به گزارش خبرنگار مهر،  مجموعه تاریخی کردشت در استان آذربایجان شرقی تنها حمام نیست بلکه مجموعه ای از بناهای تاریخی بهم پیوسته است که به نام مجموعه کردشت شناخته شده است اما از آنجا که حمام آن بسیار زیباست همه اهالی این منطقه از لفظ حمام کردشت برای همه این مجموعه استفاده می کنند.

در هر حال این مجموعه تاریخی مهجور افتاده است. از طرفی در منطقه آزاد ارس قرار گرفته و از طرف دیگر اداره کل میراث فرهنگی استان مسئول نگهداری از آن است همچنین صندوق حفظ و احیای آثار تاریخی این بنا را به مزایده گذاشته تا بخش خصوصی آن را مرمت کرده و به بهره برداری برساند.

صندوق احیا برای این مجموعه که کاربری آن را خدماتی  گردشگری بین راهی تعریف کرده است،  قیمت پایه اجاره بهای ماهانه  ده میلیون تومانی را محاسبه کرده که البته با ضریب افزایش سالانه مطابق آخرین شاخص تورم اعلامی بانک مرکزی محاسبه و اعمال می شود. مدت قرارداد آن نیز ۲۳ ساله خواهد بود که شامل ۳۶ ماه دوره طراحی و مرمت و مدت باقی مانده مدت بهره برداری است. همچنین برآورد هزینه اجرای عملیات تکمیلی مرمت و آماده سازی احیای این بنای تایخی ۱۲ میلیارد تومان است.

تابلویی که جلوی ورودی آن نصب شده اطلاعات زیادی از این بنای تاریخی به مخاطب نمی دهد ولی با وجود اشتباهات نوشتاری متعدد در آن آمده: مجموعه تاریخی کردشت در دو دوره تاریخی یعنی عصر صفوی و قاجاریه در این مکان بنا شده است. آثاری مانند حمام تاریخی، چهارباغ، شاه نشین، یخچال، مسجد تاریخی غریب، کوشک در دوران صفوی بنا شده ولی بعدا در دوره قاجار به دلیل وقوع جنگ های ایران و روسیه در زمان ولیعهدی عباس میرزا پسر فتحعلی شاه قاجار، ضمن مرمت آثار قبلی، بناهای دیگری همچون دیوار ، برج باروها و اصطبل، انبار، ساخلوی نظامی و دروازه ها بنا شده اند.

مجموعه کردشت در جنوب رودخانه ارس جایی بین مرز ایران و نخجوان واقع شده است و می تواند میزبان گردشگرانی باشد که به نخجوان و یا ارمنستان می روند و یا از آنجا به ایران می آیند.

حمام این مجموعه که دارای تزئینات گچ بری و نقاشی زیبایی است بسیار بزرگ بوده و دارای بخش های مختلفی است متاسفانه پیش از این کسانی که آن را مرمت کرده اند؛ از مصالحی بهره برده بودند که متناسب با این بنا نیست. سنگ های مرمر سبز رنگ و کاشی و سرامیک هایی در این بنا به کار برده که مرمت آن را مضحک کرده است.

غیر از آن دخل و تصرف در ایجاد بخش های اضافه و تغییر کاربری بخش های دیگر حمام به این بنا آسیب زیادی وارد کرده است غیر از آن اکنون این بنا در معرض تخریب ناشی از رطوبت قرار دارد به نحوی که محدوده زیادی از دیوار و سقف های آن نم کشیده و یا به دلیل اینکه مرمت نشده، در معرض ریزش قرار دارد.

از داخل این حمام تونلی وجود داشته که به چهارباغ راه داشته است و در زمان های  قدیم تر از این راه برای رفت و آمد نظامی ها استفاده می کردند طول آن زیاد است و شاید به عنوان یک راه مخفی کاربرد داشته است. چهارباغی که این تونل به آن می رسد در واقع اکنون شبیه به چهار باغچه است که به خصوص در فصل پاییز جلوه زیبایی دارد و در چهار طرف حیاط مجموعه قرار گرفته است درست جلوی عمارت شاه نشین.

این عمارت اکنون تزئینات زیادی ندارد و دیوارهای آن سفید شده است ولی همچنان بزرگ بوده و یک حوضچه زیبا در وسط آن دارد با پنجره های چوبی سرتاسری که منظره اش به حیاط می رسد.

دورتا دور این مجموعه اتاق هست و البته یک مجموعه ای هم که گویا کاربرد اقامتی داشته با مصالح جدید و سیمانی به آن اضافه شده ولی چون بودجه کافی برای تکمیل آن نبوده، رها شده است. ساختمانی که هیچ سنخیتی با این بنای تاریخی ندارد.

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ

استان باتکن، استانی است در قرقیزستان به مرکزیت شهر باتکن. این نام سغدی است و  معنای «شهر باد» را می‌دهد. در سال ۱۹۹۹ میلادی بیست هزار نیروهای دولتی با هجوم به این شهر نیروهای حزب حرکت اسلامی ازبکستان به رهبری جمعه‌بای نمنگانی را متلاشی کردند. مردم باتکن فقیرند و از راه دامپروری و پرورش اسب و کشاورزی روزگار می‌گذرانند. زبان قرقیزی رایج در این منطقه قرابت خاصی با زبان فارسی دارد و پر از لغت‌های فارسی است. روزگاری این منطقه یکی از مراکز زبان فارسی در قلب آسیای میانه به شمار می‌آمد. زبان سغدی در آغاز در دره رودخانه زرافشان و نواحی پیرامون رایج بود و بعداً به‌عنوان زبان  میانجی در بخش بزرگی از جاده ابریشم رواج یافت. این زبان در طول ۱۰ قرن، سده‌های دوم تا دوازدهم میلادی، مهم‌ترین زبان ایرانی در ترکستان امروزی و فرارود، زبان تجاری جاده ابریشم و از دیرزمان ابزار ارتباط و پیوند بخشی از فرهنگ‌های سرزمین‌های شرقی و غربی آسیا بوده ‌است. زبان سغدی به‌عنوان زبان گفتاری و نوشتاری تا سده نهم میلادی فعال بوده و زوال آن پس از سده ۱۱ آغاز گردیده‌ است.

استان باتکن منطقه افسانه‌ای قرقیزستان است زیرا در دورترین نقطه، در جنوب غرب کشور واقع‌ شده است. سه‌چهارم مرز استان، مرز مشترک با کشورهای ازبکستان و تاجیکستان است. استان باتکن منطقه مهم کشاورزی است زیرا باغات زردآلو  با میوه‌های شیرین و آبدارش در کشورهای همسایه نیز شهرت دارند. کمتر کسی می‌داند که پایین‌ترین نقطه کشور در ارتفاع ۴۰۱ متر بر سطح دریا در باتکن قرار دارد. 

استان باتکن در تاریخ ۱۲ اکتبر ۱۹۹۹ تأسیس‌شده است. شهرستان‌های آن باتکن، قدم جای و لیلک هستند. در سال ۲۰۱۰ جمعیت این استان ۴۳۵ هزار نفر بوده است. این استان  در جنوب، غرب و شمال غرب با تاجیکستان، در شمال با ازبکستان و در شرق با استان اوش قرقیزستان هم‌مرز است. مساحت استان ۱۷۰۰۰ کیلومترمربع بوده که ۸،۵ درصد کل مساحت قرقیزستان را تشکیل می‌دهد. طول و عرض این استان از شرق به غرب ۳۵۰ کیلومتر و از شمال به جنوب ۱۰۰ کیلومتر است. این استان سه شهرستان و حدود ۲۰۰ روستا و شهر دارد. از ویژگی‌های جغرافیایی این استان این است که چند منطقه مجزا متعلق به کشورهای همسایه در قلمرو آن قرار دارند.

موقعیت استان باتکن روی نقشه قرقیزستان

در این استان چند رودخانه و تعداد زیادی از دریاچه‌های کوچک کوهستانی واقع است. معروف‌ترین این دریاچه‌ها تگرمچ یا زرگول، گزارات، توز آشو، قورمان گول و… است. در باتکن بیش از ۵۳۰ یخچال طبیعی با مساحت بالای ۷۲۰ کیلومترمربع بر روی سلسله کوه‌های آلای و ترکستان واقع‌شده‌اند.

سیستم حمل‌ونقل استان باتکن متشکل از حمل‌ونقل زمینی، هوایی، ریلی و خط لوله است. اقتصاد استان باتکن جایگاه خاصی در مجموعه صنعتی قرقیزستان دارد زیرا در این استان کمیاب‌ترین منابع طبیعی (جیوه آیدارکند؛ آنتیموان قدم جای؛ زغال‌سنگ قزل کیا و سولوکتو) پیدا می‌شود. صنایع کشاورزی آن با زردآلو، تنباکو، پشم، گوشت، تخم‌مرغ و لبنیات معروف است. همچنین این استان ظرفیت‌های گردشگری نیز دارد. مهم‌ترین مشاغل مردم این استان در حوزه کشاورزی (۵۱،۵ %)، تجارت و صنایع غذایی عمومی (۳۷،۴%)، صنایع (۷%) و حمل‌ونقل و ارتباطات (۴،۱%) است.

روزگاری این منطقه یکی از مراکز زبان فارسی در قلب آسیای میانه به شمار می‌آمد. زبان سغدی در آغاز در دره رودخانه زرافشان و نواحی پیرامون رایج بود و بعداً به‌عنوان زبان  میانجی در بخش بزرگی از جاده ابریشم رواج یافتطبیعت، اقلیم و موقعیت جغرافیایی مناسب باتکن در دره فرغانه جذابیت خاصی دارد. در سده میانی شهرهای توسعه‌یافته و پررونق دره فرغانه و یکی از مسیرهای جاده ابریشم در قلمرو این استان واقع بوده است. کاروان‌های تجاری با عبور از باتکن به سمرقند، بخارا و تاشکند، خیوه و کاشغر می‌رفتند که باعث توسعه اقتصاد و فرهنگ مردم دره فرغانه می‌شد.

کوه‌های این استان چشمه‌های آب‌ معدنی دارند. این استان امکانات بسیار برای توسعه گردشگری و کوهنوردی دارد. پایگاه کوهنوردی دوغابه در تنگه دوغابه سلسله کوه‌های پامیر آلای در ۳۱ کیلومتری مرکز شهرستان قدم جای در ارتفاع ۲۱۰۰ متر بر سطح دریا واقع‌ شده است. کناره‌های این رود پر از جنگل‌های بکر است که بیشتر درختان آن کاج، صنوبر و انواع درخت‌های مخروطی است.

مجموعه توریستی دوغابه واجد استاندارهای بین‌المللی کوهنوردی بوده و تقریباً تمام کوهنوردان سطح جهانی از آن بازدید کرده‌اند. قله «اهرم» (۵۵۰۹،۹ متر) مهم‌ترین محل توریستی استان و تمام قرقیزستان است. درگذشته مسابقات کوهنوردی اتحاد شوروی در این پایگاه برگزار می‌شد.

قرقیزستان از نظر تولید جیوه و آنتیموان در استان باتکن در رده تولیدکنندگان اصلی جهان قرار دارد و به ترتیب ۲۰ و ۱۵% کل نیازمندی‌های جهان را به این دو ماده تأمین می‌کند. ذخایر کشف‌شده در این استان سنگ سرمه حدود ۱۶ میلیون تن است. ذخایر جیوه حدود ۴۰ میلیون تن و زغال‌سنگ بیش از ۱۸۰ میلیون تن برآورد شده است. صنایع تبدیلی استان باتکن را عمدتاً زراعت انگور، کشت تنباکو، تولید مصالح ساختمانی و توسعه صنایع نساجی تشکیل می‌دهد. 

مهم‌ترین بخش اقتصادی استان باتکن کشاورزی است. مساحت کل زمین‌های تحت زراعت ۶۶،۹ هزار هکتار هست. در این استان میوه‌های زردآلو، انگور، گلابی، هلو، گیلاس، آلبالو، انار، انجیر و… پرورش می‌یابد که بعضی از انواعشان حتی در دیگر کشورها شهرت دارد. مهم‌ترین سوغاتی این استان زردآلوی شیرین و آبدارش است. این استان از مناطق پرورش گوسفند و بز ریز کرک است.

عجایب و دیدنی‌های استان باتکن

آنکلاوها یا مناطق مجزا واقع در قرقیزستان است اما متعلق به کشورهای همسایه. این استان با ۹ شهرستان تاجیکستان و شش شهرستان ازبکستان هم‌مرز است. همانطور که اشاره شد این استان تنها استانی است که در خاک آن مناطق کشورهای همسایه قرار دارند و این خود یکی از عجایب و دیدنی‌های این استان است.

آیگل تاش

مشهورترین محل دیدنی استان باتکن کوه آیگل تاش است. نام این کوه از نام گلی که بر روی آن می‌روید گرفته‌شده است. آیگل (آی گل) در زبان قرقیزی به معنی  گل مهتابی است زیرا گفته می‌شود این گل فقط در هنگام شب و زیر نور ماه باز می‌شود. این گل همان لاله واژگون ایرانی است فقط یک‌بار در سال در ماه آوریل (فروردین- اردیبهشت) می‌روید و عمر آن حدود دو هفته است. کوه سنگی پر ازگل‌های نارنجی‌رنگ منظره‌ای بسیار دیدنی است.

همه‌ساله به مناسبت رویش این گل جشنی در استان باتکن بر پا می‌شود. در نزد مردم این منطقه اسطوره‌هایی در خصوص این گل زیبا رایج است، گفته می‌شود که در قدیم دختری به نام آیگل را برخلاف اراده‌اش شوهر دادند درحالی‌که او عاشق پسری دیگر بود. آیگل منزوی شد و به کوه‌ها رفت و دیگر به خانه‌اش برنگشت. از اشک‌های خالص او گل زیبا و کمیاب به نام آیگل پدید آمد. در محوطه کوه آیگل تاش دانش‌آموزان به‌طور دائم کشیک دارند تا مردم محلی با چراندن اغنام و احشام خود آسیبی به این منطقه نرسانند. پیازچه این گل در طب سنتی قرقیزی برای درمان بیماری‌های گوارشی نیز استفاده می‌شود.

مشهورترین محل دیدنی استان باتکن کوه آیگل تاش است. نام این کوه از نام گلی که بر روی آن می‌روید گرفته‌شده است. آیگل (آی گل) در زبان قرقیزی به معنی  گل مهتابی است زیرا گفته می‌شود این گل فقط در هنگام شب و زیر نور ماه باز می‌شودسنگ سرمه باتکن

نمونه سرمه خالص در جهان است. تا اواسط قرن گذشته کارخانه سنگ سرمه قدم جای این ماده کمیاب را استخراج می‌کرد. اما پس از فروپاشی اتحاد شوروی صنایع معادن کشور روبه‌زوال رفت و کارخانه قدم جای نیز دچار این سرنوشت شد.

غار کان غوط

غار «کان غوط» یا «معدن مرگ» یکی از مشهورترین غارهای آسیای مرکزی است. نام این غار را به خدایار خان خوقند ربط می‌دهند. در زمان حیات این خان افراد محکوم‌ به اعدام را برای کشف سنگ‌های قیمتی و نقره داخل غار می‌گذاشتند. تمام آنان مجبور بودند در دخمه پرپیچ‌وخم بمیرند. کمتر کسی می‌توانست سنگ‌های قیمتی را که در عمق آن معدن قرار گرفته بود کشف کند. مجرمینی که بدون اطلاعات جدید از محل گنجی جدید برمی‌گشتند، اعدام می‌شدند و یا مجدداً برای جست‌وجوی گنج می‌رفتند. این افراد از ترس مرگ پس از بازگشت داستان‌های باورنکردنی از خود می‌ساختند.

قدم جای زیارتگاه مردم مسلمان  قرقیزستان

«قدم جای» شهری است که گفته می‌شود رد پای حضرت علی (ع) را در خود دارد. مردم این منطقه معتقدند حضرت علی(ع) در سال ۶۵۶ میلادی یا ۶۵۸ با لشکری انبوه به دره فرغانه آمده و در منطقه‌ای که هم‌اکنون قدم جای نامیده می‌شود برای مدتی منزل کرده است. این داستان در میان بومیان قرقیز طی قرن‌ها سینه‌به‌سینه نقل‌شده است که امام علی (ع) وقتی‌که در حاشیه رودخانه «قره سو»  ساکن شد با یاران خود در مورد چگونگی دعوت مردم این منطقه به اسلام به شور پرداخت، مشاوران آن حضرت نظر دادند که سفیرانی نزد حاکمان و بزرگان قوم قرقیز فرستاده شوند تا بدون خونریزی و جنگ هدفمان محقق شود، حضرت علی (ع) این پیشنهاد را پذیرفت و به همین صورت عمل شد.

این‌گونه روایت می‌شود که پس از مسلمان شدن ساکنان بومی نیز به هنگام نماز آن حضرت وضو می‌گیرد و از کنار رودخانه قره سو که رد می‌شود ردّ پای وی روی سنگ پهنی می‌ماند این رد پا در طول ۱۴ قرون متمادی زیارتگاه مردم مسلمان قرقیزستان است و اگرچه در دوره حکومت کمونیستی به دلیل سیاست ضد دینی آن نظام این مکان به فراموشی سپرده شد، لکن پس از فروپاشی شوروی در همان سال‌های اول استقلال قرقیزستان، مرحوم آقای دکتربیک قرمان علی اف مدیران محلی را فراخواند و بازسازی این مکان مقدس را آغاز کرد، اکنون قدم جای نه‌تنها زیارتگاه مردم مسلمان قرقیزستان است بلکه زائرانی از کشورهای ازبکستان، تاجیکستان نیز از سایر کشورهای مسلمان به زیارت قدم جای می‌آیند.

لازم به ذکر است همه‌ساله روز هفدهم سپتامبر در این مکان مقدس مراسم گوناگونی برگزار می‌شود که فحوای آن دعوت به ایمان، پاکی و انجام کار خیر است. خادم این مکان مقدس آقای آداخان قامبراف می‌گوید زائرین در  این مکان قربانی می‌کنند و از خدا اجابت خواسته‌هایشان را می‌طلبند، شمع روشن می‌کنند و به نیایش می‌پردازند.

محمد بهرام زاده در گفتگو با خبرنگار مهر اظهارداشت: بنیاد ایران شناسی در عصری که تهاجم فرهنگی به صورت فزاینده ای، هویت و فرهنگ ما را نشانه گرفته رسالت سنگینی بر عهده دارد و می تواند در جلوگیری از استحاله فرهنگی نقش آفرین باشد.

وی اظهارداشت: این بنیاد مامور انجام فعالیت های بزرگی از جمله مواجهه با دو جریان استحاله فرهنگی و نفوذ دشمنان است.

بهرام زاده گفت: بخش مهمی از هویت تاریخی و هویت یک ملت شناخت از گذشته است و در واقع باید بتوانیم جایگاه خودمان را در دنیا در مقایسه با دیگر ملتها بسنجیم و بشناسیم و سر فصل هایی را برای تدوین تاریخ ایرانی بر خلاف آنکه در گذشته القا شده تبیین کنیم.

وی بیان کرد: همواره در طول سال های گذشته یکی از مشکلات بزرگی که داشتیم و همواره نگرانی های ما را در تاریخ و تمدن ایرانی دامن زده استفاده از مکاتب غربی بوده است.

بهرام زاده یادآورشد: در واقع مکاتب مطالعاتی آمریکایی، فرانسوی و دیدگاه هایی که به نگارش تاریخ بدون قلم ایرانی بوده به ما آُسیب زده که باید برای آن تدبیر کنیم.

وی افزود: رهبری تاکید دارند که تاریخ ایرانی توسط ایرانی ها نگارش شود و در این راستا ما امروز در بنیاد ایران شناسی پیگیر هستیم تا آنچه نیاز جامعه ایرانی بویژه جوانان در برابر تهاجم مکرر فرهنگ غرب است اندیشه کرده و برنامه ریزی کنیم لذا باید امکان دسترسی سریعتر جوانان به این داشته ها را مهیا کنیم.

بهرام زاده تصریح کرد: درعین حال هویت سازی مانع بسیاری از اشتباهات و بزه هایی می شود که حتی برخی دست اندرکاران کشور و مدیران اجرایی ممکن است مبتلا به آن باشند اما کسی که شناسنامه دارد و فرهنگ خود را  می شناسد حتما هویت دارد و کسی که به میراث آبا و اجدادی خود اشراف دارد و برای آن ارزش قائل است نمی تواند یک مدیر متخلف باشد.

وی اظهارداشت: از همین نوع نگاه در مراتب مختلف آموزش که مهمترین فصل توسعه یک کشور به شمار می رود مورد توجه است و ما با شناخت هویت خودمان باید آن را تعقیب و پیگیری کنیم و به این معنا اگر توانایی داشته باشیم که کودکانمان را با تاریخ و فرهنگ و هویت خود آشنا کنیم این دستاویز فرهنگی به عنوان آموزش می تواند رکنی در کنار ارکان دیگر آموزش های اجتماعی باشد تا شاهد کاهش آسیب ها باشیم.

بهرام زاده افزود: این که چرا نمی توان همه دغدغه های هویت را مطرح کرد ناشی از این است که باید روش ما درست باشد تا نتیجه دهد، البته آنچه راجع به هویت ایرانی گاهی موجب سوء استفاده از سوی برخی افراد و گروهها از این شخصیت بزرگ جهانی شده ریاست بنیاد راجع به این مسائل برنامه هایی دارد که اجرا خواهد شد.  

وی یادآورشد: دو روی سکه که با آن مواجهیم یکی «پان ها» هستند که هرکدام سعی دارند پاره هایی از ایران را به خود اختصاص دهند که این یک نافهمی بزرگ است در حالی که بسیاری از بزرگان همین اقوام مانند آذری ها به یقین این حساسیت را می دانند از جمله در اشعار شهریار علاقمندی به ایران و حفظ وحدت و همبستگی اقوام را بخوبی می بینید.

معاون پژوه بنیاد ایران شناسی گفت: نکته دوم نئوناسیونالیسم ایرانی است که همه اقوام غیر پارس زبان را تحت تاثیرقرار می دهد و این هجمه فرهنگی و فرهنگ اقدام ایرانی اگر سیاست از پیش تعیین شده از بیرون نباشد یک غفلت و خطای بزرگ است.

بهرام زاده اظهارداشت: برخی نادانسته نظریه هایی را مطرح می کنند که ایران شهری به خودی خود نافی فرهنگ و تمدن ایرانی نیست اما یک مخاطره است چون عقبه تاریخی بزرگی که همه مردم این کشور قبل از  تسمیه ایران، مشترکات را داشته اند.

وی اضافه کرد: مولفه های نخستین فرهنگ و تمدن ایرانی مثل خط و نگارش، تجارت، ذوب فلزات،  اهلی کردن حیوانات و گونه های گیاهی، سفال گری و گسترش شهرنشینی مصداق جمع شدن این ملت کنار همدیگر بوده است.

معاون پژوهشی بنیاد ایران شناسی یادآورشد: امروز برای دفاع از تسمیه درست خلیج فارس می جنگیم اما از عقبه ای به مراتب طولانی تر از تسمیه آن و مردمی که در این سرزمین زندگی می کردند غافلیم که از هزاره چهارم پیش از میلاد در این دریا تجارت می کردند، یعنی زمانی که نام ایران هم نبوده است.  

قزوین بهشت باستان شناسان است

بهرام زاده در خصوص اهمیت راه اندازی شعبه ایران شناسی در استان قزوین هم گفت: قزوین به مثابه ستون فقرات فرهنگ های نخستین ایرانی بشمار می رود و بدون اغراق همه باستان شناسان دنیا، شهر قزوین را بهشت باستان شناسی جهان می دانند و این رویکرد فرصت طلایی است تا ما این میراث ارزشمند را در همه شئون به مردم دنیا معرفی کنیم.

وی اضافه کرد: نقشی که شهر قزوین درحکومت های دینی و شیعی در دوران صفوی بازی کرده برکسی پوشیده نیست که جا دارد آن را به دنیا معرفی کنیم و در این راستا دانشمندان، هنرمندان و اندیشمندان می توانند در  معرفی قزوین مشارکت کنند.

بهرام زاده تصریح کرد: استاندار قزوین دیدگاه فرهنگی خوبی دارد و موضوع اختصاص ساختمان مناسبی به شعبه بنیاد ایران شناسی و قزوین شناسی که جوانان هم به آن مراجعه کنند و دختران و پسران بتوانند از این فضا استفاده مناسبی داشته باشند در دستور کار است و در شورای برنامه ریزی هم تصمیم گرفته شده که این تغییر صورت گیرد و با واگذاری ساختمانی مناسب، بخشی از پژوهش ها را به صورت متمرکز در قزوین پیاده کنیم.

راه اندازی ۱۸ شعبه ایران شناسی در کشور

وی بیان کرد: مهمترین هدف از راه اندازی شعب استانی بنیاد ایران شناسی،  ایجاد فضای مناسب مطالعاتی برای معرفی هویت تاریخی و فرهنگی این شهر تاریخی است.

بهرام زاده تصریح کرد: بنیاد ایران شناسی در ۱۸ استان کشور شعبه دارد و شعبه قزوین نیز از سال ۷۵ در خانه تاریخی استاد محصص در محله آخوند تاسیس شده و از سال ۷۷ تحت عنوان بنیاد ایران شناسی فعالیت می کند.

وی یادآورشد: ۳۰۰ پژوهشگر با بنیاد ایران شناسی کشور همکاری دارند و در جهان نیز ۳۵۰ نهاد در این عرصه فعالیت می کنند.

معاون پژوهش بنیاد ایران شناسی اظهار امیدواری کرد با اختصاص ساختمانی مناسب به شعبه بنیاد ایران شناسی در قزوین بستر فعالیتهای مطالعاتی و پژوهشی در خصوص هویت تاریخی و فرهنگی قزوین بیش از گذشته مهیا شود.
 

آیین شوچله

آیین شب یلدا در لرستان به “شُوچله” معروف است و ریشه این آیین به هزاره سوم و چهارم پیش ‌از میلاد برمی‌گردد؛ مردم این خطه در گویش لری خود به این شب ” اول قاره ” می‌گویند که به همراه آداب و رسوم ویژه‌ای اجرا می‌شود و از گذشته‌های دور نسل به نسل انتقال یافته است .

“چارشودُرکنی”

در شب یلدا نوجوانان و جوانان لرستانی با تاریک شدن هوا به پشت‌بام منازل همسایه رفته و شالی را به حیاط منزل آویزان می‌کنند و با سر دادن شعار «امشو اول قاره، خیر د هونت بواره، نون و پنیره و شیره، کیخا حونت نمیره» از صاحب‌خانه می‌خواهند تا تنقلات شب یلدا را در شال آن‌ها بریزد!

صاحب‌خانه‌ نیز چند گردو، بادام، میوه یا مقداری نخودچی و کشمش و از این دست تنقلات را در چادرهای آویزان شده، قرار می‌دهد.

این در حالی است که در این شب تازه‌عروس‌ها و دخترهای خانواده بی‌نصیب نبوده و بزرگان خانواده و فامیل هدیه‌هایی را به مناسبت این شب به آنها می‌دهند.

رسم “کاسم سا”

به جز رسم قاشق‌زنی، مردم لرستان در طول سال رسم «کاسم سا» را داشتند؛ اما در این شب به خصوص (یلدا) سفره، کاسه و دیگ آن‌ها یکی می‌شد و همه سر یک سفره می‌نشستند. فقیر و ندار، کم‌دست و دارنده هر کدام به اندازه خودشان چیزی را فراهم می‌کردند و سعی داشتند تا شب یلدا را در نهایت خوشی و شادی در کنار یکدیگر سپری کنند.

فال “چهل سرود”

در قدیم بزرگ‌ترها در شب یلدا حتماً آیین “چهل سرود” را در آخر شب برگزار می‌کردند، که این کار نوعی فال گرفتن بود. چهل سرود به نیت‌های مختلف از جمله بیشتر به نیت پسران و دختران جوان گرفته می‌شد.

زمانی که چهل سرود می‌گرفتند، اگر فال که همان بیت آخر است، معنی خوبی داشت، همه شروع می‌کردند به خواندن ابیات شاد و شادی می‌کردند.

شوهنومه خونی (شاهنامه خوانی) و متل‌گویی (قصه تعریف کردن) از دیگر رسوم مردم لرستان در این شب است که اغلب توسط بزرگان فامیل برای جمع حاضر صورت می‌گرفت و در این بخش بزرگ فامیل با لحنی جذاب و محلی، قصه‌های کهن را برای جمع تعریف می‌کرد و این کار مورد استقبال اعضای خانواده به خصوص کودکان قرار می‌گرفت.

خوراکی‌های مخصوص لرستان

گندم، کنجد و شاهدانه که به اصطلاح عامیانه به آن “گندم شادونه” می گویند؛ همچنین نخود، کشمش، پسته، بادام، گردو و انواع شیرینی‌های محلی هم از جمله تنقلاتی است که مردم این دیار در شب یلدا از آنها استفاده می کنند. در لرستان مردم در شب چله “گندم شیره” می‌خورند که گندمی است که در شیره می‌خیسانند و زردچوبه و نمک را با آن مخلوط می‌کنند؛ سپس آن را روی ساج برشته می‌کنند و همراه خلال بادام، گردو، کشمش، سیاه دانه و کنجد مخلوط کرده و می‌خورند.

میزبان در این شب نیز با میوه‌هایی مثل انار و آجیل مخصوص از مهمانانش پذیرایی می‌کند. در گذشته کدوی حلوایی را هم در آتش باقی مانده تنور می‌پختند و در شب یلدا در کنار سایر تنقلات استفاده می‌کردند. غذای مخصوص مردم لرستان در این شب بوقلمون، گوسفند، سبزی پلو ماهی و قورمه‌سبزی است.

به گزارش ایسنا، علی اصغر مونسان در حاشیه‌ی آیین آغاز هفته پژوهش در موزه ملی ایران در پاسخ به پرسش ایسنا، درباره‌ی حمایت از بودجه‌ی پژوهشگاه که نسبت به سال گذشته با کاهش ۲۰ درصدی مواجه بوده است، می‌گوید: به واسطه‌ی تحریم‌ها، درآمدهای دولت کاهش پیدا کرده است و بودجه در فشار است، اما خوشبختانه توجه ویژه‌ای به این وزارتخانه شده است.

او با اشاره به این‌که میراث فرهنگی در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹  در بحث افزایش بودجه در رتبه‌های اول و دوم بین دیگر دستگاه‌ها بوده است، ادامه می‌دهد:‌ امسال نیز به نسبت وضعیت خوبی داریم، این بحث که مطلق بودجه بسیار پایین است، وجود دارد، اما وزارتخانه میراث فرهنگی، با رشد مناسبی در بودجه همراه است، با این وجود با توجه به شرایط بودجه‌ای که سختی‌هایی دارد، اما حمایت خود را از حوزه پژوهشگاه در این زمینه خواهیم داشت.

در مصوبه‌ی پیشنهادی وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، اعتبار اختصاص یافته برای پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ۴۹ میلیارد تومان اعلام شده است، در حالی که بودجه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به عنوان جوان‌ترین وزارتخانه دولت برای سال ۹۹ بیش از ۱۲هزار و و ۷۹۷ میلیارد و ۳۵۹ میلیون ریال تعیین شد. مبلغ این بودجه حدود ۱۳ درصد بیشتر از دوره‌ای است که این وزارتخانه در قالب معاونت ریاست جمهوری و سازمان مستقل فعالیت می‌کرد.

به نظر می‌رسد شروط مجلس و شورای نگهبان برای تصویب لایحه تشکیل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی که تحمیل نشدن بار مالی اضافه به دولت بود، گریبان پژوهشگاه میراث فرهنگی را گرفته است.

به حدی که بهروز عمرانی – رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری – گفت: بودجه‌ی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با کاهش ۲۰ درصدی نسبت به سال گذشته مواجه شده، برای افزایش این بودجه متوسل به دعای توسل و ندبه می‌شویم. در سال ۹۸، بودجه‌ی پژوهشگاه ۴۵ میلیارد تومان درنظر گرفته شده بود که در نهایت ۷۰ درصد آن تخصیص یافت، در این شرایط می‌توان گفت سال ۹۸ بدون پول گذشت، اما وضعیت سال ۹۹ بدتر از سال ۹۸ است.

انتهای پیام

به گزارش ایسنا، علی اصغر مونسان در حاشیه‌ی آیین آغاز هفته پژوهش در موزه ملی ایران در پاسخ به پرسش ایسنا، درباره‌ی حمایت از بودجه‌ی پژوهشگاه که نسبت به سال گذشته با کاهش ۲۰ درصدی مواجه بوده است، می‌گوید: به واسطه‌ی تحریم‌ها، درآمدهای دولت کاهش پیدا کرده است و بودجه در فشار است، اما خوشبختانه توجه ویژه‌ای به این وزارتخانه شده است.

او با اشاره به این‌که میراث فرهنگی در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹  در بحث افزایش بودجه در رتبه‌های اول و دوم بین دیگر دستگاه‌ها بوده است، ادامه می‌دهد:‌ امسال نیز به نسبت وضعیت خوبی داریم، این بحث که مطلق بودجه بسیار پایین است، وجود دارد، اما وزارتخانه میراث فرهنگی، با رشد مناسبی در بودجه همراه است، با این وجود با توجه به شرایط بودجه‌ای که سختی‌هایی دارد، اما حمایت خود را از حوزه پژوهشگاه در این زمینه خواهیم داشت.

در مصوبه‌ی پیشنهادی وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، اعتبار اختصاص یافته برای پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ۴۹ میلیارد تومان اعلام شده است، در حالی که بودجه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به عنوان جوان‌ترین وزارتخانه دولت برای سال ۹۹ بیش از ۱۲هزار و و ۷۹۷ میلیارد و ۳۵۹ میلیون ریال تعیین شد. مبلغ این بودجه حدود ۱۳ درصد بیشتر از دوره‌ای است که این وزارتخانه در قالب معاونت ریاست جمهوری و سازمان مستقل فعالیت می‌کرد.

به نظر می‌رسد شروط مجلس و شورای نگهبان برای تصویب لایحه تشکیل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی که تحمیل نشدن بار مالی اضافه به دولت بود، گریبان پژوهشگاه میراث فرهنگی را گرفته است.

به حدی که بهروز عمرانی – رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری – گفت: بودجه‌ی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با کاهش ۲۰ درصدی نسبت به سال گذشته مواجه شده، برای افزایش این بودجه متوسل به دعای توسل و ندبه می‌شویم. در سال ۹۸، بودجه‌ی پژوهشگاه ۴۵ میلیارد تومان درنظر گرفته شده بود که در نهایت ۷۰ درصد آن تخصیص یافت، در این شرایط می‌توان گفت سال ۹۸ بدون پول گذشت، اما وضعیت سال ۹۹ بدتر از سال ۹۸ است.

انتهای پیام

به گزارش ایسنا، علی اصغر مونسان که روز شنبه ۲۳ آذر در آیین آغاز هفته پژوهش در موزه ملی ایران سخن می‌گفت، اظهار کرد:‌ پژوهش ارزش‌آفرین است و چندین برابر هزینه‌ای را که برای آن انجام می‌شود، برمی‌گرداند، حتی هر کشوری که به پژوهش اهمیت داده، پیشرفت‌های خوبی داشته است، بنابراین پژوهش مسیر را مشخص و ما را برای گام برداشتن به هدف نهایی راهنمایی می‌کند، بنابراین از اتلاف وقت و انرژی نیز جلوگیری می‌کند.

او با خوب ارزیابی کردن اقدامات پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری در حوزه پژوهش، از پژوهشگاه میراث فرهنگی خواست تا اقدامات خود در این حوزه را کیفی‌تر کند به حدی که در سطح بین‌المللی به آن توجه شود.

وی با بیان این‌که به این بخش از وزارتخانه اعلام کرده‌ام که پژوهش‌ها باید کاربردی باشد و در کنار حوزه میراث‌فرهنگی به حوزه گردشگری نیز توجه شود، اظهار کرد: پژوهش‌ها باید هدفمند باشد و یک زنجیره واحدی را طی کنند تا به نتایج خوبی برنسد و شاهد نتایج ارزشمند پژوهش‌ها باشیم. بنابراین یکی از کارهایی که باید انجام دهیم هدف‌گذاری برای پژوهش‌ها با هدف دست‌یابی به نتایج ارزشمند است.

او همچنین مشارکت در برنامه‌ریزی و تقویت هم‌افزایی با سایر بخش‌ها را موضوع دیگری دانست که پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری در اجرای آن می‌تواند به وزارتخانه کمک کند و افزود: باید بتوانیم ارتباطات بین‌المللی خود را افزایش دهیم، این بسیار خوب است که بتوانیم با سازمان‌های بین‌المللی نیز پژوهش‌های مشترک انجام دهیم، از سوی دیگر بررسی کنیم که پژوهش‌های ما تا چه حدی مورد توجه پژوهشگران در سطح بین‌المللی قرار می‌گیرد.

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همچنین با اشاره به فعالیت استارت‌آپ‌ها، بیان کرد: پژوهشگاه میراث فرهنگی باید نقطه اتصال ما با استارت‌آپ‌ها باشد، به همین دلیل معتقدم که پژوهشگاه باید با شتاب‌دهنده‌ها ارتباط برقرار کند تا شاهد نتایج بسیار بهتری باشیم.

مونسان در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به تعداد زیادِ انتشاراتی که توسط پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری انجام می‌شود، اظهار کرد: به نظر می‌رسد در خصوص کیفیت این انتشارات باید بازنگری‌هایی انجام شود و موضوع کیفی‌سازی این انتشارات را در دستور کار قرار دهیم، چون در برخی موارد عناوین تکراری منتشر می‌شوند. با این وجود امید دارم در سال ۹۹ شاهد پژوهش‌های کاربردی باشیم و نتایجی که از پژوهش‌ها به دست می‌آید نتیجه بخش باشند.

اگر اعتبارات پژوهشگاه  ۲برابر افزایش یابند …

بهروز عمرانی – رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری – نیز در صحبت‌هایی اظهار کرد:‌ سعی کردیم پژوهش‌های این پژوهشگاه را همان‌طور که وزیرِ وزارتخانه درخواست کرده، کاربردی کنیم، به عنوان مثال اگر دشت لوت در سال ۲۰۱۶ ثبت جهانی شد دستورالعمل بهره برداری پایدار از آن را مورد بررسی قرار  دادیم این موضوع در مورد ثبت جنگل‌های هیرکانی نیز اتفاق افتاد.
وی با اشاره به مطالعه‌ی  ۲۸۷ مورد به عنوان مقصد گردشگری اظهار کرد: ۱۱۰۰ مورد اطلاعات در مورد آیین‌های مردم‌نگاری که می‌تواند در اطلس رویدادها قرار گیرد از استان خراسان جنوبی استخراج و در سامانه «ساترا» به روزرسانی شده است.
او اما سال آینده‌ی کاری پژوهشگاه را سالی سخت‌تر دانست و افزود:‌ اگر اعتبارات سال ۹۹ ما به اندازه اعتبارات سال ۹۸ باشد در سال آینده دو برابر عملکردی که در استان خراسان جنوبی داشته‌ایم را در کل کشور ارائه می‌دهیم.

انسان و دریا هم به موزه ملی ایران می‌رسند

جبرئیل نوکنده – مدیر کل موزه ملی ایران – نیز در این مراسم با اشاره به اهمیت پژوهش گفت: موزه ملی ایران به‌عنوان موزه مادر با موزه‌های مختلف کشور همکاری‌هایی در حوزه پژوهش دارد.
او افزود: موزه ملی ایران ۱۰ دپارتمان پژوهشی دارد و در حال حاضر برنامه‌ریزی‌های خوبی برای همکاری‌های موزه ملی ایران و  موزه‌های مختلف در استان‌های گوناگون کشور وجود دارد.
وی با اشاره به افتتاح نمایشگاه «انسان و دریا» در موزه ملی یک‌شنبه ۲۴ آذر، از نمایش ۱۶۰ شی تاریخی از دوره‌های پیش از تاریخ، تاریخی تا دوره‌های متاخرتر اسلامی خبر داد و گفت: این نمایشگاه با موضوع مروری بر هزاران سال ارتباط انسان و دریا با  مشارکت موزه ملی ایران و سازمان بنادر و دریانوردی گشایش می‌یابد، همچنین برای نخستین بار نمایشگاهی با موضوع فرهنگ دریایی و ارتباط انسان و دریا با تکیه بر یافته‌های باستان‌شناسی تدارک برگزار می‌شود که سازمان بنادر و دریانوردی به عنوان متولی امر مهم حمل و نقل دریا گامی ارزشمند و تعاملی دوسویه را برای نمایش رابطه هزاران سال انسان و دریا برداشته است .

به گزارش ایسنا، با پایان صحبت‌های مونسان، یکی از حاضران در این آیین که خود را بازنشسته‌ی پژوهشگاه میراث فرهنگی معرفی کرد، خطاب به او گفت: دو سال است که استاد پژوهشکده هنرهای سنتی هستم، به یکی از محوطه‌های باستانی تعرض شده اما زمانی که آن را اعلام می‌کنیم کسی پاسخ‌مان را نمی‌دهد، که با سکوت مونسان، مجری برنامه وعده رسیدگی به این را پس از پایان برنامه داد.
در ادامه با حضور امیر حسین خانی – نماینده حوزه انتخابیه فردوس و طبس در خراسان شمالی – از چند نفر از فعالان پژوهش، موسیقی و مرمت تجلیل شد و در نهایت نمایشگاه صنایع دستی و میراث ناملموس از استان خراسان جنوبی توسط مونسان افتتاح شد. این نمایشگاه تا پایان روز یکشنبه ۲۴ آذرماه جاری در محل موزه ملی ایران برپا خواهد بود.
انتهای پیام

۲۳ آذر ۱۳۹۸ / ۱۴:۴۵

شهرستان‌های «رودبار» و «سیاهکل» در استان گیلان، دارای طبیعتی بینظیر هستند. این مناطق داردای گونه‌های گیاهی شامل افرا، ممرز، پلت، شیردار، راش، توسکا، لیلکی، صنوبر، انار، تمشک، شب خسب، ون، شمشاد، گردو و ملج است و در مواردی مورد توجه مراکز دانشگاهی برای تفرج قرار گرفته است و از گونه‌های مهم جانوری شامل مرال، شوکا، پلنگ، خرس قهوه ای، شغال، گراز، گربه جنگلی، سمور و رودک می توان نام برد. از آبشارهای مهم این مناطق می توان آبشار لونک در مسیر لاهیجان به دیلمان و پس از شهر سیاهکل نام برد و آبشار بسیار زیبایی دیگری در منطقه جنگلی که در کنار جاده کوهستانی لاهیجان به دیلمان قرار دارد. آبشار لونک‌ در منطقه جنگلی کنار جاده کوهستانی سیاهکل به دیلمان پس از شهر سیاهکل قرار دارد و فاصله آن تا شهر سیاهکل حدود ۲۵ کیلومتر است .