برچسب: موسیقی

«پدرم سال‌ها پیش یک گروه هنری راه اندازی می‌کند که لالایی‌خوانان آن دخترها بودند اما بعد از آنکه دختران ازدواج می‌کنند، همسران آنان اجازه ادامه‌ی کار را نمی‌دهند. در بندرترکمن هر خانواده‌ای اجازه نمی‌دهد که دخترشان روی صحنه ساز بزند یا لأله بخواند، البته برخی از دخترها هم تمایلی به این کار ندارند. نواختن ساز در بندرترکمن به اجازه خانواده‌ها بستگی دارد.»

این حرف‌ها را گل‌آیم به زبان می‌آورد و ادامه می‌دهد: «معمولا دخترهای اهل بندرترکمن زود ازدواج می‌کنند. برخی از دختران خودشان دوست دارند زود ازدواج کنند. از طرفی هم وقتی برای دختری خواستگاری می‌آید، قبول می‌کنند. البته حالا وضعیت تغییر کرده است و همه دخترها می‌توانند دانشگاه بروند و درس بخوانند اما تا چند سال پیش شرایط فرق می‌کرد و همه چیز سخت بود. من هم از بچگی دوست داشتم وقتی که درسم تمام شد ازدواج کنم.»

حالا گل‌آیم  ۲۴ سال دارد و لیسانس حسابداری گرفته است. به‌تازگی نامزد کرده و قرار است تابستان عروسی کند. همسرش ۳۰ ساله و از آشنایان دورشان است. با اینکه فوق دپیلم دامپزشکی گرفته اما ماشین سنگین دارد و وقتی عکس‌ها و ویدئوهای اجراهای گل‌آیم را دیده است، از هنری که همسرش دارد، خوشش آمده و تا حالا هم حرفی از اینکه گل‌آیم نمی‌تواند کارش را ادامه دهد، نزده است. با این حال گل‌آیم می‌گوید: «معلوم نیست که بتوانم کار موسیقی را ادامه دهم یا نه.»

این دختر هنرمند درباره سنت مراسم ازدواج در بندرترکمن توضیح می‌دهد: «در یک جلسه، خانواده داماد به خانه عروس می‌آیند و عروس و داماد با هم صحبت می‌کنند تا بتوانند بیشتر با هم آشنا شوند و خانواده‌ها هم به توافق برسند. معمولا مراسم عروسی در سه روز انجام می‌شود. یک مراسم خصوصی می‌گیرند و اقوام درجه یک و دوستان نزدیک در آن حاضر می‌شوند. در مراسم خصوصی، عروس لباس سفید و مدرن می‌پوشد اما در روز کجاوه یعنی روزی که عروس می‌خواهد به خانه بخت برود لباس سنتی می‌پوشد که این لباس‌ها می‌تواند قرمز و سبز باشد و با زیورآلات سنتی مخصوص این منطقه تزئین می‌شود. معمولا خانواده داماد برای بردن عروس ساعت ۱۱ صبح به خانه‌ی خانواده عروس می‌روند و هدایایی می‌برند و عروس را با شتر و اسب و ارابه به خانه داماد می‌برند. در این مراسم همه مهمانان هم لباس سنتی می‌پوشند.»

او می‌گوید: «دختران در بندرترکمن تا قبل از ازدواج می‌توانند با مانتو و شلوار در خیابان رفت و آمد کنند اما وقتی که عروسی می‌کنند باید با لباس‌های مرسوم بین ترکمن‌ها که همان پیراهن بلند است رفت و آمد کنند.»

گل‌آیم دو سالی می‌شود که به صورت جدی زنبورک می‌نوازد و این کار را از پدرش یاد گرفته و به پشتوانه او در برنامه‌های مختلف روی صحنه رفته و اجرا کرده است. او یک خواهر و یک برادر هم دارد که هیچکدام از آنها نواختن سازهای موسیقی را از پدرشان یاد نگرفته‌اند. خواهر گل‌آیم معماری خوانده و ازدواج کرده و یک بچه هم دارد. برادرش هم بعد از آن‌که دیپلم گرفته، ادامه تحصیل نداده است.

به گفته این هنرمند جوان بسیاری از دختران در استان گلستان لأله (لالایی) می‌خوانند. محتوای لالایی‌ها شعرهای‌ قدیمی است. مثلا لأله اسم دختری است که عروسی می‌کند و بعد از ازدواج به جای دوری می‌رود و مدتی خانواده‌اش را نمی‌بیند به همین دلیل شعرهایی می‌گوید و می‌خواند تا اگر چوپانی یا رهگذری از اقوام او عبور کردند، صدایش را بشنوند و به او سر بزنند. شعرهایی که لاله در تنهایی خودش می‌سروده همگی غمگین بوده‌اند و در یکی از شعرهایش می‌گوید: «اگر من بمیرم چه کسی می‌خواهد من را دفن کند؟» حتی گفته می‌شود یک بار خاله و دایی لاله به دنبال او می‌روند اما آنها هم در راه گم می‌شوند.

گل‌آیم می‌گوید: «لالایی‌های ترکمن برای خواباندن بچه نیست، بلکه نوای غم است. یک بار پدر و مادرم وقتی که من هفت ساله بودم  برای اجرا به کشور ترکیه می‌روند و لالایی را اجرا می‌کنند.»

با آنکه زندگی در بندرترکمن سختی‌های خاص خودش و آب و هوای مرطوبی دارد اما او به شرایط زندگی در این شهر عادت کرده است و از زندگی‌اش هم احساس رضایت می‌کند و دوست ندارد برای زندگی به شهری مثل تهران برود و ادامه می‌دهد: «وقتی به تهران می‌روم انگار وارد فضا شده‌ام، شهر شلوغ و ساختمان‌ها بلند است و آفتاب‌گیر نیست.»

گل‌آیم درباره اینکه برای تفریح در شهرشان کجا می‌روند، توضیح می‌دهد: «ما در بندرترکمن یک اسکله داریم و مردم برای تفریح آنجا را انتخاب می‌کنند. خانواده‌هایی هم که ماشین دارند برای تفریح به گرگان و جنگل النگدره می‌روند. بازارچه مرزی اینچه برون هم یکی دیگر از جاهای تفریحی است. حدود یک سالی می‌شود که یک شهربازی کوچک هم در بندرترکمن باز شده است. اما سینما نداریم. قدیم‌ها یک سالن سینما در شهر بود اما در حال حاضر بسته است. سالن تئاتر هم داریم که گهگاهی در آنجا جُنگ شادی یا تئاتر برگزار می‌شود.»

او کلاه سنتی ترکمنی و سوزن‌دوزی هم می‌دوزد. مردهای ترکمن وقتی که برای نماز عید فطر می‌روند کلاه‌های سنتی می‌پوشند. سوزن‌دوزی یکی از هنرهای زنان ترکمن است. گل‌آیم هم این هنر را از زن همسایه‌ یاد گرفته است و اولین کلاه را برای پدرش سوزن‌دوزی کرده است. پدرش، محمد ایری هنرمند اهل بندرترکمن است که خودش را به یک رشته‌ی هنری محدود نکرده است. او چند ساز مثل دیلی‌لی تویدوک (نی‌زبانه‌دار) و زنبورک را می‌نوازد و  در سریال بازی نقاب‌ها  ‌به کارگردانی سیروس حسن‌پور هم نقش «میرجلال» را بازی کرده است.

گل‌آیم دوست دارد در آینده ادامه تحصیل دهد و بتواند در جایی که با تحصیلش مرتبط باشد مشغول به کار شود. او می‌گوید: «دوست دارم یک کاره‌ای شوم».

با توجه به پژوهش‌های انجام‌شده، «لأله» نام دختری عاشق بوده که به ناچار به ازدواج فردی از طایفه دیگر تن می‌دهد. «لأله» در غریبی شعرهایی می‌سراید که پر سوز بودند و به مرور به گونه یا نوعی آواز زنانه تبدیل و در میان ترکمانان مشهور می‌شود. «لأله» در حقیقت نوعی بیان احساسات زن ترکمن است و در قدیم دخترها احساسات، عواطف، اعتراض و فریادهای فروخفته را که امکانی برای بروز آن نداشتند به صورت گروهی و به شکل یک مراسم با لأله خوانی انجام می‌دادند. در لأله‌خوانی سخنانی بیان می‌شد که به وسیله آن شکایات و دردهای دختران و زنان به بزرگان و ریش‌سفیدان طایفه منتقل شود.

در ادامه بخشی از لأله را می‌خوانید:‌

هیچ چشمی نخواهد جست

سنگ افتاده به چاه

آخ مادرجان

شوی‌کرده به دیارغربت

گم می‌شود از نظر

چون غبار راه

آخ مادرجان

سوختم مادرم

پر پر شدم

بر دوش باد نشستم

خاکستر شدم…

۵۷۵۷

مراسم تشییع پیکر زنده یاد علی اصغر بیانی عضو گروه موسیقی و معاون هنری اسبق فرهنگستان هنر که روز دهم بهمن‌ماه دار فانی را وداع گفت، ساعت ۹ صبح روز دوشنبه ۱۴ بهمن از مؤسسه فرهنگی هنری صبای فرهنگستان هنر به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا تشییع خواهد شد.

علی‌اصغر بیانی ۱۸ اسفند ۱۳۳۰ در تهران متولد شد. او تحصیلات خود را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته هنرهای تجسمی به پایان رساند و همزمان به فراگیری موسیقی مشغول شد و از محضر استادان موسیقی بهره برد. بیانی ردیف میرزاعبدالله را نزد محمدرضا لطفی مشق کرد. او یکی از ردیف‌دانانی بود که موسیقی را به روش شفاهی و با توجه به اصول و مبانی سنتی آن آموزش می‌داد.

۲۴۱۲۴۱

هفته پیش، بیلی آیلیش در مصاحبه‌ای با «گایل کینگ» در شبکه CBS، درباره افکار و احساسات ناراحت‌کننده‌اش حرف زد و از مشکلات و درگیری‌های روحی‌اش گفت. آیلیش در این مصاحبه اعتراف کرد که ترانه‌های غم‌انگیزش، بازتابی از احساساتش درباره خودش و مدیریت افسردگی‌اش و نیز افکارش درباره خودکشی است.

بیلی در این مصاحبه گفت که در اوایل شروع کارش، کمپانی‌های موسیقی و شبکه‌های رادیویی، ترانه‌ها و آهنگ‌های او را سرزنش می‌کردند و می‌گفتند که این ترانه‌ها مناسب و مرتبط با زمینه کاری آن‌ها نیستند. آیلیش در این‌باره گفت: «این قضیه برای من خنده‌دار بود، زیرا همه در زندگی‌شان احساس ناراحتی می‌کنند. نوجوانان زیادی هستند که خودشان را دوست ندارند».

آیلیش از خودش با عنوان شخصی یاد کرد که «همیشه به همه‌چیز می‌خندد». او به کینگ گفت که بار مسئولیت دستیابی به موفقیت عظیم در طول سال گذشته، باعث شده که به نقطه‌ای برسد که بخواهد دست به خودکشی بزند. آیلیش که به افسردگی مبتلاست، گفت که او بالاخره با جلسات روان‌درمانی، حمایت زیاد خانواده و دوستان و اشتغال به سرگرمی‌هایی مانند نوشتن ترانه، توانست در سال ۲۰۱۸، از شرایط افسردگی عبور کند.

توانایی آیلیش در صحبت کردن درباره مشکلات روحی و روانی‌اش، اهمیت استفاده از پلتفرم‌های اجتماعی را درجهت منافع افرادی که با بیماری روحی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، نشان می‌دهد. طبیعی‌سازی چنین صحبت‌هایی درباره مشکلات روحی و روانی، یکی از قوانین غلبه بر چنین بیماری‌هایی است. هرچه سلبریتی‌های بیشتری مانند آیلیش، درباره مشکلات روحی و روانی صحبت کنند، جامعه برای افرادی که در آن زندگی می‌کنند و با مسائلی مانند افسردگی و افکار خودکشی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، تبدیل به جای بهتر و راحت‌تری می‌شود.

۲۴۱۲۴۱

مراسم تشییع پیکر علی‌اصغر بیانی ـ نوازنده و معاون فرهنگستان هنر ـ امروز (دوشنبه (۱ بهمن ) با حضور دوستداران، آشنایان، هنرمندان، شاگردان و خانواده او از فرهنگستان هنر به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا(س) برگزار شد.

در این مراسم، علی‌اکبر شکارچی، حسام‌الدین سراج، داریوش طلایی، محمد علی رجبی، حسن بلخاری، علیرضا اسماعیلی و … حضور داشتند.

بیانی پنجشنبه هفته گذشته در سن ۶۸ سالگی در سفری که به کویر داشت به دلیل مسمومیت درگذشت.

در مراسم صبح امروز، حسام‌الدین سراج، خواننده و از دوستان مرحوم بیانی گفت: «رفتی و رفتن تو آتش نهاد بر دل، از کاروان چه ماند جز آتشی بر منزل. با او خاطرات ۳۰ ساله دارم. همیشه رو به حقیقت و باطن داشت. از خودنمایی پرهیز داشت، در عین اینکه بسیار در کارش استاد بود؛ به همین دلیل به سمت حقیقت موسیقی روی داشت. هنرجویانش به دلیل سواد و سلوک عرفانی او پس از مدتی به شیوه فکری او تعلق خاطر پیدا می‌کردند.»

سراج‌ سپس ابیاتی را از حافظ خواند.

داریوش طلایی هم با خواندن ابیاتی گفت: «کسانی که حتی اندکی او را می‌شناختند می‌دانستند که عارف بود و به همه ابعاد زندگی به دید عارفانه نگاه می‌کرد. علاقه خاصش به هنرهای سنتی بود؛ به همین دلیل همیشه سعی می‌کرد ابعاد مختلف هنرهای سنتی را به جوانان بیاموزد. علاقه اصلی او به نوازندگی بود. سال‌ها در محضر او درباره موسیقی بهره‌مند شدیم. او ردیف موسیقی ایرانی را در دانشگاه آموزش می‌داد. خودش را شاگرد مکتب مولانا می‌دانست و مفسر آن بود. در جلسات فرهنگستان در محضر او یک صفا و صمیمیت به وجود می‌آمد ولی جایش خالی است. او به معشوق پیوست ولی ما را تنها گذاشت. به خانواده گرامی او تسلیت می‌گویم.»

محمدعلی رجبی، رییس گروه‌ هنرهای سنتی فرهنگستان و عضو پیوسته فرهنگستان هنر اظهار کرد: «چه می‌شود گفت در غم یاری که بیش از ۵۰ سال با او دوست همکلاس و در همه محافل سختی و خوشی با او همراه بودیم. در هنرستان با او هم کلاس بودم، نقاش زبردستی بود ولی طریقت را در موسیقی دید و آن را دنبال کرد. او گوشش را به نوای حق سپرده و از نوای انکرالاصوات غربی پاک کرده بود. او از شهر فرار می‌کرد و به دهات‌ می‌رفت تا از این نوع و روش غربی دور بماند. او در نهایت به دوست رسید.»

رجبی ادامه داد: «او اهل تحقیق بود تا به حقیقت هنر و موسیقی برسد. موسیقی برای او یک راه برای رسیدن به حقیقت و حق بود. هر چیزی که زیبا بود و به خدا بازمی‌گشت را دنبال می‌کرد. علی محضر اخلاق او بود. در طول ۵۰ سال هر چه که محضر اخلاق بود را داشت و به دنبالش بود. فکر نمی‌کنم کسی غیر از چیزی که می‌گویم از او دیده باشد. شخصیت بزرگوارش با همه خوب بود. هنر یعنی نیک نفسی، او نفس نیک داشت و با آن به آدم و عالم نگاه می‌کرد. او مانند مجنون در بیابان‌ها می‌گشت تا معشوق را پیدا کند. قلب‌های ما تا وقتی زنده‌ایم به یاد او سیاه پوش است. برای خانواده او صبر و برای هنرجویانش پیروی راه نیکوی او را آرزو داریم.»

حسن بلخاری، رئیس انجمن مفاخر نیز اظهار کرد: «کسانی که ایشان را می‌شناختند از خلق و روحیه عرفانی او آگاه بودند و اینک لحظات دردناکی را سپری می‌کنند. او توانست سنت و عرفان را با موسیقی مرتبط کند. بسیار از دست دادن این دوست عزیز غمگینم. موسیقی ایران یکی از سالارهای خود را از دست داد.»

او در ادامه ابیاتی از مولانا را قرائت کرد.

علیرضا اسماعیلی، رئیس فرهنگستان هنر عنوان کرد: «سوگ او به واسطه حضورش طولانی مدتش در فرهنگستان هنر خیلی سنگین بود. او هنرمند اخلاق مداری بود که رابطه صمیمی با هنرمندان داشت. از ابتدای تاسیس اینجا در تمام برنامه‌های موسیقی حضور فعالی داشت و حتی زمانی که معاون اینجا بود تلاش زیادی برای موسیقی اینجا کرد. او عارف و نقاش خوبی بود و به این واسطه با زیبایی هنر انس گرفته بود و این زیبایی در رفتار او متبلور می‌شد. او مهربان و صمیمی بود و این باعث جذب مخاطب به او می‌شد. او به نیکی موسیقی را یاد گرفته بود و همیشه دغدغه‌اش حفظ و اشاعه موسیقی اصیل بود. معلم بود و شاگردان زیادی را تربیت کرد. اگر اکنون نیست شاگردانش راهش را ادامه خواهند داد.»

در ادامه، یکی از شاگردان مرحوم علی‌اصغر بیانی لحظاتی به یاد استادش نی نواخت.

حسن قاسمی به عنوان آخرین سخنران به نمایندگی از شاگردان بیانی متنی را خواند. در بخش‌هایی از این متن آمده است: «من به نمایندگی از شاگردان بی‌شمار مستقیم و غیر مستقیم او اینجا هستم. او بلند مرتبه و فرزانه بود. او چنان در لحظه حال زندگی می‌کرد و به ما دسترسی زیستن در حال را می‌داد. ما سوگوار دلتنگی خویش هستیم. خرسندیم که راهی را که نشان داد آتش روزهای پیش‌روست. او پیگیر و خستگی ناپذیر بود. سال‌ها در حفظ و اشائه ردیف و موسیقی ایرانی تلاش کرد. در کشف دردانه‌های موسیقی نواحی فعالیت کرد. پویش عمیق او در حکمت و عرفان، و فلسفه شهر در این سال‌ها بر کسی پوشیده نیست. ما با او بر سر سفره مولانا نشستیم. ما به کلاس‌های انسان کامل او رفتیم. از او آنچه یاد گرفتیم، سلامت جان و تن بود. سفر رفتیم، عاشق شدیم، رفاقت کردیم و او حلقه اتصال ما بود. باشد که میراث‌داران شایسته مکتبش باشیم. قول ما به تو حفظ این حلقه مهر و حفظ اصالت و شاگردی توست. روحش شاد.»

در پایان مراسم در فرهنگستان هنر، به امامت حجت‌الاسلام‌ دعایی برای مرحوم بیانی نماز میت خوانده و پیکرش به بهشت زهرا منتقل شد.

۵۷۵۷

صبح امروز (سه‌شنبه  ۱۵ بهمن)، نشست خبری سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر با حضور محمد اله‌یاری  (مدیرکل دفتر موسیقی و رییس جشنواره) و شاهین فرهت (دبیر جشنواره ) در تالار وحدت برگزار شد.