استفاده خاص برای محققان و اساتید و دانشجویان دارد و عموم مردم شاید استفاده مستقیمی از این پژوهشکده نداشته باشند، اما قطعا نتایج تحقیقات انجام شده در زندگی آن‌ها بی‌تاثیر نخواهدبود و امیدواریم که همان طور که شخصیت علمی و ادبی خیام مرزها را درنوردید، تاثیرات علمی این پژوهشکده نیز فراتر از مرزها باشد.

مظفری خاطرنشان کرد: پیگیری‌هایی در حال انجام است که رشته نجوم که از زیرشاخه‌های رشته فیزیک است در دانشگاه نیشابور راه‌اندازی شود و قطعا یکی از آثار مثبت این پژوهشکده ارتقاء علمی مجموعه نجوم است چه برای دانشگاه فردوسی مشهد و چه برای دانشگاه نیشابور و این دو دانشگاه به لحاظ علمی از هم جدا نیستند و در کنار هم هستند و با راه‌اندازی این پژوهشکده رفت‌وآمد اساتید و دانشجویان مرتبط با فیزیک و نجوم به شهر نیشابور بیشتر خواهد شد که تاثیر مثبتی در بار علمی نیشابور و دانشگاه نیشابور خواهد داشت.

رئیس هیأت امنای مجموعه افلاک‌نمای خیام نیشابور با اشاره به نقش دانشگاه فردوسی مشهد در پروژه افلاک‌نما، بیان کرد: در ابتدای پروژه افلاک‌نما دانشگاه نیشابور هنوز شکل نگرفته‌ بود و دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان دانشگاه مادر، مسئولیت بخش علمی افلاک‌نما را بر عهده گرفت و از ابتدای پروژه تا کنون حضور فعال داشته‌ است به طوری که  این دانشگاه کانال ارتباطی ما برای خرید تجهیزات از شرکت زایس آلمان بود و تجهیزاتی که در افلاک‌نما به کار گرفته‌ شده است از به‌روزترین تجهیزات دنیا است.

ساخت این پژوهشکده صرفا یک زیرساخت فیزیکی نیست

مدیر توسعه و انتقال فناوری دانشگاه فردوسی مشهد نیز در رابطه با این پروژه به ایسنا، گفت: پژوهشکده اختر فیزیک یک پژوهشکده تخصصی است و همان طور که از نامش پیداست این پژوهشکده در حوزه نجوم فعالیت خواهد کرد.

امیر ملک‌زاده اظهار کرد: ایجاد زیرساخت پژوهشکده‌های دانشگاه فردوسی سال‌هاست که در خود دانشگاه و در داخل  پردیس دانشگاه ایجاد می‌شود، اما این پژوهشکده با توجه به شخصیت بین‌المللی خیام و کارهای علمی که در حوزه نجوم انجام داده‌ است همچنین به دلیل همراهی، مساعدت و پیگیری‌های مجدانه مدیران شهرستان نیشابور، استثنائا در شهر نیشابور احداث می‌شود.

وی با اشاره به نقش دانشگاه فردوسی مشهد در این پروژه گفت: پژوهشکده اختر فیزیک وابسته به دانشگاه فردوسی مشهد است و کار علمی، ساختار، سازمان و پشتیبانی‌های اداری و مالی و… را دانشگاه فردوسی مشهد انجام می‌دهد.

ملک‌زاده خاطرنشان کرد:  با توجه به ماموریت دینامیکی که پژوهشکده‌ها دارند و به طور مرتب بر اساس تقاضا و بر اساس آنچه که در حوزه علم و فن‌آوری اتفاق می‌افتد، پژوهشکده  باید خروجی داشته‌ باشد، همچنین به اعتبار همه‌ مخاطبانی که یک پژوهشکده دارد که اکثرا نخبگان و اندیشمندان و دانشمندان هستند، ساخت این پژوهشکده صرفا یک زیرساخت فیزیکی نیست و یک برنامه بلند مدت است.

وی ادامه داد: تنها بخشی از این برنامه تدارک یک زیرساخت فیزیکی است، اما اصل قضیه مربوط به برنامه بلند مدتی است که دانشگاه برای توسعه علوم در حوزه‌ نجوم طرح‌ریزی کرده‌ است و از اهداف دیگر این برنامه‌ بلندمدت نیز برنامه‌ای است که شهرستان نیشابور برای ارتقاء این شهر به عنوان یک شهر بین‌المللی و شهری صاحب نظر در حوزه علم نجوم دارد.

ملک‌زاده افزود: بخشی از اعتبارات پژوهشکده بر عهده بخش دولتی است که از طریق دانشگاه فردوسی هزینه می‌شود، اما با توجه به اراده و اتفاق‌ نظر و باوری که مدیران شهری و خیران شهرستان دارند، انتظار داریم که در مسیر اجرای این پروژه همراهی و کمک مالی خیران و مدیران را هم داشته باشیم.

وی تصریح کرد: طرح اولیه این پژوهشکده در زمینی به مساحت ۲۴۰۰ متر مربع و در ۳ طبقه احداث خواهد شد که تا کنون بالغ بر ۱۰ میلیارد تومان برای آن تامین اعتبار شده‌ است و زمان اجرای پروژه سه ساله است، اما با پیگیری‌های جدی مدیران شهری نیشابور، خوشبین و امیدوار هستیم که این پژوهشکده زودتر از موعد مقرر به بهره‌برداری برسد.

ملک‌زاده در ادامه به برنامه‌ها و اهداف بین‌المللی این پژوهشکده اشاره کرد و گفت: دانشگاه فردوسی مشهد هویت بین‌المللی معتبری دارد و در حال حاضر با کشورهای مختلف و دانشمندان متعدد در حوزه‌های مختلف روابط علمی و فناوری خوبی داریم و در مورد پژوهشکده نیز در رابطه با همکاری دانشمندان برجسته دنیا در حوزه علوم نجوم هماهنگی‌هایی شده و موفقیت‌های اولیه حاصل شده‌ است و تعریف طرح‌های مشترک همچنین برگزاری کارگاه‌ها و سمینارهای علمی در همین حوزه را در برنامه داریم.

مدیر توسعه و انتقال فناوری دانشگاه فردوسی مشهد، تاکید کرد: اعتبار علمی شهر نیشابور در گام اول، اعتبار شخصیت خیام در گام دوم، اعتبار دانشگاه فردوسی در گام سوم و اعتبار مجموعه افلاک‌نما در گام چهارم و نهایتا حضور جدی و پر انرژی مدیران و خیران شهرستان همه با هم نوید یک پژوهشکده پویا در سطح بین‌المللی را می‌دهد.

وی در پاسخ به این سوال که نقش دانشگاه نیشابور در این پژوهشکده چیست، مطرح کرد: قطعا نقش دانشگاه نیشابور و دانشگاه آزاد نیشابور  و تمامی ظرفیت‌های علمی شهرستان در انتخاب محل احداث این پژوهشکده مدنظر قرار گرفته‌ است و در ادامه هم با هماهنگی جامعه علمی و اجرایی نیشابور کار را پیش خواهیم‌ برد و صد در صد  دانشگاه  نیشابور در این پروژه همراه ماست و در پیشبرد پروژه به ما کمک خواهد کرد.

پژوهشکده اختر فیزیک در تکمیل مجموعه پروژه‌های بنیاد علمی فرهنگی حکیم عمر خیام نیشابوری

فرماندار نیشابور نیز در رابطه با آغاز احداث پژوهشکده اختر فیزیک نیشابور در گفت‌وگو با ایسنا عنوان کرد: پژوهشکده اختر فیزیک در تکمیل مجموعه پروژه‌های بنیاد علمی فرهنگی حکیم عمر خیام نیشابوری است که با پیگیری‌های انجام شده و در سفر ریاست جمهوری به نیشابور میزان ۲۴ میلیارد تومان اعتبار برای این  پروژه تخصیص یافته‌ است.

علیرضا قامتی اظهار کرد: این پژوهشکده قرار است در زمینی به مساحت ۲۴۰۰ متر مربع احداث شود و مدت زمان اجرای پروژه هم سه سال در نظر گرفته‌ شده‌ است که چنانچه منابع مالی به موقع تامین شود بخش ساختمانی پروژه در مدت زمان کوتاه‌تری به اتمام خواهد رسید، اما در بخش تهیه تجهیزات، با توجه به اینکه برای تامین بخشی از تجهیزات نیاز به واردات داریم ممکن است، مقداری زمان ببرد.

وی بیان کرد: دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان کارفرما و بنیاد علمی فرهنگی حکیم عمر خیام نیشابوری نیز بهره‌بردار این پروژه است.

فرماندار نیشابور خاطر نشان کرد: این پژوهشکده به عنوان یکی از مراکز مکمل دانشکده نجوم و یکی از زیرساخت‌های مهم برای راه‌اندازی رشته نجوم در شاخه‌ فیزیک در دانشگاه نیشابور است که قطعا متقاضیان و علاقه‌مندان خاص خود را دارد و پیگیر هستیم که این رشته در رشته‌های آتی دانشگاه نیشابور مدنظر قرار گیرد.

وی تصریح کرد: مجموعه‌ی افلاک‌نما بخشهای مختلفی دارد و مشتاقان و علاقه‌مندان زیادی در زمینه نجوم و اختر فیزیک در منطقه داریم که احداث این پژوهشکده اولین گامی است که می‌توانیم علاقه‌مندان به این رشته را در منطقه حفظ و آن‌ها را جذب کنیم تا بتوانیم در حوزه‌ی علم و به خصوص با رویکرد نوین از ظرفیت‌های فکری این علاقه‌مندان استفاده کنیم که موفقیتی برای شهر نیشابور خواهد بود و طبیعتا وقتی این جایگاه برای نیشابور ایجاد شود، تردد دانشجو به نیشابور زیاد شده و نیشابور یکی از کانون‌های علم نجوم در شرق کشور خواهد بود.

گفتنی است؛ مجتمع اخترشناسی و افلاک‌نمای خیام یکی از بزرگترین طرح‌های علمی در ایران است که در کنار آرامگاه خیام در حال ساخت است و بخش‌هایی از آن کامل شده‌ است. اولین فاز این پروژه کره‌ افلاک‌نما بوده که بهره‌برداری شده‌است. ضلع شرقی این مجموعه در اختیار اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی است و قرار است کتابخانه و مجتمع فرهنگی در آن جا احداث شود که حدود ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌ است.

موزه قلب و موزه سفال نیز از جمله بخش‌های دیگر مجموعه افلاک‌نما است که تا حدودی کامل شده‌است، در طبقه زیرین لابی افلاک‌نما نیز قرار است مرکز علم راه‌اندازی شود که مذاکراتی انجام شده و قراردادهای اولیه آن بسته شده‌ است. برای طبقه زیرین صحن داخلی افلاک‌نما نیز موزه خراسان بزرگ قرار است، راه‌اندازی شود که با تامین اعتبارات لازم ساخت آن آغاز خواهد شد.

انتهای پیام