برچسب: گردشگری

گردشگری و صنعت گردشگری در ایران و خارج از کشور

  • آتش‌سوزی در میراث جهانی اتریش

    آتش‌سوزی در میراث جهانی اتریش

     به گزارش ایسنا و به نقل از ای توربو نیوز، در پی آتش‌سوزی شب گذشته «هال‌اشتات» مقامات اتریش از گردشگران خواسته‌اند تا زمان مشخص شدن علت این حادثه از این شهر بازدید نکنند. 

    شهر «هال‌اشتات» با بیش از یک میلیون بازدیدکننده در سال که بخش اعظمی از آنان را گردشگران آسیایی تشکیل می‌دهند، یکی از مشهورترین مقاصد گردشگری اتریش محسوب می‌شود. تعداد بازدیدکنندگان این  شهر در بعضی از روزها به ۱۰ هزار نفر هم می‌رسد.

    آتش‌سوزی از یک کلبه چوبی کوچک آغاز شد و  سپس به ساختمان‌های مجاورش هم سرایت کرد. ساختمان‌های این شهر در فواصل کم با یکدیگر ساخته‌ شده‌اند، بنابراین ساختمان‌های اطراف نیز دچار صدمه شده‌اند. در زمان وقوع حادثه ۸ ماشین آتش نشانی و ۱۰۹ آتش‌نشان در محل حاضر شدند با این حال علت آتش‌سوزی هنوز مشخص نشده است.

    کمتر از ۸۰۰ ساکن دائمی در «هال اشتات» زندگی می‌کنند. این شهر قدیمی‌ترین معدن نمک جهان را در خود جای داده‌است و گردشگران بسیاری را برای طراحی ساختمان‌های منحصر بفرد خود جذب می‌کند.

    انتهای پیام

  • چوب حراج بر یک خانه تاریخی ۱۵۰ ساله در قزوین!

    چوب حراج بر یک خانه تاریخی ۱۵۰ ساله در قزوین!

    در تمام دنیا برای حفظ خانه‌های قدیمی که قدمت و تاریخ کشورشان را نشان می‌دهد تلاش فراوانی می‌شود اما متأسفانه این موضوع در برخی از شهرها گاه دستخوش اموری می‌شود که نتیجه آن افتادن بولدوزرهای برخی سودجویان به جان این خانه‌های قدیمی و تاریخی برای تخریب و تبدیل این خانه‌ها به برج‌ها و خانه‌های چندطبقه است که هر کدامشان نشان از تاریخ و معماری یک دوره دارد.

    روز پنجشنبه ۷ آذرماه در یکی از سایت‌های فروش آنلاین آگهی عجیبی تحت عنوان «فروش خانه دوران قاجاریه در بافت تاریخی قزوین» منتشر شد. عکس‌های انتشار یافته در این آگهی نشان از بنایی با ارزش اما گمنام در سطح شهر داشت که در غفلت مسئولان امر به حراج گذاشته شد.

    طبق توضیحات ارائه شده در این سایت این خانه دوران قاجاریه دارای سند شش‌دانگ با حدود ۴۸۰ متر زیربنا با اسکلت کلی سالم که عمده درب‌ها و نقش نگار دیوارها سالم است در بافت تاریخی قزوین واقع‌شده ولی نیاز به بازسازی دارد؛ دارای اتاق میهمان، شاه‌نشین، چند اتاق با درب‌های قدیمی و ارسی چشمگیری در بنای خانه و زیرزمین و حیاطی با درخت‌های تنومند قدیمی است.

    موضوع وقتی جالب‌تر می‌شود که مالک این خانه تأکید کرده «اگر نخواستید از فضای سنتی خانه بهره‌مند شوید با توجه به موقعیت خانه امکان ساخت‌وساز تراکم سه طبقه وجود دارد و از این حیث هم ارزشمند است!»؛ حال سؤال اینجاست چرا خانه‌ای با این ارزش چنین سرنوشتی پیدا کرده است؟!

    از این خانه‌ها در شهر زیاد است!

    برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره ذکر شده در این آگهی تماس گرفتیم و با معرفی خود به‌عنوان یک خریدار جویای اصل مطلب شدیم؛ مالک بنا به ایسنا گفت: این خانه قدیمی مربوط به دوره قاجاریه است که قدمتی در حدود ۱۵۰ سال دارد، این خانه در کوچه سمت خیابان منتظری واقع است و فاصله چندانی با خیابان تبریز ندارد.

    وی در خصوص ویژگی‌های این خانه گفت: این خانه دو اتاق ۲۰ متری و یک اتاق شاه‌نشین به‌اندازه حدود ۵۰ متر به سبک قدیم دارد که گچ کاری منحصربه‌فردی دارد، هم‌چنین چهار زیرزمین و حدود ۳۰۰ متر نیز حیاط دارد.

    این مالک خانه دوره قاجاریه عنوان کرد: بازسازی این خانه هزینه‌ای حداقل ۷۰۰ میلیون تومان نیاز دارد و در آگهی هم ذکر کرده‌ایم که اگر بتواند بحث بازسازی را دنبال کند که این اتفاق خیلی خوبی است و از تخریب آن جلوگیری می‌شود در غیر این صورت مجبور هستیم این خانه را به کسی بدهیم که آن را تخریب کند.

    وی در خصوص اینکه آیا میراث فرهنگی مانعی برای فروش این خانه نیست، گفت: در شهر از این‌گونه خانه‌ها زیاد داریم و مشکلی در این خصوص نیست چرا که ثبت هم نشده است و به دلیل عدم حمایت میراث فرهنگی این خانه‌ها در حال از بین رفتن است.

    تخریب خانه‌های تاریخی شبیه یک شوخی است

    برای پیگیری این موضوع به سراغ مدیر کل اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان قزوین رفته و از وی در این زمینه پرسیدیم. «علیرضا خزائلی» در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: خریدوفروش خانه‌های تاریخی جزء حقوق مالکان است اما مجوز ساخت برای آن‌ها تحت هیچ شرایطی توسط دستگاه‌های متولی صادر نخواهد شد.

    وی با بیان اینکه از همکاران خود خواسته‌ام از روی عکس‌های منتشر شده این موضوع را پیگیری کنند تا این خانه شناسایی شود، افزود: موضوعات آگهی در سایت‌های فروش آنلاین با موضوعات مختلف خبرساز می‌شود؛ وقتی فیلتری در این زمینه وجود ندارد بی‌شک باید شاهد چنین تبعاتی باشیم.

    خزائلی تصریح کرد: بحث تخریب این‌گونه خانه غیرممکن و بیشتر شبیه شوخی است و هیچ‌کدام از مراجع صدور پروانه به‌طور قطع اجازه تخریب این بنای تاریخی را نخواهند داد.

    مدیر کل اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان قزوین اعلام کرد: بحث خرید بناهای تاریخی وظیفه اصلی میراث فرهنگی نیست و ما به دنبال احیای این خانه‌ها هستیم از این رو مشوق‌های خوبی را برای ترغیب مالکان جهت مرمت بنا داریم مثل بند دال تبصره ۱۰ قانون بودجه ۹۸ یا قراردادهای مشارکتی که تا ۵۰ درصد هزینه‌های مرمتی را تقبل می‌کنیم؛ همچنین بسته‌های متنوع حمایتی داریم تا مالکین برای مرمت و احیاء بناها ترغیب شوند.

    به گزارش ایسنا، بی‌شک حفظ و احیاء خانه‌های تاریخی که هر کدام از آن‌ها نمادی از تاریخ شهر و دیار ماست بسیار ضروری است، در حال حاضر در حدود ۷۰ خانه تاریخی در شهر قزوین به ثبت رسیده اما طبق شواهد هنوز بسیاری از خانه‌های تاریخی قزوین گمنام باقی مانده‌اند و چوب حراج بر آن‌ها زده می‌شود. نیاز است سازمان میراث فرهنگی استان به‌عنوان متولی امر پیگیر ثبت این خانه‌ها شود تا دیگر شاهد چنین رخدادهایی نباشیم.

    انتهای پیام 

  • ثبت نام “فارابی” و “عطار نیشابوری” در فهرست گرامی‌داشت یونسکو

    ثبت نام “فارابی” و “عطار نیشابوری” در فهرست گرامی‌داشت یونسکو

    به گزارش ایسنا، حجت‌الله ایوبی با اشاره به بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی و گرامی‌داشت هزار و  هفتصد و پنجاهمین سالروز تاسیس دانشگاه جندی‌شاپور از سوی کمیسیون ملی یونسکو در سالی که گذشت؛ گفت: هر دوسال یک‌بار کشورها می‌توانند دو شخصیت برجسته خود را که تولد و وفات آنان در مضربی از ۵۰ است به یونسکو معرفی کنند و بزرگداشت این شخصیت‌ها برگزار شود.

    وی با بیان این‌که بعد از بررسی گروه‌های کارشناسی در نهایت دو شخصیت «ابونصر فارابی (معلم ثانی)» و «عطار نیشابوری» برای معرفی به یونسکو به منظور ثبت در «فهرست گرامی‌داشت یونسکو» انتخاب شدند، ادامه داد: ابونصر فارابی از مفاخر ایران در علوم زبان و ریاضیات و کیمیا و هیات و موسیقی و طبیعیات و الهیات و علوم مدنی و فقه و منطق بوده است، بنابراین بزرگداشت این نابغه اندیشمند که در همه‌ی عمر در راستای پیوند و تلفیق دین و فلسفه در تاریخ اندیشه اسلامی تلاش کرد اتفاقی بزرگ است.

    او در ادامه با اشاره به جایگاه «عطار نیشابوری» و قرار گرفتن نامِ این عارف و شاعر نامی کشور در فهرست «گرامی‌داشت یونسکو»، اظهار کرد: نام عطار که عمر خود را در سده شش و هفت قمری در راه سیر سلوک گذاشت نیز در این فهرست قرار گرفته و شاهد برپایی بزرگداشت این عارف و شاعر نام‌آور ایران هستیم.

    ایوبی با بیان اینکه هریک از مشاهیر می‌توانند برای هر منطقه و کشور هویت بسازند، اضافه کرد: برنامه‌های متنوعی در بزرگداشت ابونصر فارابی و عطار نیشابوری برنامه‌ریزی می‌شود که به‌زودی اعلام می‌شوند.

    انتهای پیام

  • مهمان‌نوازی ایرانیان نقطه قوت در برگزاری سیموست ۲۰۲۰ است

    مهمان‌نوازی ایرانیان نقطه قوت در برگزاری سیموست ۲۰۲۰ است

    الهه آرشیان در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه کارگاه آموزشی فوق با هدف ظرفیت‌سازی برای متخصصان مراکز و موزه‌های علم برگزار شده است، گفت: نخستین ورک‌شاپ آموزشی سیموست در سال ۲۰۱۸ به میزبانی موزه علم و فناوری چین برگزار شد.

    وی در همین رابطه توضیح داد: شورای بین‌المللی موزه‌ها (ایکوم) در بخش سیموست، بسته به کشورهای شرکت‌کننده، اعضا و آنچه در هر زمان اقتضا کند، ورک‌شاپ‌های آموزشی را برگزار می‌کند که این بار این کارگاه در بیجینگ چین برگزار شد.

    مدیر دپارتمان محتوا و آموزش مرکز علمی انگاریوم (آسمان‌نمای دانشگاه فردوسی مشهد) خاطرنشان کرد: سیموست غیر از اهداف سازمانی خودش، این موضوع را پیگیری می‌کند که فرهنگ علمی هر منطقه حفظ شود و در صورتی که تاریخچه‌، ابزار و … در حیطه علمی دارد، آن را به نسل‌های بعد انتقال دهد.

    آرشیان افزود: از دیگر موضوعات مورد توجه سیموست این است که هر موزه علم و فناوری خود را نسبت به آنچه مردم باید در مورد علم و تکنولوژی بدانند موظف می‌داند؛ در کارگاه آموزشی سیموست هم این فرصت فراهم شد تا متخصصان موزه‌های علم از ۲۲ الی ۲۳ کشور دور هم جمع شوند، در این حوزه ظرفیت‌سازی کنند و به تبادل علم بپردازند.

    وی ادامه داد: تعداد جایگاه‌هایی که تعیین شده بود، بین ۵۰ تا ۶۰ نفر بود و در واقع و با توجه به گستردگی چین، نیمی از این ظرفیت این کارگاه آموزشی به موزه‌های علم و فناوری سراسر چین اختصاص یافته بود.

    تنها مدعو ایرانی کارگاه آموزشی سیموست به میزبانی موزه علم و فناوری چین در پاسخ به اینکه ظرفیت ایران برای میزبانی سیموست ۲۰۲۰ را چطور ارزیابی می‌کند، تصریح کرد: این موضوع احتیاج به آمارگیری و داده‌های اولیه دارد و باید دید که مثلاً کشور ما در زمینه فرهنگی، امکانات رفاهی، بودجه‌های اختصاص یافته به هر بخش و … چقدر ظرفیت برگزاری کنفرانس سیموست را دارد.

    آرشیان افزود: نکته بسیار مهم اینکه ارتباط‌گیری برگزارکنندگان چینی با مهمان‌ها به سختی انجام می‌شد و افرادی به عنوان کاتالیزور در این حوزه فعالیت می‌کردند. این مسأله، یک موضوع فرهنگی و ملیتی است و به فرهنگ کشورها، زبان یا ذات غیرتوریستی برخی کشورها ارتباط دارد.

    وی ادامه داد: ما در ایران از این لحاظ مشکلی نداریم؛ چرا که برای دیگران احترام قائل می‌شویم و توانایی ارتباط گیری مؤثر را با توجه به فرهنگ مهمان‌نوازی که در کشور وجود دارد، داریم که این موضوع یک نقطه قوت در برگزاری سیموست ۲۰۲۰ به میزبانی موزه ملی علوم و فناوری ایران به شمار می‌آید. در عین حال در جریان کارگاه آموزشی که در چین برگزار شد، آزادی عمل مخاطبان برای گشت و گذار در چین و نیز حمایت همه‌جانبه از مهمانان فوق‌العاده بود که این موضوع می‌تواند مورد توجه برگزارکنندگان سیموست ۲۰۲۰ قرار گیرد.

    به گزارش ایسنا، چهل و هفتمین مجمع سالانه کمیته بین‎‏المللی موزه‏‎ها و مجموعه‎‏های علوم و فناوری (CIMUSET) در تاریخ ۱ تا ۷ سپتامبر (۱۰ تا ۱۶ شهریور ماه سال جاری)، با عنوان «سنت‌هایی برای آینده پایدار» در شهر کیوتوی ژاپن برگزار شد. در همین راستا، دومین کارگاه آموزشی سیموست نیز به میزبانی موزه علوم و فناوری چین (CSTM) از تاریخ ۱۸ تا ۲۵ نوامبر سال جاری (۲۷ آبان تا ۵ آذر ماه) برگزار شده و الهه آرشیان به عنوان تنها عضو مدعو از ایران در این کارگاه حضور داشته است.

    گفتنی است در بیست و پنجمین کنفرانس عمومی شورای بین‌المللی موزه‌ها (ایکوم) در شهر کیوتوی ژاپن، موزه علوم و فناوری جمهوری اسلامی ایران به عنوان میزبان نشست کمیته بین‌المللی موزه‌های علوم و فناوری (سیموست) در سال ۲۰۲۰ انتخاب شده است.

    انتهای پیام

  • یک ایرلاین تُرک، مسافران ایرانی را متضرر کرد

    یک ایرلاین تُرک، مسافران ایرانی را متضرر کرد

    به گزارش خبرنگار مهر، این ایرلاین ترک در خبری اعلام کرده که از ۲۷ نوامبر تا ۲۱ دسامبر پروازهای این ایرلاین در حالت تعلیق قرار دارد. این خبر مصادف با پرواز بسیاری از ایرانی ها از استانبول شد. گردشگرانی که از این موضوع که اتفاقا همان شب (سه شنبه هفته گذشته) اعلام شده بود، خبر نداشتند؛ در فرودگاه استانبول سرگردان شدند.

    به همین دلیل برخی از دفاتر مسافرتی که بلیت این ایرلاین را می فروختند مجبور شدند مسافران خود را با ایرلاین دیگری به ایران بفرستند برخی از مسافران هم متضرر شده و با پرواز دیگری به ایران آمدند بنابراین شکایت خود را به متولیان گردشگری در وزارتخانه میراث فرهنگی و دفاتر مسافرتی اعلام کردند.

    در این باره حرمت الله رفیعی مدیر انجمن دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران به خبرنگار مهر گفت: این ایرلاین اعلام کرد که به دلیل مشکلات مالی همه پروازهای خود را کنسل کرده که به احتمال زیادی نوعی اعلام ورشکستگی است.

    وی درباره متضرر شدن مسافران ایرانی نیز گفت: طبق قوانین یاتا باید این ایرلاین هزینه بلیتی که مسافران تهیه کرده اند را بپردازد ولی ممکن است مسافر برای پرواز برگشت از ایرلاین دیگری با هزینه بیشتر نسبت به خرید بلیت اقدام کرده باشد، این اتفاق را ایرلاین مربوطه جبران نمی کند بنابراین مسافر دچار ضرر می شود اگر دولت ما نسبت به این موضوع فشار بیاورد احتمالا بتوانند این ضرر را برای مردم جبران کنند.

    وی گفت: مسافرانی که در شب اول اعلام کنسلی متضرر شده اند حالا به دنبال ضرر خود هستند و گرنه بعدا اعلام شد که در چه  تاریخ هایی پرواز ندارد حتی شنیده شده که با دو آژانس به صورت چارتری کار خواهد کرد. همچنین به طور کامل ارتباطاتش را با ایران قطع نکرده بلکه محدود کرده است. این ایرلاین ۱۴ پرواز در طول هفته دارد که البته همه آن برای استانبول نیست.

    پیش از این ، ایرلاین ترک پیشوند اسم خود را تغییر داده بود و حالا به گفته برخی از فعالان گردشگری یا این ایرلاین با شریک اقتصادی خود که اتفاقا در دولت ترکیه صاحب مقام است دچار مشکل شده و یا واقعا ورشکست شده است شاید هم دوباره می خواهد برای فرار از پرداخت مالیات، نام خود را باز هم تغییر دهد.

  • فارابی و عطار در فهرست گرامی‌داشت یونسکو قرار گرفتند

    فارابی و عطار در فهرست گرامی‌داشت یونسکو قرار گرفتند

    به گزارش خبرگزاری مهر، حجت‌الله ایوبی با اشاره به بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی و گرامی‌داشت ۱۷۵۰امین سالروز تاسیس دانشگاه جندی‌شاپور از سوی کمیسیون ملی یونسکو در سالی که گذشت عنوان کرد: هر دوسال یک‌بار کشورها می‌توانند دو شخصیت برجسته خود را که تولد و وفات آنان در مضربی از ۵۰ است به یونسکو معرفی کنند و بزرگداشت این شخصیت‌ها برگزار شود.

    وی گفت: پس از بررسی گروه‌های کارشناسی در نهایت دو شخصیت ابونصر فارابی و عطار نیشابوری برای معرفی به یونسکو به منظور درج در فهرست گرامی‌داشت انتخاب شدند. ابونصر فارابی از مفاخر ایران در علوم زبان و ریاضیات و کیمیا و هیات و موسیقی و طبیعیات و الهیات و علوم مدنی و فقه و منطق بوده است. بزرگداشت این نابغه اندیشمند که در سراسر عمر در راستای پیوند و تلفیق دین و فلسفه در تاریخ اندیشه اسلامی تلاش کرد اتفاقی بزرگ است و خرسندیم نام معلم ثانی در فهرست گرامی‌داشت یونسکو قرار گرفت.

    ایوبی در ادامه با اشاره به جایگاه رفیع عطار نیشابوری و قرار گرفتن این عارف و شاعر نامی ایران در فهرست گرامی‌داشت یونسکو عنوان کرد: جای خرسندی است که نام عطار که عمر خود را در سده شش و هفت قمری در راه سیر سلوک گذاشت در این فهرست قرار گرفته و شاهد برپایی بزرگداشت این عارف و شاعر نام‌آور ایران هستیم.

    وی با بیان اینکه هریک از مشاهیر می‌توانند برای هر منطقه و کشور هویت بسازند تاکید کرد: برنامه‌های متنوعی در بزرگداشت ابونصر فارابی و عطار نیشابوری در دست خواهد بود که به‌زودی اعلام می‌شود.

  • دودکش دانشگاه بوعلی‌سینا در آستانه ثبت/آثار همدان جزء اولویت‌های بودجه‌ای نیست

    دودکش دانشگاه بوعلی‌سینا در آستانه ثبت/آثار همدان جزء اولویت‌های بودجه‌ای نیست

    از آنجا که بافت‌های واجد ارزش میراث‌فرهنگی، به نوعی نشان دهنده هویت تاریخی همدان هستند حفظ آن‌ها یک ضرورت به نظر می‌رسد که از جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی حائز اهمیت است.

    بافت تاریخی همدان دارای ۵۰۰ هکتار مساحت است و مجموعه های ارزشمندی از جمله هگمتانه، بازار و پلاک های ثبتی در این بافت تاریخی وجود دارد و محله‌های کبابیان، حاجی و کلپا جز محلات ارزشمند همدان محسوب می شوند و طبق بررسی‌های صورت‌گرفته در حال حاضر بیش از ۲۷۰ خانه واجد ارزش تاریخی همدان ثبت شده است بنابراین احیاء و بازسازی بافت تاریخی شهر همدان به نوعی بازگشت هویت خفته شهری به پایتخت تاریخ و تمدن ایران محسوب می شود.

    مدیرکل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان همدان در نشست تخصصی «بررسی بافت‌های واجد ارزش میراث‌فرهنگی همدان» که در دفتر ایسنا برگزار شد، بیان کرد: بافت‌های واجد ارزش میراث‌فرهنگی همدان از دو منظر ارزشی و حقوقی قابل توجه هستند و اگر با نگاه اقتصادی تحلیل و با دیدگاه کاربردی کلان ارزیابی شوند، می‌توانیم از مزیت‌های گردشگری آن بهره لازم را ببریم.

    علی مالمیر حفظ بافت در جهت توسعه گردشگری را یک ضرورت دانست و توضیح داد: در استان همدان ظرفیت‌های طبیعی و تاریخی فراوانی وجود دارد و از آنجا که محور توسعه استان بر مبنای گردشگری تعریف شده است، باید ظرفیت‌های موجود شکوفا شود همچنین امروزه همه علاقمندیم فضاهای تاریخی و معماری و تجارب گذشته را در کنار برخورداری از خدمات مدرن تجربه کنیم.

    وی ادامه داد: یکی از مهمترین مزیت‌های گردشگری استان همدان، ظرفیت‌های بومگردی است و اگر هتل‌های سنتی ما در رنکینگ هتل‌های بین‌المللی دنیا ورود پیدا کرده‌اند، نشان دهنده نوع نگرش و ارزشی است که در ذهن گردشگران وجود دارد.

    مالمیر با اشاره به اینکه بافت‌های موجود در استان همدان پیشینه تاریخی ما هستند، اظهار کرد: قطعاً بناها و محلات مختلف با ویژگی‌های خاص و ارزشمند درون این بافت‌ها وجود دارند که حفظ آن‌ها را امری ضروری کرده است.

    وی درباره منظر حقوقی نیز شرح داد: از منظر حقوقی، قوانین حوزه میراث‌فرهنگی، مانند قانون اساسنامه میراث فرهنگی و قوانین حاکمیتی که مصوبات شوای عالی شهرسازی و کمیسیون ماده ۵ در استان‌ها هستند، برای شرایط شهری، طرح تفصیلی و ضوابط حاکم بر شهر تصمیم‌گیری می‌کنند که برخی الزاماتی نیز دارند و از جمله آن‌ها تصویب بافت‌ها و الزاماتی است که بر بافت‌ها حاکم است.

    اقدام عمرانی درون بافت‌های تاریخی به استعلام مکتوب میراث‌فرهنگی نیاز دارد

    وی افزود: براساس مصوبه شورای عالی شهرسازی، ۱۶۸ بافت شهری به دستگاه‌های مختلف ابلاغ شد که چهار شهر دارای بافت واجد ارزش میراثی در استان ما شهرستان‌های همدان، ملایر، تویسرکان و نهاوند هستند.

    وی بیان کرد: قانون‌گذار به صراحت تأکید کرده که هر گونه اقدام عمرانی که درون بافت‌ها یا حریم بناها اتفاق می‌افتد، نیاز به استعلام مکتوب از سازمان میراث‌فرهنگی را دارد بنابراین یک الزام حقوقی برای تمامی کسانی که در حوزه بافت‌ها کار می‌کنند این است که حفاظت از بافت‌های واجد ارزش تاریخی را رعایت کنند همچنین در کمیسیون ماده ۵ اظهارنظر درباره ضوابط شهرسازی در حوزه بافت تاریخی و گرفتن استعلام از میراث فرهنگی آمده است.

    به گزارش ایسنا، مدیرکل میراث فرهنگی استان همدان با تأکید بر اینکه درکی که امروزه از ارزش بناها و بافت‌های تاریخی داریم در گذشته وجود نداشته است، گفت: اگر این حساسیت در گذشته وجود داشت قطعاً آسیب‌های فراوانی به بافت‌ها و بناهای تاریخی وارد نمی‌شد.

    وی افزود: در کنار شناخت ارزش بافت که اساسی‌ترین عامل حفظ آن است، هماهنگی و همراهی دستگاه‌های ذی‌مدخل، ارائه کاربری‌ها و دلایلی که بتواند برای مالکان بناها انگیزه ایجاد کند، می‌توانست به حفظ آثار کمک کند.

    مالمیر با بیان اینکه خوشبختانه در استان همدان هنوز در راستای بازآفرینی، آثاری بر جای مانده است، تصریح کرد: بسیاری از محله‌ها نیز  آسیب دیده یا از بین رفته‌اند که می‌توانستند به عنوان یک جاذبه مطرح شوند بنابراین ما نتوانستیم آنچنان که باید و شاید در گذشته از بافت‌هایمان حراست کنیم و هر چه زودتر این کار انجام شود باز هم با تأخیر به آن پرداخته‌ایم.

    تپه هگمتانه، بازار همدان، میدان امام(ره)، خیابان‌های اکباتان و شهدا قابلیت ثبت جهانی دارند

    این مقام مسئول در ادامه اظهار کرد: طبق نظر کارشناس یونسکو در اجلاس راه ابریشم و در بازدید و ارزیابی وی از شرایط تپه هگمتانه برای ثبت جهانی، تعامل موجود بین این محوطه تاریخی با بافت بازار، جداره‌های دور میدان امام(ره)، خیابان اکباتان و خیابان شهدا قابلیت ثبت جهانی دارد.

    وی افزود: اگر باور ارکان تصمیم گیرنده این امر در گذشته به اندازه امروز بود، قطعاً این محوطه تاریخی تا کنون ثبت جهانی شده بود و خوشبختانه در حال حاضر مطالبه‌گری برای ثبت این اثر در استان وجود دارد، عرصه تپه هگمتانه ۳۵ هکتار است که ۳۰ و نیم هکتار آن تملک شده و مساحت باقی‌مانده مانع ثبت جهانی نیست چرا که پس از ثبت با لحاظ شروطی نیز می‌توان عرصه را آزاد و مدیریت کرد.

    مالمیر در ادامه درباره ستاد آماده‌سازی و ساماندهی محوطه هگمتانه توضیح داد: این ستاد با ابلاغ استاندار همدان برای انجام امور ثبت جهانی محوطه تشکیل شده است؛ به عنوان مثال مشکل پارکینگ هگمتانه و تعامل مجموعه این اثر با بازار، میدان امام(ره) و خیابان‌های اکباتان و شهدا در این ستاد پیگیری می‌شود؛ علاوه بر این از آنجایی که وزارت میراث فرهنگی نگاه ویژه‌ای به استان همدان و غرب کشور دارد تمرکز جدی بر روی ثبت جهانی یکی از آثار همدان وجود دارد.

    وی با تأکید بر اینکه شفافیت بیشتر در ضوابط و توجه و رعایت دستگاه‌ها به این موضوع همواره از دغدغه‌های میراث‌فرهنگی همدان است، بیان کرد: با وجود اینکه بافت شهری و ضوابط عمومی بافت در سال ۸۸ و موضوع تدقیق بافت سال ۹۴ ابلاغ شده، قاعدتاً دستگاه‌ها در صدور مجوز در این حوزه، ملزم به رعایت بودند که با تأکیدات مرتب و ابلاغ تدقیق با شدت بیشتری در دستور کار قرار گرفت و در واقع مطالعه، تصمیم‌گیری و تدوین ضوابط تخصصی در قالب سه فاز مطالعه انجام شد و امسال توانستیم ضوابط کل محدوده بافت را که مصوبه شورای عالی شهرسازی است، آماده کنیم همچنین در جلسات متعدد با کمیسیون ماده ۵، کارشناسان شهرداری، راه و شهرسازی و دستگاه‌های ذی‌مدخل مطالعات بافت به اتمام رسید و مصوبه شورای فنی استان را دریافت کرد و برای تصویب به تهران ارسال خواهد شد.

    مالمیر با اشاره به جلسات مشترک میراث‌فرهنگی و شهرداری در قالب دفتر مشترک برای ارائه پیشنهادات، گفت: یکی از مهمترن فاکتورهایی که در حوزه بافت باید به آن بپردازیم، حفظ معابر است به طوریکه بخشنامه‌های اخیر شورای عالی شهرسازی به صراحت تأکید کرده که از تعریض معابر درون بافت‌ها بپرهیزیم اما در بعضی مناطق الزاماتی هست که ناچاریم برای آنها تعامل کرده و راهکاری بیندیشیم که با استفاده از ظرفیت‌های قانونی موجود، در راستای حفظ بافت حرکت کرده و الزامات و اضطرارها را پاسخگو هستیم.

    ضوابط بافت تاریخی مصوب شده است

    وی با تشریح اینکه گاهی اوقات شنیده می‌شود بافت تاریخی دارای ضوابط نیست، تأکید کرد: ضوابط بافت تاریخی مصوب شده و قانون اساسنامه میراث‌فرهنگی و ضوابط کلی آن موجود است که طبق آن، ضوابط مصوب به دستگاه‌ها از جمله شهرداری که مسئول مجوز صدور پروانه است، داده می‌شود علاوه بر این ضوابط تخصصی ویژه بافت‌های تاریخی در مرحله آماده‌سازی قرار دارد.

    مالمیر اضافه کرد: با مشارکت شورای اسلامی شهر همدان نیز درصدد آماده سازی بسته‌ای برای احیای بافت و بناهای تاریخی هستیم که مشوقاتی در میراث فرهنگی برای افرادی که می‌خواهند بافت‌های تاریخی را احیا کنند، درنظر گرفته شود.

    به گزارش ایسنا، مدیرکل میراث‌فرهنگی همدان در ادامه به اختیارات این وزارتخانه اشاره و تصریح کرد: مالک بنای تاریخی بدون صرف هزینه می‌تواند بنایی با کاربری مناسب داشته باشد همچنین در مرمت این گونه بناها میراث‌فرهنگی مشارکت می‌کند و یارانه سود به آن‌ها اعطا می‌شود و مالک براساس قانون حمایت از بافت‌ از هر گونه عوارض و مالیات مرمت و بازسازی معاف است.

    میراث فرهنگی همدان به شخصی خسارت وارد نکرده است

    وی درباره ارتفاع در بافت‌های تاریخی نیز اعلام کرد: میراث‌فرهنگی همدان در این باره خسارتی به شخصی وارد نکرده است به طوریکه در ضوابط طرح تفصیلی در یک کوچه شش متری سقف ارتفاع سه و نیم طبقه و در یک خیابان ۱۸ متری هفت و نیم طبقه است بنابراین اگر ضوابط طرح تفصیلی در محدوده بافت تاریخی اجرا و رعایت می‌شد این بافت حفظ شده بود علاوه بر این در طرح تفصیلی مناطقی که ضوابط خاص دارند، مشمول دو طبقه تشویقی نمی‌شوند.

    در گذشته ضوابط طرح تفصیلی در بافت تاریخی رعایت نشده است

    مالمیر یادآور شد: در گذشته ضوابط طرح تفضیلی در بافت رعایت نشده؛ به عنوان مثال وجود ساختمان هفت و نیم طبقه در کوچه شش متری نشان دهنده این قضیه است، از طرف دیگر اساسا در محدوده بافت سقف ارتفاع پنج و نیم طبقه است و هر واحد مسکونی و اداری که در این محدوده بالاتر از این حد است، ضوابط را رعایت نکرده بنابراین ساختمان‌های غیرمجاز گذشته مبنایی برای صدور مجوز غیرمجاز دستگاه‌های مربوطه نیست که نمونه آن را می‌توان پارکینگ سینا اعلام کرد، علاوه بر این نمی‌توانیم در مورد طرح تفصیلی و بافت تاریخی برخورد دوگانه با قانون داشته باشیم چرا که هر دو مصوب شورای عالی شهرسازی و مجلس‌ بوده و دستگاه‌ها مستلزم به رعایت هر دو هستند.

    وی در ادامه با تأکید بر اینکه بافت تاریخی صرفاً مترادف با کنترل ارتفاع نیست، گفت: معابر این بافت نیز از اهمیت زیادی برخوردار است و باید ارتباط معنایی و هویتی داشته باشد که در این باره نیز الزام حقوقی وجود دارد که همه دستگاه‌ها موظف هستند مصوبات شورای عالی معماری و شهرسازی را رعایت کنند و صرفا وظیفه میراث‌فرهنگی نیست.

    حفاظت از بافت باید مردمی‌تر شود

    این مقام مسئول با بیان اینکه برای انجام برخی فعالیت‌ها مانند ساماندهی بازار همدان به بودجه نیاز است، گفت: محدودیت بودجه‌ای علت قابل قبولی برای عدم حفاظت برخی از بافت‌ها نیست بلکه رعایت ضوابط موجود بسیار مهمتر است؛ به عنوان مثال اگر ضوابط را در بازار رعایت نمی‌کردیم قطعاً از بین رفته بود.

    وی با اشاره به اینکه همدان در حفظ بافت از بعضی از شهرها موفق‌تر عمل کرده است، بیان کرد: ما در حفظ جداره‌ها و خط آسمان نسبت به برخی از شهرهای دارای بافت عملکرد بهتری داشته‌ایم و امروز برای آثاری که می‌توانستیم حفظ کنیم و نکردیم، افسوس می‌خوریم همچنین باید انگیزه حفاظت از بافت مردمی‌تر شود چرا که اگر در بافت‌های تاریخی ایجاد ارزش کنیم راحت‌تر می‌توان آن را حفظ کرد و البته منظور از حفظ بافت بدان معنا نیست که هیچ خانه‌ای نوسازی و بازسازی نشود.

    قانون “عین به عین” را رعایت کنیم

    به گزارش ایسنا، مدیرکل میراث‌فرهنگی همدان درباره قانون “عین به عین” گفت: زمانی که بافتی تخریب می‌شود باید “عین به عین” ساخته شود؛ یعنی ضوابط و البته یک دست بودن در بافت حفظ شود اما متأسفانه در برخی موارد با ساخت و سازهای انجام شده بافت‌ها از یک دستی درآمده‌اند بنابراین ضروری است قسمت‌های باقیمانده را حفظ کنیم، به عنوان مثال مرکز محله‌های حاجی، کبابیان، کلپا و آقاجانی بیگ بافت‌هایی هستند که قابلیت حفظ شدن دارند.

    دودکش دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی‌سینا و برج مراقبت فرودگاه در آستانه ثبت آثار صنعتی

    مالمیر تعداد خانه‌های تاریخی در شهر همدان را ۶۵ خانه دانست و اظهار کرد: در استان همدان خانه‌هایی وجود دارند که هنوز شناسایی یا ثبت نشده‌اند، علاوه بر این دو پرونده در حوزه ثبت آثار صنعتی آماده شده است که دودکش دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی‌سینا و برج مراقبت فرودگاه هستند.

    وی در ادامه به اقدامات چند سال اخیر در حوزه حفاظت آثار تاریخی استان اشاره کرد و یادآور شد: در سال‌های ۹۵، ۹۶ و ۹۷ با توجه به شرایط ایجاد شده حدود ۱۰ برابر اعتبار میانگین سال‌های ۸۴ تا ۹۴ جذب و با حدود ۲۰۰ قرارداد بیشتر بناهای موجود در استان همدان مرمت شدند که همین امر از خسارت جدی ناشی از سیل اوایل سالجاری به بناهای تاریخی استان به صورت چشمگیر جلوگیری کرد.

    لازم است اشاره شود با وجود پیگیری‌های فراوان برای حضور شهردار همدان در این نشست، وی در جلسه حاضر نشد و معاون معماری، شهرسازی شهردار پاسخگوی سوالات بودند.

    به جای حفظ کل بافت چند بافت را حفظ کنیم

    معاون معماری، شهرسازی شهرداری همدان با حضور در دفتر ایسنا، با اشاره به اینکه حفظ بافت تاریخی وظیفه تمامی ارگان‌های مرتبط است، گفت: میراث فرهنگی همدان بخش‌هایی را به عنوان بافت درنظر گرفته که به جز یک بنای واجد ارزش چیزی در آن دیده نمی‌شود و در واقع نمی‌توان نام آن را بافت گذاشت البته در برخی از بخش‌ها بافت حفظ شده و می‌توان روی آن اقداماتی انجام داد اگرچه نواقص فراوانی نیز در ضوابط قانونی وجود دارد.

    امیر فتحیان‌نسب با توضیح اینکه سیاست شهرداری همدان پرداختن به حفظ چند بافت به جای کل بافت شهر همدان است، بیان کرد: بر این باور هستیم که یک بخش متصل که در حال حاضر به عنوان بافت وجود دارد را حفظ کنیم و عموماً این نوع بافت‌ها در رینگ اول است بنابراین به عنوان راهکار دستورالعمل‌هایی برای ساختار ویژه‌ شبکه معابر، خصوصیات ارتفاعی، سیما و منظر و حفظ خانه‌ها و ساختمان‌هایی که در این محدوده وجود دارد، داده‌ایم.

    وی ادامه داد: ضوابط این کار با میراث فرهنگی، راه و شهرسازی و سایر بخش‌های مرتبط به اشتراک گذاشته شده و امیدواریم به جمع‌بندی و نتیجه واحدی برسیم همچنین به علت اینکه بخش عمده اجرای این کار به عهده شهرداری است قطعاً بخش‌های مرتبط نظراتشان را به شهرداری خواهند داد.

    انرژی خود را روی لکه‌های منفصل بگذاریم نه کل بافت

    به گزارش ایسنا، معاون شهردار همدان در ادامه با بیان اینکه اعتبارات شهرداری به اندازه‌ای نیست که بتواند کل بافت را حفظ کند، خاطرنشان کرد: ابتدا باید اولویت را در بافت‌ها مشخص کرده و سپس آن‌ها را حفظ کنیم همچنین در سایر بخش‌های بافت، غالباً لکه‌های منفصل وجود دارد تا یک بافت کلی فراگیر بنابراین پیشنهاد شهرداری همدان این است که انرژی خود را روی لکه‌های منفصل بگذاریم نه کل بافت و آن‌ها را حفظ کنیم.

    فتحیان نسب درباره طرح مشترک میراث‌فرهنگی و شهرداری تصریح کرد: مقرر شده است در دفتر مشترکی که با میراث‌فرهنگی داریم به هم‌افزایی رسیده و ضابطه‌ای مصوب شود که تکلیف را برای همیشه روشن کند و حفظ بافت ها دیگر از بحث سلیقه‌ای بودن نظر مدیران خارج ‌شود.

    این مقام مسئول با تأکید بر اینکه گذشتگان هم دغدغه حفظ بافت تاریخی را داشته اند، یادآور شد: قطعاً آن‌ها هم دستورالعمل‌هایی داشتند اما هیچ پروژه و دستورالعملی بدون پیوست اقتصادی به نتیجه نمی‌رسد.

    تپه هگمتانه به علت نبود بودجه ثبت جهانی نشد

    فتحیان‌نسب با توضیح اینکه تا کنون برای تپه هگمتانه و بازار همدان هزینه کمی صرف شده است، بیان کرد: این آثار جزء اولویت‌های بودجه‌ای شهر همدان و شاید کشور نیستند و ثبت نشدن تپه هگمتانه به علت نبود بودجه است چرا که اگر بودجه لازم وجود داشت حریم آن به راحتی آزاد می‌شد همچنین تغییر مسیر بازار آهن فروش‌ها به بودجه نیاز دارد.

    وی در ادامه گفت: سال‌هاست ثبت جهانی هگمتانه از اهدف مدیران شهرداری بوده است اما هنوز هم وقتی وارد آن می‌شویم اثری از یک اولویت شهری نمی‌بینیم و لازم است این اثر تاریخی دارای موقعیتی شود که به بهترین نقطه شهر از نظر گردشگری تبدیل شود.

    ضوابط میراث‌فرهنگی برای ارتفاع بنا، به مالک ضرر می‌زند

    این مقام مسئول در ادامه توضیح داد: ضوابطی که میراث‌فرهنگی برای ارتفاع بنا گذاشته ضرری را شامل مالک بنا می‌کند بنابراین نمی‌توان آثار فرهنگی شهر را با جیب مردم حفظ کرد و زمانی که قرار است حقوق مردم کاهش پیدا کند چه در ارتفاع یا در تراکم یا در زمین باید از بودجه و اعتبار باشد و تا زمانی که ضابطه بدون پیوست اقتصادی بگذاریم اتفاقات گذشته را تکرار می‌کنیم در نتیجه حفظ یک یا دو خانه تاریخی در سال در حفظ بافت همدان نتیجه مطلوبی ندارد و این قضیه باید اولویت اول شهر باشد تا نتیجه مثبت حاصل شود وگرنه وقتی ضابطه‌ای می‌گذاریم که شهروندان نمی‌توانند ساختمان پنج طبقه بسازند، خسارتی را به آنها وارد کرده‌ایم.

    وی در ادامه درباره ارتفاع ساختمان‌های بافت تاریخی همدان توضیح داد: تصور میراث‌فرهنگی مبنی بر اینکه اگر شهرداری ارتفاع ساختمان‌های درون بافت را با ارتفاع غیرمجاز صادر نمی‌کرد، شاید بافت حفظ شده بود، درست نیست چرا که در صورت عدم صدور مجوز، شهرداری یا میراث‌فرهنگی ملزم به پرداختن هزینه مابه التفاوت طبقات بودند.

    وی اضافه کرد: درباره ارتفاع مصوبه طرح تفصیلی وجود دارد که در این طرح و شورای عالی معماری شهرسازی به صراحت آمده است کمیسیون ماده ۵ به صورت موردی می‌تواند درباره موارد شهرسازی اعلام نظر و دخل و تصرف کند و شهرداری مجری مصوبات کمیسیون بوده که بافت تاریخی نیز شامل این مصوبات است، از طرف دیگر مشاور میراث فرهنگی نیز مصوبات ارتفاع، معبر و تراکم را تعریف کرده و به شهرداری تحویل می‌دهد.

    فتحیان نسب در ادامه گفت: شهرداری همدان در حال آماده‌سازی بافت منطقه ۵ است و روال کار در وزارت کشور در حال طی شدن است همچنین در محله‌های کلپا، حاجی و کبابیان شرکت‌های خدمات‌رسان پس از هفت سال هنوز اقداماتی انجام نداده‌اند در صورتی که تقریبا هر محله به هزینه ای کمتر از یک میلیارد تومان نیاز داشت.

    شهرداری همدان اختیار تراکم فروشی ندارد

    به گزارش ایسنا، معاون شهردار همدان با تأکید بر اینکه شهرداری همدان اختیار تراکم فروشی ندارد، گفت: مصوبات کمیسون ماده ۵ که زیرنظر شورای عالی شهرسازی است، مجوزی برای تراکم سازی به شهرداری نداده است.

    وی با اشاره به اینکه بلندمرتبه سازی معضلی جدی در شهر همدان است، شرح داد: حفظ بافت، حفظ باغ شهر بودن همدان و حفاظت از دامنه جنوبی شهر از اولویت‌های شهرداری به شمار می‌آید، از طرف دیگر ساختار شهر همدان طوری است که نمی‌توان ارتفاع را در معابر اصلی پیاده کرد بنابراین باید نقاط ارزشمندی در شهر ایجاد کنیم تا بتوانیم با عطشی که در ضلع جنوبی شهر برای ساخت و ساز وجود دارد، مقابله کنیم.

    فتحیان نسب اضافه کرد: حدود هشت سال است که شهرداری همدان مجوز ساخت برج سازی نداده و هیچ پروژه مرتفع سازی به کمیسیون ماده ۵ ارائه نشده است همچنین از مواردی که شهرداری همدان پیگیر آن است کیفیت سازی، برج‌سازی و مرتفع‌سازی در نقاطی غیر از دامنه الوند است چرا که این امر یک نیاز شهری است اما قطعاً شهرداری و مدیریت استان به دنبال ساخته شدن برجی مانند “زاگرس” نیستند، حتی در سال‌های اخیر شهرداری مجوز بیشتر از شش طبقه را صادر نکرده است.

    وی با توضیح اینکه کمیته سیما و منظر شهری همدان برای ساماندهی نماهای شهری تشکیل شده است، بیان کرد: نماهای رومی یا دارای مجوز پیش از تشکیل این کمیته است یا غیرمجاز ساخته شده‌اند، در حال حاضر نیز تمامی پرونده‌ها با حضور نمایندگان میراث‌فرهنگی و راه و شهرسازی بررسی می‌شوند.

    فتحیان‌نسب افزود: ضوابط نما در استان همدان در حال تدوین شدن است که امیدواریم تا اواخر بهار سال ۹۹ دستورالعمل کلی آن مشخص شود، به این صورت که مثلا محله جولان یا نظربیگ چه نمای ساختمانی باید داشته باشند.

    معاون شهردار همدان دراباره رفع اشتباهات انجام شده در نما که در گذشته صورت گرفته است، گفت: این نواقص را می‌توان به صورت نمونه‌ای اصلاح کرد اما به صورت کلی امکان پذیر نیست؛ به عنوان نمونه می‌توان ساختمان محله کبابیان را مثال زد که توسط راه و شهرسازی اصلاح شد همچنین جداره خیابان بوعلی در حال اصلاح و پیرایش است و برای سال آینده نیز درصدد هستیم جداره خیابان اکباتان زده شود.

    خانه‌های محله کبابیان قربانی قانون “عین به عین”

    این مقام مسئول درباره قول‌ دوسال پیش شهرداری درباره ساخت خانه‌های تخریب شده در محله کبابیان، اظهار کرد: طرح خانه‌های تخریب شده در محله کبابیان آماده و به میراث فرهنگی ارائه شده است و اگر با این سازمان بر سر قانون “عین به عین” و دخل و تصرف به نتیجه برسیم به زودی ساخته خواهد شد.

    معاون بازآفرینی و مسکن اداره کل راه و شهرسازی استان همدان نیز با حضور در دفتر ایسنا، با اشاره به اینکه حوزه کاری راه و شهرسازی حوزه بازآفرینی است، بیان کرد: بخش‌ها و مناطقی از شهر که از نظر تأسیسات روبنایی و زیربنایی، بحث ابنیه، خیابان‌ها و دسترسی‌ها دچار فرسودگی یا به نوعی ناکارآمد شده‌اند، شناسایی شده و در محدوده بازآفرینی قرار می‌گیرند.

    پانته‌آ رنجبران با بیان اینکه یک بخش از  محدوده بازآفرینی بافت‌های تاریخی هستند، گفت: اقدامات و برنامه‌ریزی‌هایی که راه و شهرسازی در حوزه بافت‌های تاریخی انجام داده است در راستای حفظ بافت، تملک و مرمت خانه‌های تاریخی هستند که پنج خانه تاریخی تملک شده در منطقه جولان است که مرمت یا مقاوم‌سازی شده‌اند.

    وی اضافه کرد: تعریف محدوده‌های بازآفرینی از اقدامات دیگر اداره راه و شهرسازی همدان است که در داخل این محدوده‌ها جداره‌سازی و کف‌سازی در راستای حفظ بافت تاریخی انجام شده و نمونه‌هایی از این اقدامات پیاده‌راه سازی خیابان‌های بوعلی و اکباتان، میدان امام(ره)، کمک به ساخت موزه میدان امام(ره) و انتخاب سه محله کلپا، حاجی و کبابیان با رویکرد بازآفرینی، بهسازی، جداره‌سازی و کف‌سازی هستند.

    رنجبران درباره مرمت بافت در شهرستان‌های استان همدان اظهار کرد: مرمت بازار نهاوند، بهسازی و جداره‌سازی محله مرکزی تویسرکان که به تازگی قراردادش بسته شده، مرمت یخچال میرفتاح ملایر و طرح بهسازی و نوسازی شهرستان فامنین که در مرحله تهیه است، از دیگر اقدامات این اداره هستند.

    خانه صالحان همدان مرمت می‌شود

    وی همچنین مرمت خانه صالحان در محله کلپا و بازنگری محدوده‌های بازآفرینی آن را از برنامه آینده اداره راه و شهرسازی دانست و بیان کرد: اگر میراث‌فرهنگی بافت‌های مصوب شده را در اختیار ما بگذارد هم از موازی‌کاری جلوگیری می‌شود و هم بافت تاریخی بهتر محقق خواهد شد.

    رنجبران در ادامه به مرمت خانه‌ها در راستای ایجاد خانه‌های بومگردی اشاره کرد و گفت: در گذشته در این زمینه مکاتباتی که با میراث‌فرهنگی همدان داشته‌ایم اما ظاهراً هنوز ضوابط مدون به شکلی که بتواند برای ارباب رجوع راهگشا باشد، وجود ندارد.

    انتهای پیام

  • پله‌پله از فرش تا عرش گنبد شیخ لطف‌الله

    پله‌پله از فرش تا عرش گنبد شیخ لطف‌الله

    سکانس اول؛ سلام بر شکوه

    میدان جهانی نقش‌جهان و احساس تعلیقِ آن مرا می‌برد به دنیایی غیر از آنچه اکنون است. هر بار به این صحن باشکوه وارد می‌شوم ابتدا اندکی می‌ایستم، چشم‌ها را می‌بندم و بی‌محابا نفس می‌کشم… اگرچه این روزها هوای آلودۀ این شهری که هنوز نمی‌دانیم آن را صنعتی بنامیم یا گردشگری، نفسمان را بند آورده اما گویی آسمان هم به هوای دیدن میدان نقش‌جهان، غبار را  پس می‌زند. چشم باز می‌کنم و قدم می‌زنم و یکی‌یکی می‌گذرم از حجره‌هایی که باید جایگاه استادان صنایع‌دستی‌مان باشند و چونان نمایشگاه و موزه‌ای فاخر اما افسوس… قرارمان ضلع غربی میدان و حضور در بنای عالی‌قاپو است اما موضوع درباره بنای شرقی است، گنبد مسجد شیخ لطف‌الله… سلام بر شکوه…

    سکانس دوم؛ دفتر پایگاه جهانی میدان نقش‌جهان: عالی‌قاپو

    علی‌محمد فصیحی، مشاور رسانه‌ای اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اصفهان با بیان اینکه این جلسه برای رفع ابهامات و ارائه گزارشی از روند مرمت گنبد مسجد شیخ لطف‌الله برگزارشده است، می‌گوید: این مرمت آن‌قدر خوب و قوی انجام‌شده که نیاز دیدیم در خصوص آن شفاف‌سازی انجام شود.

    قبل از ریزش کاشی‌ها پیش‌دستی کردیم

    در ادامه، ناصر طاهری، معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اصفهان با بیان اینکه اگر حساسیتی دارید که البته به‌جاست ما آن را با جان می‌پذیریم، اظهار می‌کند: اگر در اصفهان کار خوب انجام می‌شود و با همه جای ایران فرق دارد یکی از مهم‌ترین دلایلش حساسیت متخصصان و دلسوزان حوزه میراث فرهنگی و سایر بخش‌ها است و ما نیز متوجه این حساسیت‌ها و اهمیت حفظ آثار تاریخی مخصوصاً آثار جهانیِ خود هستیم و این مراقبت و توجه را نسبت به آن‌ها داریم، هرچند که محدودیت‌های زیادی هم داریم.

    او ادامه می‌دهد: آقای حجت رئیس ایکوموس ایران گفته‌اند میراث در مرمت دنبال نازل‌ترین قیمت است، اما اتفاقاً ما می‌گوییم هر کاری را باید متناسب با وزن و اندازه و شأن خودش ببینیم و هیچ‌وقت نباید یک اثر ثبت جهانی در محدودۀ میدان نقش‌جهان را با اثری دیگر یکی کنیم. البته ما صرفه و صلاح دولت را در نظر می‌گیریم اما نه برای اثری مانند مسجد شیخ لطف‌الله.

    طاهری اعتقاد دارد: مهم‌ترین مسئله این است که اگر کسی از ما پرسید چه کسی دارد روی این اثر ثبت جهانی کار می‌کند که در حال مرمت آن هستید، ما پاسخگو باشیم. این آثار از بزرگ‌ترین آثار ما هستند و باید پاسخگو باشیم. شما وقتی می‌خواهید یک عمل جراحی ساده انجام دهید بسیار تحقیق می‌کنید که نزد کدام پزشک بروید و برایتان هم مهم نیست که او مبلغ بیشتری بگیرد، بلکه این موضوع برای شما مهم است که به او و کارش اطمینان داشته باشید؛ ما نیز این حساسیت را در همین مقیاس نسبت به آثار تاریخی داریم، همه آثار برای ما اهمیت دارند ولی اثری که روی آن نظارت جهانی وجود دارد و در حوزه ثبت جهانی است برای ما هم اهمیت بیشتری دارد به همین دلیل پروژه مرمت گنبد مسجد شیخ لطف‌الله جزو معدود پروژه‌هایی است که با همه محدودیت‌ها به سمت ترک تشریفات آن رفتیم، یعنی این‌طور نبود که بگوییم هر کسی که برندۀ مناقصه شد آن را انجام دهد ازاین‌رو شروطی داشتیم و به مرمت‌های گذشته این بنا هم توجه شد.

    معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان می‌افزاید: این پروژه شاید از معدود پروژه‌هایی است که ما کاملاً مرمتی یعنی کاملاً با حساسیت‌های اصول مرمت در یک بنای تاریخی با آن برخورد کردیم.

    طاهری با بیان اینکه هر اثر تاریخی مخصوصاً تزئینات و به‌ویژه گنبد شیخ لطف‌الله و مسجد امام دورنمای خاصی دارند و از دور کلیت آن چشم‌نواز است اما وقتی نزدیک می‌شویم متوجه وضعیت ترک‌های گنبد می‌شویم و نباید منتظر باشیم که بریزد و بعد برای آن فکر کنیم، می‌گوید: گنبد مسجد شیخ لطف‌الله از بناهایی بود که ما قبل از ریزش کاشی‌هایش پیش‌دستی کردیم و وارد مرمتش شدیم. این پروژه کاملاً با برنامه و علمی پیش رفت و همۀ ما چون می‌دانستیم کاری کاملاً علمی در حال انجام است اصلاً نگران انتقادات نبودیم. با هر کاری وقتی شفاف و روشن برخورد شود قطعاً نظرات همسوی مخاطبان را خواهد داشت اما اگر واقعاً نیاز باشد کار دیگری انجام دهیم حتماً این کار را خواهیم کرد.

    هرلحظه احتمال دارد کاشی‌ها بریزد

    فریبا خطابخش، مدیر پایگاه جهانی میدان نقش‌جهان با بیان اینکه در این مدت که مسئولیت پایگاه را به عهده داشتم حساسیت خاصی روی تک‌تک مرمت‌هایی داشتم که در هریک از بناهای این میدان انجام‌شده و شاید درگیری‌های خیلی زیادی هم روی این موضوع داشتم تا بهترین پیمانکار و بهترین کار روی این بناها انجام شود و بامطالعه باشد، می‌گوید: در خصوص انتخاب پیمانکار پروژه‌های ثبت جهانی حتماً باید ما با مدیریت پایگاه ثبت جهانی هماهنگ باشیم و درباره گنبد مسجد شیخ لطف‌الله هم این همکاری وجود داشت؛ ضمن اینکه معاون میراث فرهنگی کشور هم حتماً باید در جریان پروژه باشند و ما گزارش کامل را قبل از شروع، ارائه می‌دهیم و عملیات این پروژه مورد تائید بوده است.

    او آغاز ماجرای مرمت گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را چنین توضیح می‌دهد: در فروردین‌ماه ۱۳۹۷ قسمتی از گریو این مجموعه که مربوط به دوره پهلوی است دچار ریزش شد و بررسی‌ها نشان داد که زیرسازی این گریو دچار مشکل شده است. موضوع این است که وقتی باران روی بنای تاریخی می‌آید مصالح آب را جذب می‌کنند و موقع شب هوا خیلی سرد شده و درنتیجه آب یخ می‌زند و یخ، حجم زیادی را اشغال کرده و باعث یخ‌بُر شدن مصالح زیر و روی کار می‌شود یعنی هم کاشی‌ها دچار این مشکل شده بودند و هم مصالحی که برای زیرسازی کاشی استفاده‌شده بود.  

    خطابخش ادامه می‌دهد: برای مرمت گریو، طرح برداری آن انجام و تمام قطعات کاشی شماره‌گذاری شد. قالب کتیبه و گریوِ گنبد زده شد و کاشی‌ها بعد از شماره‌گذاری به همان طرحی که در بالا اجراشده بود هم کتیبه هم گریو گنبد روی قالب چیده شد. کار خیلی سختی است که قطعه‌قطعه کاشی‌ها پایین بیاید. همان کاشی‌ها بعد از تمیزکاری و اسیدزدایی و شستشو درجای خودش قرار گرفت. بعد از سازو کشی پشت ‌کار گچ زده و درنهایت زیرسازی فرسودگی تراشیده و زیرسازی جدیدی انجام شد و کاشی‌ها سر جای اصلی خودش برگردانده شد. زمانی که ما گریو را شروع کردیم فرصتی بود که گنبد را هم بررسی کنیم من از آقای رضایت خواستم داربست را بالاتر ببرند و خودشان استادکار هستند و تخصصشان از ما خیلی بیشتر است و سال‌ها بر روی بناهای تاریخی کار می‌کنند.

    او ادامه می‌دهد: آقای رضایت بعد از بررسی گفتند که گنبد خیلی مشکل پیداکرده و هرلحظه احتمال دارد کاشی‌ها بریزد و اگر تا حالا نریخته چند علت داشته است، یکی اینکه برف سنگینی نداشتیم، دیگر اینکه کاشی‌های گنبد که زمینه‌اش آجر است ریشه‌دار و بلند است و کمک می‌کند که ریزش آن کمتر باشد اما اگر ریشه‌های کمتری داشت گنبد صد درصد در این مدت ریزش داشت.

    مرمت کامل گنبد در دوران پهلوی

    مدیر پایگاه جهانی میدان نقش‌جهان مراحل مرمت گنبد را چنین شرح می‌دهد: ابتدا اسکن لیزر کاملی از گنبد انجام شد تا ترک گنبد و خود گنبد به دست بیاید و سپس بررسی روی گنبد از روی داربست انجام شد که نه بندی وجود داشت و نه زیرسازی. ما باید هر روز گنبد را بررسی کنیم و کاشی‌هایی که ریخته شده را جمع‌آوری کنیم و غیرممکن است هر روز کاشی نریزد یعنی درزها کاملاً باز است و هیچ آبی از روی گنبد پایین نمی‌آید بلکه به خورد کاشی‌ها می‌رود. زمانی که بارندگی می‌شد من می‌دیدم که گنبد کاملاً خیس است و شاید دو سه روز همان‌طور بماند و رطوبت کاملاً به کاشی‌ها و سطح زیرین کاشی‌ها نفوذ می‌کرد ولی نمی‌دانستم در این حد فاجعه‌بار است.

    خطابخش با بیان اینکه سال ۱۳۱۳ تا ۱۶ در دوره پهلوی کار مرمتی روی گنبد شیخ لطف‌الله انجام‌شده ولی مصالحی که برای زیرسازی استفاده‌شده نخاله بوده و حتی از کاشی‌های اضافه هم در زیرسازی کار استفاده‌شده و همین باعث تخریب زیرسازی کار شده است، تصریح می‌کند: تصاویری وجود دارد که قالب یکی از ترک‌ها برداشته و مرمت‌شده ولی بقیه گنبد به‌صورت موضعی مرمت‌شده است اما کار اصولی روی گنبد انجام‌نشده بود.

    او می‌افزاید: در مرمت اخیر، ترک گنبد بر اساس اسکن لیزر، قالب‌گیری شد، این مسئله هم اهمیت زیادی دارد که مهم‌ترین مرحله در مرمت گنبد، ساخت قالب است که بتوان این قالب را هم‌اندازه و بر مبنای فرم گنبد دقیق درآورد. به نظر من هیچ‌کس در اصفهان جز استاد رضایت از عهدۀ این کار برنمی‌آید و ایشان این قالب را به نحو احسن درآوردند. روی قالب گنبد طرح برداری شد و طرح روی قالب پیاده شد؛ اما با توجه به اینکه در شرایط بارندگی و آفتاب کار کردن در فضایی پشت مسجد شیخ لطف‌الله مناسب نبود تصمیم گرفتیم تا زمانی که تمام ترک‌های گنبد کار می‌شود سازۀ موقت روی قالب گنبد ایجاد کنیم تا قالب هم از بین نرود.

    مسئول دفتر مرمت اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان با تأکید بر اینکه ۹۵ درصد کاشی‌های ترک مرمت‌شدۀ گنبد همان کاشی اصل صفوی است و چیزی اضافه نشده بلکه آنچه اضافه‌شده کاشی‌هایی است که ریخته یا تخریب و دیگر قابل‌استفاده نبوده است، ادامه می‌دهد: تمام کاشی‌ها در بالا یکی‌یکی شماره‌گذاری و دانه‌دانه جمع‌آوری و پایین آورده شد تا عملیات شستشو و پاک‌سازی و اسیدزدایی روی تک‌تک آن‌ها انجام و یکی‌یکی روی قالب نصب شود. با توجه به اینکه الان آن شیوه کاشی به‌صورت ریشه‌دار زده نمی‌شود کاشی‌ها با آجرهای زمینه برداشته شد ضمن اینکه زیرسازی کار مشکل داشت و حتی مشکل زیرسازی‌ها بیش از مشکل کاشی‌ها بود.

    باافتخار می‌گوییم که ما کاشی‌ها را عوض نکردیم

    خطابخش با مخالفت در خصوص ارائه طرح‌های مرمت قبل از اجرای مرمت، می‌گوید: برای پروژه‌های مرمتی ارائۀ طرح مرمت قبل از اجرا امکان ندارد چون بعضی وقت‌ها با چیزی روبرو می‌شویم و می‌بینیم طرح باید ۱۸۰ درجه تغییر کند، به همین دلیل طراحی و اجرای مرمتی باید هم‌زمان باشد، مهندس ناظر و اجرا در پروژه‌های مرمتی باید هم‌زمان باشد. باید هم‌زمان کاشی را برداریم و ببینیم در زیر چه اتفاقی افتاده و اگر نیاز بود کاشی برداشته شود آن را برمی‌داریم و اگر نیاز نیست یک دوغاب گچ روی کاشی هم می‌زنیم.

    استاد رحمت‌الله رضایت که حضورش در این جلسه وزنه‌ای سنگین است و سکوتش بجاست، هرزمان با سخنی تأمل آمیز در گفتگو وارد می‌شود و این بار تأکید می‌کند که ما لای بندها را خالی کرده و گچ می‌مالیم، کف‌مال می‌کنیم تا بعد از شستن طبله نکند، پوسته نکند و اکنون گنبد ذره‌ای بار سنگین ندارد.

    و در ادامه خطابخش می‌گوید: بعد از بندکشی دوغاب گچی روی کار زده و سه رج پکُفته کاری شد، سازو کشی انجام شد و نهایتاً زیرسازی گنبد آماده شد. به دلیل اینکه بردن قالب با آن وسعت در بالا امکان‌پذیر نیست، با استفاده از نوارهایی به‌صورت گِل پارچه بری می‌کنند و تقسیم‌بندی‌ها روی قالب گنبد انجام شد و دوغاب گچ روی کاشی‌ها زده شد و با استفاده از همین گل‌ها پارچه بری انجام و روی گنبد نصب شد. تمام پارچه‌های کاشی‌های معرق روی گنبد چیده شد و یک دوغاب کامل گچی روی کار داده می‌شود. کاشی‌ها هم با آب و الکل پاک‌سازی و اسیدزدایی شدند. البته وقتی‌که ترک جدا شد قسمت‌هایی از کاشی‌ها ریخت که در پایین شماره‌گذاری شد و آقای رضایت قسمت‌های دیگر روی گنبد را گچ زدند تا آغاز ترک بعدی بیشتر از این نریزد و اگر خط‌هایی وجود دارد ترک‌هایی است که هنوز مرمت نشده‌اند.

    مدیر پایگاه جهانی نقش‌جهان با بیان اینکه مرمت هر ترک گنبد به‌صورت مفید هشت ماه زمان خواهد برد، تصریح می‌کند: گنبد مسجد امام نسبت به شیخ لطف‌الله بزرگ‌تر و هر ترک ارتفاع بیشتر و کاشی‌های بیشتری دارد اما کاشی‌های آن جدید است و برای مرمت آن نیاز نیست کاشی‌ها را پایین بیاوریم. اما کاشی‌های صفوی شیخ لطف‌الله دانه‌دانه پایین آمده و تمیز شده و دلیل اصلی اینکه آن‌ها را دانه‌دانه پایین آوردیم این بود که کاشی‌های صفوی حفظ شود چون کاشی‌هایش قابل برگشتن بود و اصول مرمت همین است. اگر می‌دیدیم کاشی‌ها ازنظر زیرسازی مشکل ندارند فقط بندکشی می‌کردیم و یک دوغاب رویش می‌زدیم؛ ضمن اینکه چون تخصص من تزئینات است با اطمینان می‌گویم تمام این کاشی‌ها اسیدی است و اگر آن‌ها را جداگانه پایین نمی‌آوردیم شاید در آینده هیچ کاشی و لعاب دیگری نداشتیم، البته کاشی‌ها خواهی‌نخواهی به‌مرورزمان از بین می‌رود و شاید زمانی برسد که مجبور شوند کاشی‌ها را با کاشی‌های جدید اما با همین نقش عوض کنند ولی الان باافتخار می‌گوییم که ما کاشی‌ها را عوض نکردیم و عمر دویست‌ساله به این گنبد دادیم.

    نیازی به سبک‌سازی نبود

    سپس مهدی رضایت، پیمانکار پروژۀ مرمت کاشی‌های گریو و یک ترک گنبد مسجد شیخ لطف‌الله با بیان اینکه سازه‌های بنّایی مورد تائید آیین‌نامه زلزلۀ کشور هستند، می‌گوید: گنبد مسجد شیخ لطف‌الله شامل دو بخش سازه‌ای و تزئینات است و خوشبختانه بهترین و قوی‌ترین بخش سازه‌ای را دارد. وقتی ما نخاله‌ها و ترک را برداشتیم دیدیم یک گنبد آجری کاملاً سالم و بدون ترکی باقی است و با توجه به اینکه بستر اصلی بندکشی شده بود به‌احتمال‌زیاد چندین سال این گنبد با نمای آجری دیده می‌شده است و خود بستر گنبد مشکل سازه‌ای نداشت. اینکه ما می‌گوییم بناها باید سبک‌سازی شوند یعنی چه بناهایی و کجا و چرا می‌گوییم سبک‌سازی؟ پاسخ این است که نیروی زلزله وابسته به وزن است. گنبد شیخ لطف‌الله ۴۰۰ سال با این وضع بوده و ما اگر باربرداری یعنی سبک‌سازی می‌کردیم تنش‌ها از قسمت‌هایی برداشته و به قسمت‌هایی افزوده می‌شد و تعادل وزنی بنا از بین می‌رفت.

    تنها کاری که ما کردیم این بود که نخاله‌ها را جمع‌آوری و آمارگیری می‌کردیم و حتی مصالح ورودی به کارگاه هم آمارگیری می‌شد تا وزن گنبد تغییری نکند چراکه بنا ثابت است و روی پا ایستاده و باید حفظ شود و ما نه این وزن را کم کردیم نه زیاد و اصلاً دلیلی نداشت که این بنا سبک‌سازی شود چراکه در تعادل کامل است، اگرچه فرورفتن سطح آب‌های زیرزمینی موجب شده که این بنا کاملاً یکنواخت نشست داشته باشد اما گنبد ترک جانبی نداشته و نشست همگن و یکنواخت دارد و دلیلی ندارد که ما این تعادل را از بین ببریم.

    براقی رنگ‌ها با باران پیدا می‌شود

    او با اشاره به تضاد رنگی موجود میان قسمت مرمت‌شده و سایر قسمت‌ها، تصریح می‌کند: این تضاد رنگی با باران پاک می‌شود. وقتی داریم نمای آجری بند می‌کشیم یا حتی وقتی در کاشی‌ها و سرامیک‌های نو در سرویس‌های بهداشتی بندکشی می‌کنند با ذرات نانو طرف هستیم و این ذرات به کل بدنه پخش می‌شود. در مورد ترک گنبد این مسجد نیز کل ترک دوغاب داده‌شده و ما باید این کار را می‌کردیم تا از نفوذ آب جلوگیری شود اما به‌مرورزمان با سه چهار دفعه باران این ذرات که روی کاشی‌هاست شسته می‌شود و براقی رنگ‌ها پیدا می‌شود چراکه ما چیزی را عوض نکرده‌ایم و کاشی از هرجایی برداشته‌شده در جای خودش گذاشته‌شده است؛ یعنی حتی اگر بین دو کاشی فاصله بوده الان هم هست. این دوغاب را نمی‌توانیم بشوییم چون پشت آن هم دوغاب گچ ریختیم و خیس است و گچ باید ۲۸ روز طول بکشد تا به مقاومت اصلی خود برسد یعنی اگر من آن را به گچ کشته تبدیل کنم دوباره به کار زخم می‌دهم. این تضاد رنگی را با پیراهن شسته شده مقایسه کنید، وقتی پیرهن خود را می‌شویید رنگ آن با یک ساعت قبلش فرق دارد و این نشاند دهندۀ این نیست که رنگش رفته است بلکه تمیز شده و الان این ترک گنبد هم ترک تمیز شده است. متریال و یا جای کاشی‌ها عوض نشده که دو رنگ شده باشد و تمیزکاری آن هم به‌صورت کاملاً علمی با آب و الکل و اسیدزدایی انجام‌شده است.

    در این میان طاهری، معاون اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان می‌گوید: بارها اتفاق افتاده چه در مسجد جامع چه ساروتقی و چه بسیار مساجد دیگر که گنبد آجری آن‌ها و کاشی‌های روی گنبد در زمان بعدتری انجام‌شده است حتی الان هیئت‌امنای بقعۀ نجفی در تخت فولاد که گنبد آن چند دهه آجر بوده درخواست کرده‌اند روی آن کاشی‌کاری انجام شود. یعنی جان گنبد ساخته می‌شود و ممکن است چند دهه بعد کاشی‌کاری شود. این کاشی لایه‌ای است که در معرض عوامل فرسایش است و وقتی بیننده سطح گنبد را از دور می‌بیند این خطای چشم است که تیرگی روی کلیت آن اثر می‌گذارد و روشنی هم همین‌طور است.

    گنبد شیخ لطف‌الله آلوده و کثیف است

    خطابخش، مدیر پایگاه جهانی نقش‌جهان نیز تأکید می‌کند: ما سال‌ها گنبد شیخ لطف‌الله را به این رنگ دیده‌ایم و فکر می‌کنیم رنگ گنبد این است درحالی‌که نمی‌دانیم گنبد چقدر آلودگی دارد و کثیف است.

    او در خصوص استفاده از تکنولوژی نانو برای ماندگاری این مرمت گفت: در یک دورۀ زمانی طنابی از گنبد تا پایین وصل بوده و پی شتر را به این طناب‌ها می‌بستند و دورتادور گنبد می‌گرداندند و به‌این‌ترتیب هم گنبد را تمیز می‌کردند و هم مانع نفوذ رطوبت می‌شد، ما هم باید چنین فکری بکنیم یا اینکه هرچند سال یک‌بار داربست بزنیم و پاک‌سازی انجام دهیم و یا از نانو استفاده کنیم که البته نانو هم نهایتاً سه سال ماندگار است.

    دو یا سه هفته دیگر، آغاز مرمت ترک سوم

    خطابخش در خصوص زمان مرمت سایر ترک‌های گنبد مسجد شیخ لطف‌الله می‌گوید: اگر همین‌الان سه میلیارد به من بدهند درجا تمامش می‌کنم اما اعتبارات من محدود است و من هم شیخ لطف‌الله را دارم، هم عالی‌قاپو و هم مسجد امام را. یونسکو هم هیچ اعتباری در اختیار پروژه‌های ثبت جهانی نمی‌گذارد و این قانونش است چون موسسه‌ای است که خودش درآمد خاصی ندارد و تا زمانی که اثر در معرض خطر نرود هیچ کمکی نمی‌کند ضمن اینکه در آن صورت هم اگر آن کشور پول نداشته باشد از کشورهای عضو می‌خواهد که به او کمک کنند. برای ما کسر شأن است که دستمان را جلوی کشورهای دیگر دراز کنیم ضمن اینکه یونسکو همیشه کشور ایران را کشور وضع خوبی می‌داند و از ایران می‌خواهد که به کشورهای دیگر کمک کند. اما درمجموع هر ترک هشت ماه طول می‌کشد و من مجبورم در سال یک ترک کار کنم و نمی‌توانم همه ترک‌ها را پایین بکشم اما حدود دو یا سه هفته دیگر داربست برای ترک بعدی زده خواهد شد.

    ترک تشریفات برای پروژه‌های خاص مرمتی

    او رقم اعلام‌شده در مناقصۀ مرمت دو ترک مرمت‌شدۀ گنبد شیخ لطف‌الله را ۴۰۰ میلیون تومان عنوان می‌کند که با ترک تشریفات ۱۰ درصد پایین‌تر انجام‌شده است. خطابخش ادامه می‌دهد: متأسفانه پیمانکاران شرایط مناقصه را در سایت مناقصات کشوری به‌خوبی نمی‌خوانند و وقتی ما شرایط را از آن‌ها می‌خواهیم آن شرایط را ندارند و ما می‌توانیم آن‌ها را رد کنیم. به همین دلیل شکایت‌هایی پیش می‌آید و من با توجه به این شکایت‌ها موضوع را نزد استانداری و بازرسی مطرح کردم و آن‌ها قبول کردند که پروژه‌های شاخص میراثی حتماً ترک تشریفات شود. قانون دولت است که پروژه‌های مرمتی هم در سایت مناقصات قرار بگیرند اما بر اساس صحبت‌های انجام‌شده با استانداری و بازرسی پروژه‌های شاخص مثل مجموعه بناهای میدان نقش‌جهان، چهل‌ستون، مسجد جامع و باغ فین ترک تشریفات شده و در سامانه قرار نگیرند. البته ما پروژه‌های خیلی خاص‌تر هم داریم و می‌توانیم استعلام کنیم.

    دانشجویان واحد مرمت کاشی را در این پروژه گذرانده‌اند

    خطابخش با بیان اینکه پروژه مرمت گنبد مسجد شیخ لطف‌الله پارسال در دانشگاه هنر ارائه شد، تأکید می‌کند: دکتر طالبیان معاون میراث فرهنگی کشور از این پروژه بازدید کردند، آقای عزیزی مدیر پایگاه‌های جهانی بازدید داشتند، آقای احمدی مدیر حفظ و احیای بناهای تاریخی کشور هم از پروژه بازدید کردند و همه می‌دانند پروژه در چه حدی است. این پروژه در شورای فنی هم ارائه‌شده است. آقای اللهیاری ریاست میراث فرهنگی استان اصفهان هم هر روز بازدید داشته‌اند. آقای اسفنجاری همین‌جا برای دانشجویانشان تدریس کردند و اگر موردی بود باید همان موقع ارائه می‌کردند و غیرممکن بود ما نظری که کارشناسی بوده باشد قبول نکنیم. بسیاری دانشجویان دانشگاه هنر واحد مرمت کاشی را در این پروژه گذرانده‌اند. حتی گروه بین‌المللی ایساکا خودشان بالای گنبد رفتند و وقتی پایین آمدند به ما گفتند دوست داریم بیاییم و کار یاد بگیریم و این کاری که انجام می‌شود بی‌نظیر است.

    ابراز تأسف از قیاس مع‌الفارق

    سرپرست دفتر مرمت اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان به قیاس مسجد شیخ لطف‌الله با توپ پلاستیکی در تصاویر رسانه‌ای اشاره‌کرده و با تأسف می‌گوید: من وقتی عکس توپ و گنبد را در کنار هم دیدم به‌عنوان یک اصفهانی و نه به‌عنوان مدیر میدان برایم خیلی سنگین تمام شد و با خودم گفتم چرا رسانه‌ها به این تشبیه حساسیت نشان ندادند و هیچ خبرنگاری توی دهان آن‌کسی نزد که این کار را کرده است و گنبد باارزش ما را به چنین چیزی تشبیه کرده است؛ اگر او را می‌دیدم حاضر بودم بروم زندان ولی می‌خواباندم توی صورتش که دندان‌هایش بریزد؛ ولی همه حمله کردند که این چه مرمتی است! البته کوتاهی از ما بوده و من قبول دارم که باید روشن می‌کردم که این مرمت اصولی است و الان هم می‌گویم که دفتر ما به روی خبرنگارها باز است.

    و در پایان این سکانس است که استاد رحمت‌الله رضایت می‌گوید: حرف‌ها همیشه بوده‌اند و با برشمردن برخی از سوابق خود می‌گوید: من متولد سال ۱۳۲۷ در محله طوقچی هستم، سواد ندارم اما از بچگی نزد پدرم استاد محمدعلی رضایت کارکرده‌ام و اکنون پسرانم مهدی و محمدرضا همراهم هستند. میراث ما در غربت گیر افتاده است. من دوست داشتم این گنبد را کار کنم اگرچه خیلی حرف به ما زدند و برچسب چسباندند اما خواستم کاری کنم که بماند و بقیه بیاموزند.

    سکانس پایانی؛ پشت‌بام مسجد شیخ لطف‌الله

    یکی‌یکی پله‌های مسجد را بالا می‌رویم و چه سخت است این صعود… از استاد مهدی رضایت می‌پرسیم: روزانه چند بار این پلکان را طی طریق می‌کنید و پاسخ متجاوز از بیست بار است!

    پازل ۳۵ قطعه‌ای هر ترک

    مهدی رضایت، پیمانکار پروژۀ مرمت کاشی‌های گریو و یک ترک گنبد مسجد شیخ لطف‌الله در حضور رسانه‌ها و بر روی پشت‌بام مسجد، می‌گوید:  ما برای مرمت دو ترک گنبد تا ارتفاع هفت متری داربست زدیم. پیشرفت کار کاملاً علمی و با نظرات کارشناسان بود و بازدید از کارگاه هم برای همه آزاد بود. وقتی خانم دکتر دستور دادند داربست بزنیم و از بالا و آسیب‌ها را ببینیم آن موقع متوجه شدیم که عمق فاجعه بیشتر از اعوجاج و طبله شدن است و نه بندی وجود دارد و نه ملاط مقاومی یعنی گچ پودر بود و به همین دلیل پازل ۳۵ قطعه‌ای هر ترک را پایین آوردیم، یک پازل بسیار بزرگ، هرچند که هفته‌ها بحث داشتیم که اگر کاشی‌ها پایین نیامد چه کنیم و ازاین‌رو آدم باید ازلحاظ روحی خیلی مقاوم باشد تا بتواند این کار را به انجام برساند. کل گنبد را با ماژیک و به‌صورت دستی در ابعاد یک‌به‌یک بر روی پلاستیک پیاده کردیم. تمام خط‌ها را نیم سانت نیم سانت سوزن زدیم و ۸۵ مترمربع را این کار را انجام دادیم.

    او ادامه می‌دهد: گنبد این مسجد تنها نیرویی که نمی‌خواست کاشی‌کار بود و یک مجموعه علمی و تجربی می‌خواست که بتوانند قالب را بسازند.

    رضایت می‌گوید: درواقع فرض کنید یک پرتقال دارید که باید برعکسش را بسازید! حالا این مجموعه باید اجرا می‌شد ساخت قالب انجام و پلاستیک روی قالب پهن شد و دقیقاً یکسان به قالب چسبید. تمام نقاط روی پلاستیک را به قالب انتقال دادیم، بندها اصلاح و خطوط تثبیت شد، رنگ‌آمیزی قالب انجام شد و طرح قالب البته به‌صورت برعکس آماده شد. کاشی‌ها پاکسازی و اسیدزدایی شد و هر کاشی باید روی قطعه خودش در جای خودش جای می‌گرفت. حل کردن این پازل پنج ماه طول کشید در عین حل کردن پازل کاشی‌هایی که لب پَر بودند مرمت و پشتشان رنگ‌آمیزی شد چون وارونه‌اش را داشتیم. در بحث کاشی معرق باید پارچه نصب شود. اگر مرمت موضعی انجام می‌شد جای گل‌ها جابجا می‌شدند و بعد از کجا می‌توانستم بالا در سرهای خودشان بگذارم و در ضمن در آن صورت امکان زیرسازی نبود درحالی‌که درواقع زیرسازی این گنبد مشکل داشت و اگر زیرسازی مشکل داشته باشد آب نفوذ می‌کند گریو را می‌گیرد. ولی الان مرمت یک‌چهارم گریو انجام‌شده است.

    احتمال وجود ۱۰درصد تغییر در محاسبات سازه

    او با اشاره به مرمت سال ۱۳۱۳ در گنبد مسجد شیخ لطف‌الله تصریح می‌کند: سه متر گنبد را یکرنگ دیگر می‌بینیم و این سه متر همان بخشی است که سال ۱۳۱۶ مرمت‌شده است یعنی نره‌ای که کارکرده‌اند را ساب داده‌اند و به همین دلیل اختلاف رنگ بین این دو نره وجود دارد؛ درواقع وقتی نره نو کار می‌شود خیلی براق است. الان هم ترک‌های جدید مرمت‌شده باید آب باران بخورد تا شورۀ گچِ آن شسته شود.

    مرمتگر گنبد مسجد شیخ لطف‌الله با اشاره به محاسبات سازه‌ای در مرمت این گنبد می‌گوید: تمام وزنی که از روی گنبد برداشته می‌شد باسکول می‌رفت و وزن می‌شد، هم‌چنین مصالحی که به کارگاه وارد می‌شد نیز وزن می‌شدند، ما کم‌وزیاد وزن سازه را محاسبه کردیم و همان وزن پیاده شده دوباره روی گنبد اجراشده است و فقط ممکن است ۱۰ درصد تغیر داشته باشد.

    رضایت ادامه می‌دهد: مهندس عسکری به‌عنوان ناظر، پدرم استاد رحمت‌الله رضایت، بنده به‌عنوان فوق‌لیسانس مهندسی عمران، برادرم کارشناس مهندسی عمران، خانم دکتر خطابخش و آقای دکتر بهشاد حسنی هم در بخش تزئینات عضو این تیم بوده‌اند و ما در هر مرحله پروژه با هم صحبت می‌کردیم. حتی در خصوص گچ مورد استفاده نیز بررسی‌های زیادی انجام شد و ما یک نوع گچ از مشهد و سه برند گچ بارز، آینه و صدف از سمنان را هم تست و رد کردیم تا درنهایت به گچ دلخواه رسیدیم و برای مرمت سایر ترک‌ها سرعت اجرا بالاتر است چون قالب را داریم اما در مورد گچ باید بازهم آزمون شود چون کوره به کوره و معدنی است.

    به گزارش ایسنا، حالا پله‌های مسجد را از انتها یکی‌یکی به ابتدا بازمی‌گردیم و گویی از آسمان به زمین و از عرش به فرش می‌رسیم! اما همچنان منتظر می‌مانیم تا متخصصان نیز بر این عرش دست‌یافتنی قدم بگذارند و در بازدید میدانی از پروژۀ مرمت گنبد مسجد شیخ لطف‌الله نظرات علمی خود را ابراز کنند، دیداری که مشاور رسانه‌ای اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اصفهان از آن خبر خواهد داد و امید، که آن‌ها بر تائید پروژۀ مرمت یکی از زیباترین گنبدهای تاریخی جهان صحه بگذارند.

    انتهای پیام

  • دلگرمی‌های خانه امیراعظم شاهرود/ خروج از فهرست ملی «هرگز»

    دلگرمی‌های خانه امیراعظم شاهرود/ خروج از فهرست ملی «هرگز»

    به گزارش خبرنگار مهر، نیمه مردادماه ۹۸ بود که خبرگزاری مهر گزارشی را با عنوان « شکایت از ثبت عمارت امیراعظم شاهرود/ مونسان در ابلاغ نامه تعلل کرد » منتشر کرد گزارشی که در آن آمده بود: مالک عمارت تاریخی امیر اعظم شاهرود پس از دریافت نامه رئیس سازمان میراث فرهنگی مبنی بر به ثبت رسیدن این بنا، در یک سال و نیم قبل به دادگاه حقوقی شکایت کرده تا این عمارت را از فهرست ملی خارج کند.

    خانه امیر اعظم شاهرود مشهورترین حاکم ایالت قومس در دوره قاجاریه ساخته شد، آرامگاه خاندان نصرت‌الله امیر اعظم، والی ایالت قومس در دوران مظفر الدین شاه قاجار نیز در این عمارت  قرار دارد.

    بنای تاریخی اما بلاتکلیف

    این بنای تاریخی یکی از مهم‌ترین بناها در تاریخ استان سمنان به شمار می‌آید از طرفی سال گذشته مرمت تزئینات ایوان، بازسازی ستون فروریخته شده، طاق زنی، مرمت سقف و مرمت ناودان‌ها انجام شد و محمد جهانشاهی مدیرکل سابق میراث فرهنگی استان سمنان نیز پیشنهاد کرده بود که این خانه تاریخی با همکاری متولیان و دستگاه‌های اجرایی مرتبط می‌تواند به‌عنوان موزه تاریخ قومس، موزه قاجار، کتابخانه و یا نگارخانه تغییر کاربری داشته باشد.

    این بنای مهم تاریخی در مالکیت ستاد اجرایی فرمان امام است. سازمان میراث فرهنگی سال ۹۶ در کمیته ثبت آثار تاریخی، پیشنهاد ثبت این بنا را پذیرفت و یک سال بعد شماره ثبت به آن داد.

    به نظر می‌رسد مالک قصد دارد تا این بنا را تخریب کرده و به‌جای آن ساختمان بسازد و در این روند، عایدی که در پی ساختمان‌سازی به‌جای این عمارت نصیب مالک می‌شود به‌طورقطع بیشتر از نگه‌داشتن یک عمارت قدیمی خواهد بود به همین دلیل است که ثبت شدن عمارت در فهرست میراث ملی و ابلاغیه آن و منع مالک از دخل و تصرف در آن به مذاق بسیاری از این مالکان خوش نمی‌آید و درصدد شکایت برمی‌آیند.

    اجازه خروج خانه امیر اعظم از فهرست ملی را نمی‌دهیم

    حال اما یک مقام مسئول در سطح استان سمنان به ابهامات درباره پرونده این بنای تاریخی و زیبای شهرستان شاهرود واکنش نشان داده است.

    مدیرکل میراث فرهنگی استان سمنان در گفتگو با خبرنگار مهر، بابیان اینکه آثار تاریخی هویت شهر هستند و می‌بایست برای آیندگان حفظ شوند، گفت: اجازه نمی‌دهیم خانه امیر اعظم شاهرود از فهرست ملی خارج شود.

    مهدی جمال بابیان اینکه عمارت تاریخی و مهم خانه امیر اعظم شاهرود در مالکیت ستاد اجرایی فرمان امام قرار دارد، ابراز داشت: مردادماه امسال مالک پس از دریافت نامه رئیس سازمان میراث فرهنگی مبنی بر ثبت این بنا به دادگاه حقوقی شکایت کرد تا این عمارت را از فهرست ملی خارج کند که بلافاصله سه مکاتبه قوی و جانانه با دادستان استان صورت گرفت و پیرامون بندهای حقوقی آن موردبحث قرار گرفت.

    وی بابیان اینکه به‌هیچ‌عنوان اجازه نخواهیم داد تا اثر تاریخی عمارت امیر اعظم از ثبت ملی خارج شود، افزود: خط قرمز میراث فرهنگی حفظ بافت و بناهای تاریخی است و نخواهیم گذاشت در این موارد معامله‌ای صورت گیرد زیرا این مطالبه به جد مردم است.

    سرنوشت خانه امیر اعظم در دستان مسئولان

    به نظر می‌رسد با پیگیری‌های صورت گرفته، اداره کل میراث فرهنگی استان سمنان و همچنین درج گزارش‌های مرتبط با این بنای تاریخی و زیبا در خبرگزاری مهر، گویا قرار است در سرنوشت این بنا تغییراتی رخ دهد.

    مردم شاهرود اما این روزها منتظر هستند تا ببینند سرنوشت این بنای زیبا چه می‌شود بنایی که شاید همگان دوست دارند درون آن را ببینند اما فعلاً این امر میسر نیست و نجات آن اولویت اصلی مسئولان میراث فرهنگی است.

  • روایتی متفاوت از آخرین روز زندگی یک باستان‌شناس

    روایتی متفاوت از آخرین روز زندگی یک باستان‌شناس

    به گزارش ایسنا، این بخشی از روایت علی شریفی – دستیار مسعود آذرنوش- است، از هشتم آذرماه یازده سال قبل. باستان‌شناسی که نام‌اش را با عنوان «دوران طلایی باستان‌شناسی ایران» به  زبان می‌آورند، کسی که در کنار کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه‌های تاریخی مختلف مانند “هگمتانه” و “قلعه یزگرد” اقدامات‌اش در کسوت ریاست پژوهشکده باستان‌شناسی، او را یکی از مردان «دوران طلایی باستان‌شناسی» کرد.

    دستیار مسعود آذرنوش در سایت هگمتانه؛ که در سال‌های پایانی عمر آذرنوش به عنوان دستیار همراه او بود، بعد از گذشت ۱۱ سال از فوت او، آن روز را روایت می‌کند.

    «جمعه هشتم آذر سال ۱۳۸۷، ظاهرا روزی مثل بقیه روزها بود، در هیئت دکتر همه چیز ساعت‌وار دقیق بود، مثل همه روزهای کاوش قبل از ساعت ۶ از خواب بیدار شدیم و راس ساعت ۶ همه سر میز صبحانه بودند و مثل همیشه دکتر در راس میز نشسته بود.

    پس از صبحانه من همراه با سایر اعضای تیم کاوش به محوطه جنوب غربی تپه (هگمتانه) رفتیم. با توجه به اینکه ‌دکتر روی مقاله کاوش «قلعه یزدگرد» کار می‌کرد، روزهایی که همدان بود، من پس از راه افتادن کارگاه و حضور غیاب کارگران به پایگاه برمی‌گشتم و در تهیه مدارک لازم به دکتر کمک می‌کردم.

    در بازگشت تا ساعت۱۰ که زمان چاشت بود، به همراه دکتر کار کردم، بعد از چاشت دکتر گفت که امروز با آقای رشیدبیگی – مدیر وقت پایگاه هگمتانه – قرار است برای بازدید زاغه هایی که در بخش شمالی و غربی تپه در بین دیوارها و فضاهای معماری توسط کارتن‌خواب‌ها و افراد دیگر به وجود آمده، بازدید کنند.

    و راه حلی برای کنترل و ساماندهی وضع این قسمت از تپه داشته باشند. بنابراین من به کارگاه کاوش رفتم و دکتر با آقای رشیدبیگی به بازدید زاغه‌ها رفت. ساعت یک وقت ناهار بود و طبق برنامه دکتر که معمولا با سایر تیم‌های کاوش متفاوت بود، به همراه سایر کارشناسان به پایگاه برگشتیم.

    دکتر پیش از ما برگشته بود و در حین ناهار با آب و تاب از وضعیت زاغه‌ها در قسمت شمالی و غربی تعریف کرد. بعد ناهار بچه‌ها به سایت برگشتند و من برای کمک به دکتر در پایگاه ماندم. دکترگفت: امروز چند بار حالت نفس تنگی به من دست داده، شاید به خاطر فضای زاغه‌ها بوده.

    اصرار کردم که به اورژانس زنگ بزنم تا وضعیت‌اش را بررسی کنند، اما گفت برای روز یک‌شنبه وقت دکتر داشتم و زنگ زدم قرار شده امروز عصر بروم برای ویزیت. دکتر یک‌شنبه و سه شنبه دانشگاه درس می‌داد، شنبه عصر می‌رفت و چهارشنبه صبح برمی‌گشت، اما این‌بار می‌خواست یک روز زودتر برود.

    به راننده تاکسی زنگ زدم و از او خواستم ساعت ۳ برای بردن دکتر به تهران در پایگاه باشد. دکتر آماده شد، چمدانش را بست. لباس عوض کرد و هنگامی که داشت بند کفش هایش را می‌بست دوباره حالت تنگی نفس به او دست داد. باز هم اصرار کردم که به اورژانس زنگ بزنم اما قبول نکرد.

    دکتر راهی تهران شد، بچه‌ها از کاوش برگشتند، متعجب از این‌که دکتر رفته، دوش گرفتند و استراحت کردند، حدود ساعت ۵ تماس گرفت، عجیب بود همیشه وقتی می‌رسید تماس می‌گرفت، به شوخی گفت این چه ماشینیه برام گرفتی. پنچر کرده بودند و راننده در حال گرفتن پنچری.

    دکتر هم تماس گرفته بود ببیند، این دو ساعتی که نبوده اتفاقی افتاده؟ بعد تماس کمی استراحت کردم، تلفنم زنگ خورد، دکتر بود. برداشتم، طبق معمول پیش‌دستی کردم و گفتم سلام آقای دکتر، حال شما خوبه، رسیدید به سلامتی؟ اما صدای آن طرف تلفن صدای یک زن بود که پس از سلام پرسید شما چه نسبتی با دکتر دارید؟ اول فکر کردم خواهر دکتر است، پرسیدم خانم آذرنوش شما هستید.

    صدا گفت خیر من همسایه آقای دکتر هستم و ادامه داد «کمی حالشون بده، شما چه نسبتی با ایشون دارید، هول کردم، گفتم من برای دکتر کار می‌کنم، دستیار ایشون هستم، خوب زنگ بزنید به اورژانس. خانم همسایه گفت زنگ زدیم اورژانس اومده، اما کمی حالشون بده، شماره‌ای از خانواده ایشون دارید؟

    گفتم ندارم ولی روی گوشی (نام خواهر مسعود آذرنوش) را سرچ کنید، لطفا ببریدش بیمارستان. صدای پشت تلفن آهسته گفت کمی دیر شده ایشون در آسانسور فوت کردند.» یخ زدم، چه کار کنم به چه کسی زنگ بزنم؟ زنگ زدم به دکتر فاضلی رییس وقت پژوهشکده باستان‌شناسی و جریان را شرح دادم و ایشون گفت پیگیری می‌کنم، فرض بر این‌که موضوع صحت دارد کاوش را یک هفته تعطیل اعلام کن.

    نیم ساعت از تماس با دکتر فاضلی نگذشته بود که بچه‌ها را جمع کردم و داستان را تعریف کردم، همه بهت زده بودند، بعضی سیگار می‌کشیدند، بعضی آهسته اشک می‌ریختند و بعضی با پرزهای موکت سرگرم شده بودند.

    در حین این‌که با بچه‌ها صحبت می‌کردم، یک پیامک به ترتیب برای گوشی بچه‌ها آمد، کوتاه و پرمعنا و البته  دردناک «آذرنوش مرد»، روزنامه‌ها، یازده سال پیش فردای روز هشتم آذر ۱۳۸۷ نوشتند: «مسعود آذرنوش رییس سابق پژوهشکده باستان‌شناسی در بازگشت از ماموریت همدان فوت کرد»

    شریفی، بعد از گذشت بیش از یک دهه از رفتن مسعود آذرنوش؛ از این باستان‌شناس گفت.

    وی به ایسنا می‌گوید: «او در  زمان حضورش در پژوهشکده باستان‌شناسی تحول ایجاد کرده بود، حضور هیات‌های خارجی از جمله در سد سیوند یکی از نخستین قدم‌ها در این زمینه بود که باعث شد بسیاری از باستان شناسان ایرانی که با این هیات‌ها کار می کردند، به مرور با آن‌ها ارتباط بگیرند و از کنار این ارتباطات از اقداماتی مانند بورس استفاده کنند.

    سختگیری‌های شادروان آذرنوش در دانشگاه و محل کارش، به گونه‌ای بود که بسیاری از کارمندان آن را بر نمی‌تافتند، اما او بهترین اقدامات را در زمان حضورش در پست‌های مختلف در پژوهشگاه میراث فرهنگی انجام داد، به حدی که دوره‌ی حضور او در پژوهشکده باستان‌شناسی را “دوره طلایی باستان‌شناسی” می‌نامند.»

    او با اشاره به جوان‌گرا بودن شادوران آذرنوش برای استفاده از جوانان و فارغ‌التحصیلان رشته‌های باستان‌شناسی در تیم‌های کاوش و پژوهشکده باستان‌شناسی ادامه می‌دهد: «تعدادی از باستان‌شناسان و حتی مسوولان پژوهشگاه در زمان حیات وی، از او شاکی بودند که چرآذرنوش پای هیات‌های خارجی رابه ایران بازکرد و جوانان را به کاوش‌ها راه داد.

    در شرایطی که هیات‌های خارجی در ایران بودجه‌های تحقیقاتی همراه خود می‌آوردند و کارهای آزمایشگاهی را بدون پرداخت حداقلی بودجه از سوی دولت یا میراث فرهنگی انجام می‌داند.»

    شریفی حتی به پروژه‌ای در زمان حیات آذرنوش اشاره می‌کند  و می‌گوید: «با پیگیری‌ها و ارتباطات بین‌المللی که مرحوم آذرنوش داشت، در آن زمان تعداد زیادی نمونه یافته‌های باستان‌شناسی برای انجام آزمایش کربن ۱۴ به دانشگاه آکسفورد فرستاده شد، بدون این که حتی یک ریال از سوی پژوهشکده باستان‌شناسی یا ایران پرداخت شود.

    در واقع این اقدام برای نخستین بار انجام می‌شد، او با ارتباطات بین‌المللی خود کمک به باستان‌شناسی ایران می‌کرد.»

    دستیار آذرنوش با اشاره به پروژه‌های بلند پروازانه‌ای که شادروان آذرنوش برای محوطه‌های تاریخی کشور داشته، توضیح می‌دهد: «او طرحی را تهیه کرده بود تا با سید مهدی موسوی کوهپر – باستان شناس – با بودجه‌ای که در سال ۱۳۸۰ تعریف شده بود، کارهای مطالعاتی پنج شهر ساسانی مانند «فیروزآباد» و «بیشاپور» را تا حدود چهار فصل کاوش و مطالعه انجام دهد.

    از دیگر پروژه‌هایی که قصد اجرایی کردن‌اش را داشت، همکاری با شبکه چهار سیما همراه با یک گروه مستندساز و تعدادی باستان شناس بود تا برای معرفی محدوده‌ی ایران فرهنگی، آثاری که برگرفته از ریشه ایرانی هستند ثبت و ضبط و نمونه‌برداری شود و با پخش اطلاعات فنی و موارد موجود به شیوه‌ای که قابل پخش در تلویزیون باشد، این محوطه‌های باستانی به مردم معرفی شود.»

    شریفی با اشاره به کاوش‌هایی که آذرنوش در محوطه‌ی تاریخی هگمتانه انجام داده بود، می‌گوید: تا آن زمان سه فصل کاوشِ لایه‌نگاری در هگمتانه انجام شده بود، اما در آذر سال ۱۳۸۷ تیم کاوش مسعود آذرنوش در حال بررسی محوطه‌ای در منطقه‌ی هگمتانه بودند که قرار بود در آن منطقه موزه منطقه‌ای غرب کشور درست کنار هگمتانه ساخته شود و او اجرایی شدن این پروژه را منوط به انجام بررسی‌های کامل در این محوطه کرده بود، تا اگر آثار یا نشانه‌های تاریخی به دست نیامد، کار ساخت موزه را انجام دهند.

    و با وجود به دست آمدن نشانه‌ها و یافته‌های باستان‌شناسی در آن محوطه، بعد از درگذشت آذرنوش، کار ساخت موزه را در همان منطقه آغاز کردند. موزه‌ای که بعد از این همه سال به نظر می‌رسد هنوز در مرحله‌ی بتن‌ریزی آن برای کف هستند.»

    این باستان‌شناس با اشاره به دیدگاه مسعود آذرنوش درباره‌ی محوطه‌ی هگمتانه و دوره‌ی تاریخی که توسط او و محمد رحیم صراف – باستان‌شناس پیشکسوت – دو دوره‌ی تاریخی مختلف را شامل می‌شد، می‌گوید: «طبق صحبت‌های آقای صراف، مسوولان شهری همدان، این شهر و محوطه‌ی تاریخی هگمتانه را پایتخت مادها می‌دانستند، در حالی که کاوش‌های لایه‌نگاری آذرنوش نشان داد که حداقل آن معماری خشتی که در همدان به عنوان معماری عصر آهن و مادی شناخته می‌شد، معماری عصر آهن نیست و قطعا متعلق به دوره‌ی اشکانی است.

    آذرنوش این اتفاق را این طور عنوان می‌کرد؛ “من مدعی نبود هگمتانه در شهر همدان نیستم، فقط می‌دانم، سازه‌های خشتی محوطه‌ی موسوم به هگمتانه در شهر همدان امروزی، بر اساس مطالعات لایه‌نگاری منتسب به دوره اشکانی است.”»

    شریفی اما ادامه می‌دهد: هنوز مردم و مسوولان همدان نمی‌خواهند این را قبول کنند چون فکر می‌کنند با قبول کردن این تاریخ برای همدان؛ قدمت شهرشان کمتر می‌شود. دکتر آذرنوش حتی سال ۱۳۸۵ در سخنرانی که در همایش باستان‌شناسی غرب کشور در کرمانشاه داشت، در این‌باره حرف زد؛ «هگمتانه‌ی مادها ممکن است در جای دیگری از شهر همدان باشد یا حتا خارج از شهر همدان. اما آن چه که امروز به آن هگمتانه می‌گویند “اکباتانِ اشکانی” است.»

    دستیار آذرنوش حتی به مراسمِ دانشگاه بوعلی همدان در روزهای بعد از هشتم آذر ۱۱ سال قبل اشاره می‌کند که تا قبل از درگذشت آذرنوش قرار بود او در آن دانشگاه برای هگمتانه و کاوش‌های سه فصل قبل آن صحبت کند، اما با درگذشتِ وی؛ همان مراسم به آیینِ بزرگداشت او تبدیل شد.

    مسعود آذرنوش ـ باستان‌شناس و رییس  سابق پژوهشکده‌ی باستان‌شناسی سازمانِ وقتِ میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ـ هشتم آذر و پس از بازگشت از مأموریت اداری در هگمتانه‌ی همدان به تهران، براثر سکته درگذشت. پیکر او در قطعه‌ی نام‌آوران و مفاخر بهشت زهرا (س) آرام گرفت.

    آذرنوش در سال ۱۳۵۲ کارشناسی ارشد باستان‌شناسی و تاریخ هنر را از دانشگاه تهران و در سال ۱۳۶۸ دکتری باستان‌شناسی را از دانشگاه کالیفرنیا گرفت. او از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۵ در سازمان میراث فرهنگی کشور، ریاست پژوهشکده‌ی باستان‌شناسی را برعهده داشت.

    این باستان‌شناس ده‌ها مقاله در حوزه‌ی باستان‌شناسی در نشریات تخصصی داخلی و خارجی به زبان‌های فارسی، انگلیسی و فرانسه منتشر و در زمان ریاست خود در پژوهشکده‌ی باستان‌شناسی، تغییراتی اساسی را در این حوزه ایجاد کرد.

    او در سال های پایانی عمر خود، سرپرست هیأت کاوش باستان‌شناسی هگمتانه در همدان و قلعه یزدگرد در استان کرمانشاه و مدیر محور ساسانی استان فارس بود.

    انتهای پیام