ادامه روند برگزاری تور زنده موزهها/درخواست ایتالیا از ایران
حسن عمیدی رئیس موزه ارتباطات و معاون مرکز روابط عمومی وزارت ارتباطات در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره نقاط قوت و ضعف تورهای زنده و مجازی ۱۳ موزه کشور که در ایام نوروز ۹۹ اجرا شد، گفت: افرادی که تور زنده موزهها را از طریق سایت اشتراک ویدئو دنبال کردند، مشکلی برای دریافت تصاویر نداشتند مگر اینکه اینترنت در موزهها دچار مشکل بوده باشد. چون ما از فناوری استریمکردن بهره بردیم، در واقع تصویری که از موزهها میگرفتیم را به یکشرکت ابری میفرستادیم و از اینطریق تصاویر به دست مخاطب میرسید مخاطبی که با هر نوع اینترنت و سرعتی میتوانست به آن دست پیدا کند.
وی افزود: نقطه قابل توجه در پروژه، این است که از هر نقطهای در روستاهای دورافتاده نیز میتوانستیم بازدیدکننده داشته باشیم. نمیگوییم که اینپروژه هیچایرادی نداشت ولی بعد از آن اپرای اسکالای ایتالیا از ما خواست تا تکنولوژی استفاده در این تورها را به آنها توضیح دهیم. موزههای کشورهای دیگر مانند لوور، با تأخیر چند روزه نسخههای قدیمی خود را عرضه کردند و ما تنها جایی هستیم که از دوربینهای حرکتی در موزهها با تأخیر ۸ ثانیهای و کیفیت ۴K استفاده کردیم با اینوجود تا ۶ ماه دیگر به یک پلت فرم بهتری برای پخش میرسیم.
رئیس موزه ارتباطات در ادامه، درباره استفاده از سایت آپارات برای برگزاری تورهای مجازی گفت: اینسایت شناخته شدهتر بود و سازمان فناوری هم با آن وارد مذاکره شد. در ضمن اینسایت فضایی دارد که با مخاطب زیاد هم، میتواند گنجایش پخش ویدئوی زنده را داشته باشد و به مشکل برخورد نکند. همچنین اینبرنامه زنده غیر از آپارات در سایت فناوری اطلاعات نیز بهصورت همزمان پخش میشد. از این به بعد هم میتوانیم اینبرنامه را در هر سایتی که چنینامکان را داشته باشد و درخواست کند اجرا کنیم.
عمیدی گفت: مردم دنبال شنیدن روایتهای نو از یک شیء تاریخی هستند. باید اشیا توسط راهنمایان موزهها به شکل دیگری روایت و تعریف شوند. بهتازگی جلسهای با وزیر ارتباطات برگزار شد که در آن، روی کارگردانی بهتر اینبرنامهها تاکید شد. باید بتوانیم برنامهها و همایشهایی برگزار کنیم که در خدمت موزه داران باشد و به آنها درباره استفاده از اینتکنولوژیها آموزش دهد. چون موزهها میتوانند با استفاده از تکنولوژیهای روز و در بستر اینترنت به شکلهای مختلف روایتگری کنند مانند استفاده از QR یا پادکست ساخت ویدئو، هوش مصنوعی، بلاکچین یا مدیاهای دیگر.
معاون مرکز روابط عمومی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات همچنین گفت: چالش اصلی ما از روزی که اینطرح مطرح شد، تا اول فروردینماه این بود که تکنولوژی حرکتی نداشتیم. ما این کار را روی پلتفرم ایرانی انجام میدادیم. زمانیکه در بنیاد رودکی فعالیت میکردم، تجربه برگزاری کنسرتهای آنلاین را داشتم. بنابراین با چنین اقداماتی از پیش، آشنا بودم. آنزمان ظرفیتهای موجود بررسی شد تا اینکه به وزارت ارتباطات رفتم و سال گذشته در نمایشگاه الکامپ با یکشرکت دانشبنیان داخلی در زمینه استریم آشنا شدیم. این شرکت میتوانست مشکل اینترنت ضعیف و قطعی آن را به واسطه استریمکردن حل کند. تا پیش از این، از صنعت استریم تنها برای بازیهای آنلاین استفاده میشد.
وی در پایان گفت: تورهای مجازی و زنده موزههای ایران که بهصورت نمونه برای ۱۳ موزه در نوروز اجرا شد، رایگان بوده و ادامه خواهد داشت. در نظر داریم تا ایناقدام را برای همه موزههای دولتی و خصوصی کشور انجام دهیم.
به گزارش ایسنا به نقل از روابطعمومی معاونت گردشگری وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، سومین جلسه «کمیته گردشگری و فضاهای ورزشی ستاد ملی مدیریت بیماری کرونا» به ریاست «ولی تیموری» ـ معاون گردشگری و «دبیر کمیته گردشگری و فضاهای ورزشی ستاد ملی مدیریت بیماری کرونا» ـ با حضور تمام نمایندگان دستگاههای عضو در محل معاونت گردشگری تشکیل شد. در این نشست اعضا ضمن تشریح گزارشی از اقدامات انجامشده، به بررسی آخرین وضعیت کسبوکارهای مرتبط با ماموریت کمیته گردشگری و فضاهای ورزشی پرداخته و پیشنهاداتی را برای طرح در جلسه ستاد ملی مدیریت کرونا آماده و ارائه کردند.
بر این اساس، معاون گردشگری با اشاره به تصمیم ستاد ملی کرونا مبنی بر آغاز تردد بین استانها از ابتدای اردیبهشتماه و ضرورت توجه هوشمندانه به ابعاد اقتصادی این بیماری به موازات رعایت کامل الزامات بهداشتی، اظهار کرد: تمهید مقدمات و شرایط لازم برای سفرهای ضروری و کاری مردم از قبیل تهیه بلیت و مراکز اقامتی مجاز در شرایط جدید پیشآمده، به طور حتم به روند مدیریت بیماری کرونا در کشور کمک خواهد کرد.
تیموری با بیان اینکه «سفر انفرادی و هوشمند» با توجه به شرایط جامعه، الگوی مناسبی برای پاسخگویی به این نیاز مردم است، افزود: به هر حال فردی که برای گذران امور شخصی یا شغلی ناگزیر به سفر است، باید خدمات استاندارد و تحت نظارتی را دریافت کند.
او یادآور شد: مغفول ماندن آثار و تبعات اقتصادی کرونا در شرایط خاص کشور، صدمات و لطمات به مراتب بیشتری از تبعات بهداشتی میتواند به دنبال داشته باشد.
مراکز اقامتی از فهرست مشاغل پرخطر خارج شود
دبیر کمیته گردشگری و فضاهای ورزشی در ادامه با ارائه گزارشی از آخرین پیگیریهای به عمل آمده در کمیته بررسی آثار اقتصادی بیماری کرونا برای حمایت از کسب وکارهای موضوع ماموریت کمیته، از نهایی شدن دستورالعمل پرداخت تسهیلات بانکی و ابلاغ قریبالوقوع آن به دستگاهها، ابلاغ پروتکلهای بهداشتی مربوط به ارائه خدمات گردشگری منفرد و هوشمندانه به فعالان گردشگری، فراهم شدن بازدیدهای مجازی از بیش از شش هزار جاذبه مهم گردشگری، متوقف نشدن فعالیتهای اطلاعرسانی، آگاهیبخشی و آموزش گردشگری، تشدید نظارتهای تخصصی بر مراکز گردشگری همزمان با تصمیم ستاد ملی مدیریت کرونا برای آغاز تردد بین استانها خبر داد.
تیموری همچنین گفت: وزارت گردشگری از مراجع ذیربط خواسته فهرست مراکز کسبوکار پر خطر را بازبینی و تجدیدنظر کنند و مراکز اقامتی دارای مجوز از این وزارتخانه از آن فهرست خارج شود.
در این نشست فهرست دهگانهای از پیشنهادات کمیته گردشگری و فضاهای ورزشی تهیه و برای تایید و ارسال به ستاد ملی مدیریت بیماری کرونا در اختیار وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی به عنوان رییس کمیته گردشگری و فضاهای ورزشی ستاد ملی مدیریت بیماری کرونا قرار گرفت.
در نشست کمیته گردشگری و فضاهای ورزشی ستاد ملی مدیریت بیماری کرونا، مسؤولان مرتبط به عنوان نمایندگانی از وزارت ورزش و جوانان، وزارت راه و شهرسازی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت علوم و تحقیقات، وزارت آموزش و پرورش، نیروی انتظامی و پلیس اماکن عمومی ناجا، مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری و معاونتهای تخصصی تابعه وزارت گردشگری حضور داشتند.
پیگیری افزایش تعطیلات عید فطر/ بعد کرونا دوره سفر خواهیم داشت
بهگزارش خبرگزاری مهر، علیاصغر مونسان شب گذشته ۳۰ فروردین ۹۹ در جلسه شورای معاونان این وزارتخانه با اعلام این خبر تصریح کرد: امسال باید سال تسریع پروژههای عمرانی باشد و اقداماتی که از قبل آغاز شده باید پیگیری شود و پروژهها بهطور کامل به بهرهبرداری برسد.
وی با بیان اینکه بعد از مهار کرونا در سفر به استانهای مختلف از روند پروژهها بازدید خواهم کرد، افزود: امسال باید سال تحول در گردشگری باشد.
مونسان در ادامه به فعالیت تعدادی از کارگاههای صنایعدستی در دوران کرونا بهمنظور تولید ماسک و البسه پزشکی اشاره کرد و گفت: این اتفاق بسیار خوبی است که صنایعدستی در دوران کرونا به شکل دیگری فعال بوده و با تولید ماسک و البسه پزشکی ضمن حفظ نیروی انسانی شاغل در کارگاهها، تهدید کرونا را به فرصت تبدیل کردهاند.
این مقام مسئول در ادامه گفت: تلاش این وزارتخانه برای دریافت تسهیلات برای بخشهای آسیبدیده کرونا انجام شد که از آن جمله میتوان به امهال تسهیلات و نیز تعویق مالیات و بیمه سهم کارفرما اشاره کرد. از ۱۰ رسته مورد توجه دولت در موضوع آسیب کرونا، سه رسته بهطور مستقیم حوزه این وزارتخانه بود که حاصل تلاش همه همکاران است و در این خصوص ما وزاتخانه پیشرو هستیم.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در ادامه به پیگیریها برای افزایش تعطیلات عید فطر اشاره کرد و گفت: این موضوع را دنبال میکنیم تا در صورت مهار کرونا تا زمان عید فطر، تعطیلات این عید افزایش یابد تا فرصتی برای سفر هموطنان در ایام فرخنده عید سعید فطر فراهم شود.»
مونسان ادامه داد: قطعاً بعد از کرونا جهش بیسابقهای در سفر خواهیم داشت و بخش زیادی از خسارتهایی که وارد شده از طریق رونق جهشوار سفر برطرف خواهد شد؛ ازاینرو همه استانها باید آماده جهش سفر و میزبانی شایسته از گردشگران برای دوران پساکرونا باشند.
تشریح عملکرد بخشهای مختلف وزارتخانه
در ادامه این نشست تعدادی از معاونان و مدیران وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در حضور مونسان به بیان نظرات و پیشنهادهای خود پرداختند و گزارش عملکرد حوزه متبوع خود را تشریح کردند.
همچنین در این نشست بهصورت ویدئوکنفرانس با مدیران کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استانهای لرستان، مازندران، گلستان، فارس و زنجان ارتباط برقرار شد و آنها نیز به ارائه گزارش آخرین وضعیت استانهای خود در دوران کرونا و آمادگی این استانها برای دوران بعد از مهار کرونا پرداختند.
پیشنهاد افزایش تعطیلات بهمنظور رونق گردشگری
سیدامین قاسمی مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان لرستان در این نشست ویدئوکنفرانسی گفت: در جریان نظارت بر اماکن عمومی ستاد مقابله با بیماری کرونا در لرستان بیش از ۱۳ هزار اخطار، ۲ هزار پلمپ و ۱۴۰ مورد شکایت رسیدگی شده است.
وی با اشاره به مصوبه هیئت دولت و ستاد ملی مقابله با ویروس کرونا مبنی بر امهال اقساط تسهیلات گردشگری به مدت سه ماه بیان کرد: متأسفانه در استان لرستان برخی از بانکها نسبت به برداشت اقساط از حساب سرمایهگذاران اقدام کردهاند که این امر نارضایتی سرمایهگذاران بخش گردشگری را به دنبال داشته است.
قاسمی با بیان اینکه تعطیلی اماکن گردشگری با توجه به شیوع ویروس کرونا خسارات زیادی را به حوزه گردشگری وارد کرده گفت: امیدواریم با پیگیریهای وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و موافقت هیئت دولت پس از شکست قطعی ویروس کرونا یک روز متصل به جمعه هر هفته (پنجشنبه یا شنبه) تا پایان سال ۹۹ تعطیل شود تا شرایط رونق گردشگری و فعالان این صنعت در کشور فراهم شود.
جبران خسارتهای وارد شده در استان گلستان
احمد تجری مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان گلستان نیز در این ارتباط ویدئویی گزارشی از اقدامات صورت گرفته این ادارهکل در مقابله با کرونا ویروس را ارائه کرد.
وی همچنین میزان خسارات کرونا به بخشهای مختلف را تشریح و موضوعات و نیازمندیهای تأسیسات و پیشنهادهای این ادارهکل را برای حمایت از آنان مطرح کرد.
تجری افزود: بهطور میانگین همهساله در اسفند ۳۵ درصد، در نیمه نخست فروردین ۹۰ درصد و نیمه دوم این ماه ۳۵ درصد و در اردیبهشت نیز ۳۵ درصد از ظرفیت مراکز اقامتی مانند هتلها، هتلآپارتمانها و هتلهای گلستان توسط مسافران استفاده میشود که با شیوع کرونا و توقف سفرها، این بخشها متحمل بیش از ۸۶۰ میلیارد ریال خسارت شدند.
وی ادامه داد: دفاتر خدمات مسافرتی، واحدهای پذیرایی، اقامتگاههای بومگردی، سفرهخانهها، مهمانپذیرها، راهنمایان گردشگری و مراکز آموزش گردشگری در جایگاههای بعدی خسارت وارده ناشی از توقف سفرها به دلیل شیوع کرونا قرار دارند.
این مقام مسئول افزود: ارائه کمکهای بلاعوض، پرداخت بخشی از هزینه حاملهای انرژی مراکز گردشگری در ایام تعطیلی، فراهم کردن تمهیدات لازم برای ایجاد تنفس حداقل شش ماهه برای بازپرداخت تسهیلات، تخصیص منابع مالی به دو بخش گردشگری و صنایعدستی برای پرداخت بخشی از بیمه تأمین اجتماعی کارکنان، پرداخت مالیات تأسیسات گردشگری به سازمان امور مالیاتی با تسهیلات اقساطی با تنفس یکساله، اعطای معافیت مالیاتی به پروژههای گردشگری و پرداخت وام کمبهره به راهنمایان گردشگری و فعالان صنایعدستی ازجمله راهکارهای پیشنهادی اداره کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان گلستان است برای جبران خسارت کرونا ویروس به تأسیسات گردشگری و صنایعدستی است.
تخفیف ۵۰ درصدی تأسیسات گردشگری مازندران به مدافعان سلامت
سیفالله فرزانه مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مازندران نیز در این نشست ویدئوکنفرانسی در سخنانی گفت: بیش از ۱۱ هزار مورد بازدید از تأسیسات گردشگری سطح استان داشتیم که تعلیق یا تعطیلی ۶۴۶ مورد را بهدنبال داشته است.
وی افزود: کمکهای نقدی بیش از ۲ میلیارد ریال و حجم بالای کمکهای غیرنقدی از قبیل ماسک، لباس و دستکش توسط بهرهبرداران و سرمایهگذاران تأسیسات گردشگری به افراد مختلف انجام شده است.
فرزانه همچنین از اعلام آمادگی ۹ هتل در سطح استان برای نقاهت بیماران و اسکان کادر درمان خبر داد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مازندران ادامه داد: راهاندازی سامانه ویدئوکنفرانس در راستای کاهش تردد رؤسای شهرستان یکی از اقدامات مهم ما در این دوران بوده است.
این مقام مسئول همچنین از اعلام آمادگی بیش از ۱۳ هتل، ۱۲ هتلآپارتمان و ۲۱ اقامتگاه بومگردی و خانه مسافر برای اعمال تخفیف ۵۰ درصد ویژه کادر درمانی خبر داد.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران در ادامه گفت: ۱۱۰ هزار ماسک، ۲۷۰۰ گان توسط ۲۶ هنرمند صنایعدستی استان تولید شده است.
وی در ادامه گفت: از مجموع ۲۱۰ پروژه در حال ساخت در سطح استان، پیشبینی میشود، ۳۱ پروژه با حجم سرمایهگذاری بالغبر ۱,۸۰۰ میلیارد تومان و ایجاد اشتغال برای بیش از ۱۸۰۰ نفر تا پایان سال ۹۹ افتتاح شود که از این تعداد ۹ پروژه با حجم سرمایهگذاری بالغبر ۳۷۰ میلیارد تومان تا خردادماه سال جاری به بهرهبرداری خواهد رسید.
فرزانه ادامه داد: پیشنهاد میشود با توجه به شیوع بیماری کرونا و متعاقب آن تعطیلی پروژههای در حال ساخت در سطح استان، حداقل سه ماه نسبت به افزایش مدتزمان دوران مشارکت و تعیین وام متمم در راستای افزایش قیمتها از سوی بانکها و صندوق توسعه ملی اقدام شود.
برگزاری تور مجازی در استان زنجان
امیر ارجمند مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان زنجان نیز در این ارتباط ویدئوکنفرانسی گفت: در قالب ستاد اجرایی خدمات سفر استان بهمنظور پیشگیری از شیوع ویروس کرونا و قطع زنجیره انتقال آن در ایام نوروز اکیپهای نظارتی این ادارهکل در هر هشت شهرستان استان اقدام به نظارت بر تأسیسات گردشگری میکنند.
وی افزود: سلامتی مردم اولویت اصلی این ادارهکل در نظر گرفته شد و تمام فعالیت ستاد خدمات اجرایی سفر در راستای پیشگیری از ویروس کرونا بود.
ارجمند ادامه داد: بر اساس برنامهریزیهای بهعملآمده ادارهکل زنجان طرح تور مجازی بازدید از جاذبههای شاخص تاریخی و گردشگری استان در قالب بیش از ۴۵ اثر شاخص تاریخی و گردشگری اجرا میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان گفت: ستادی با عنوان ستاد جهش تولید با توجه به نامگذاری سال ۹۹ از سوی رهبر معظم انقلاب، در این ادارهکل تشکیل شد و شش پروژه شاخص با محوریت صنایعدستی و گردشگری در دستور کار این ستاد قرار گرفت.
تأکید بر سفر هوشمند از سوی مدیرکل استان فارس
مصیب امیری مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس نیز در این ارتباط ویدئوکنفرانسی با اشاره به سفر هوشمند اظهار کرد: با توجه به زیرساختهای استان فارس در بحث فروش بلیت الکترونیک بعد از مهار بیماری کرونا، آمادگی کامل وجود دارد.
وی بیان کرد: در سه حوزه میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس، درآمد سه ماه اسفند، فروردین و اردیبهشت که حدود ۶۰ درصد درآمد سالیانه را شامل میشود را از دست دادهایم.
امیری تصریح کرد: با تبیین خسارت بخش گردشگری برای استاندار و مسئولان نتایج خوبی مانند بیمه بیکاری و عدم اخراج نیروهای کارآزموده این بخش حاصل شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس تصریح کرد: با همکاری و مساعدت استاندار فارس و مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان در بحث بیمه بیکاری قرار به همکاری شده است که نیروهای حوزه گردشگری با توجه به خسارات این بخش بتوانند از این تسهیلات استفاده کنند.
امیری همچنین به راهاندازی سایت اطلاعرسانی میراث فارس به نشانی mirasfars.ir اشاره کرد و گفت: با توجه به اهمیت اطلاعرسانی به تمام بخش گردشگری و عدم مراجعه حضوری و تسریع در امور در تمام بخشهای حوزه گردشگری ارتباطات مجازی فعال شده است و همچنین پیشخوان خدمات الکترونیک این ادارهکل با بهروزرسانی خلاءهای موجود در این امور را بهخوبی پر کرده است.
به گزارش ایسنا به نقل از لایو ساینس، به عبارتی دیگر اگر استخوان شکار را به عنوان یک ظرف کنسرو در نظر بگیریم این ابزار باستانی به عنوان دربازکن مورد استفاده قرار میگرفتهاند.
باستانشناسان این آثار باستانی منحصربهفرد را در برخی از قدیمیترین محوطههای باستانشناسی جهان واقع در آفریقا، اروپا و آسیا کشف کردهاند.
با توجه به اینکه باستانشناسان برای دهههای متوالی از کاربرد این گویهای دومیلیونساله اطمینان نداشتند، این اکتشاف را دستاوردی قابل توجه میتوان ارزیابی کرد.
برای پی بردن به راز این گویهای سنگی باستانی، «امانئولا کریستیانی» باستانشناس دانشگاه «ساپینزای رم» و سرپرست این پروژه تحقیقاتی این گویها را توسط میکروسکوپ مورد بررسی قرار دادند و به این ترتیب به نشانههایی از فرسایش و بقایای مواد خوراکی برخوردند که نشان میداد ساکنان غارها از این سنگها برای شکستن استخوان حیوانات و خارج کردن مغر استخوان آنها استفاده میکردند.
به گزارش خبرگزاری مهر، پروانه حیدری معاون اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تهران، با بیان اینکه ملیشدن شهرها و روستاها در راستای برندسازی، معرفی و ارتقای جایگاه صنایعدستی شهرستانهای استان تهران انجام میشود، گفت: ثبت ملی شهرها و روستاهای استان تهران موجب میشود یک عزم همگانی و مدل مشارکتی با همافزایی هنرمندان صنایعدستی و مسئولان شهری در تحقق جهش تولید در سال ۹۹ صورت گیرد.
وی افزود: تولیدات آبگینه بخش اعظمی از صادرات صنایع دستی در استان تهران را در سال ۹۸ به خود اختصاص داده که میتوان با انجام یککار برنامهریزیشده شرایط رشد صادرات در رشته آبگینه را فراهم کرد.
معاون صنایع دستی استان تهران گفت: بیش از ۲۰ کارگاه فعال صنایع دستی در رشتههای شیشه فوتی، نقاشی روی شیشه و تراش شیشه در شهرستان ورامین در حال فعالیت هستند. بهاینترتیب با توجه به کارگاههای فعال شیشه و حضور هنرمندان برجسته در رشتههای آبگینه و شیشه در شهرستان ورامین، پرونده اینشهرستان بهعنوان شهر ملی شیشه در دست بررسی است.
شیوع ویروس کرونا باعث شده تا بسیاری از کسب و کارها تحت تاثیر آن دچار رکود، تعطیلی و ورشکستگی قرار بگیرند. یکی از مشاغلی که بیشترین آسیب را در این روزها متحمل شده صنعت گردشگری و به طبع آن صنعت هتلداری است. برای مسافران چراغهای روشن لابی، راهروها و بو و طعم غذای رستوران و کافه هتلها همیشه نشانهای پر رنگ از یک مسافرت است و برای میزبان نشانهای از رونق کسب و جریان مداوم ثبت برشهایی هرچند کوتاه از زندگی مهمانهایشان.
اما شاید کمتر مسافری بتواند خاموشی و سکوت هتلی که زمانی در آن مهمان بوده را تصور کند. هرچند که اینروزها این تصور تبدیل به واقعیتی تلخ برای مدیران، کارکنان و صاحبان صنعت هتلداری شده است. صنعتی که در آخرین ماههای سال گذشته خودرا آماده کرده بود تا بتواند میزبان شایستهای برای مسافران نوروزی خود باشد امروز با تعطیل شدن سفرها و مراکز اقامتی به دلیل جلوگیری از شیوع ویروس کرونا با خطر جدی ورشکستگی و تعدیل نیرو مواجه است. در میان همه شهرهای ایران، مشهد به عنوان مقصدی زیارتی و صنعت هتلداری آن با سهمی ۵۶ درصدی از کل هتلهای کشور با حدود ۴۱هزار تخت، در حال تجربه سختترین دوران خود است.
اپلیکیشن بازدید مجازی از نمایشگاههای موزه ملی فعال شد
به گزارش ایسنا، جبرئیل نوکنده با بیان اینکه پیشگیری از شیوع بیماری کووید ۱۹ (ویروس کرونا) و ضرورت حضور مردم در خانه باعث دور شدن آنها از فضای نمایشگاههای موقت موزهها شد، ادامه داد: در این شرایط با آغاز فعالیت پویش «# موزهها را در _ خانه _ببینید»، موزه ملی ایران موفق شد با تولید تور مجازی، مجموعه نمایشگاههای موقت خود را در خانه به مردم نمایش دهد.
او از طراحی و ارائه اپلیکیشن آراوین با حمایت فنی و مالی بخش خصوصی، در راستای فراهم شدن بستر مناسب دسترسی مجازی برای بازدید از این نمایشگاهها خبر داد و افزود: استفاده از امکانات و ابزارهای فضای مجازی موزهها را قادر میکند تا ارتباط خود را با مخاطبان حفظ کرده و با توجه بیشتر به نظرات و درخواستهای آنها، در آینده بتوانند برنامهریزی بهتری برای معرفی آثار انجام دهند.
وی تاکید کرد: موزهها مهمترین نهادهای فرهنگی هر جامعه هستند که میتوانند در مواقع بحران با نمایش رفتارهای مناسب و اقدامات مسئولانه کارکردهای دیگر خود را به عنوان ارکان فرهنگی جامه عمل بپوشاند.
نوکنده همچنین در توضیح عملکرد این اپلیکیشن با نشانی http://jahanaco.com/spage/arawinapp گفت: این اپلیکشن برای علاقهمندان قابل دسترس بوده و در دو بخش مجزا برای بازدیدهای حضوری و غیرحضوری طراحی شده و همچنین قسمتی مجزا نیز برای کودکان و نوجوانان با قابلیتهایی مانند سرگرمی و نقاشی در نظر گرفته شده است.
او با بیان این که کاربران از طریق این اپلیکیشن میتوانند از نمایشگاههای موقت موزه ملی ایران در قالبهای مختلف مانند عکس، فیلم همراه با حضور کارشناسان، متن، تصاویر ۳۶۰ درجه، مدلهای سهبعدی با فناوری واقعیت مجازی و افزوده بازدید کنند، ادامه داد: همچنین مخاطبان پس از دریافت اطلاعات میتوانند در چالشها و مسابقات مختلف شرکت کرده و بر اساس آموختههای خود امتیاز کسب کنند.
مدیر کل موزه ملی ایران تاکید کرد: در فاز نخست این اپلیکیشن، نمایشگاه موقت «میراث باستان شناسی اسپانیا» قابل بازدید است و نمایشگاههای «منتخب هفدهمین گردهمایی سالیانه باستانشناسی کشور» و «انسان و دریا: مروری بر هزاران سال ارتباط انسان و دریا در ایران» به صورت مرحلهای و هفته به هفته برای بازدید در اختیار علاقهمندان قرار میگیرد.
نمایشگاه “میراث باستان شناسی اسپانیا” شامل ۳۰۰ اثر ارزشمند با قدمت ۳۵۰ هزار سال تا دوران معاصر فرهنگ و هنر اسپانیا را روایت میکند. این آثار در سه گالری به نمایش درآمدهاند: گالری اول مشتمل بر آثاری از دوران پارینهسنگی تا پایان دوره مفرغ است و قدیمیترین اثر آن ۳۵۰۰۰۰ هزار سال قدمت دارد. گالری دوم آثار دورههای آهن، فنیقی، ایبری، رومی، اسلامی، مسیحیت، قرون وسطی و گالری سوم دوره مدرن و معاصر را درخود دارد.
این نمایشگاه که در ۳۱ شهریور سال گذشته با حضور مقامات بلندپایه دو کشور در موزه ملی ایران گشایش یافت، فعالیتa در کشور تا ۱۰ تیر ماه ۱۳۹۹ ادامه دارد که در صورت عبور از بحران کرونا و بازگشایی موزههاT مخاطبان تا آن زمان میتوانند از این نمایشگاه دیدن کنند.
بر اساس اعلام روابط عمومی موزه ملی ایران، برای استفاده از اپلیکیشنِ بازدید مجازی، نخست باید برنامه آراوین از طریق پیوند اعلام شده در بالا از کافه بازار دانلود و نصب شود و در ادامه با ورود به برنامه، حساب کاربری مشخص تعریف و فعال شود. در ادامه کاربر میتواند با انتخاب محل بازدید دلخواه خود، وارد بخش بازدید مجازی شود.
خاطرهای از تخریب حمام خسروآقا که برای اولین بار منتشر میشود
پروندۀ تخریب حمام خسرو آقا (خسروآغا) اگرچه سالها مسکوت ماند، اما در چشم و قلب شهروندانِ میراث دوستِ اصفهان تا زمان مجازات عاملان تخریبش همیشه باز است. ایسنا در گزارش پیش رو پردهای دیگر از اتفاق بُهتآور تخریب حمام خسرو آقا را کنار میزند و خاطرهای را منتشر میکند که در آن فردی از واقعۀ تلخ تخریب حمام خسرو آقا بهعنوان یکی از افتخارات دوران مسئولیتش یاد کرده است!
این گزارش، مشروح گفتههای شنیدنیِ حسین مسجدی، دکترای زبان و ادبیات فارسی و عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور واحد اصفهان و نویسندۀ کتاب «فرهنگوارۀ گرمابه» است. وی در سال ۱۳۸۱ در فصلنامۀ «فرهنگ اصفهان» و در مقالهای با عنوان «ازین سَموم که بر طرف بوستان بگذشت» از افرادی که تصمیمساز و تصمیم گیر و مجری تخریب حمام خسرو آقا بودهاند، بهعنوان «شب صفت» یادکرده و آورده است : «تراژدی تخریب حمام خسرو آقا در نیمهشب بیست و دوم فروردینماه ۱۳۷۴ هیچگاه سینههای مجروح و پر از نفرت میراثداران واقعی ایران و اصفهان را رها نمیکند. کنار هم نشستن چنین تخریبی با یاد صحنۀ جنگ، بسیار به هم مانند است؛ گرچه آنان شبشکن بودند و اینان را باید شب صفت نامید که روزگاری به وقت فرصت، در دل شب که شهر در خواب ناز خفته بود، همۀ برق منطقه یکباره قطع گشت، راهها بسته شد و در سکوت و سیاهی، دهها بولدوزر و گریدر، بزرگترین شاهکار در بین حمامهای تاریخی موجود جهان را در ظرف ساعتی تسطیح و بدل به پارکینگ و راه گذر عدهای محدود کردند و «چو سر زد ز البرز صبح سپید» همه دیدند که حمام خسرو آقا به آب شسته و به رؤیاها و خاطرات پیوسته است.»
به دروغ گفتند محل فساد است…
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور اصفهان با بیان اینکه تخریب حمام خسرو آقا، اصفهان را در بُهت فرو برد، به ایسنا چنین گفت: «من در سال ۱۳۷۴ ،یعنی همان سالی که حادثۀ مهیب تخریب حمام خسرو آقا اتفاق افتاد در ساختمان توحیدخانۀ دانشگاه هنر اصفهان تدریس داشتم. محلی که حمام در آن قرار داشت با ساختمان توحیدخانۀ دانشگاه هنر چند متر بیشتر فاصله نداشت و من هم مانند سایر مردم شهر بهخصوص ساکنان آن نواحی و آدمهایی که آن محدوده را میشناختند از تخریب این حمام بسیار بهتزده شدم که چگونه بنایی که در فهرست میراث ملی ثبت بود یکشبه تخریب شد!
وی ادامه داد: حمام خسرو آقا بهنوعی اثری جهانی محسوب میشد چون پلانها و نقاشیهایی از فضای داخلی این حمام با سرقلم فلزی در سفرنامههای خارجی توسط افرادی مانند پاسکال کوست و اوژن فلاندن ترسیمشده و آنها عنوان کردهاند که حمام خسرو آقا در دنیا بینظیر است و ما اثری مانند این حمام در آنسوی جهان مشاهده نکردهایم؛ بنابراین اگر حمام خسرو آقا ثبت جهانی نشده بود به دلیل کاهلی ما بوده است.
مسجدی خاطرنشان کرد: من هم مثل بقیۀ مردم بهتزده شدم از اینکه اثر مهمی به نام حمام خسرو آقا که باید به مرمت و احیای آن بپردازیم و درِ آن را باز کنیم تا بقیه مردم از آن دیدن کنند، چگونه یک شبه از صفحۀ روزگار پاک شد! مگر کاغذ است که بشود آن را مچاله کرد؟ مگر آدم است که حتی بشود آن را از صفحۀ روزگار محو کرد؟ فراهم کردن مقدمات تخریب چنین مکانی خیلی کار دارد.
این مدرس دانشگاه گفت: بعد از این حادثه، اصفهان در بهت فرو رفت و حرفوحدیثهای بسیاری در شهر بر سر زبانها جاری بود که چه اتفاقی افتاده است؟ البته کسانی که دستهای پشت پردۀ این ماجرا بودند، از سالها قبل مقدمات این اقدام را فراهم کرده بودند و در افکار عمومی این موضوع را عنوان کرده بودند که حمام خسرو آقا محل فساد است! حتی نمایشی هم در بحبوحۀ انقلاب راه انداخته و این حمام را با نارنجک مورد تعرض قرار داده بودند. ظاهراً حمام دیگری در نزدیکی حمام خسرو آقا وجود داشت که محل تجمع معتادین شده بود و این موضوع باعث شده بود که مخربانِ حمام خسرو آقا از همین نقطۀ ضعف و پاشنۀ آشیل استفاده کنند و بگویند که حمام خسرو آقا محل فساد است!
خراب کردند و روی دیوار نوشتند: مبارک…
این اصفهان پژوه افزود: بعد از تخریب حمام خسرو آقا، وقتیکه ما به محل این حمام رفتیم، مشاهده کردیم که در آن محل نخاله و ماکادون ریخته و حمام را با خاک یکسان و صافکردهاند! بر روی دیوارهای اطراف هم نوشته بودند که اقدام امت حزبالله مبارک باشد! یعنی حتی متن شعارها را هم آماده کرده بودند! ولی واقعاً امت حزبالله هم از این قصه اطلاعی نداشت، امت حزبالله به این مسائل چهکار دارد؟ امت حزبالله سرش در آبونان خودش است و به یک مجموعه بزرگ فرهنگی به نام حمام خسرو آقا چهکار دارد که متعلق به یک رجل بلندپایۀ دورۀ صفویه است؟!
وی تأکید کرد: تصمیم به تخریب حمام خسروآغا از خیلی وقت قبل گرفتهشده بود چراکه محلی که این حمام در آن قرار داشت یک محل استراتژیک و نقطه عطفی در بافت محلات شهر بود. ازیکطرف به میدان نقشجهان، از طرف دیگر به بافت و از طرفی به دروازه دولت نزدیک است و از سویی دیگر جزئی از دولتخانه صفوی به شمار میرود؛ به همین دلیل هر سانتیمتر از آن محدوده اهمیت بسیاری دارد چه رسد به زمینی با ابعاد بزرگی که حمام در آن واقع بود.
افتخار به تخریب حمام!
نویسندۀ کتاب «فرهنگوارۀ گرمابه» با بیان یک خاطره ادامه داد: بُهت من از تخریب حمام خسرو آقا دائمی شد و این سؤال تا سالها در ذهن من بود تا اینکه حدود شش سال بعد از حادثۀ تخریب حمام، برای برگزاری یک کارگاه علمی- اداری به شهرستان بروجن دعوت شدم که متولّی و سفارشدهندۀ آن کارگاه، فرماندار وقت شهرستان بروجن بود. ایشان ناهار را با من صرف کرد و حدود دو ساعت و نیم با هم حرف زدیم. او که خبر نداشت سؤالی همیشگی دربارۀ عامل تخریب حمام خسرو آقا در ذهن من است حین صرف ناهار از افتخارات خودش گفت.
مسجدی گفتههای شهردار وقت منطقه سه اصفهان را چنین شرح داد: یکی از فخرهایی که میکرد این بود که بهعنوان شهردار وقت منطقۀ سه اصفهان، مجری تخریب حمام خسرو آقا بوده است! او ماجرای تخریب خسرو آقا را با جزئیات اینطور تعریف کرد که «وقتی ما دستور تخریب حمام خسرو آقا را گرفتیم، خبر را محرمانه نگه داشتیم و در نیمهشب، با قطع برق و تلفن و پاکسازیِ آن منطقه از چند خیابان اطرافِ آن، طرح را نیمهشب اجرا کردیم اما با تمامی احتیاطها و هماهنگیهایی که با بعضی از دوایر در شهر انجام دادیم، بااینوجود سه نفر تخریب حمام را دیدند که یکی از آنها سرباز امریهای در میراث فرهنگی در چهلستون بود که با سروصدای تخریب بیدار شده بود و از لای نردههای چوبی آرم شهرداری را بر روی ماشینهای موجود در محل حمام دیده بود و دو نفر دیگر هم رهگذر عادی بودند که باوجودی که همه خیابانهای منتهی به حمام را بسته بودیم ظاهراً از کوچهها تردد داشتند و فعالیت ما برای تخریب حمام خسرو آقا را دیدند.»
وی افزود: آن فرماندار که شهردار وقت منطقۀ سه شهرداری اصفهان بود، چنین ادامه داد که «بعد از استعفای رئیس وقت میراث فرهنگی استان و در ماههای بعد از تخریب حمام خسرو آقا، این اداره با ریاست جدیدِ خود متوجه شده بود که این سه نفر چگونگی تخریب حمام خسرو آقا را دیدهاند و آنها را پیداکرده و از آنها بهعنوان شاهدان این ماجرا دستخط گرفته بود. ما که هم دیدیم پروندهای برای ما در قوه قضاییه باز شده است، رفتیم و باوجودی که حدود یک سال هم از ماجرای تخریب حمام خسرو آقا گذشته بود به هر شکلی که بود این سه نفر را پیدا کردیم؛ این در حالی بود که آن سرباز ترخیص شده بود و پایان خدمتش را گرفته و به شهرستان خودش در یکی از استانهای دیگر رفته بود ولی بههرحال این سه نفر را راضی کردیم و از آنها دستخط گرفتیم که گفتهها و نوشتههای قبلی خود را انکار کنند و بهاینترتیب هر آنچه را دیدند انکار کردند و آمدیم و آن پرونده را مختومه کردیم. بنابراین دیگر هیچ شاهدی وجود نداشت که اداره میراث فرهنگی بتواند علیه ما اقامۀ دعوی کند!
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور اصفهان تصریح کرد: او تمام این داستان تلخ را آن روز با افتخار در زمان صرف ناهار برای من تعریف کرد و خبر نداشت که من خودم یکی از زخمخوردههای حادثۀ تخریب حمام خسرو آقا هستم و آن را دنبال میکنم! رسیدن به این فرد و شنیدن گفتههایش به مصداق یک مَثَل قدیمی که حدیث پیامبر(ص) است که هرکس چیزی بخواهد و بکوشد، مییابد و مصداق بیت مولوی که «گفت پیغمبر که گر کوبی دری، عاقبت زان در برون آید سری». این حادثه هم مسئلۀ ذهنی من بود و شگفت که سرنوشت باید آن را در شهر و استان دیگری بهصورت دقیق برای من حل کند!
تخریب میراث و تخریب آیینها
مسجدی با ابراز تأسف از تداوم تخریب میراث فرهنگی و تاریخی، به نمونههای دیگر این تخریبها در استان اصفهان اشاره کرد و گفت: به دلیل نابخردیهای ذیربطان در موضوع تخریب حمام خسرو آقا و بیتدبیریهایی که در مقابل آثار فرهنگیمان داریم، متأسفانه هنوز مسئلۀ تخریب آثار تاریخی ادامه دارد و اگرچه الان تخریب آثار سخت شده و رسانههای مجازی کمتر به کسی اجازه میدهد که یک اثر ملی و یا حتی یک اثر غیر ملی را بهراحتی و با پنهانکاری تخریب کنند ولی هنوز ماجرا ادامه دارد؛ چنانچه در همین دهۀ ۹۰ و با گذشت بیش از ۲۰ سال از حادثۀ مهیب تخریب حمام خسرو آقا، یک بنای دیگر به نام بقعۀ ابودردا که آن هم اثری ملی بود و در خیابان میرزا طاهر قرار داشت، یک شبه با خاک یکسان شد، وقتی نسبت به تخریب آن کمی سروصدا شد، چون قبر یک شهید هم در زیر آن بقعه واقع بود، به خاطر اینکه سر وصدا را ببندند یک نماد و چارطاقی مانندی به شیوۀ مدرن روی آن ایجاد کردند!
این مدرس دانشگاه تصریح کرد: یکی از بحثهایی که بهصورت تخصصی پیگیر آن هستم و آن را تدریس میکنم، ادبیات عامه است. در فولکلور و ادبیات عامه، مسئلۀ فرهنگِ عامه با فضایی که در آن به وجود آمده عجین است. اگر شما آن فضا را گرفتید و خواستید آن آیین حفظ شود این خواسته محال است. نمیتوانید یک فضای فیزیکی خاص را حذف کنید و انتظار داشته باشید که فرهنگ و آیین و آدابورسومی که در آن فضا به وجود آمده با بازسازی و نوسازیِ آن حفظ شود؛ کمااینکه در کتاب «فرهنگواره گرمابه» هم نوشتهام به غیر از استحمام، نزدیک به ۲۰ مسئلۀ دیگر در حمامهای قدیم اتفاق میافتاد که بخشی از آن همین آئینها و آداب و رسوم و مسائل اجتماعی بوده و هنوز کسانی که به حمامهای سنتی قدیم میرفتند و از آنها استفاده میکردند زنده هستند و برای ما نقل میکنند اما با غیرفعال کردن حمامهای کهن و تبدیل کردن آنها به موزه و عکس خانه و کتابخانه و باوجود هزینههای میلیاردی و مرمت این حمامها هیچکدام از آن آیینها دیگر وجود ندارد،آخر چطور میتواند وجود داشته باشند؟!
وی یادآور شد: بقعۀ ابودردا هم به همین صورت بود، یک قبر زیر بقعه وجود داشت به نام ابودردا که منسوب به یکی از یاران پیامبر (ص) است و البته ممکن است آن ابودردا نباشد ولی بههرحال یک قبر قدیمی بود که بانوان بر روی سنگ این قبر، آشی به نام آش ابودردا تهیه میکردند. این بقعه را نابخردانه تخریب کردند درحالیکه نه بر سر راه بود، نه آسیب داشت و نه در حال تخریب بود! هرکسی بگوید این بقعه درحال تخریب بود دروغ میگوید چون این بقعه ثبت آثار ملی بود و شمارهاش موجود است، اما اداره میراث فرهنگیِ و شهرداری یکی بدتر از آن یکی عمل میکند و هیچکدام پیگیر این مسئله نیستند؛ بنابراین این تخریبها همچنان بهصورت پنهان ادامه دارد.
حمام خسرو آقا یک میراث جهانی بود
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور اصفهان با بیان اینکه هیچکدام از عوامل اجرایی و تصمیمسازی و تصمیمگیری تخریب حمام خسرو آقا محاکمه نشدند و موضوع تخریب این حمام مسکوت ماند، گفت: مسئلۀ حمام خسرو آقا برای ما مسئلۀ جهانی است و مسئلۀ یک بقعه در کنار خیابان میرزاطاهر نیست. حمام خسرو آقا یک میراث جهانی است؛ چنانچه اوصاف این حمام در سفرنامههای خارجی وجود دارد و قبل از اینکه این سفرنامهها ترجمهشده و به دست ما برسد، در آنطرف دنیا نوشتهشده و عکسهای حمام خسرو آقا در دنیا منتشرشده است؛ دنیا به ما میخندد که ایرانیها با داراییهای فرهنگیشان که آنها را در دنیا تبلیغ کرده و هوار میزنند، چه میکنند! اما متأسفانه کسی گوشش بدهکار نیست و هیچکدام از عوامل اجرایی و تصمیمسازی و تصمیمگیری تخریب حمام خسرو آقا محاکمه نشدند. موضوع تخریب این حمام با شانتاژ و جوسازی مسکوت ماند، نه پروندهای به جریان افتاد، نه کسی برکنار شد و نه کسی جریمهای شد، فقط امروز بعضی از آنها چنانچه در سایتها میبینیم از ترس اینکه فردا محاکمه نشوند آمدند و مصاحبه میکنند و حمام صفوی را به پهلوی منسوب کرده و هنوز هم کارکرد فرهنگی حمام را به فساد منسوب میکنند و برای خودشان هم کتاب قطور چند صدصفحهای بهعنوان یادنامه هزینه و چاپ کردهاند! درحالیکه تمام حرفهایشان فقط برای تطهیر و تنزیه چهرۀ تخریبگر خودشان در دهههایی است که یکی از اقداماتشان این است که حمام خسرو آقا را تخریب کردند.
ارائه خدمات وظیفه یک مسئول است
وی افزود: آنها میگویند در طول مسئولیت خود خدمت کردهاند! کسی منکر خدمات یک مسئول نیست. یک مسئول که نمیتواند در طول ده یا بیست سال در یک شهر حکمفرمایی کند ولی خدمتی نداشته باشد! مگر چنین چیزی میشود؟ بالاخره در معرض مسئولان بالاتر است، در معرض مردم است، نمیتواند خدمات نداشته باشد، خدمات وظیفۀ یک مسئول است اما این تخریبها یک نابخردی ست که زیر ذرهبین میرود.
قصدم محکوم کردن شهرداری یا میراث نیست
این اصفهان پژوه تأکید کرد: البته وقتی میگوییم شهرداری، باید متوجه این نکته بود که شهرداریها پُرتغییرترین و پُرتردّدترین مراکز دولتی هستند. یک شهردار که عوض میشود، هرمی از شهرداران و معاونان و مسئولان شهری تغییر میکنند، بنابراین «فکر» و «اقدام» نیز در شهرداری متغیر و گاه متضاد است. مثلاً همه به یاد داریم شهرداری روزگاری به جان تخت فولاد افتاد و بخشی از آن را نابود کرد و محو ساخت، سروصدای مردم و منبریها و هنرمندان که درآمد و زمزمه به تهران رسید، نوار معکوس گذاشتند و شهرداری، خود، متولّی احیا و مرمت تخت فولاد شد! بقیۀ نهادها و سازمانها هم بهتناوب، همین گونهاند و منظور من محکوم کردن شهرداری یا میراث نیست؛ در همین میراث فرهنگی اصفهان روزگاری مدیری آمد به نام آقای وکیل که اتفاقاً از شهرداری آمده بود، حضور او در میراث یکی از اتفاقات درخشان این سازمان است چون یکتنه در برابر بسیاری از تخریبها میایستاد و شاید به همین دلیل هم رفتنی شد!
فرزندانمان از آثار تاریخی جز تأسف و تحسر چیزی در کف ندارند
وی بخشی از سفرنامۀ «فرد ریچاردز» را که شامل توصیف تخریب میراث فرهنگی ایرانیان است چنین بازگو کرد: فرد ریچارز در سفرنامۀ خود نوشته «در ایران هیچچیز مانند عدم توجه به بناهای قدیم و یا آثار تاریخی تأسفآور نیست. پس از فتح شهری، اولین اقدام آنان، از بین بردن اغلب چیزهایی بود که باعث آبرو اعتبار بود و یا از زمانی حکایت میکرد که ممکن بود به نحوی از انحا، دورۀ خود آنها را تحتالشعاع قرار دهد. حتی در زندگانی روزمرۀ ایرانیان، پسر، خانۀ پدری را با نظم و ترتیب حفظ نمیکند و یا آن را مطبوعتر نمیسازد، بلکه ترجیح میدهد، بر اثر عدم توجه و مراقبت، بنای مزبور، روی به ویرانی نهد و سپس در گوشه دیگر باغ، خانه جدیدی بنا کند که معمولاً داخل و خارجش از بنای قدیمی پستتر است. در ایران فقط از مساجد و ابنیه مقدس و پلها خوب نگهداری میکنند. ولی بهطورکلی، این ابنیه نیز در بعضی از قسمتهای ایران، کهنه و خراب است. در همهجا غیر از تهران، خیابانهای قدیمی را مبدل به خیابانهای جدید میکنند. بهسختی میتوان از برخورد با دیوارهای فروریخته، ساختمانهای ترکخورده و مساجد و زیارتگاههایی که کاشیهای آن افتاده و با مشاهدۀ انبوه زباله در پشت پا داخل باغها و منارههای شکسته و عظمت و شکوه منهدم شده احتراز جست. با یکی دو مورد استثنا، علامت و نشانهای که حاکی از مراقبت و محافظت و تعمیر ابنیه باشد نمیتوان مشاهده کرد.»
مسجدی در ادامه اظهار کرد: نمونههای بسیاری برای گفتههای فرد ریچادرز میتوان یافت؛ از تخریب مدرسه خواجه ملک تا حمام خسرو آقا و بقعه ابودردا، از تخریب پل آهنی مرحوم پرورش در زرینشهر گرفته تا کارخانههای نساجی و مجموعه تخت فولاد، از تخریب کاخها و باغهای صفوی و چیزهایی که هنوز هم ادامه دارد.
بلایی که بر سر حیاط مسجد شیخ لطف الله آمد…
وی با اشاره به تخریب مدرسه خواجه ملک گفت: امروز مسجد شیخ لطفالله که از جواهر آثار اسلامی است، حیاط ندارد، اما در قدیم مدرسۀ خواجه ملک که طلبه نشین هم بوده، در حکم حیاط این مسجد به شمار میرفته است. نوشتهاند که برای تماشای آتشبازیها و چراغانیهای میدان شاه، حرم شاهی به بام مدرسه خواجه ملک برمیشدند. متأسفانه چندی این مدرسه خالی از طلبه و سکنه ماند، شبی به تحریک برخی، اجامر و اوباش، بدانجا رفته و به بادهخواری و قمار میپردازند. فردای آن شب فریاد وااسلاما بلند میشود که مدرسه طلبه نشین، محل فسق و فجور شده، باید در آن را بست. بستن در همان و بعد از مدتی، زمین و محوطه آن را فروختن همان! امروز محل مدرسه خواجه ملک، خانههای شخصی مردم است.
پل پرورش را کندند و داخل رودخانه انداختند!
این مدرس دانشگاه با شرح دیگر نمونههای تخریب در دهه هفتاد ادامه داد: منطقه لنجان و بهویژه ریز یا زرینشهر، آثار هنری و فرهنگی زیادی ندارد اما یکی از معدود آثار بهجای ماندۀ آن ناحیه، پلی آهنی بود که حدود نیمقرن پیش، مرحوم استاد علی پرورش ریزی بر زایندهرود بسته بود. استاد مرحوم جلالالدین همایی در مورد این پل ارزشمند مینویسد «پلی که استاد علی، با کوره و چکش معمولی ساخته و مورد تحسین مهندسان خارجی واقعشده است، عرضش سه متر و نیم و طولش سیوهفت متر است که بیستوشش متر آن، بدون پایه است و فشار آن حدود ده تن بار است که چهار خروار باشد و فقط بیستوهشت هزار تومان خرج شده است!» اما در سال ۱۳۷۷ شهردار آنجا به خاطر احداث پل بزرگی در همان حدود، بهاصطلاح، تحمل هوو نکرد و بهرغم اصرارهای مردم و حتی مسئولان و حتی نوشتن طومارها در مخالفت با تصمیم او، ناگهانی و نیمهشبی پایههای این یادگار ارزندۀ هنری را بهیکباره با جوش هوا برکند و داخل رودخانه انداخت و پس از حدود یک سال به نقطه نامعلومی برد!
وی افزود: زندهیاد استاد علی پرورش، با الهام از پل معروف اهواز، نخست ماکت پل را طراحی کرد و پس از محاسبات دقیق با همان وسایل ابتدایی – یعنی پتک و سندان سنتی – در طول سه سال تمام، پلی معلّق و بدون ستون و پایه بهصورت یکدست، به طول ۳۷ متر و عرض ۳ / ۵ متر ساخت که محل نصب آن در دویست متری پل آزادگان امروزی بود. این شهردار لجوج و خودرأی اتفاقاً اصفهانی هم بود و بعداً هم مسئولیتهای متعددی در شهرداری اصفهان گرفت.
مسجدی به ویران ساختن کارخانههای نساجی- یادگار معماری صنعتی- اصفهان نیز اشاره و اظهار کرد: در این مورد نیز، دیروز و امروز بسیار نوشتند و گفتند، اما گوش کسی بدهکار نبود و چون برخی از آن سود میبردند، با انواع نمایشها و خیمهشببازیها، نظیر به اعتصاب کشیدن عدهای کارگر، باز همان سناریوها آغاز شد.
اینکه آخرین یادگارها و نشانههای مجموعه باغهای دلانگیز عباسی و درختهای تناور آن را برکندند و بناهایی که حاصل طراحی استادانه بهرنز- معمار آلمانی- بود، با خاک یکسان کردند، برای آیندگان جز نفرین و افسوس باقی نمیگذارد. فرزندانمان همچنان که ما چهلستون را میبینیم و افسوس بناهایی چون نمکدان، آیینهخانه و… را میخوریم، ساختمان صداوسیما را مینگرند و از کارخانههای پنجگانهای که ظرف یکی دو سال نابود شد، جز تأسف و تحسر چیزی در کف ندارند.
اگر میراث اصفهان را تخریب نمیکردند…
این مدرس دانشگاه یادآور شد: در فاصله نهچندان دوری، حدود دویست سال پیش منطقه استانداری فعلی و اطراف آن مملو از زیباترین بناها و کاخهای صفوی و قاجاری و حمام و تالار و بناهای شگفتآور و چشمنواز بوده است؛ مانند عمارت خورشید، باغ کاج، تالار طویله، عمارت سرپوشیده، حمام مرمرین، میدان چهار حوض که عموم آنها نابوده شده است. تصور کنید همه این بناهای امروز احیاشده، وجود میداشت. در کنار میدان و عالیقاپو مسجدها و قیصریه، چه مجموعه عظیم و چشمگیری برای گردشگران داخلی و خارجی در دست بود! حتی اگر خرابههای آن حفظ میشد بیشک مرا یاد شهر زیبای رم میانداخت که در خیابان بین کلوسئوم و قصر ویکتور امانوئل دوم- سازنده ایتالیای جدید – رم سوخته وجود دارد و آن چیزی نیست جز زمینی مسطح با چند ستون و پایه ستون منهدم شده به عرض و طول میدان دروازه دولت و از قبل آن، چند بنای کماهمیت مانند چشمۀ آرزوها وجود دارد که فینفسه، ارزش دیدن ندارد. اما همه، آنچنان حفظشده که یک خیابان را کاملاً تبدیل به پیادهرویی شلوغ و پرتردد از گردشگران جهانی کرده است.
به نام احیا، امحا میکنند
مسجدی یکی دیگر از نمودهای واضح تخریب را ایجاد تغییرات غیراصولی در لباس کارشناسی، در مجموعه تخت فولاد اصفهان دانست و اظهار کرد: بسیاری از اصفهانیها سر در زیبا و محکم تکیه فاضل سراب را دیده بودند، همچنین اتاقهای انتهایی تکیه میر را که اساساً سند شخصی دارد. در یکی از اتاقها مزار میرزا تقیخان حکیم- پزشک خاص ظل السلطان- بود و خط اطراف اتاق به قلم زیبای میرزا محمد هاشم کاشی، مکمل اتاق هم رو به روی آن بود و خوشبختانه خط میر هنوز باقی است اما با چه مجوزی و بر اساس کدام اصول کارشناسی آنها بهیکباره محو شد؟ آن هم با توجیه احیای تخت فولاد؟ این تناقض را چه کسی باید حل کند که در لباس احیا منهدم میکنند؟ کدام مرمتگری چنین پروانهای صادر کرده است؟ دیگر میرزا تقیخان را باید در کجا یافت؟ در کجا جز تصویری در سفرنامه مادام دیو لافوا؟ میرزا کسی بود که از کثرت تألیفات و ترجمهها در زمان خود، ادیبالممالک فراهانی در روزنامه ادب در وصفش میگوید: نصف مردم ایران را او تربیتکرده است.
لزوم تشکیل دادگاه برای مخربان میراث تاریخی
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور اصفهان تأکید کرد: امروزه حافظۀ تاریخی مردم بسیار سریعتر از اقدامات سازمان میراث فرهنگی عمل میکند و بنا یا اثری را به فهرست میراث میافزاید. از این سرمایههای ملی غافل نگذریم. امروز بهراحتی ظل السلطان یا دیگر شاهزادههای ویرانگر قاجاری را میتوان در جامۀ برخی از مسئولان و مدیران سودجوی بعضی شرکتهای ساختمانی دید و شناخت. امیدواریم یک روز جامعۀ ما به این عقلانیت برسد و همانطورکه در بسیاری جوامع دیگر بهصورت خرد یا کلان این اتفاق میافتد و همانطورکه بعد از پایان جنگ جهانی برای بعضی از مسئولان آن جنگ ویرانیهایش دادگاهی گرفته شد، یک روز هم برای شهر و کشور ما چنین اتفاقی بیفتد تا مسئولان بعدی به حفاظت دقیق از مواریث تاریخی توجه کنند و سرشان را چون کبک زیر برف کنند و فکر نکنند که کسی متوجه نیست و اگر هم کسی متوجه شد میتوانیم راحت دهانش را ببندیم!
مسجدی یادآور شد: یک روز در همین خیابانکشیها و تخریبهایی که برای مترو انجام شد، صدای آقای مهندس منتظر که زمانی ریاست میراث فرهنگی استان اصفهان را به عهده داشت بلند شد و گفت آقایان را محلّی که تخریب میکنید مربوط به دورۀ صفوی است اما فوری آمدند و یک حکم گرفتند و او را به بازداشتگاه بردند و با قرار آزاد شد! ببینید با یک مسئول خدوم فرهنگی که روزگاری رئیس میراث این شهر بوده و الان حافظۀ میراثی این شهر است چه کردند تا دهانش بسته شود! با بقیه هم با شیوههای دیگر همین کار را کردند، اما این شیوهای که بتواند در درازمدت جواب دهد نخواهد بود و امیدواریم جامعۀ مدیریتی ما به این عقلانیت برسد و روزی چنین افرادی که میراث شهر را تخریب کرده و تخریب میکنند مجازات شوند.
حالا پس از گذشت ۲۴ سال از آن حادثۀ شوم و مهیب، شهرداری اصفهان متولی بازسازی حمام تاریخی خسرو آقا شده است و بنا بود این بازسازی، تا پایان سال گذشته به اتمام برسد. مدیر منطقه سه شهرداری اصفهان، شهریورماه ۱۳۹۸ در گفتگویی اعلام کرد که بازسازی دیگر بخشهای این حمام، منوط به آزادسازی قسمتی از خیابان حکیم است؛ همان خیابانی که روزی ایجاد آن موجب تخریب شاهکار حمامهای ایران و جهان شد!
فرید قاسمی که از او با عنوان حافظه گویای مطبوعات ایران یاد میشود در گفتوگویی با ایسنا، یادآور میشود: تهران آغازین و پسین نوروز سده چهاردهم خورشیدی را با فرمان قرنطینه به تماشا نشست؛ از کودتا تا کرونا. در آستانه نوروز ۱۳۰۰ خورشیدی در اعلامیه «حکم میکنم» (۱۴ جمادی الثانی ۱۳۳۹ قمری) آوردهاند که «اجتماعات در منازل و نقاط مختلفه به کلی موقوف و در معابر هم اگر بیش از سه نفر گرد هم باشند با قوه قهریه متفرق خواهند شد … تمام ادارات و دوایر دولتی غیر از اداره ارزاق تعطیل خواهند بود. پستخانه، تلفنخانه و تلگرافخانه هم مطیع این حکم خواهند بود».
او ادامه میدهد: اعلام این ماده یادشده برای آگاهی عموم شهروندان دیوارکوب شد تا قرنطینه امنیت برقرار شود. تهرانیها با اطلاعیه رئیس قزاقها خانهنشین شدند و «سال کهنه» را در کنج منزل به «سال نو» رساندند. دست سرنوشت اینچنین رقم خورد که نوروز پایانی قرن نیز قرنطینه سلامت و قیامت دنیوی را با گریز از همدیگر ببینیم و ندانیم که «این چه رازیست که بهار هر بار با عزای دل ما میآید».
این پژوهشگر مطبوعات میگوید: در این چلهنشینی خانگی مدام رخدادهای ناخوشایند به گوش میرسد و خبرها حکایت از درگذشت انسانهای تاثیرگذار معاصر دارد؛ از کارگشاها تا ثمربخشها و اثرآفرینها. لحظه لحظه آرزو میکنیم که زندگی و کارنامه مشاهیر کرونا و ایام کووید ۱۹ کتاب قطوری نشود. در عرصه مطبوعات خبر درگذشت سیدهادی خسروشاهی، فریبرز رئیسدانا، علی بهزاد و شماری دیگر از مجلهنگارها و روزنامهنویسها و به طور کلی مطبوعاتیها بازتاب رسانهای یافت و خبر بعضی از جوانترها را در کانال باشگاه روزنامهنگاران ایران خواندم. بسیاری هم از قلم و نشر، بیانعکاس و غریبانهتر از دیگران به دیار خاموشان رفتند.
قاسمی یادآور میشود: مهدی فشنگچی از آن زمره است که خبر درگذشتش را در تهران آقای فرید کاردان، خواهرزادهاش از کانادا اطلاع داد. مهدی فشنگچی متولد ۱۳۱۰ که از سال ۱۳۳۳، مرد شماره دو مجله «امید ایران» بود و بیشتر عمرش را با مطبعه و مطبوعات گذراند. او دلبسته کاغذ و چاپ بود. از کتابفروشی/ بنگاه مطبوعاتی شهپر خرم آباد و جانشینی مدیریت نشریه فروغ لرستان شروع کرد و پله پله در نظام استاد شاگردی پیشین با طی طریق، مدیر داخلی مجله «امید ایران» شد و اندک زمانی به سردبیری رسید. روزگاری که دیگر نتوانست در تحریریه تنفس کند، به نشر روی آورد و در سازمان انتشارات هفته آثار پرشمارگانی منتشر کرد.
به گزارش ایسنا، با انتشار خبرهای مختلفی که از آسیب به بناهای تاریخی و تخریبهایی حکایت داشتند که توسط سودجویان با استفاده از خلوتی روزهایی که برای توقف انتقال زنجیره کرونا در سراسر کشور پیش آمده بود، انجام میشد، نخست تعدادی از مسوولان و کارشناسان پیشکسوت میراث فرهنگی از این وزارتخانه درخواست توجه به بناها و محوطههای تاریخی را داشتند، حتی متولیان پایتختنشین در فراخوانی از مردم درخواست کردند هر جا با این تخریبها و آسیبها مواجه شدند، به اداره کل میراث فرهنگی استان تهران اطلاع دهند.
تا امروز که جامعه باستانشناسی نیز در نامهای جداگانه به وزیر میراث فرهنگی درخواست کرده راه بر فرصتطلبان بسته شود و با بهرهگیری از امکانات موجود و پایش محوطههای تاریخی از وقوع آسیبهای بیشتر جلوگیری کنند.
در این نامه خطاب به علیاصغر مونسان – وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی – آمده است: «همانگونه که میدانیم در روزها و هفتههای اخیر برای مبارزه با گسترش شیوع ویروس کرونا، هیئت دولت طرحهای متنوعی چون “فاصلهگذاری اجتماعی” یا “فاصلهگذاری هوشمند” را به اجرا گذاشته و بسیاری از نهادها و سازمانهای دولتی تعطیل شده یا به صورت پارهوقت به فعالیت مشغولند.
این طرح در کنار مزایایی که دارد و به پیشگیری از همهگیری بیماری کرونا و حفظ سلامت جامعه کمک میکند، میتواند بستری برای برخی فرصتطلبان و غارتگران میراث فرهنگی فراهم آورد و در هنگامه این بحران و نبود نظارت کافی، گزندی به آثار و محوطههای تاریخی و فرهنگی میهنمان برساند. متاسفانه در فضای مجازی و رسانهها، اخبار ناخوشایندی از تخریب و آسیب به عرصه و حدود آثار تاریخی و فرهنگی سراسر کشور به ویژه استانهای کرمانشاه، فارس و دیگر استانها به گوش میرسد که ما را بیش از پیش بیمناک کرده است.
این در حالی است که تا قبل از بحران کرونا نیز بسیاری از محوطههای باستانی، موزهها و حتی محوطههای ثبت ملی و جهانی میهنمان فاقد برخی از مهمترین و ابتداییترین امکانات حفاظتی بوده و سلامت و تأمین امنیت آنها همواره یکی از مسائل و نگرانی های کارشناسان حوزه میراث فرهنگی بوده است.
«جامعه باستانشناسی ایران» در راستای دغدغهها و اهداف خود ضمن ابراز نگرانی از وضعیت موجود و با اعتقاد به این امر که همواره در طول تاریخ، بروز بیماریهای واگیردار و صعبالعلاج، به بحرانهای اجتماعی انجامیده و بسترساز مسائل و مشکلات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بوده است، از وزیر محترم میراث فرهنگی تقاضا دارد با بهرهگیری از همه امکانات تخصصی و عمومی کشور و با تکاپوی موثرتری، به شرایط کنونی آثار و محوطههای باستانی و مراقبت از آنها توجه ویژهای داشته باشند و با پایش گسترده از آسیبهای احتمالی واردشده بر میراث فرهنگی کشور گزارشی را ارائه کنند تا بتوان بر اساس اطلاعات و آمار دقیق به برنامهریزی بهتر پرداخت.»
