گردشگری و صنعت گردشگری در ایران و خارج از کشور
به گزارش خبرنگار مهر، بحث و بررسی پیرامون موضوعاتی چون بازنگری سرفصل دروس تخصصی رشته باستان شناسی، پیشنهاد تشکیل کارگروه مستقل باستان شناسی در شورای برنامه ریزی وزارت علوم، تبادل نظر در خصوص نحوه پذیرش دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و دکترا دستور کار این نشست است.
در این نشست علاوه بر مدیران گروههای باستان شناسی کشور، ریس انجمن علمی باستان شناسی کشور و نماینده دفتر برنامه ریزی وزارت علوم نیز حضور خواهند داشت.
به نظر میرسد نخستین صحبتها از طرحِ سازمان کشتیرانی به میراث فرهنگی هرمزگان آغاز شد، وقتی که درخواستِ انتقال دو سنگ نگاره با طرح کشتی از محوطهی تاریخی دهتل به مدیر کل میراث فرهنگی استان داده شد تا به مدت سه ماه در موزهی ملی ایران همراه با دیگر آثار و اسناد سازمان کشتیرانی به نمایش درآید و بعد دوباره به دهتل در بستکِ هرمزگان منتقل شود.
هر چند در همهی مدت زمانی که مسوولانِ میراثی قصد اجرائی کردن این ایده را داشتند مردم بومی منطقه و اعضای شورا و دهیاری روستا با آن مخالفت کردند، تا بالاخره با پادرمیانی مسوولان کشوری یعنی محمد حسن طالبیان – معاون میراث فرهنگی وزارتخانهی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و مرتضی حصاری – مدیر پایگاه میراث فرهنگی خلیجفارس – اجرایی کردن این ایده «کان لم یکن» شد.
تاکید به میراث فرهنگی هرمزگان برای جلوگیری از انتقال دو سنگ نگاره به تهران
گفتوگوی خبرنگار ایسنا با محمد حسن طالبیان – معاون میراث فرهنگی وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی – دربارهی این تصمیم مدیریتی هرمزگان که آیا اصلا وی از این اتفاق آگاه است و دستوری از معاونت میراث برای این کار به هرمزگان ارسال شده یا خیر؟ بیشتر در قالبِ خبر دادن به وی بود.
او بعد از شنیدن توضیحات خبرنگار ما در حاشیهی افتتاح نمایشگاه «ایران و ایتالیا ۶۰ سال همکاری در میراث فرهنگی» در موزهی ملی ایران، با تعجب این اقدام را غیر قابل قبول دانست و خطاب به مدیر پایگاه میراث فرهنگی خلیج فارس از او خواست تا این اتفاق را پیگیری کند و دستور مستقیم برای جلوگیری از انتقال دو سنگنگارهی ارزشمند محوطهی دهتل را صادر کند.
مرتضی حصاری – مدیر پایگاه میراث فرهنگی خلیج فارس – نیز بعد از پیگیریهای مورد نیاز در این زمینه خبر میدهد: مشکل حل شد و هر نوع اقدامی برای انتقال این دو سنگنگاره متوقف شده است.
او توضیح میدهد: پایگاه میراث فرهنگی خلیجفارس طرحی را در دستور کار دارد تا سنگنگارههای محوطهی تاریخی دهتل، به صورت یک طرح دیجیتالی آنها را بررسی کند که لازمهی انجام این کار باقی مانده همهی سنگنگارهها در محوطهی اصلی خود است.
وی با تاکید بر اینکه این طرح با همکاری پایگاه میراث فرهنگی خلیج فارس و اداره کل میراث فرهنگی استان هرمزگان در دستور کار قرار گرفته است، ادامه میدهد: کارهای مقدماتی این پروژه آغاز شده و به احتمال زیاد تصویربرداری سنگنگارههای دهتل که حدود ۵۰۰ سنگنگاره هستند، ازا ین هفته آغاز میشود.
او انجام این کار را با هدف مستندنگاری و سه بُعدی سازی این محوطهی تاریخی توسط پایگاه میراثفرهنگی خلیجفارس میداند و میگوید: برای ثبتِ این محوطهی تاریخی و باستانی در فهرست میراث ملی، نخست باید مقدمات کار انجام شود. تا کنون نیز توپوگرافی (نقشهبرداری محوطه) انجام شده است و مستندسازی یافتههای سطحی نیز انجام شدهاند. قدمت دهتل بسیار بیشتر از آن چیزی است که همه شنیدهایم.
اگر قرار بر بُرش و انتقال دو سنگنگاره به تهران بود…
محمد ناصری فرد – پژوهشگر سنگنگارههای باستانی دهتل – که در طول عمر بررسیهای مطالعاتیاش روی محوطههای تاریخی دارای سنگنگارههای باستانی سه کتاب «سنگنگارههای ایران زبان مشترک جهانی»، «سنگنگارههای ایران نمادهای اندیشه نگار»، «سنگنگارههای ایران، موزههای سنگ» تالیف کرده، قبل از دستورِ طالبیان برای جلوگیری از انتقال سنگ نگارهها به تهران، در گفتوگو با ایسنا هر نوع رفتار با این سنگنگارهی باستانی را مغایر با قوانین یونسکو میداند.
او توضیح میدهد: یونسکو تاکیدهایی برای برخورد با این نوع از سنگنگارهها دارد، مبنی بر این که «نباید روی آنها دست خیس کشید»، «نباید روی آنها راه رفت»، «نباید به آنها چیزی اضافه کرد»، «اگر امکان داشت فقط عکس بگیرید و از دیدن آن لذت ببرید» و «به هیچ نباید آنها را جابجا کرد» چون وقتی این نوع از آثار از محیط طبیعی خود کنده شده و به جای دیگری برده میشوند، عرصهی مطالعاتی آنها کور میشود.
وی پاسخ به سوالاتی مانند «علت انتخاب نقشِ نقاشی شده روی هر سنگنگاره و بررسی چرایی آن»، «چه مردمانی در این منطقه زندگی میکردهاند» و «چرا این بوم را برای زیست در نظر گرفتهاند» را در صورت باقی ماندن این نوع سنگنگارهها در جای اصلی خود میداند و تاکید میکند: قطعا آنها از منظرهای مختلف قابل تعمق و بررسی هستند، حال اگر جایشان تغییر کند، دیگر نگاه مطالعاتی و پژوهشی بر چرایی آن نیز منحرف شده و از بین میرود و دیگر نمیتوان فهمید که از منظر انسانشناسی و باستانشناسی چرا هنرمندان در هزارهای قبل این بوم را در این نقطه انتخاب کردهاند و حتی جهتی که برای کشیدن طرح خود انتخاب کردهاند فوقالعاده اهمیت دارد، مثلا در جنوب شرقی و با زاویهی شیب ۹۰ درجه.
این پژوهشگر که ۱۷ سال از عمر خود را برای بررسی سنگنگارههای ۲۴ محوطهی باستانی گذرانده است، اظهار میکند: اگر آنها جابجا شوند عرصهی مطالعاتیشان کور میشود، این بُعدی است که از منظر حقوق بینالملل بر آن تاکید شده است. از سوی دیگر وقتی قرار به جابجایی این محوطه است و آن را از دل زمین بیرون بکشیم، دیگر قرار دادن آن در جای اصلی خود محال است، یعنی هم زاویه شیب را به هم زدهایم و هم جهت آن را از بین بردهایم و دیگر نمیتوانیم سطحی که در دل زمین بوده را عینا تطبیق دهیم، حتی حالت مصنوعی پیدا میکند.
او با تاکید بر احتمالِ زیاد آسیبپذیر بودن این سنگنگاره در صورت جابجایی، بیان میکند: در همه جای دنیا اگر قرار است یک نقش – بوم را جابجا کنند، از آن کپیبرداری شده و مولاژ آن را ساخته و در نقاط دیگر نمایش میدهند، نه خود کتیبه را به هر قیمتی جابجا کنند، این اتفاق اصلا در چهارچوب جهانی نمیگنجد.
ناصری با اشاره به کپیبرداری و ساختِ مولاژ از اکثر کتیبههای تاریخی ایران در سال ۱۳۸۷ و توسط مرکز کتیبهشناسی و پژوهشکده خطِ پژوهشگاه میراث فرهنگی، اظهار میکند: هر چند ان کتیبهها را در باغ کتیبهها در کاخ نیاوران قرار دادهاند، اما متاسفانه سالهاست که مورد بیمهری قرار گرفته و در حال از بین رفتن هستند.
او جابهجا کردن کتیبههای تاریخی که در همه جای دنیا یک عرصهی علمی محسوب میشود را از بین بردن هویت و شناسنامه ملی کشور میداند و بیان میکند: کسی که به چنین عملی تاکید دارد قطعا دانشی در ان زمینه ندارد که به راحتی میتواند ضربهای جبرانناپذیر به تاریخ کشورش وارد کند.
وی یکی از مهمترین اقدامات برای معرفی سنگنگارهها با هدف ثبت ملی آنها را مستندسازی این کتیبههای باستانی، برگزاری گالریهای عکس و انجام مطالعات میدانی میداند و اظهار میکند: در شرایطی تصمیم به انتقال گرفتهاند که «سنگنگارههای دهتل علاوه بر وجوه مطالعاتی متفاوتاش، بر عکس دیگر نقاط ایران دارای جایگاهی منحصر بفرد و زیبا برای برای جذب گردشگر در ان منطقه است»
این پژوهشگر آزادِ نقاشی روی غارهای دنیا و کشور؛ نقاشیهای کشیده شده روی دیوارهی غارها و سنگنگارهها در محوطههای تاریخی ایران را از نظر پژوهشگران و باستانشناسان غیر ایرانی، «دایرهالمعارف هنری بشری» مینامند و ادامه میدهد: در این منطقه سنگهای گرد خاص طی هزاران سال در دشت پراکنده شدهاند که اطراف آن مانند تخم مرغی که روی ان دعا نوشته باشند، پر از نقش و نگار شده و هر هنرمند اثر و نگاه و باور خود را به این سنگ انتقال داده است. از سوی دیگر قسمتهایی از این سنگهای گرد در درون زمین قرار دارند و قسمتهای بزرگ و بیشتر آن در بیرون از زمین قرار گرفتهاند.
ارثیهای که بستکیها با جان و دل از آن محافظت کردند
محمود عبدالهی – فعال میراث فرهنگی بستک – نیز یکی از کسانی است که چند روز قبل و پیش از دستور معاون میراث فرهنگی کشور برای جلوگیری از انتقال سنگنگارهها به تهران در گفتوگو با ایسنا از رفتار مسوولان میراثی استان هرمزگان و شهرستان بستک برای انتقال سنگنگارهها انتقاد کرده بود.
او با تاکید بر مخالفت دهیاری و شورای اسلامی بستک برای انتقال سنگنگارهها به تهران، اظهار میکند: آنها از همان ابتدا به میراثفرهنگی اعلام کردند به هیچ عنوان اجازهی جابجایی سنگنگارهها را نمیدهند، در حالی که میراث فرهنگی استان با هماهنگی با اداره میراث بستک، یک کارشناس مرمت و یکسری ابزارآلات به بستک انتقال دادند تا سنگنگاره را جدا کرده و منتقل کنند، اما در همان زمان نیز مردم اجازه نداده و به میراث فرهنگی گفتند این سنگهای تاریخی ارزش سایت ما هستند.
وی با بیان اینکه وقتی شورا و دهیاری به میراث فرهنگی اعلام کرد که «مردم اجازه این کار را نمیدهند»، مسوول میراث فرهنگی بستک گفت: «در هر صورت ما این سنگها را میبریم. این اتفاق میافتد. همه مجوزها گرفته شده و دولت اگر شده به زور این ها را میبرد و حتی به زور یگان ویژه.»!
وی ادامه میدهد: به رییس میراث فرهنگی بستک گفتم که «اگر اهالی بستک اجازه ندهند، شما چکار میکنید؟ اهالی ما چندین سال است از این محوطه حفاظت میکنند و همه نظارهگر هستند و نمیگذارند یک تکه سنگ نیز از این اثر جدا شود» اما او گفت؛ «دولت از تمام ابزارهای خود استفاده میکندو این را میبرد، باید ببرد»
عبدالهی با اشاره به صحبتهای رییس میراث بستک با وی و دیگر مخالفانِ جابجایی سنگنگارهها، که گفته بود؛ «این در روند ثبت ملی کمک میکند» میگوید: به وی گفتم «چرا این روند برای گنبدهای نمکی بستک رخ نداد، کدام کنبد نمکی بستک را به تهران بردند تا ان محوطه را ثبت ملی کنند.»
او ادامه میدهد: این سوال برای مردم بستک مطرح است که اگر قصد این کار را چه برای نمایش در نمایشگاه دریانوردی وچه معرفی برای ثبت ملی دارند، «چرا مولاژی از ان تهیه نمیکنند و به موزه ملی منتقل نمیکنند تا گردشگر ببیند و برای دیدن اصل آنها به دهتل بیاید»
عبدالهی همچنین به گفتوگوی رییس شورا و مرمتگری که برای انتقال سنگنگاره به بستک رفته بود اشاره میکند و میگوید: رییس شورای اسلامی بستک به وی تاکید داشت که «ما اجازهی چنین کاری نمیدهیم»، اما او گفت « مگر متعلق به پدر شماست که اجازه نمیدهید» رییس شورا نیز پاسخ داد که «این آثار متعلق به مردم دهتل است»
انتهای پیام
به گزارش خبرنگار مهر، از یک سال پیش تا کنون شهرداری کاشان با مشارکت بخش خصوصی در خیابان باب الحوائج رو به روی بازار تاریخی و بین دو خانه تاریخی و ثبت ملی شده مقدم و وثقی پارکینگی را احداث کرده است ولی این گودبرداری برای ساخت پارکینگ که به زعم فعالان میراث فرهنگیغیر اصولی انجام گرفته موجب ترک های عمیق به خانه تاریخی مقدم شده است. همچنین این گودبرداری موجب تخریب یکی از اتاق های این خانه نیز شده که با پیگیری های مختلف فعالان میراث فرهنگی ، کارشناسان حفظ و احیای بناهای تاریخی و یگان حفاظت از میراث فرهنگی این عملیات چندین بار متوقف شده ولی دوباره به کار خود ادامه داده است.
حفر چاهک برای مقاوم سازی بنا در روز ۲۲ آبان ماه نیز به دلیل جانمایی نامناسب موجب شده تا سقف زیرزمین خانه شکاف بردارد. علی کاشانی مرمت گر خانه های تاریخیمی گوید: پیگیری های ما از میراث فرهنگی نشان داده که اصلا این طرح تاییدیه میراث فرهنگی را هم نداشته است. ضمن اینکه فعالیت های انجام گرفته موجب شده تا ترک های فعالی نیز در این خانه ایجاد شود و بنیان آن خانه را متزلزل تر کند.
این خانه که با شماره ۲۴۴۵۳ در سال ۱۳۸۷ به فهرست میراث ملی اضافه شده است، متعلق به دوره قاجار بوده و دارای معماری خشتی است. یکی از کارشناسان دادگستری نیز در جریان بازدید از این خانه به شورای حل اختلاف کاشان این طور گزارش داده است که:
شهرداری کاشان با گودبرداری برای ایجاد پارکینگ در مجاورت خانه و تراشیدن دیوار آن باعث فروریختن دیوار اتاق ضلع جنوب شرقی شده است و هم اکنون دیوار اتاق با بلوک سیمانی را مسدود کرده و همچنین اقدامات شهرداری با گودبردای و تراشیدن دیوار شرقی باعث تزلزل بنیان در ارکان این بنای تاریخی و ایجاد ترک های فعال دیوار و بادگیر منحصر به فرد آن شده که فرریختن بخش هایی از این خانه با ادامه روند گودبرداری اجتناب ناپذیر و این خانه تاریخی ویران خواهد شد.
بنابراین با توجه به این موضوع و تخریب هایی که در اتاق های ضلع جنوب شرقی و دیوار خشتی به طول ۱۵/۳۰ ارتفاع ۶/۲۰ متر که در مجاورت گودبرداری بوده و بخش هایی از خانه دچار آسیب زیادی شده است؛ زیرا متزلزل شدن دیوار مذکور باعث نشست پی و تزلزل در دیوارهای باربر آن شده است که حاصل آن ترک های فعال در جرزها و سقف در ضلع جنوبی بناست. از این رو امکان مرمت آن وجود ندارد و باید به طور کامل بازسازی شود. ضمن اینکه عمل انجام شده به ارزش های تاریخی خانه مقدم نیز آسیب وارد کرده است.
این کارشناس دادگستری همجنین مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان را نیز برای آسیب به بنا به عنوان خسارت برآورد کرده است که شامل مواردی از جمله بازسازی دیوار شرقی، بازسازی کامل جرزها و … است.
به گزارش ایسنا، محل احداث پل یا تقاطع غیرهمسطح در میدان امامخمینی (ره) در اسلام آباد غرب در کرمانشاه از حدود پنج ماه قبل با هشدارهای زیادی مواجه شد؛ پروژهای که عرصه و حریم محوطهی تاریخی «چغاگاوانه» را با آسیب زیادی روبرو میکرد. مسؤولان شهری اعلام کرده بودند که با پایان اربعین، کار در تقاطع غیرهمسطح را آغاز میکنند.
اما با پیگیریهای رسانهای و تماسهای مسوولان وزارتخانه میراث فرهنگی کشور با مدیریت شهری کرمانشاه و اسلاماباد، بالاخره پروژه متوقف شد و تیر آخر را اسحاق جهانگیری – معاون اول رییسجمهور – برای نجات چغاگاوانه پرتاب کرد. او در نامهای به استاندار کرمانشاه با تاکید بر اهمیت حفظ آثار تاریخی از استاندار کرمانشاه خواست تا با قاطعیت از انجام هرگونه فعالیت عمرانی توسط هر دستگاهی در محوطه تاریخی «چغاگاوانه» در شهرستان اسلام آباد غرب جلوگیری کند.
سیامک سرلک – معاون پژوهشکده باستانشناسی – میگوید: با تامین اعتبار مشخص، بعد از تعیین عرصه و حریم محوطه، باستانشناسان نیز برای بررسی و کاوش به محوطه وارد میشوند.
او با بیان اینکه این نامه شنبه ۲۵ آبان به استان ارسال شده است، ادامه میدهد: با نامهنگاریهای انجام شده در طول یک ماه گذشته، خوشبختانه اجرائی شدنِ طرح (احداث پل یا تقاطع غیرهمسطح در میدان امامخمینی (ره) در اسلام آباد غرب) به طور کامل متوقف شد و در حال حاضر نیز باید با تامین اعتباری که از اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی انجام میشود، عرصه و حریم محوطه مشخص شود.
وی توضیح میدهد: «اعتبارِ تعیین عرصه و حریم» بر اساس ردیف اعتباری در معاونت میراث فرهنگی و به صورت استانی و ملی باید تامین شود، بنابراین نخست مدیر کل میراث فرهنگی استان کرمانشاه باید در این زمینه وارد عمل شود.
انتهای پیام
به گزارش ایسنا، محمدحسن طالبیان در آیین افتتاح نمایشگاه و همایش «ایران و ایتالیا؛ ۶۰ سال همکاری در میراث فرهنگی» که یکشنبه (۲۶ آبانماه) در موزه ملی ایران آغاز به کرد، ادامه داد: هر گاه در حوزه حفاظت و مرمت از همکاری خبری منتشر شده، همیشه خبرهای خوبی بوده، چون همه همکاریها در قالب همکاریهای مشترک انجام میشوند.
او با تاکید بر اهمیت فعالیتهای مرمتی که ایتالیاییها در ایران داشتهاند، افزود: ما همچنان به منشور و قطعنامه ونیز در حوزه مرمت پایبندیم و روش مشترک ایران و ایتالیا را در حوزه بناها، محوطهها و تزئینات آثار تاریخی داریم، چون معتقدیم مرمت باید از اصل بنا قابل تشخیص باشد.
وی با اشاره به اینکه ایتالیاییها در مواقع بحران از زلزله در بم و مرمت ارگ بم گرفته تا سایر اقدامات مورد نیاز مرمتی به کمک ایرانیها آمدهاند، ادامه داد: آنها کارهای حفاظتی در پاسارگاد و روی انسان بالدار انجام دادند، حتی تجهیزات و لوازم آزمایشگاهی به پاسارگاد هدیه کردند. از سوی دیگر مقاومسازی تکیه معاونالملک در حال حاضر و مقاومسازی موزه ایران باستان در سالهای گذشته از اقدامات مشترک ایران و ایتالیا در حوزه حفاظت از آثار تاریخی است.
طالبیان با تاکید بر لزوم برگزاری نمایشگاهی از همکاریهای مشترک ایران و ایتالیا در حوزه مرمت بیان کرد: ایتالیاییها از ۱۹۳۰ پایه آکادمیک مرمت را در ایران بنیان گذاشتهاند و این اتفاق همیشه ادامه داشته است.
او با اشاره به اینکه دانش علمی و آکادمیک مرمت تحت تاثیر همکاری ایران و ایتالیا بوده است، افزود: نگاه ما از مرمت به حفاظت نزدیک شده است. آن را میتوان در مرمت کاخ کسری و شورا شاهد بود که الگویی حرفهای از استفاده از ابزار نوین و مواد جدید در ایران است.
درخواست از ایتالیاییها برای کمک به بازسازی موزه ملی ایران
محمدرضا کارگر – مدیر اداره کل موزهها و اموال منقول تاریخی – نیز در سخنانی گفت: از ۶۰ سال قبل تا امروز هیچگاه همکاریهایمان با کشور ایتالیا قطع نشده، هرچند در مواردی و بنا به شرایط خاص هر دو کشور مجبور به کاهش همکاریها شدهایم، اما آن بار دیگر به وضعیت مناسب خود بازگشت، اتفاقی که به واسطه خاطرات خوب سالهای قبل از آن رخ داد.
او با تاکید بر اینکه هر دو کشور ایران و ایتالیا تلاش میکنند تا فعالیتهایشان را در همه حوزهها گسترش دهند، اظهار کرد: این تلاش پس از انقلاب اسلامی افزایش بیشتری پیدا کرده است.
وی همچنین به نگاه جدید و جدی در حوزه باستانشناسی اشاره کرد و افزود: ایران در حوزه باستانشناسی به نقطهای رسیده که دیگر نباید بگوییم «امیدواریم همکاریها گسترش پیدا کند»، بلکه باید بگوییم «همکاریها باید گسترش پیدا کند»، در واقع در همه حوزهها نیاز جدی به این نوع برخورد داریم.
مدیر اداره کل موزهها و اموال منقول تاریخی در بخش دیگری از صحبتهایش با بیان اینکه همکاریهای موزهای بخشی از همکاریهای بین ایران و ایتالیا بوده و هست، گفت: در این حوزه با فضای روشنی مواجه هستیم. با نمایشگاههای مختلفی که بین ایران و ایتالیا مانند پنهلوپه برگزار شده است میتوان این بحث را نشان داد.
او همچنین به طراحی موزه ایران باستان که سالها قبل و به مدت دو سال توسط ایتالیاییها انجام شد اشاره و بیان کرد: در آن پروژه طرحها و مطالعات انجام و نتایج آن اعلام شدند. امروز مدیرکل موزه ملی ایران باید تلاش کند تا همان پروژه با افرادی که نخستین ساماندهیها را در دستور کار داشتند برای موزه ایران باستان اجرایی شود.
کارگر با اشاره به همراهی ایتالیاییها در زمان ساماندهی موزه ایران باستان، اظهار کرد: در آن دوره ایتالیا همکاری و هزینههایی را با ایران داشت، اکنون نیز از سفیر ایتالیا درخواست میکنیم به بازسازی موزه ایران باستان کمک کند.
فعالیتهای مشترک؛ عامل ارتقای کیفیت میراث فرهنگی
بهروز عمرانی – رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری – نیز در سخنانی اظهار کرد: بیتردید یکی از حوزههای میراث فرهنگی و ارتباطات مشترک، مرمت آثار تاریخی است که از حفاظت پس از کاوش محوطههای در دست اقدام تا مرمت آثار برجسته جهانی مانند مجموعه پارسه و پاسارگاد را شامل میشود.
او استفاده از تجربههای همکاران ایتالیایی در مستندسازی، ثبت و تلاش برای حفاظت از میراث جهانی ایران به عنوان میراث مشترک بشریت را نمونهای از این همکاریها دانست و ادامه داد: چشمانداز مورد انتظار پژوهشگاه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی از فعالیتهای مشترک، تعمیق بیش از پیش فعالیتهای باستانشناختی با کاربرد علوم میانرشتهای و انتشار دستاوردهای آن، توسعه امر آموزش به باستانشناسان جوانتر در مقاطع تحصیلی، تکمیلی رشتههای باستانشناسی و مرمت آثار و همچنین برگزاری نمایشگاههایی از یافتههای اینگونه فعالیتها و جاذبههای تاریخی – طبیعی به منظور جلب و ترغیب گردشگران ایتالیایی به بازدید از ایران است.
رییس پژوهشکده باستانشناسی تاکید کرد: گسترش فعالیتهای مشترک ایران و ایتالیا باعث ارتقای کیفیت میراث فرهنگی و گردشگری از محوطههای شاخص مانند شهر سوخته، ارگ بم و مسجدجامع اصفهان شده است، همچنین انتشارِ فعالیتهای مشترک در معرفی آثار جهانی و روند ثبت بسیار موثر است.
سفری که به مدرنسازی صنعت نفت ایران منجر شد
پروفسور آندرینو روسی – رییس موسسه ایزمئو – هم در سخنانی ایزمئو را یک موسسه بینالمللی برای شرقشناسی معرفی کرد و گفت: کارهای ما در ادامه و استمرار فعالیتهای آقای «توچی» در حوزه باستانشناسی است. در حال حاضر نیز حدود ۳۰۰ کارشناس داریم که ۱۲۰ نفر آنها خارجی هستند و بخشی از این کارشناسان را ایرانیها تشکیل میدهند.
او با اشاره به همکاری این شرکت با بیش از ۱۰۰ دانشگاه، موزه و مرکز علمی در دنیا اظهار کرد: در سال ۲۰۱۲ مرکزی برای ادامه و گسترش همکاریها با ایران راهاندازی کردیم که تا امروز فعالیت خود را ادامه داده است. در این موسسه نقش فرهنگی، موقعیت جغرافیایی سیاسی و نفوذ ایران در منطقه قفقاز و آسیای میانه را بررسی کردیم و امروز شاهد رونق اصطلاحی به نام دنیای ایران (پرشین ورد) هستیم.
وی با اشاره به تجدید روابط دوستانه ایران و ایتالیا در حوزه میراث فرهنگی و باستانشناسی، تاکید کرد: روابط را در حوزه کاوش و حفظ آثار گسترش خواهیم داد، همانطور که نمایشگاه ۶۰ سال همکاری ایران و ایتالیا به عنوان جامعترین و گستردهترین نمایشگاهی که تاکنون در حوزه همکاریهای مشترک بین ایران و ایتالیا برگزار شده فعالیت میکند.
او این نمایشگاه را بهانهای دانست که نشان دهد «سفرهایی که “توچی” به ایران داشت و در دهه ۵۰ تلاش بر آن بود که صنعت نفت ایران مدرنسازی شود و ایران بتواند از درآمدهای نفتی و منابع نفتی استفاده کند، باعث آغاز روابط گستردهی ایتالیاییها با ایران شده است»، روابطی که اکتشافات آن از مناطق شرقی ایران از دهانه غلامان آغاز شد.
رئیس موسسه ایزمئو با تاکید بر اینکه در پروژههای باستانشناشی تلاش داشتیم تا از تکنیکها و دانش باستانشناسان ایران استفاده کنیم و دو رویکرد قدیمی را باهم تلفیق کردهایم، اضافه کرد: در حال حاضر آثار و کارهایی که انجام دادهایم تاثیر عمیقی در مکاتب و دانشگاهها داشته است.
روسی با اشاره به منتشر نشدن اطلاعات برخی از دادهها و اکتشافات باستانشناسی در ایران و ایتالیا اظهار کرد: دادههای شهر سوخته، یادداشتهای میدانی باستانشناسان مانند اسکراتو از دهانه غلامان و تعداد زیادی از آثار دیگر هنوز منتشر نشدهاند، این در حالی است که بیش از نیم قرن است که باستانشناسان ایتالیایی سعی میکنند تا حضورشان را در ایران تثبیت کنند.
جوزپه پرونه – سفیر ایتالیا در تهران – نیز در این همایش اظهار کرد: همکاریهای ایران و ایتالیا در زمینههای فرهنگی و تاریخی بعد از انقلاب گسترش بیشتری داشت و به صورت یکپارچه شده و در قالب تیم و پروژهها ادامهدار شده است.
این همایش با برگزاری هشت نشست تخصصی در زمینه نتایج کار هیاتهای مشترک ایران و ایتالیا با موضوعات «تکامل اجتماعی و فنی در دوره انتقالی مس سنگی فلات مرکزی ایران: سابقه تولید صنعتی»، «پروژه بینالمللی چندرشتهای در شهر سوخته؛ نقش شهر سوخته در یکپارچهسازی سیستم فرهنگی در نیمه دوم قرن سوم و اول هزاره دوم پیش از میلاد»، «باستانشناسی دوره هخامنشی در مرکز امپراطوری»، «دوران مفرغ و آهن در خراسان، مروری بر نتایج پروژههای میانی مشترک ایران و ایتالیا در شرق و شمال شرقی ایران»، «باستانشناسی دوره پارت در ایران»، «دورههای ساسانی و اسلامی»، «پژوهشهای گیاهباستانشناسی شهر سوخته» و «فعالیتهای مرمتی در ایران، همکاریهای مشترک ISCR و پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری» به کار خود پایان داد.
انتهای پیام
به گزارش خبرنگار مهر، مهدی جمال بعدازظهر یکشنبه در جلسه هماهنگی جشن ثبت جهانی جنگلهای هیرکانی به میزبانی فرمانداری شاهرود ضمن بیان اینکه قرار شد جشن این رویداد بزرگ بهصورت همزمان با پنج استان دیگر کشور ۱۴ آذرماه برگزار شود، ابراز داشت: علیاصغر مونسان برای حضور در این جشن به شاهرود و روستای ابر در این تاریخ سفر میکند.
وی ضمن بیان اینکه قرار است نشست تخصصی در بسطام با حضور وزیر و همراهان برگزار شود، افزود: این سفر را باید فرصتی برای توانمندسازی جوامع محلی بهویژه روستای ابر قلمداد کرد و همچنین تلاش خواهد شد تا مطالبات گردشگری منطقه نیز در این سفر مطرح شود.
مدیرکل میراث فرهنگی استان سمنان فرصت ۲۰ روزه تا شروع مراسم را برای آمادهسازی زیرساختها مناسب ارزیابی کرد و ابراز داشت: جنگل ابر شاهرود یکی از مکانهایی که میتواند برای جذب توریست و گردشگر برند سازی شود و این امر فرصت ارزشمندی برای اهالی روستای ابر خواهد بود.
جمال ضمن بیان اینکه جشنواره ایل سنگسر با استقبال خوب گردشگران همراه بود، تصریح کرد: تجربه بهخوبی نشان میدهد که اینگونه رویدادها میتواند ظرفیتهای گردشگری را بهخوبی معرفی و یا حتی برند سازی کند زیرا این جشنوارهها فرصتی خواهند بود تا سمنان را بهعنوان استانی برای مقصد گردشگری تعریف کند.
وی بابیان اینکه در شرایط جنگ اقتصادی تنها با پرداختن به مقوله گردشگری میتوان به شکوفایی اقتصادی دستیافت، افزود: همکاری دفاتر سیاحتی در برپایی این مراسم بسیار حائز اهمیت خواهد بود و همچنین آمادهسازی گردشگری روستایی برای توسعه روستاها با مشارکت اهالی از دیگر برنامههایی است که میتواند در حاشیه جشن ثبت جنگلهای هیرکانی به میزبانی روستای ابر شاهرود باعث رونق اقتصادی و گردشگری منطقه شود.
به گزارش ایسنا، «ایران و ایتالیا ۶۰ سال همکاری در میراث فرهنگی» در حالی یک شنبه ۲۶ آبان کار خود را در موزه ملی ایران آغاز کرد که ۵۲ پوستر اطلاعاتی از همکاریهای این دو کشور در حوزهی مرمت، باستانشناسی و حفاظت از آثار تاریخی و ۶۰ اثر تاریخی فرهنگی، حاصل همکاریهای مشترک باستان شناسان ایرانی و ایتالیایی در کاوشهای محوطههای شهر سوخته ، چلو، تل آجری و دهانه غلامان به نمایش در آوردند و همایشی یک روزه از کاوشهای مشترک باستانشناسان ایران و ایتالیا در این فضای موزهای برگزار میشود.
جوزپه پرونه، سفیر ایتالیا، برگزاری نمایشگاه «ایران و ایتالیا ۶۰ سال همکاری در میراث فرهنگی» را زیربنای یک عمر کاوشهای باستانشناسی تیمهای مشترک کاوش این دو کشور و به دست آمدن اطلاعات و آثار به دست آمده در آنها دانست و افزود: این نمایشگاه با هدف جشن گرفتن ۶۰ سالگی همکاری باستان شناسان، کارشناسان و محققان ایران و ایتالیا برگزار شد تا این همکاریها در اکتشافات مرمت و حفاظت از آثار تاریخی را نمایش دهند. کارهای که جزو هسته اصلی کار باستانشناسان ایتالیایی بوده است.
او با اشاره به ایجاد شرکت ایزمئو در سال ۱۹۵۹ میلادی توسط پروفسور «توچه» و آغاز همکاریهای فرهنگی تاریخی این شرکت با ایران از همان زمان بیان کرد: دیدیم که در این ۶۰ سال چه کارهای فوقالعادهای انجام دادند، به خصوص در دهه ۷۰ میلادی که مرمت مسجد جامع اصفهان و شهر سوخته آغاز شد و اکتشفاتی به دست آمد که امروز میتوانیم نتیجه بررسی آنها را ببینیم.
وی با بیان این که پس از انقلاب اسلامی گسترش همکاریهای ایران و ایتالیا در زمینههای فرهنگی و تاریخی رخ داده، گفت: به مرور این همکاریها یکپارچه شده و به صورت چند تیم و پروژه ادامهدار شدند، به خصوص در زمینهی حفاظت، مرمت و ساماندهی آثار تاریخی، حتی در حوزه دانشگاهها.
سفیر ایتالیا در تهران، با بیان این که امروز فقط جشنِ ۶۰ سال همکاری ایران و ایتالیا نیست، افزود: باید به این فکر کنیم که حوزهی فرهنگ ایران و ایتالیا میراث داران تاریخ دو کشور هستند، مسئولیتی مشترک که بتوانیم این میراث را حفظ کنیم و ترویج دهیم و آن را به صورت مشترک برای نسل جوان و نسلهای بعدی نمایش دهیم.
پرونه با تاکید بر این که اقدامات انجام شده تاکنون، ماندگارند نه گذار، گفت: ایران و ایتالیا در زمینه هنرهای ظریف، سینما و دیگر موارد همکاریهای دارند اما باستان شناسان گوهر و جوهر همکاریها را به حالت گذشته تا امروز نشان می دهند چیزی که به تاریخ ما برمیگردد.
۶۰ سال همکاری ایران و ایتالیا، میراث ناملموس این دو کشور
جبرئیل نوکنده – مدیر کل موزه ملی ایران – نیز در آیین افتتاح این نمایشگاه و همایش گفت: نمایشگاه ۶۰ سال همکاری ایران و ایتالیا بیانگر تبادلات فرهنگی عمیق است که در گذشتههای دو کشور ایران و ایتالیا و صاحبان فرهنگ کهن و میراث غنی ریشه دارد. رویدادی که باعث استمرار و تقویت این تعاملات میشود.
او با بیان اینکه ۶۰ سال همکاری در میراث فرهنگی امروز یک میراث ناملموس ارزشمند برای دو کشور بزرگ ایران و ایتالیا است که باید در حفظ و پاسداشت آن کوشا باشند، افزود: این همکاریها بخش مهمی از تاریخ چند هزاره ساله باستان شناسی جهان را رقم میزند که نگاهش به سمت ناشناختهها از گذر تمدن در سرزمینی است که بهشت باستان شناسان لقب گرفته است.
وی این نوع رابطه دو ملت را پایدارترین شکل دوستی دانست که دولتها و سیاستمداران به آن به دیده احترام نگاه میکنند و افزود: این رابطه چشم انداز خوشایندی در روابط همه جانبه دو کشور است که میتواند الگوی خدشه ناپذیر برای دیگر جوامع باشد.
مدیرکل موزه ملی ایران با بیان اینکه در این پروژه کمیته علمی با هدف معرفی ماموریتهای مشترک و تاثیر آن بر همکاریهای حرفهای چارچوبی از فعالیتهای پژوهشگران در نظر گرفته تا تصویری مشخص از اقدامات انجام شده ارائه دهد، اضافه کرد: از سوی دیگر با برگزاری این نمایشگاه به همه پروژههای فعال فرصتی داده شد تا به نمایش کارشان بپردازند، اما دسترسی نداشتن به منابع تصویری امکان نمایش فعالیتهای قبل از انقلاب را از ما گرفت، بنابراین با نمایش ۵۲ پوستر به زبان فارسی و ایتالیایی که متن آنها به همکاریهای مشترک باستان شناسان ایتالیایی و ایرانی پرداخته و دستاورهای این همکاریهای پژوهشی را ارائه میدهند، مطلب مهمی است که به آن پرداخته شده است.
نوکنده همچنین از نمایش ۶۰ اثر تاریخی فرهنگی حاصل همکاریهای مشترک باستان شناسان ایرانی و ایتالیایی در کاوش محوطههای شهر سوخته ، چلو، تل آجری و دهانه غلامان خبر داد.
امیدواری برای تدوام فعالیتهای باستانشناسی ایران و ایتالیا در آینده
روح الله شیرازی – رییس پژوهشکده باستان شناسی – نیز در صحبتهایی گفت: فعالیتهای باستانشناسی در دشت سیستان در ۱۹۵۹ میلادی توسط ایران و ایتالیا آغاز شد که نتایج ارزشمند آن کشفیاتی مانند شهر مهم دهانه غلامان و بررسی های باستانشناسی در شهر سوخته، کوه خواجه و حتی کاوش در مسجد جامع اصفهان بود.
او همچنین با اشاره به فعالیتهای باستانشناسی زیادی که در قالب هیئتهای مشترک ایران و ایتالیا در محوطههای مختلف تاریخی ایران انجام شده یا در حال اجراست، نمونهی این اقدامات را «کاوشهای باستان شناسی در تُل اجری که یافتههای هیئت اطلاعاتی از نخستین روزهای شکل گیری شهر هخامنشی این محوطه به دست میدهد» یا «کاوش در حوزه خراسان بزرگ در محوطه “چلو”» یا «فعالیتهای مشترک کاوش در محوطهی کشف مرد شمی از دوره اشکانی در ایذه» دانست.
وی تاکید کرد: امروز با همکاری باستانشناسان و کارشناسان ایرانی شاهد تداوم فعالیتها هستیم که امیدواریم این فعالیتها توسط دو تیم مشترک در آینده در حوزه باستانشناسی ادامهدار باشد.
انتهای پیام
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی کاخ نیاوران، این نمایشگاه که بههمت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و وزارت فرهنگ فدراسیون روسیه در چارچوب برنامههای روزهای فرهنگی روسیه در ایران، در تالار آبی مجموعه نیاوران برپا شده بود، مجموعهای از پارچههای توری کشور روسیه که در موزه پارچههای توری منطقه ولوگدا، استان شمالی این کشور نگهداری میشود، به مدت چهار روز در معرض نمایش قرار گرفت.
در این نمایشگاه، اجرای زنده کارگاه توربافی توسط یکی از هنرمندان روس و همچنین پخش فیلم مستند معرفی هنر توربافی روسیه در طول مدت نمایشگاه بود که با استقبال بازدیدکنندگان مواجه شد.
توربافی از مهمترین و قدیمیترین صنایعدستی منطقه ولوگدا با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال است و این صنعت دارنده نشان طلا و جایزه بزرگ «اصالت هنری محصولات توری» در این کشور است.
بیش از ۴۰ اثر هنری در این نمایشگاه به نمایش درآمد که شامل دستمال توری، شنل، تابلوهای تور و همچنین دستبافتهای سنتی روسی است. این آثار توسط ۱۰ تن از طراحان بنام هنر توری روسیه همچون بافی ام. یو. پالنیکوا، ای. ان. دی راکچیوا، تی. ان اسمیرنوا، جی. ان مامروسکایا، وی. دی وسلووا، ال. جی گامیلوا و… طراحی شده و با استفاده از نخهای کتان، گلدوزی، ریون، پنبه و نخ فلزی، تور و تکنیک اتصال، نقوش زیبایی از گل، پرندههای افسانهای و همچنین طرحهایی الهام گرفته از معماری منطقهای خلق شدهاست.
توربافی از افتخارات ماست
ناتلییا بیوا رئیس موزه توربافی استان ولوگدا، بزرگترین موزه توربافی روسیه که در سال ۲۰۱۰ افتتاح شده درباره این نمایشگاه میگوید: «این نمایشگاه در قالب روزهای فرهنگی روسیه در ایران برگزار شده و ما توربافیهایی که هنر سنتی شهر ولوگدا هست را در این نمایشگاه به نمایش گذاشتیم. ما چند صد سال است که در شهر ولوگدا این سنت فرهنگی را حفظ کردهایم و یکی از افتخارات ما همین هنر و صنعت است».
او میافزاید: «در حال حاضر توربافی ولوگدا به لحاظ کثرت آثار توربافی و همچنین کیفیت و تنوع آن نسبت به سایر شهرهایی که این صنعت در آنجا رواج دارد، شاخصتر است. در قرن بیستم در استان ولوگدا ۴۰ هزار نفر به این کار مشغول بودند و این خود رقم قابل توجهی است».
بیوا در خصوص آثار به نمایش درآمده در این نمایشگاه میگوید: «پارچههای توری که در این نمایشگاه به نمایش درآمده آثار استادکاران معروف استان ولوگدا است که مربوط به اواسط قرن بیستم تا زمان حال است. ما قصد داشتیم تنوع خاصی را در این نمایشگاه نشان دهیم، هم در قالب کارهای کوچک که به عنوان سوغاتی محسوب میشوند و هم برای آثار با ابعاد بزرگ که بیشتر در قالب صنعتی و فروش در حجم وسیع به کار میروند».
توربافی برای لذت و درآمد
لوئیزا سینانیا کارشناس ارشد و رئیس بخش دستاوردهای پارچههای توری در موزه توربافی شهر ولوگدا است که با لوازم سنتی توربافی روسیه بهصورت زنده بخشهایی از توربافی را در طول مدت نمایشگاه برای مخاطبان اجرا میکرد. او در معرفی خود میگوید: «در حال حاضر هنر توربافی در خانوادههای روسی به صورت سنتی از نسلی به نسل دیگر انتقال پیدا میکند. خیلی افراد در روسیه هستند که این تورها را میبافند برای اینکه فقط لذت ببرند و بعضی دیگر هم در شرکتهای تولیدکننده این محصولات فعالیت میکنند و خیلیها هم این هنر را تدریس میکنند».
سینانیا در ادامه میگوید: «ما این توربافیها را در قالب روزهای فرهنگی فدراسیون روسیه در جمهوری اسلامی ایران در این نمایشگاه به نمایش گذاشتیم. خیلی خوشحالیم که این آثار در این نمایشگاه و در ایران در معرض نمایش قرار گرفته است، کشوری که فرشها و کاشی کاری آن بسیار معروف است و خانمهای ایرانی وقتی این هنر را میبینند، عمق کاری که هنرمندان تورباف روسی انجام میدهند را درک میکنند».
او درباره نحوه بافت پارچههای توری در روسیه ادامه میدهد: «توربافی یکی از هنرهای قدیمی و کهن روسیه محسوب میشود و در قرون مختلف این هنر و صنعت وجود داشته و همیشه علاقهمندی های زیادی را در جهان به خود جلب کردهاست. دقیقاً همان شیوهای که من به صورت زنده در این نمایشگاه اجرا میکنم از ۲۰۰ سال پیش توسط نیاکان ما انجام شدهاست».
این هنرمند میافزاید: «ما در توربافیهایمان تمام نقشهای طبیعی در فصلهای مختلف، گلها، باغها و پرندگان را نشان میدهیم. این آثار هنری را میتوان هم برای طراحی داخلی خانهها و هم روی لباس و تزئین آن استفاده کرد. ما این چوبها را به عنوان ابزار اصلی توربافی به آسانی در دستانمان میگیریم و با آنها حرکاتی را انجام میدهیم که در نهایت نقشهای زیبایی آفریده میشود».
او میگوید: «ارتباط چوبها و نخها این طرحهای بدیع را به وجود میآورند. بعضیها شاید در نگاه اول تصور کنند، هیچگاه نمیتوانند با دستانشان این تورها را ببافند ولی این اصلاً کار دشواری نیست و افراد علاقهمند میتوانند آن هنر را به صورت تخصصی آموزش ببینند».
روزهای فرهنگی روسیه در ایران در چارچوب توسعه روابط و همکاریهای فرهنگی ایران و روسیه با حضور ۵۰ هنرمند روس به میزبانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و وزارت فرهنگ فدراسیون روسیه از ۱۸ تا ۲۳ آبان با برنامههای مختلفی از سوی گروه های موسیقی و هنرمندان روسی در زمینه صنایعدستی، نقاشی و … در تهران و قزوین با همکاری بنیاد رودکی، مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران، نهادهای فرهنگی شهر قزوین و روس کنسرت روسیه برگزار شد.
بهگزارش خبرگزاری مهر به نقل از پایگاه اطلاعرسانی دفتر هیئت دولت، هیئت وزیران در جلسه ۸ آبان ۱۳۹۸ به پیشنهاد وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و در اجرای آییننامه مدیریت، ساماندهی، نظارت و حمایت از مالکان و دارندگان اموال فرهنگیتاریخی منقول مجاز، دستورالعمل اجرایی تجارت اموال فرهنگی، تاریخی و هنری منقول مجاز را تصویب کرد.
این دستورالعمل که چارچوبهای تجارت آثار فرهنگی- تاریخی و هنری منقول مجاز را ترسیم میکند نقش قابل توجهی در حمایت از تجارت اموال فرهنگی-تاریخی و هنری منقول مجاز با تأکید بر حفظ میراث ملی و تاریخی ایرانیان دارد.
همچنین، در این دستورالعمل تلاش شده با تبیین مقررات و صلاحیتهای لازم برای خرید و فروش و نگهداری این اموال، آسیبی به آنها وارد نیاید.
این دستورالعمل به استناد مواد مربوط به فصل چهارم آییننامه «مدیریت، ساماندهی، نظارت و حمایت از مالکان و دارندگان اموال فرهنگیتاریخی منقول مجاز» از سوی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، تهیه و در هیئت وزیران تصویب شد.
