به گزارش ایسنا، یکی از شروط مجلس و شورای نگهبان برای تصویب لایحه تشکیل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تحمیل نشدن بار مالی اضافه به دولت بود. در نتیجه دولت در لایحه بودجه ۹۹ که روز یکشنبه ۱۷ آذرماه به مجلس تقدیم کرد، سهم این وزارتخانه تازهنفس را که قرار است منبع جایگزینی برای درآمدهای کاهش یافته همچون نفت باشد، ۱۲ هزار و ۷۹۷ میلیارد و ۳۵۹ میلیون ریال (۱۲۷۹ میلیارد و ۷۳۵ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان) تعیین کرد، مبلغی که ۱۳ درصد بیشتر از رقم پیشنهادی در لایحه بودجه سال ۱۳۹۸ است.
این بودجه پیشنهادی در دو بخش هزینهای به مبلغ ۵۴۷۷ میلیارد و ۳۰۳ میلیون ریال و در بخش تملک داراییهای سرمایهای ۷۳۲۰ میلیارد و ۵۶ میلیون ریال برآورد شده است.
در لایحه بودجه که براساس برنامه دستگاهها تدوین شده، برنامه «اکتشافات باستانشناسی و تاریخی» ۲۳۲میلیارد و ۶۱۵ میلیون ریال، «تامین، حفاظت، مرمت و معرفی میراث غیرمنقول، ناملموس، طبیعی و فرهنگی» ۳۶۶۷ میلیارد و ۸۷۳ میلیون ریال، «تامین، حفاظت، مرمت و معرفی اشیای فرهنگی و تاریخی» ۲۰۶ میلیارد و ۶۱۰ میلیون ریال، «شناسایی و حفظ میراث فرهنگی ناملموس» ۲۰ میلیارد ریال، «گسترش خدمات موزهای» ۲۰۲۳ میلیارد و ۱۸۸ میلیون ریال، «بررسی، شناسایی، تجهیز، مرمت و آمادهسازی آثار بناها، بافتها و محوطههای باستانشناختی و تاریخی» ۱۰۲میلیارد و ۸/۲۰میلیون ریال، «جذب گردشگران ورودی» ۳۲۲۹ میلیارد و ۷۹۰ میلیون ریال، «توسعه گردشگری داخلی» ۱۳۶۵ میلیارد و ۴۴۶ میلیون ریال، «توسعه سرمایهگذاری و اقتصاد گردشگری» ۳۵۷میلیارد و ۷۲۹ میلیون ریال، «توسعه گردشگری پایدار و الکترونیک» ۱۲۲ میلیارد ریال، «احیا و رشد تولیدات صنایع دستی» ۴۲۶ میلیارد و ۸۲ میلیون ریال، «طراحی و ترویج صنایع دستی» ۲۹۰ میلیارد و ۳۳۰ میلیون ریال، «حمایت از توسعه صادرات صنایع دستی» ۴۲۰ میلیارد و ۲۳۵ میلیون ریال، «برنامه پژوهشهای کاربردی در زمینه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی» ۲۷۸ میلیارد و ۳۲۲ میلیون ریال، «برنامه آموزشهای مهارتی در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی» ۵۴ میلیارد و ۳۱۹ میلیون ریال برآورد شده است.
جزییات بودجه پیشنهادی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای سال ۹۹ به این شرح است:
به گزارش ایسنا، “ساختمان موسوم به جیپ بلیز” در خیابان اکباتان تهران، تیر ماه امسال در فهرست مزایدههای منتشر شدهی شرکتی دولتی در روزنامههای کثیرالانتشار دیده شد. بنایی تاریخی که متعلق به شرکت ماشینسازی جیپ که توسط وارطان در دوره پهلوی دوم ساخته شد، اما از حدود ۳۰ سال گذشته متروکه مانده بود، بعد از کاربریاش به عنوان دفتر شرکت جیپ، مدتی نیز دفتر فروش داروهای کارخانه «لدرولی» خاندان خسروشاهی بود و پس از آن هرچند در مالکیت شرکت پارسا درآمد، اما فقط مدت کوتاهی دفتر این شرکت بود و سپس متروکه شد.
ساختمانی که از نظر پلان معماری، بخصوص معماری مدرن در بین معماریهای همدوره خود مطرح بود، قیمت پایهی آن در زمان مزایده، دو هزار و ۶۶۳ میلیارد ریال اعلام شده بود.هر چند مزایدهی یک بنای تاریخی به منزلهی تخریب آن نخواهد بود اما در این میان یک نکته این احتمال را قویتر میکند که مالک بعدی بتواند راحتتر برای تخریب آن قدم بردارد. هر چند بهمن ۱۳۹۱ محسن علمدار – معاون وقت میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران – در گفتوگو با ایسنا اعلام کرده بود: ساختمان «جیپ» در خیابان اکباتان در هشتمین همایش شورای سیاستگذاری ثبت شد، اما هیچ شماره و تاریخِ ثبتِ رسمی از این بنای تاریخی در میراث فرهنگی استان تهران وجود نداشت.
اکنون علیاصغر مونسان -وزیر میراث فرهنگی – لوح ثبتی این بنای تاریخی را قرار گرفته در میدان امام خمینی ، خیابان اکباتان، بین خیابان سعدی و ملت (ضلع شمالی خیابان اکباتان) را به شماره ۳۲۵۵۳ در تاریخ پنجم مرداد ۱۳۹۸ امضا کرده است.
“دژ تاریخی رشکان”، یادگار اشکانیها در طول سالهای گذشته، یکی از بیپناهترین آثار تاریخی است که به جز ماشینآلات روغنی، کثیف و سنگین کارخانههای اطرافش، هیچ چیز دیگری را به چشم نمیبیند، به جز حضور گاه و بیگاه گردشگرانی که از سالهای دور از وجود چنین اثر تاریخی در این محوطه آگاهاند.
شاید ثبت ملی این محوطهی تاریخی و ارزشمند که با توجه به حضور باستانشناسان در دهههای گذشته، گمان میرفت تاریخ ثبت ملی آن به نیم قرن قبل برگردد، بتواند زنگِ هشدارها را برای جلوگیری از هر نوع تخریب در این محوطه آرامتر کند و حتی امکانِ فروش بلیت ورودی برای این تپهی ۲۳۰۰ ساله را از گردشگران فراهم کند، البته بعد از برداشتن نخستین قدمها برای حفاظت از این دژ باستانی چند هزار ساله.
مونسان سرانجام لوح ثبتی، دژ تاریخی رشکان در شهرستان ری، بخش مرکزی، شهر ری، صفائیه، خیابان رشکان، را که ۲۶ تیر امسال به شماره ۳۲۵۴۶ ثبت شده بود، را امضا کرد.
حمید فرخنژاد – بازیگر سینما – یکی از نخستین کسانی بود که نسبت به وضعیت “پادگان ۰۶ “ در منطقه ۳ خیابان پاسداران بین گلستان دهم و خیابان شهید حسین بطاحی به عنوان یک اثر تاریخی در دل تهران، هشدار داد.
او مهر دو سال گذشته در صفحه شخصی خود در اینستاگرام نوشت: «سه سال است هر روز میبینم چه بلایی سر «پادگان ۰۶» میآید، درختانی که آب به خود نمیبینند و بناهای قدیمی که از بیتوجهی فرتوت شدهاند و هیچکس به فکرشان نیست.» محوطهای نظامی در چهارراه پاسداران تهران که سربازانِ آموزشیاش آنجا را «جهنم سبز» مینامیدند و او سرانجام طاقتاش تاق شد و نسبت به این محوطهی نظامی و تاریخی اظهار نگرانی کرد و نسبت به آنچه در طول سه سال گذشته از وضعیت این پادگان دیده بود، هشدار داد.
هشداری که هر چند بعد از ثبت ملی این اثر تاریخی یعنی ۱۰ اردیبهشت امسال به شماره ۳۲۵۱۵ بود اما سرانجام لوحِ این اثر تاریخی هم با امضای وزیر وزارتخانه میراث فرهنگی به دستگاههای ذیربط ابلاغ شد تا شاید حفاظت از آن محوطهی تاریخی هم بهتر انجام شود.
“بانک ملی شعبه دانشگاه تهران” نیز از دخل و تصرفهای گاه و بیگاه هر چند کمتر از دیگر بناهای تاریخی تهران، مستثنی نبوده است. آبان سال ۱۳۹۴ مسوولان بانک تصمیم گرفتند فقط یک عمل به ظاهر زیبایی روی بنای «بانک ملی» انجام دهند، اقدامی که نمیدانستند با انجامش نه تنها زیرابرویش را برنمیدارند بلکه چشمش را کور میکنند، به اندازهای که معماران نگران را مجبور به تحصن کردند.
هر چند در آن زمان «بانک ملی» شعبه دانشگاه تهران، ثبت ملی نشده بود، اما به واسطهی قرارگرفتناش در حریم درجه دو «دانشگاه تهران»، انجام هر اقدامی برای این بنا نیازمند رعایت مقررات و ضوابط خاص خود بود و هشدارها باعث شدند تا همتی مدیرعامل بانک ملی ایران دستور توقف فوری این اقدام و برگرداندن نمای شعبه مذکور به همان حالت قبلی را بدهد.
در حال حاضر نیز با ثبت بانک ملی خیابان انقلاب، روبهروی دانشگاه تهران، بین خیابان ابوریحان و خیابان دانشگاه در فهرست آثار ملی در هشتم مرداد امسال به شماره ۳۲۵۹۵ وزیر میراث فرهنگی لوح ثبتی ان را امضا کرد.
کاخ سلطنتآباد تهران
“مجموعه سلطنتآباد”، در خیابان پاسداران، خیابان شهید حسین بطاحی که ۱۰ اردیبهشت امسال شمارهی ثبتی ۳۲۵۱۶ را گرفت، از مجموعه تسلیحاتی است که سازمان صنایع دفاع در دوره پهلوی اول ساخته است، این مجموعه که در عرصهی کاخهای سلطنتآباد قرار دارد، سولههای صنعتی بزرگی را شامل میشود که برای ساخت تسهیلات نظامی استفاده میشد.
در هر کدام از پنج لوح ثبتی که وزیر وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به صورت جداگانه امضا کرده و نسخهی اصلی آن به دفتر انوشیروان محسنی بندپی – استاندار تهران – فرستاده شده؛ نوشته شده است: «در اجرای بند (ج) ماده واحده قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی کشور مصوب ۱۳۶۴ مجلس شورای اسلامی و بند ششم ماده سوم قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنکی کشور مصوب ۱۳۶۷ مجلس شورای اسلامی مبنی بر ثبت آثار ارزشمند منقول و غیرمنقول فرهنگی – تاریخی در فهرست آثار ملی و فهرستهای ذیربط، مراتب ثبت اثر فرهنگی – تاریخی …. ( نام اثر و موقعیت جغرافیایی آن) که پس از طی تشریفات قانونی لازم به شماره ثبت (-) در تاریخ (-) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، ابلاغ میشود.
اثر مذکور تحت حفاظت و نظارت این سازمان است و هر گونه دخل و تصرف یا اقدام و عملیاتی که منجر به تخریب یا تغییر هویت آن شود، برابر مواد ۵۵۸ لغایت ۵۶۹ از کتاب پنجم قانون مجازاتهای اسلامی، تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده، جرم محسوب میشود و مرتکب مشمول مجازاتهای قانونی خواد شد و مرمت و بازسازی اثر صرفا با تایید و نظارت این سازمان ممکن خواهد بود.
خواهشمند است دستور فرمایید مراتب جهت اطلاع و اجرا به مقامات و مسوولان ذیربط در استان، ابلاغ و از نتیجه این سازمان را مطلع کنید.»
همچنین پینوشت این لوحهای ثبتی به دفتر ۲۴ مسوول دیگر فرستاده میشود؛ «معاون رییس جمهور و رییس سازمان برنامه و بودجه کشور»، «دادستان عمومی و انقلاب استان تهران، جهت آگاهی و دستور انعکاس مراتب ثبت به مراجع قضایی»، «رییس دادگستری استان تهران»، «مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان تهران»، «فرماندار شهرستان تهران برای لحاظ کردن در طرحهای توسعه و عمران»، «مدیر کل راه و شهرسازی استان تهران برای اطلاع و لحاظ کردن ضوابط در تهیه و اجرای طرحهای توسعه و عمران منطقه مربوط»، «رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان تهران»، «مدیر بنیاد مسکن انقلاب استان تهران برای لحاظ کردن در طرحهای توسعه و عمران»، «فرماندهی نیروی انتظامی شهرستان تهران»، «رییس اداره ثبت و اسناد و املاک شهرستان تهران»، «شهردار تهران برای لحاظ کردن در طرحهای توسعه و عمران»، «رییس شورای شهر تهران»،« رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی»، «معاون میراث فرهنگی وزارتخانه»، «معاون گردشگری وزارتخانه»، «معاون سرمایهگذاری وزارتخانه»، «امور حقوقی و مجلس»، «مشاور وزیر و مدیر کل دفتر ریاست»، «مدیرکل روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارتخانه»، «مدیر کل دفتر ثبت آثار تاریخی وزارتخانه»، «مدیر کل دفتر حفظ و احیای بناها و بافتها و محوطههای تاریخی»، «مدیر کل امور حقوقی و املاک»، «فرماندهی یگان حفاظت وزارتخانه»، «مدیر کل میراث فرهنگی استان تهران»، «مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی» و «رییس گروه ثبت آثار فرهنگی تاریخی».
جعفر جعفرصالحی، معاون صنایع دستی استان اصفهان در گفتوگو با ایسنا درباره دریافت نشان ملی مرغوبیت ۱۰ اثر از شهر کاشان در پنجمین دوره داوری نشان ملی مرغوبیت صنایع دستی، اظهار کرد: با توجه به اینکه شهر کاشان در تولید صنعتهایی همانند زریبافی و مخملبافی سابقه طولانی دارد، سال گذشته به عنوان شهر ملی نساجی معرفی شد. این هنرها کمرنگ شده بودند و تعداد قلیلی از هنرمندان آنها باقی مانده بود که با برگزاری کارگاههایی در مرکز هنرهای سنتی و با پشتوانه هنرمندان این عرصه توانستیم کاشان را به عنوان شهر ملی نساجی معرفی کنیم.
او ادامه داد: امسال نیز این پرونده را به جریان انداختهایم که کاشان را به عنوان شهر جهانی نساجی معرفی کنیم. در این میان با توجه به اینکه اگر قرار است شهری در حوزه صنایع دستی جهانی شود باید آثار آن نیز از استانداردهای جهانی برخوردار باشد، تلاش کردیم در حوزه تولید آثار مطلوب نیز به سطح قابل قبولی برسیم. در همین راستا امسال از میان آثاری که برای دریافت نشان ملی از شهر کاشان ارسال شده بود، حدود ۹۰ درصد موفق به دریافت این نشان شدند.
معاون صنایع دستی استان اصفهان همچنین درباره هنرهای فراموششده استان اصفهان نیز خاطرنشان کرد: به طور کلی در حوزه صنایع دستی باید تعریف تجاری از هر صنعت و هنری وجود داشته باشد. به عنوان مثال فیروزهکوبی از هنرهای کمرونق بود، اما الان هنرمندان زیادی در سطح استان در این حوزه فعالیت میکنند؛ چرا که این رشته امکان تجاری شدن داشت، اما اگر رشتهای این امکان را نداشته باشد به همان کارگاههای سنتی محدود میشود. به عنوان مثال در رشته زری بافی هنرمندان زیادی داریم، اما چون هنوز به دلیل گران بودن تعریف تجاری مشخصی برای آن وجود ندارد هنوز نتوانسته است رونق پیدا کند.
به گزارش ایسنا، در لایحه بودجه سال آینده پیشبینی شده تا عوارض خروج برای هر نفر ۲۶۴ هزار تومان باشد در حالی که در سال جاری ۲۲۰ هزار تومان پیشبینی شده بود.
بر این اساس، عوارض خروج برای مسافران برای بار دوم تا ۵۰ درصد و برای بار سوم تا ۱۰۰ درصد افزایش خواهد یافت.
همچنین عوارض خروج زائران حج تمتع و عمره ۱۳۲ هزار تومان تعیین شده است.
اما در مورد زائران اربعین در لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ پیشبینی شده زائرانی که از تاریخ ۱۴ شهریور ۱۳۹۹ تا دوم آبانماه همان سال از مرزهای زمینی به مقصد کشور عراق از ایران خارج میشوند، از پرداخت عوارض خروج معاف باشند.
در خارج از زمان تعیین شده برای زائران اربعین، عوارض خروج هوایی زائران اربعین ۴۵ هزار تومان و برای خروج زمینی و دریایی آنها ۱۵ هزار تومان است.
همچنین در سال آینده عوارض خروج از کشور موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده برای زائران عتبات و مرزنشینان برای یک بار در طول سال اخذ خواهد شد.
منظور از افراد مرزنشین، کسانی هستند که در روستاها و شهرهای مرزی ساکن بوده و بررسی و تایید آن برعهده سامانه بانک اطلاعات مرزنشینان وزارت کشور طبق شماره ملی و کد پستی آنها است.
در سالهای اخیر گردشگری به عنوان صنعت بدون دود، منبع درآمد سرشار در تجارت جهانی و عنصر مهمی در بهبود و تنظیم موازنه بازرگانی و تراز پرداختهای بسیاری از کشورها شده است، این صنعت یک صنعت منحصر به فرد اقتصادی تلقی شده و طرفداران بسیاری دارد.رشد قابل توجه و چشمگیر گردشگری در پنجاه سال اخیر نشان دهنده اهمیت فراوان اقتصادی و اجتماعی این پدیده است.گردشگری در تولید ناخالص ملی نقش مهمی ایفا میکند، «تراز پرداختها، که نشان دهنده معاملات بینالمللی هر کشور است،را متوازن می سازد. لوئیس ترنر (Terner) گردشگری را امیدبخشترین و پیچیدهترین صنعتی میداند که جهان سوم با آن روبرو است و معتقد است گردشگری بیشترین قابلیت را برای جانشینی دیگر صنایع درآمدزا دارد.» (لی، ۱۳۷۸: ۱)توسعه گردشگری موجب رونق اقتصادی و کاهش فقر میشود همچنین تأثیر به سزایی در افزایش درآمد و کاهش بیکاری و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی مردم و افزایش رفاه اجتماعی دارد. علاوه بر آن گردشگری عاملی است برای گفتگوی بین فرهنگها و تمدنها و از نظر سیاسی نیز، روابط بین ملل و دول را متعادلتر و نزدیکترمیسازد.از لحاظ مذهبی نیز بسیاری از ادیان تأکید ویژهای بر سیر و سفر در نقاط مختلف جهان به منظور کسب علم و دانش داشتهاند.
گردشگری در سطوح بالای اقتصادی واجتماعی باعث شکوفایی استعدادها و ارتقای آموزشی در همه زمینهها میشود.
کشورهایی که در صنعت گردشگری فعال میشوند میلیونها گردشگر را جذب می نمایند، در کنار تولیدات انبوه صنعتی کم ارزش، در زمینه تولیدات هنری با کیفیت عالی به مقدار کم ولی با ارزش زیاد نیز موفق میگردند.
از سوی دیگر به دلیل زیرساختهای تکنولوژیکی فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایجاد شده در قرن بیست و یکم پدیده گردشگری یک واقعیت اجتنابناپذیردررفتاروعمل انسان برای ارضای روح کنجکاو اوخواهد بود. گردشگری به دلیل ماهیت و توانایی در جهت اقتصاد عصر پساساختاری، موجب تسریع در شکل گیری دهکده جهانی خواهد شد. گردشگری در روند رو به رشد خود حتی حکومتهای غیردموکراتیک، سنتّی و درونگرا را نیز مجبور خواهد کرد تسهیلاتی در کلیه زمینهها برای توسعه آن ایجاد کنند.
کشور ایران که دارای تواناییهای بالقوه عظیمی در زمینههای زیست محیطی، تاریخی، میراث فرهنگی و غیره است نمیتواند و نباید به دلیل مسائل سیاسی و نگرانیهای فرهنگی اجتماعی خود را از این جریان اقتصادی دور نگه دارد و از سوی دیگر بازار بینالمللی گردشگری نیز نمیتواند ازجاذبههای ایران برای گردشگری چشمپوشی کند.در این مبحث به تحلیل انواع گردشگری و وضیعت موجود ایران می پردازیم
● انواع گردشگری:
گردشگری انواع مختلفی دارد و شناخت انواع گردشگری برای برنامهریزی در عرصه گردشگری اهمیت اساسی دارد. چرا که تقاضاها و خدمات مورد نیاز گردشگران مختلف یکسان نیست؛ برای مثال گردشگرانی که به قصد دیدار اقوام و دوستان مسافرت میکنند معمولاً به هتل و حتی رستوران بیرون از منزل نیاز ندارند، اما از سایر امکانات و تسهیلات استفاده میکنند. در مقابل، برای گردشگرانی که به قصد تجارت سفر میکنند، ممکن است امکاناتی همچون هتل و تسهیلات اقامتی اهمیت زیادی داشته باشد و از طرفی علاقهای به بازارهای محل نداشته باشند. همچنین احتمال دارد گردشگر روستایی (rural tourist) هیچ تمایلی به خدمات شهری نداشته باشد و تمام مدت سفر خود را در روستا اقامت نماید. بر این اساس تاکنون صاحبنظران و سازمانهای بینالمللی با توجه به معیارهای مختلف، دستهبندیهای متعددی از گردشگری، ارائه کردهاند برای مثال میتوان به mass tourism و alternative tourism اشاره کرد.
گردشگری انبوه عبارت است از گردشگری معمولی که در سطح گسترده در سراسر جهان وجود دارد. گردشگری جایگزین نوعی از گردشگری است که در واکنش به توسعه عنان گسیخته گردشگری انبوه در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ مطرح شده و هدف آن به کارگیری شیوههای نوین در گردشگری به جای روشهای مخرب گردشگری است. (کاظمی، ۱۳۸۵: ۲۵)در یک تقسیمبندی دیگر، گردشگری به سه نوع فرهنگی، طبیعتگرای و ماجراجویانه تقسیم شده است که به طور مختصر از آن به عنوان گردشگری (Adventure Culture Ecotourism) ACE یاد میشود. (Fennel، ۲۰۰۳: ۳۳) نمودار این طبقه بندی در نمودار…………نشان داده می شود.
۱) گردشگری فرهنگی:
گردشگری فرهنگی ، بخش مهمی از تقاضای جهانی گردشگری را تشکیل میدهد. طبق آمار سازمان جهانی گردشگری ۳۷ درصد گردشگری بینالمللی با انگیزه فرهنگی انجام میشود و این تقاضا در حال افزایش است. رشد گردشگری فرهنگی و گردشگری میراث (heritage tourism) به عنوان عناصر گردشگری نوین، توجه سیاستگزاران و محققان را در سراسر دنیا به خود جلب کرده است.«گردشگری فرهنگی عبارت است از مسافرت افراد از محل سکونت خود به مکانهایی که جاذبههای فرهنگی دارند. این جا به جایی به قصد کسب اطلاعات و تجارت برای ارضای نیازهای فرهنگی گردشگران انجام میشود.» (کاظمی، ۱۳۸۵: ۱۵۴)
از جمله ویژگیهای گردشگران فرهنگی میتوان به سطح بالای تحصیلات آنان، بالا بردن میانگین سنی آنان و شاغل بودن آنان اشاره کرد. «گردشگری فرهنگی مایل به آشنایی با فرهنگ مناطف مختلف، خواهان کاوش در چشماندازهای فرهنگی جوامع انسانی و درک آنها است (tribe, ۱۹۹۷, ۷۳) در این نوع گردشگری به جذابیتهای فرهنگی توجه میشود. از قبیل موزهها، نمایشگاهها، ارکسترها، نمایشنامهها، هنرهای دستی، معماری در ایران علاوه بر موارد فوق، آئینهای سنتی نظیر تعزیه، مراسم چهارشنبه سوری، جشنهای مذهبی زرتشتی و اسلامی، عزاداریها مانند محرم و … نیز از جذابیتهای فرهنگی میتواند تعریف شود. در سالهای اخیر از سوی مسئولان گردشگری ایران بارها درخصوص میزان اهمیت گردشگری فرهنگی و سهمی که ایران میتواند در این زمینه به دست آورد تأکید شده است و ایران در تلاش است در نبود امکانات و شرایط مناسب در دیگر انواع گردشگری، این نوع گردشگری را تبلیغ و رواج دهد.
۲) گردشگری هنری:
« گردشگری هنری در پی شناخت هنرهای ملل دیگروآگاهی از آنان است» (پاپلی، ۴۷ ،۱۳۸۵ )ایرانیان از هزاران سال پیش در زمینه انواع هنرها مانند سفالگری ،معرق کاری،کاشیکاری،قالیبافی،نمدمالی،نقاشی،خوشنویسی،مینیاتوروغیزه دارای ابداعات وآثار با ارزشی بوده اند که خوشبختانه بسیاری از آنها باقی مانده اند و از جاذبه های ایران برای گردشگران هستند.
۳) گردشگری تاریخی:
این گونه از گردشگری که گردشگری میراث نیز نامیده میشود و به بازدید از موزهها، مکانها و ابنیه تاریخی میپردازد، امروزه بخش عمدهای از گردشگری را به خود اختصاص داده است. ایران به دلیل دارا بودن هزاران ابنیه با ارزش تاریخی(یک میلیون و دویست ) در این زمینه می تواند بسیار موفق باشد.
۴) گردشگری تفرح و تفرج:
در صنعت گردشگری مسافرت برای تفریح در کانون توجه است. در کشورها یا مکانهایی که پذیرای گردشگرند، کسانی مسافر تفریحی محسوب میشوند که در مقصد به تفریح و تفرج میپردازند، از اماکن دیدنی بازدید میکنند، سوغات میخرند، عکس میگیرند و سرانجام اینکه برای دورههای کوتاه مدت در آن مکانها اقامت میگزینند. در این نوع گردشگری، گردشگری ساحلی بسیار مورد توجه است و گردشگران معمولاً برای بهرهبرداری از چهار S (sun, sea, sex, sand) به سواحل نقاط مختلف سفر میکنند. در این نوع گردشگری کشورهایی همچون اسپانیا، ایتالیا، ترکیه، یونان، آمریکا توانستهاند بیشترین جاذبهها را فراهم آورند. بیشتر تلاش بازاریابها و پژوهشگران صرف درک این گروه میشود و میکوشند تا چنین گردشگری را میان گروههایی از افراد که از نظر اجتماعی، ترکیب جمعیتی یا روان شناسی ویژگیهای مشابه دارند، تقسیم کنند. با توجه به اینکه ایران کشور گرمی است و هزاران کیلومتر مرزآبی با دریای خزر در شمال و خلیج فارس و دریای عمان در جنوب دارد در این زمینه کشوری با تواناییهای بالقوه است، اما به دلایل قانونی، عرفی و مذهبی تمایلی به رواج این نوع گردشگری وجود ندارد. به ویژه مسئله sex به عنوان یک تابو مطرح میباشد و به طرق مختلف مثل حجاب، جلوگیری از روابط دختر و پسر، ممنوعیت ایجاد اماکن رقص، کلوپهای شبانه، کازینو، مشروبات الکلی، گردشگری تفریحی تحت فشار میباشد و به نظر نمیرسد تا سالهای آینده تغییرات عمدهای در جهت آزادی اینگونه محدودیتها رخ دهد.
۵) گردشگری دریایی:
گردشگریی که از ساحل دور می شود و به وسط دریا و اقیا نوس منوط می شود،و از دهه ۱۹۸۰ در حال گسترش است.کشتیهای بزرگ اقیا نوس پیما که گردشگران را پذیرا می شوند و انواع تفریحات سالم و ناسالم را برای آنها فراهم می کنند در حال گسترش اند.کشتی تایتانیک نمونه مشهور آن است،وکشتی بزرگ کویین که سالن کنفرانس آن ۱۰۸۰ نفر گنجایش دارد و آن قدر مهم است که به دست ملکه الیزابت ، پادشاه انگلستان افتتاح شد.
سایر تفریحات دریایی ، مثل غواصی، صیید،شکارو مشارکت در پژوهشها (به عنوان گردشگر)در حال گسترش می با شد.ولی این شاخه از گردشگری دریایی نسبت به شاخه ساحل دریا درصد بسیار کوچکی از گردشگران را جذب می کند. (پاپلی یزدی،۵۶ ،۵۵ ،۱۳۸۵ )
۶) گردشگری طبیعت گردی:
گردشگری طبیعت نوعی توریسم طبیعی و پایدار است که با مشارکت گردانندگان بومی و بهرهگیری از پتانسیلهای بومی و طبیعی گردشگری میسر میشود. سازمان جهانی گردشگری؛ اکوتوریسم را اینگونه تعریف میکند: «نوعی از گردشگری که در آن مسافرت به مناطق طبیعی (که به نسبت بدون آسیب مانده) با اهداف مطالعاتی و بهره بصری از مناظر و رستنیهای طبیعی و حیات وحش و با توجه به جنبههای فرهنگی هم در گذشته و هم در حال صورت میپذیرد.»
گستره فضایی این الگو، محیط طبیعی مثل ساحل، جنگل، کوه، کویر، غار و نظیر اینها است. این الگوی فضایی از گردشگری در برگیرنده گونههای متفاوتی از گردشگری شامل گردشگری زیست محیطی، گردشگری دریایی، گردشگری ورزشی، گردشگری صید و شکار، جمع آوری گیاهان و حیوانات و نظیر اینها است. طبق برآورد انجمن گردشگری زیست محیطی، گردشگری طبیعت یا طبیعت گردی ۲۰ درصد و گردشگری زیست محیطی ۷ درصد بازار مسافرت جهانی را در اختیار داشته است. درآمد این نوع گردشگری اغلب جهت حفاظت از محیط و یا امور تحقیقاتی هزینه میشود و تنها تعداد کمی از کشورها نظیر کنیا بخشی از درآمدهای به دست آمده را صرف امور دیگری مینمایند. «گردشگری زیست محیطی، سرمایه و پول فراوانی را از نواحی مرکز به پیرامون میبرد و بدین ترتیب عدالت اقتصادی پدید میآورد.»هر گونه برنامهریزی و سیاستگزاری در حوزه اکوتوریسم باید واجد شرایطی باشد که در وهلۀ اول موجب توسعه اقتصادی جوامع باشد و دیگر تضاد میان منابع مورد استفاده گردشگران و زندگی ساکنان بومی را به حداقل برساند و چگونگی توسعه گردشگری در این بخش نباید تعارضی با ویژگیهای اجتماعی، زیست محیطی و فرهنگی جوامع محلی داشته باشد.
دولت برای رشد این بخش باید چندین اقدام اساسی انجام دهد که عبارتند از؛
الف) بکارگیری نیروهای محلی در این بخش،
ب) افزایش کیفیت طبیعت،
ج) پاکسازی دائمی محیط و دور نگهداشتن آن از آلودگیهای صوتی، زباله و ازدحام بیش از حد،
د) فراهم نمودن تسهیلات برای تشکلهای غیردولتی و انجمنهای محلی برای مشارکت در طرحهای اکوتوریسمی، ایجاد مؤسسات و آزمایشگاههای ولو کوچک در جهت شناسایی و تقویت زیست بوم منطقه،
و) تأسیس یگان ویژه محافظت.
ایران دراین زمینه نیز دارای قابلیتها و جاذبههای فراوانی است همین بس که از سوی رئیس سازمان جهانی گردشگری به عنوان یکی از پنج کشور دارای بیشترین تنوع زیتسی و جانوری در دنیا نام برده شده است.
۸) گردشگری تجاری و بازرگانی:
در سفرهایی که با هدف بازرگانی و تجارت انجام میشود، مسافر در گردهماییها، کنفرانسها، نمایشگاهها، شوراها، برنامههای مذهبی، تبلیغی و کارهای حرفهای یا تخصصی شرکت میکند.یکی از مهمترین پدیدههای قابل مشاهده در سفرهای بازرگانی سفر چند منظوره است؛ به این معنی که مسافر میتواند با یک سفر، چندین هدف را تأمین کند، برای مثال هنگامی که فردی با هدف بازرگانی به همراه همسرش سفر میکند، یا زمانی که تعطیلات خانوادگی با مسافرت بازرگانی یا شرکت در سمینار هم زمان شود، نوعی مسافرت دو منظوره مشاهده میشود.» (کاظمی، ۱۳۸۵: ۱۸۲)کشورهایی همچون آمریکا، آلمان، ژاپن، انگلیس بیشترین مسافران تجاری را به خود جلب مینمایند حتی در آمریکا ۲۵ درصد مسافران را این نوع گردشگران تشکیل میدهند. به دلیل وضعیت اقتصادی ایران و نیز اوضاع سیاسی سفرهای تجاری بیشتر از داخل به خارج از کشور میباشد.
۹) گردشگری شهری:
نواحی شهری به علت آنکه جاذبههای تاریخی و فرهنگی بسیار دارند غالباً مقاصد گردشگری مهمی محسوب میشوند. شهرها معمولاً جاذبههای متنوع و بزرگی شامل موزهها، بناهای یادبود، سالنهای تئاتر، استادیومهای ورزشی، پارکها، شهربازی، مراکز خرید، مناطقی با معماری تاریخی ومکانهایی مربوط به حوادث مهم یا افراد مهشورد را دارا هستند که خود گردشگران بسیاری را جذب میکند.
«همراه با توسعه گردشگری در نواحی شهری، برای برآوردن نیازهای گردشگران، خدمات حمایتی بیشتری نظیر رستوران و محل اقامت ساخته میشود، البته بازدید کنندگانی که از خارج شهر میآیند تنها کسانی نیستند که از این امکانات استفاده میکنند وخود مردم شهر هم از زیرساختها بهرهمند میشوند.» (پاپلی، ۱۳۸۵: ۱۸۹)در این ارتباط میتوان به شهرهایی همچون پاریس، لندن، نیویورک اشاره کرد که در درون خود جاذبههای بسیاری را جای دادهاند.تهران، اصفهان، تبریز، مشهد، شیراز در بین شهرهای ایران دارای امکانات، جاذبهها و زیباییهای بیشتری میباشند و هر ساله میلیونها مسافر را برای بازدید از دیدنیهای این شهرها به سوی خود میکشاند.
۱۰) گردشگری روستایی:
در گردشگری روستایی منابع فرهنگی، طبیعی و تاریخی نواحی روستایی به عنوان کالای فرهنگی گردشگری قابل عرضهاند. گردشگری روستایی موجب رشد اقتصادی، ایجاد تنوع و ثبات در اشتغال، پویایی تجارت و صنایع، گسترش فرصتهایی برای رشد درآمد به صورت فعالیتهای چندگانه، ایجاد بازارهای جدید برای محصولات کشاورزی و گسترش مبنای یک اقتصاد منطقهای میشود (Sharply, ۲۰۰۲, ۳۳۲) یکی از مهمترین ویژگیهای اقتصاد گردشگری روستایی رغبتبخش خصوصی و سرمایهگذاری به علت کوچک بودن و تنوع و ساده بودن طرحها است.» (پاپلی، ۱۳۸۵: ۲۰۸)در سالهای اخیر با توجه به گسترش زندگی شهرنشینی و ماشینی، بسیاری از مردم تمایل دارند به محیطهای آرام با زندگی سنتی سفر کنند، در واقع این نوع گردشگری شباهتی هم به گردشگری بومی دارد علیالخصوص در اروپا و آمریکای شمالی مردم به این نوع گردشگری تمایل دارند. مردم به نواحی کشاورزی، دامداری میروند و مدتی را در آنجا اقامت میکنند و از نزدیک شاهد نحوۀ زندگی روستایی هستند. در ایران اگر شرایط و امکانات آن فراهم شود گردشگری روستایی میتواند از جمله موارد مهم درآمدزای جهانگردی به حساب آید. ایران دارای روستاهای بکر و سنتی است که برخی از آنها با معماری خاصی که دارند میتوانند شهرت جهانی کسب کنند نظیر ماسوله در گیلان، ابیانه در کاشان ، زیارت در گرگان و…
۱۱) گردشگری قومی و عشایری:
این نوع گردشگری به منظور مشاهده سبک زندگی افراد بومی و اقوام انجام میشود. هدف گردشگری قومی شناخت اقوام مختلف و شرکت در تجربههای آنها است. تماشای مراسم سنتی، جشنها، آئینها از جمله جذابیتهای این نوع گردشگری است و برخی نیزجهت درک بهتری از موقعیت خود و یا دنیای معاصر به این گونه سفرها روی میآورند. (پاپلی یزدی، ۱۳۸۵: ۴۷) در ایران به دلیل وجود اقوام مختلف لُر، کُرد، تُرک، بلوچ، عرب، ترکمن و خصوصیاتی که هر کدام از آنها دارند واجد جذابیتهای فراوانی برای هر ناظر و گردشگر بیرونی است. بسیاری از گردشگران علاقه دارند تا از نزدیک به تماشای زندگی سنتی و قومی بپردازند.گردشگری عشایری قابلیت اقتصاد سرمایهداری را در تعریف فضایی مناطق عشایری و ادغام آنها را در چرخه مصرف نشان میدهد ولی آنچه میتواند با اهمیت باشد شناخت این گونه گردشگری و تجزیه و تحلیل فضای آن برپایه سودمندی، رفاه و پایداری برای رسیدن به توسعه مفید است. توسعه خدمات گردشگری عشایری دارای آثار مثبت و منفی و چالشهایی است که با برنامهریزی کارفرهنگی میتوان از آثار منفی و چالشها کاست و بر محاسن آن افزود.» (پاپلی یزدی، ۱۳۸۵: ۲۱۰)ایران در این زمینه به طرز چشمگیری غنی است ومی تواند موفق به جذب هزاران گردشگر،محقق و انسان شناس از سراسر جهان شود.
۱۲) گردشگری مذهبی:
دراین نوع گردشگری افرادی را شامل میشود که به منظور دیدارازاماکن مقدس یاانجام دادن امور مذهبی مسافرت میکنند. میلیونها مسلمان به عربستان سفر میکنند، مسیحیان به واتیکان یا کلیساهای مقدس، بودائیان به بنارس و برهمائیان به لهاسا سفر میکنند و… شاید بتوان گفت در ایران این نوع گردشگری بیشترین تعداد را به خود اختصاص داده است. سالانه ۱۵ میلیون نفر از ایرانیان تنها به شهر مشهد که یکی از امامان مقدسشان در آنجا دفن است سفر میکنند. این شهر در شمال شرقی ایران قرار دارد. همچنین سفر به مکه، کربلا، نجف، دمشق، مدینه از بیشترین اقبال در نزد ایرانیانی که به خارج از کشور سفر میکنند برخودار است.تقریباً اکثریت ایرانیان آرزو دارند در عمر خود حداقل یک بار از این اماکن را زیارت نمایند. آنها معتقدند این امر از نظر معنوی آنها را به میزانی از رضایت قلبی میرساند اما از لحاظ اقتصادی به نفع کشورهای عراق، سوریه و عربستان سعودی است که بسیاری از مقابر و اماکن مقدس شیعیان (۹۱ درصد ایرانیان شیعه هستند) را در خود جای دادهاند. ایرانیان در این سفرها مبالغ زیادی هزینه میکنند آنان برای خود و خویشاوندان خود سوغات خریداری مینمایند و درآمد هنگفتی را به بازارهای کشورهای عربستان سعودی، عراق و سوریه سرازیر میکنند. این نوع گردشگری چون کاملاً با ایدئولوژی حاکم نیز همخوانی دارد در ایران بسیار ترویج میشود و سرمایهگذاریهای کلانی نیز چه در داخل و چه در خارج از کشور برای آن میشود. مثلاً در جریان بمبگذاریهایی که در شهرهای کربلا، سامرا در جریان بحران عراق شده است هم حکومت و هم مردم ایران کمک بسیار زیادی جهت بازسازی آنها نمودهاند و این در حالیست که به دلیل ساختن سدها، بزرگراهها و برخی تأسیسات ،سالانه صدها مکان باستانی ایران تخریب و یا برای همیشه نابود میشوند.
۱۳) گردشگری ورزشی:
شمار زیادی از میهمانان کشورهای مختلف اشخاصیاند که با قصد ورزش و تمرین یا شرکت در مسابقات ورزشی، تماشای مسابقه تیمها یا بازیکنان مورد علاقهشان، یا گذراندن اردوهای ورزشی به سفر رفتهاند. ورزش برای عدهای از مسافران جنبۀ تفریحی و تفننی دارد. مثل کسانی که به دلیل علاقه به موجسواری، قایقرانی، کوهنوردی و اسکی بازی و یا تماشای مسابقات ورزشی به کشوری سفر میکنند و برای عدهای جنبه حرفهای دارد. مثل تیمها یا بازیکنانی که برای برگزاری یک مسابقه ورزشی یا گذراندن ارودوی تمرینی عازم کشورهای دیگر میشوند. گردشگران ورزشی علاوه بر ورزش اقدام به بازدید از اماکن دیگر و یا احیاناً خرید نیز مینمایند.در ایران تقریباً هیچ مسابقه مهم ورزشی بعد از سال ۱۹۷۹ برگزار نشده است در حالیکه در سالهای پیش از این تاریخ ایران میزبان برگزاری بازیهای آسیایی در سال ۱۹۷۴، جام فوتبال ملتهای آسیا و… بوده است. در این زمینه سه علت عمده میتوان متصوربود:
الف) عدم وجود تأسیسات ورزشی استاندارد به اندازه کافی،
ب) تصور ناامن بودن ایران برای برگزاری مسابقات مهم،
ج) عدم وجود خدمات مطلوب (نظیر خدمات حمل و نقل، اقامتگاه و …)
۱۴) گردشگری ماجراجویانه:
«در هر جامعه کسانی هستند که به انجام دادن کارهای متهورانه و مخاطرهآمیز علاقه وافر دارند. برخی از این افراد با اقدام به مسافرتهای ماجراجویانه به این نیاز درونی خود پاسخ میدهند. چنین گردشگرانی میخواهند از راههای جدید یا غیر عادی، مهارتها و تواناییهای جسمی خود را در مواجهه با سختیها و دشواریها بیازمایند. لذا نوعی از گردشگری برای آنان لذت بخش و جذاب است که توأم با هیجان بیشتر باشد.» (کاظمی، ۱۳۸۵: ۲۶)در واقع این گونه سفرها حس کنجکاوی خطرپذیری و قوای جسمانی انسانها را مورد آزمایش مینماید. ایران به دلیل برخورداری از تقریباً همه انواع شرایط اقلیمی و طبیعی (کوهستانهای سر به فلک کشیده، رودخانههای خروشان، جنگلهای انبوه در شمال کشور، غارها و آبشارها) از تواناییهای مناسبی در این زمینه برخوردار است.
۱۵) گردشگری جنسی:
برخی از گردشگران تنها به این منظور به دیگر نقاط سفر میکنند تا بتوانند بخشی از نیازها و غرایز جنسی خود را برآورده سازند، رقم دقیقی از تعداد این گونه گردشگران در دسترس نیست اما با اطمینان میتوان گفت سالانه میلیونها نفر از گردشگران را این دسته تشکیل میدهند. در پاسخ به نیازهای آنان برخی کشورها و یا نواحی سعی کردهاند با فراهم آوردن زمینهها و امکانات لازم اقدام به جذب تعداد بیشتری از آنان نمایند در این خصوص میتوان به کشور تایلند اشاره کرد که sex tourism رااصلیترین هدف خود اعلام کرده است.در کشور ایران به دلیل محدودیتها و ممنوعیتهای قانونی، عرفی و مذهبی این نوع گردشگری اصلاً موردنظر و قابل طرح نیست و پس از انقلاب ۱۹۷۹ فاحشهخانهها و کلوپهای شبانه اولین مکانهایی بودند که تخریب و یا تعطیل شدهاند.
۱۶) گردشگری سلامت:
گروهی از مسافران برای استفاده از خدمات پزشکی به مکانهایی که تسهیلات درمانی مورد نظرشان وجود داشته باشد، سفر میکنند، بنابراین چنین سفری شامل فعالیتهای گوناگونی میشود که با هدف تأمین بهداشت و سلامت فرد یا گردشگر انجام میشود مانند مراقبت بهداشتی و گذراندن دوره نقاهت و بازپروری. گردشگری سلامت (Health tourism) یک مفهوم جدید است.در گرشگری بهداشتی (معالجه، سلامت) معمولاً جریان جابجایی از پیرامون به مرکز است چرا که امکانات ویژۀ پزشکی و بهداشتی را میطلبد که اغلب در کشورهای پیشرفته موجود است. در سالهای اخیر آمریکا، آلمان، سوئیس، اسرائیل، مالزی همواره از کشورهایی بودهاند که بیماران زیادی به منظور درمان به این کشورها سفر کردهاند. البته گاهی جهت درمان نیازمند یک محیط آرام، پاکیزه و زیبا است که چه بسا جریان سفر از مرکز به پیرامون باشد. بالا رفتن سطح دانش مردم دنیا و توجه بیشتر به بهداشت و سلامت موجب افزایش جذابیت این گونه سفرها شده است.» امروزه این نوع توریسم در کشورهایی همچون یونان، کرواتی، صربستان و … بسیار مورد توجه بوده و رواج دارد.مردم برای درمان بیماریهای تنفسی، استخوان درد، پوکی استخوان، بیماریهای کلیدی، حساسیت و دیگر مشکلات سلامتی تمایل دارند به چنین مناطقی مراجعه نمایند. در سالهای اخیر در کنار تأکید بر گسترش گردشگری فرهنگی در ایران، به این نوع گردشگری نیز در قالب سخنرانی مسئولان مربوطه و نیز برگزاری سمینارهایی در این زمینه تأکید ویژه شده است و متولیان امر معتقدند ایران به دلیل برخورداری از طبیعت متنوع ،آرام و بکر میتواند سهم بیشتری از گردشگرانی که با قصد معالجه و تقویت سلامتی سفر میکنند را به خود اختصاص دهد. در ایران مکانهای زیادی وجود دارد که گردشگران جهت به دست آوردن آرامش، درمان نارساییهای پوستی به آنجا مراجعه میکنند نظیر؛ کوهستانها، دریاچههایی همچون ارومیه، چشمههای آب گرم معدنی نظیر سرعین، لاریجان دارای تواناییهای بالقوهای در این زمینه است اما با توجه به شرایط فعلی و محلی کشور به نظر نمیرسد به تنهایی بتوانند موجب جذب جهانگردان خارجی شوند.
۱۷) گردشگری فضا:
نوع دیگری از گردشگری مسافرت به فضا است که در سالهای اخیر آغاز شده است و تاکنون تعدادی از افراد با هزینۀ خودشان از طریق سایتهایی در آمریکا و روسیه به فضا رفتهاند و مدتی را در آنجا به همراه فضانوردان حضور داشتهاند. یکی از این گردشگران بانام انوشه انصاری که ایرانی است به عنوان اولین گردشگر زن تاریخ مدتی را در فضا گذراند. به نظر میرسد با توجه به اینکه این گردشگران هزینههای گزافی را میپردازند و این خود میتواند به عنوان حمایت مالی گسترش تحقیقات فضایی مؤثر باشد، در سالهای آتی رشد شتابنده گیرد.
۱۸) گردشگری الکترونیکی:
عصر جدید، را برخی عصر الکترونیک نام نهادهاند. گسترش و رواج امکانات و وسایل الکترونیکی نظیر تلویزیونها، ماهواره و اینترنت، موجب شده است تا مردم هر چه بیشتر و به راحتی با دیگر نقاط دنیا ارتباط برقرار کنند وهمچنین دیگر نقاط را مورد شناسایی قرار دهند. تقریباً تمامی شرکتهای گردشگری، هواپیماییها، آژانسهای مسافرتی، اماکن تفریحی، تاریخی و … در نقاط مختلف دنیا، دارای وب سایت، پست الکترونیک و برخی از آنها دارای شبکههای تلویزیونی، ماهوارهای میباشند و بدین طریق خود را به مردم مناطق مختلف دنیا معرفی مینمایند. در ایران نیز همچون سایر نقاط سعی شده است از طریق اینترنت جاذبه ها معرفی شوند ولی هنوز در حد مناسب و کافی نیست وهنوز بسیاری از علاقمندان اطلاعات مورد نیاز خود را نمی توانند از طریق اینترنت به دست اورند
۱۹) گردشگری مجازی:
گردشگری مجازی (e-tourism) مقوله جالبی است که حداکثر دو دهه از پدید آمدن آن نمی گذرد. گردشگری مجازی ، حضور در سرزمین دیجیتالی وب ، و مشاهده داده های صوتی ، متنی و تصویری از دنیای فیزیکی پیرامون ما است . دور دنیا که در نوشته ژول ورن ، نویسیده شهیر فرانسوی ، در هشتاد روز امکان پذیر شد ، امروز با ابر متن های اینترنتی ، با یک کلیک امکان پذیر است. دور دنیا با یک کلیک ، آرزویی بود که امروزه از مرحله آرزو به حقیقتی غیر قابل انکار مبدل شده است . بااستفاده از سایت های کاخ موزه ها ، اماکن باستانی جهان می توان به دنیایی اطلاعات متنی و تصویری از نمادهای تاریخ باستان دست یافت. برخی از پایگاه های دولتی در اینترنت ، امروزه سیستم های دوربین شهری خود را به سرزمین دیجیتال نیز پیوند داده اند. بااین دوربین ها می توانید شهرهای مختلف را به صورت زنده مشاهده کرده و حتی از ان ها عکس یادگاری بگیرید. شهرداری تهران و حتی سایت مرکز کنترل ترافیک استان تهران ، چنین سرویسی را در دسترس علاقمندان قرار داده است. اما این که چرا مجموعه ارزشمند پاسارگاد یا بیستون یا سعدآباد تهران ، از چنین سایت های مالتی مدیا بی بهره است ، پاسخی برای آن نیافتیم؟! خیلی از علاقمندان به بازدید از موزه های بزرگ جهان ، از هرمیتاژ مسکو تا لوور پاریس ، از تارنماهای اینترنتی ان ها برای مشاهده اطلاعات استفاده می کنند. حتی ، رزرو بلیط هواپیما ، هتل ، مسابقات بین المللی ورزشی و جشنواره های فرهنگی هنری جهانی ، امروز با رفتارهای سازمانی الکترونیکی همراه شده است . میلیون ها کاربر از سراسر جهان ، به دنبال برگزاری تابستانی مسابقات جام جهان در شهرهای آلمان ، امروزه از سایت های دولتی و غیر دولتی گردشگری این کشور استفاده می کنند. این مسئله ، نقش قابل توجهی در آشنایی با فرهنگ و دانش و پتانسیل تجاری و سیاسی و علمی دولت فدرال آلمان داشته است . وقتی کانال ARD DAS ERSTE آلمان ، پخش مستقیم مراسم قرعه کشی جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان را پخش نمود ، بیش از ۲ میلیارد بیننده از سراسر جهان و صدها میلیون کاربر اینترنت ، این مراسم را نظاره گر بودند. این مسئله ای بود که تاثیر زیادی بر روی ارتقای سطح حداکثری علاقمندی برای سفر به کشور آلمان ایجاد نمود. بههر حال ، با ارتقای سیستم های اطلاع رسانی و ارتباطی دولتی در اینترنت و گسترش دولت الکترونیک (E-GOVERNMENT) بر روی سرزمین دیجیتال ، می توان به توسعه توریسم اینترنتی و استفاده از میلیون ها دلار فواید آن امیدوار بود.(هفته نامه آساره، علی محمد آقا زمانی،۱۳۸۵ ،۷ ،۲)
۲۰) گردشگری بیابانی:
گردشگری بیابانی برای آن دسته از گردشگران که علاقه به سفر به نواحی خشک و گرمسیر را دارند و یا رویای سفر بر کوهان شتر را در سر میپرورانند و یا قصد تحقیق در مورد خاک، موجودات زنده و آب و هوای نواحی بیابانی را دارند اهمیت دارد. ایران با درا بودن ۲ صحرای بزرگ لوت و دشت کویر از این لحاظ نیز برای گردشگری جاذب است اما عملاً اقدام مناسبی از سوی متولیان گردشگری ایران در این خصوص صورت نگرفته است، بسیاری از خارجیان را عقیده بر این است که ایران کشوری بیابانی است اما هیچ اطلاعی از این بیابان ندارند.
۲۱) گردشگری آموزشی و علمی و گردهمایی :
این نوع گردشگریها به منظور تحقیقات یا شرکت در همایشهای علمی است.در ایران سالانه هزاران سمینار و دوره آموزشی برگزار میشود اما تنها تعداد کمی از آنها در سطح بینالمللی است و از این نظر تعداد اندکی از جهانگردان و یا محققان را به خود جلب میکند. علاوه بر آن به دلیل وجود رویکردهای ایدئولوژیکی در دانشگاههای ایران و نیز فاصله علمی، تحقیقاتی آن با کشورهای پیشرفته و شرایط خاص اجتماعی، تعداد دانشجویان خارجی در ایران رقم بسیار ناچیزی را تشکیل میدهد.
به گزارش ایسنا، اسحاق جهانگیری در این جلسه با تاکید بر لزوم حراست و حفاظت از میراث فرهنگی به عنوان هویت کشور، گفت: افکار عمومی و نخبگان کشور حساسیت ویژه ای نسبت به میراث فرهنگی و تمدنی و مفاخر کشور دارند و ضروری است که برنامه ریزی دقیقی برای حفاظت از این آثار و تمدن ایرانی انجام شود.
معاون اول رییسجمهور با اشاره به تشکیل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، از همراهی نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای این اتفاق مهم قدردانی کرد و افزود: تشکیل این وزارتخانه فرصتی است تا با مدیریت منسجم تر و همه جانبه تر، شاهد تحول و بهبود در هر سه بخش مهم میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی باشیم که تاثیر تعیین کننده ای بر اقتصاد و تمدن کشور دارد.
جهانگیری به نقش اثرگذار گردشگری و صنایع دستی بر توسعه اقتصاد و اشتغالزایی کشور اشاره و تصریح کرد: تقویت این دو بخش می تواند نقش مهمی در تامین ارز مورد نیاز کشور و ایجاد فرصت های شغلی ایفا کند.
معاون اول رییسجمهور همچنین با اشاره به دغدغه افکار عمومی و برخی صاحبنظران حوزه میراث فرهنگی در خصوص نحوه مرمت مسجد شیخ لطف الله اصفهان که مثل یک گوهر ارزشمند برای ایران و شهر اصفهان است، از وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خواست با تبیین و تشریح دقیق اقدامات انجام شده، دغدغه علاقه مندان و صاحبنظران نسبت به مرمت این مسجد تاریخی را مرتفع سازد و شخصا بر این امر نظارت مستمر داشته باشد.
در این جلسه که وزرای علوم، تحقیقات و فناوری، آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامی و رییس اتاق بازرگانی ایران نیز حضور داشتند، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گزارشی از اقدامات انجام شده برای جذب گردشگر به کشور ارائه کرد و گفت: با تلاش های صورت گرفته، ایران به جایگاه دومین کشور دنیا در سرعت رشد جذب گردشگر دست یافته است.
مونسان همچنین با اشاره به اشتغالزایی فراوان بخش گردشگری با سرمایه گذاری اندک، تصریح کرد: ایجاد فرصت های شغلی پایدار در بخش گردشگری، علاوه بر ارزآوری به جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهرها نیز منجر شده است.
وی افزود: در بخش صنایع دستی نیز با اقدامات و برنامه ریزی های انجام شده، از کشور چین سبقت گرفته ایم و هم اکنون رتبه نخست شهرهای صنایع دستی جهانی را در اختیار داریم و در ثبت میراث جهانی نیز از رتبه ۱۱ به رتبه ۹ در بین کشورهای جهان ارتقاء پیدا کرده ایم.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی همچنین گزارشی از روند سبکسازی سقف مسجد شیخ لطف الله و مرمت این مسجد ارائه کرد و گفت: با وجود اینکه تمام مراحل مرمت این مسجد به شکل اصولی و با رعایت ملاحظات انجام شده است، برای رفع دغدغه افکار عمومی و صاحبنظران، هیاتی برای بررسی دقیق تر و نظارت بر روند مرمت مسجد شیخ لطف الله اصفهان اعزام خواهد شد.
در این جلسه موضوع تصویب فهرست ۲۱ مجموعه ملی جهت اداره و نگهداری بصورت هیات امنایی در اجرای ماده ۵ قانون تشکیل میراث فرهنگی و گردشگری و ماده ۳ آئین نامه اجرایی ماده مذکور مورد بحث و بررسی قرار گرفت و با کلیات آن موافقت شد.
برنامه جامع مدیریت بحران بازارهای تاریخی و تامین تجهیزات و ساماندهی تاسیسات شهری و روستاهای ارزشمند، در برابر حوادث و مخاطرات بطئی و محیطی از دیگر پیشنهادات مطرح شده در این جلسه بود که به تایید رسید.
در ادامه این جلسه همچنین پیشنهاد اصلاح عنوان و موادی از آیین نامه ایجاد، اصلاح، تکمیل، درجه بندی و نرخ گذاری تاسیسات گردشگری و نظارت بر فعالیت آنها (مصوب ۱۳۹۴/۶/۴ هیات دولت) مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و به تصویب رسید.
به گزارش ایسنا، حجت نظری صبح امروز در تذکر پیش از دستور خود در جلسه شورای شهر تهران با بیان این که میبایست از هیات مدیره سازمان زیباسازی تشکر کنیم گفت: ۹ ماه قبل بخشی از پل کن دچار ریزش شد و با این که میبایست میراث فرهنگی نسبت به مرمت آن اقدام کند اما این مهم را انجام نداد و حالا شهرداری تهران از باب مسئولیت اجتماعی مرمت این پل را آغاز کرده است.
وی در ادامه با بیان این که چندی است موضوع انتخاب مدیران محلات در دستور کار شهرداری قرار گرفته است، اظهار کرد: این موضوع جنبه مشورتی دارد و در قانون پیش بینی نشده و تقاضا دارم رئیس شورای شهر نیز طی نامهای به شهرداری جنبه مشورتی انتخاب مدیران محلات را به شهرداری یادآوری کند.
به گزارش خبرنگار مهر، در تبصره ۱۱ لایحه بودجه ۹۹ کل کشور که هم اکنون حسن روحانی رئیس جمهور آن را به مجلس شورای اسلامی تقدیم کرد، آمده است:
در سال ۱۳۹۹ ،عوارض خروج از کشور موضوع ماده(۴۵ )قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۸۷/۲/۱۷ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن برای زائران عتبات و مرزنشینان برای یکبار در طول سال براساس قانون بودجه سال ۱۳۹۶ کل کشور مصوب ۹۵/۱۲/۲۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی آن أخذ می شود.
افراد مرزنشین موضوع این بند به کسانی اطلاق میشود که ساکن در روستاها و شهرهای مرزی هستند؛ بررسی و تأیید این موضوع براساس سامانه بانک اطلاعات مرزنشینان وزارت کشور مبتنی بر شماره ملی و کد پستی افراد مذکور خواهد بود.
همچنین زائران اربعین که از تاریخ چهاردهم شهریور ماه سال ۱۳۹۹ تا دوم آبانماه سال ۱۳۹۹ از مرزهای زمینی به مقصد کشور عراق از کشور خارج میشوند از پرداخت عوارض خروج معاف هستند.
در جدول تعرفه های درآمدهای موضوع جدول شماره ۵ آمده است:
تعرفه عوارض خروج از کشور در لایجه بودجه ۹۹
طبق این جدول عوارض خروج از کشور برای هر نفر ۲۶۴ هزار تومان در نظر گرفته شده است. همچنین عوارض خروج زائران حج تمتع و عمره معادل ۱۳۲ هزار تومان و عوارض خروج زائران عتبات عالیات برای خروج از مرزهای هوایی ۴۵ هزار تومان و برای مرزهای زمینی و دریایی ۱۵ هزار تومان اعلام شده است.
بر اساس این لایحه، ارقام تعیین شده برای عوارض خروج مسافران و زائران برای سفر دوم به میزان ۵۰ درصد و سفرهای سوم و بیشتر به میزان ۱۰۰ درصد افزایش خواهد یافت. همچنین مبلغ ۸۰ هزار تومان (البته در جدول نوشته شده چهارصد هزار ریال) از عوارض خروجی برای توسعه زیرساخت ها و تاسیسات گردشگری و حمایت از بخش میراث فرهنگی و صنایع دستی اختصاص می یابد.
تعرفه عوارض خروج از کشور در لایحه بودجه ۹۸
سال گذشته نرخ عوارض خروج از کشور ۲۲۰ هزار تومان برای سفر اول تعیین شده بود. همچنین اعلام شده بود که مبلغ ۴۰ هزار تومان نیز از محل این عوارض برای توسعه زیرساختها و تاسیسات گردشگری اختصاص می یابد.
به گزارش ایسنا، مارک درحالی به ایران سفر کرده که تحت تاثیر اقدام رسانههای جهانی، ایران کشوری ناامن معرفی شده و سفر به آن درحال حاضر اقدامی خطرناک قلمداد شده است. وزارتخانههای امور خارجه برخی کشورها از جمله فرانسه نیز در ماههای گذشته نقشه ایران را در وبسایت خود به رنگ زرد (ناامن) درآورده و از علائم هشداردهنده برای سفر به این کشور استفاده کرده و حتی شهروندانشان را نیز از این سفر برحذر داشتهاند. این توصیهها سبب تجدید نظر بعضی از توریستها برای سفر به ایران شده است.
با این حال برخی شخصیتهای اثرگذار در شبکههای اجتماعی بدون توجه به اخبار رسانهها و توصیههای دولتها راهی ایران شدهاند؛ کشوری که این روزها ناآرام و آشفته نمایش داده میشود.
پیش از مارک وینز، جهانگردان اثرگذار دیگری به ایران سفر کرده تا به گفته خودشان چهره واقعی این کشور را نشان دهند. ویدئوهای آنها نه تنها مخاطبانشان را، بلکه دیگر شخصیتهای اثرگذار در یوتیوب را برای سفر به ایران به صف درآورده است.
«ترِوُر جیمز» و «مارک وینز» که جزو ۲۰ چهره مطرح یوتیوب در سال ۲۰۱۹ بودهاند. جیمز حدود یک ماه پیش به ایران سفر و از غذاهای محلی ایران ویدئوهایی تهیه کرد.
مارک از دو سال پیش قصد داشته به ایران سفر کند. او گفته بود: «ایران یکی از کشورهای مهم در لیست من است، از آنهایی که حتما باید سر بزنم و غذاهای خوشمزهاش را امتحان کنم اما متاسفانه تا امروز این شانس را نداشتهام و بیشتر هم به دلیل بودجه و اقامت بوده است. امیدوارم این اتفاق زودتر بیفتد و بتوانم به ایران سفر کنم.»
او حالا با انتشار تصاویری از برج آزادی و کباب ایرانی از حضورش در ایران خبر داده است.
«مارک وینز» اصالتا آمریکایی است اما با همسرش در بانکوک زندگی میکند. سفرهای او رسما از سال ۲۰۰۹ آغاز شده و در کشورهای زیادی از چهار قاره ماجراجویی کرده و از غذاها و فرهنگ آنها ویدئوها ساخته است.
او خود را یک مسافر تماموقت معرفی میکند که گاهی به همراه همسر و فرزندش به انگیزه تجربه غذاهای خوشمزه به دل فرهنگهای مختلف میزند. این ویدئوبلاگر بیشتر به تهیه فیلم از غذاهای خیابانی و محلی علاقهمند است که طرفداران زیادی هم دارد. درحال حاضر حدود هشت میلیون کاربر در یوتیوب، فیسبوک و اینستاگرام ماجراها و ویدئوهای مارک وینز را دنبال میکنند. ویدئوهای او روزانه میانگین ۱.۳ میلیون بازدید دارد.
این جهانگرد در مصاحبههای متعددی گفته که در کنار خوردن غذاهای خوشمزه، دوست دارد وبلاگنویسی کند و تجربههای بینظیرش را با مردم به اشتراک بگذارد. درآمدش هم از تبلیغ در این فیلمها، فروش کتابهای الکترونیکی، تیشرت و لیوان تامین میشود. آخرین بار یک نشریه که از درآمد سلبریتیها در شبکههای اجتماعی گزارش تهیه میکند، تخمین زد او از محل تبلیغات در ویدئوهایش روزانه حدود ۵ هزار دلار میتواند درآمد کسب کند.
مارک، غذا را مهمترین و بهترین راه ارتباطی با مردم جهان میداند و در وبلاگش نوشته است: «معتقدم وقتی مسافرت میکنید، بهتر از غذا راه دیگری برای ارتباط با مردم ندارید.
مهم نیست از کدام فرهنگ و یا کشور هستید و یا تصمیم گرفتهاید به کجا سفر کنید، مهم این است که غذا تنها موضوع مشترک بین ما است که بخش بزرگی از زندگیمان را نیز تشکیل میدهد.
هدف من این است که در کنار توصیههای غذایی و معرفی غذاهای خوشمزه و رستورانهای معتبر، به شما الهام دهم تا از منطقه راحت خود خارج شوید، اهدافتان را تعیین کنید و آنچه را که بیشتر علاقهمندید، دنبال کنید.»
در وبلاگ «مارک وینز» نوشته شده که ویدئوهای او معمولا یکشنبهها و چهارشنبهها به اشتراک گذاشته میشود؛ ویدیوهایی که در برخی شبکههای بینالمللی تلویزیونی هم پخش میشود و به نظر مخاطبانش محتوایی هدفمند و محبوب دارد.
در ساخت این عبادتگاه مسلمانان چینی تنها از قطعات درهمتنیده استفاده شده و هیچ میخی بکار نرفته است.این مسجد خیرهکننده یک شگفتی معماری است که در ساخت آن از هیچ میخی استفاده نشده است. مسجد دانگان توسط دانگانیها – مسلمانان چینی، که در دهه ۱۸۰۰ از آزار و شکنجه گریختند و به قرقیزستان آمدند – ساخته شده است.
شهر قراکول (Karakol) در ساحل جنوب شرقی دریاچه ایسیک کول (Issyk-Kul) در قرقیزستان (Kyrgyzstan) واقع شده است. این شهر در سال ۱۸۶۹ بهعنوان یک ایستگاه نظامی روسیه تأسیس شد و با گذشت زمان رشد یافت و به چهارمین شهر بزرگ کشور تبدیل شد. قراکول به دلیل داشتن پیست اسکی در زمستان و دریاچههای زیبا و مکانهایی برای پیادهروی در تابستان خیلی زود به یک مقصد محبوب در تمام طول سال تبدیل شد.
در دهه ۱۸۰۰، گروهی از مسلمانان چینی – معروف به دانگان – از ناآرامیهای سیاسی در چین گریختند و به قراکول رسیدند. ورود دانگانها به قراکول جامعه آنها را متنوع کرد و عناصر سنت و معماری چینی را به فرهنگ آنها وارد کرد.
در سال ۱۹۰۴، مردی دانگانی به نام ابراهیم آجی (Ibrahim Aji) مأمور ساخت ساختمان مسجدی شد که سرانجام به نام گروه قومی دانگان نامگذاری شد. ابراهیم آجی، چو سو (Chou Seu)، معمار اهل پکن، و بیست استاد حکاکی چینی را برای ساختن مسجدی بر اساس این دو دستورالعمل اصلی انتخاب کرد: این طرح باید مطابق با سنت معماری چینی باشد، و باید بدون میخ ساخته میشد.
این الزامات منجر به ساخت مسجدی شد که در آن شیوههای ابتکاری حکاکی و نصب هر قطعه ساختمان به نمایش گذاشته شده است. ساخت این مسجد که توسط ۴۲ ستون اصلی در بالای یک قاب چوبی سه لایه نگه داشته شده است، شش سال به طول انجامید.
نتیجه این کار مسجدی شد که معماری آن بهطور چشمگیری شبیه به یک معبد بودائی چینی است، که همین موضوع، خود گواهی بر جامعه پیش از اسلام دانگان است. در این بنا رنگ آبی غالب است، اما عناصر زرد و قرمز نیز در آن برجستهاند. این رنگها در سنت دانگان بسیار نمادین هستند. در طول حاشیه مسجد دانگان، ستونها با تصاویر رنگی از گیاهان و میوهها تزئین شدهاند. تمامرنگهای استفاده شده در نمای این مسجد بیانگر تفکرات فرهنگی و دینی دانگانها میباشد که بر این اساس رنگ قرمز محافظ انسان در مقابل ارواح شرور، زرد نماد ثروت و رفاه و سبز به مفهوم سعادت دانسته میشود.
مسجد دانگان از پاکسازی سیاسی جماهیر شوروی (Soviet purges)، که هشت مسجد دیگر در قراکول را نابود کرد در امان ماند اما این بنا بین سالهای ۱۹۲۹ و ۱۹۴۷ به عنوان یک انبار تغییر کاربری داد. پس از پایان جنگ جهانی دوم، مسجد دانگان به جامعه دانگان بازگردانده شد و این امر باعث تضمین نگهداری این ساختمان تا به امروز شده است. مسجد دانگان اکنون تنها نمونه معماری چینی در قراکول است و یک بنای تاریخی ثبت شده است که طبق قانون قرقیزستان محافظت میشود.
چیزهایی که لازم است قبل از رفتن به قراکول بدانید:
زنان میتوانند در ورودی مسجد خلعت (لباس گشاد و بلند) تهیه کنند تا در طول روز بتوانند لباس معمولی خود را بپوشند. یکراه متداول و مقرونبهصرفه برای سفر در اطراف قرقیزستان، حملونقل عمومی است که بهطور محلی به مارشروتکا (marshrutka در زبان روسی به معنای مینیبوس میباشد) معروف است. مارشروتکاها تقریباً همانند اتوبوس استاندارد دارای مسیرهایی تعیینشده هستند که در طول این مسیر مسافران را سوار و پیاده میکند.
پایتخت بیشکک (Bishkek) بهترین راه برای رسیدن به قراکول است که میتوان از مارشروتکاها استفاده کرد (پنجتا شش ساعت سفر) یا با پرواز به آنجا رسید. نزدیکترین فرودگاه در این منطقه فرودگاه تامچی (Tamchy) در نزدیکی دریاچه ایسیک کول است. در قراکول، مسجد دانگان با فاصله شش دقیقه پیادهروی از مرکز شهر در خیابان بکتنووا (Bektenova) قرار دارد.
