برچسب: معرفی کتاب

فرزاد مظفری: صدای گرم و گیرایی داشت، آنکه سال‌ها پا به پایش زمزمه کرده‌ایم: «بوی عیدی، بوی توپ، بوی کاغذ رنگی». مرد تنهایی که چون بسیاری از سرمایه‌های نجیب این آب و خاک قدر ندید.

شیفته‌ موسیقی بود و هر چند استادی نداشت تا الفبای موسیقی را از او بیاموزد، آنقدر استعداد داشت که تا آخرعمر نت خواندن نداند ولی سخت‌ترین قطعات را بنوازد و زیباترین نغمه‌ها را بخواند.

فرهاد مهراد ستاره درخشانی در آسمان موسیقی ایران معاصر بود. بی‌ادعا، نجیب و متواضع. آوازخوانی که به وطنش دل باخت و با ظرافتی عاشقانه «دخت شرمگین امید»‌ نامیدش.

فرهادی که نمی‌شناختیم

همه آنچه نوشتم، وصف خواننده‌ای محبوب بود اما تمام فرهاد نبود. در کتاب «چون بوی تلخ خوش کندر» که روایتی از فراز و نشیب‌های زندگی فرهاد مهراد است، می‌توان پا را از موسیقی فراتر گذاشت و از نزدیک‌تر زندگی‌اش را تماشا کرد.

آن‌که دنبالش می‌گردیم اینجا است، فرهادی که دوست حسین الهی‌قمشه‌ای است،‌ عاشق کتاب خواندن است، نماز می‌خواند، عربی می‌داند و آن‌قدر با قرآن مانوس است که بر ترجمه بهاءالدین خرمشاهی حاشیه می‌نویسد و از ترجمه‌اش ایراد می‌گیرد.

دوستی فرهاد با الهی‌قمشه‌ای به روزهای پیش از انقلاب برمی‌گردد. آن روزهایی که الهی‌قمشه‌ای جلساتی هفتگی داشت و فرهاد هم که مشتاق گفتن و شنیدن از دنیای زیبای سخنوران بزرگ ایران زمین بود، پای ثابت این جلسات شد. «به گفته الهی قمشه‌ای بیشتر گفتگوهای او و فرهاد درباره نکته‌هایی شکل گرفت که دیگران ساده از کنارش می گذاشتند.»

فرهاد به گواه دوستان و آشنایان بسیار کتاب می‌خواند و به «دایرهالمعارف متحرک» مشهور بود. عربی دانستنش هم چیز عجیبی نیست چرا که علاوه بر مطالعه بسیار به خاطر شغل پدر مدتی را میان اعراب زندگی کرده بود. در کتاب «چون بوی تلخ خوش کندر» هم تسلط فرهاد بر عربی و ارمنی تایید شده، هر چند خودش در گفتگویی که متنش در انتهای کتاب چاپ شده است، با تواضع می‌گوید «بنده فقط کمی زبان انگلیسی بلدم و دیگر هیچ!».

نکته‌بینی فرهاد، و ایرادهایی که به ترجمه خرمشاهی می‌گیرد

پس از خواندن کتاب هر چه جلوتر می‌روی، باورت به این‌که فرهادی انسان مومنی بود، محکم‌تر می‌شود. اهل ریا نبود اما نمازش پابرجا بود و قرآن می‌خواند و در معنایش ژرف می‌اندیشید.

شاید به همین دلیل است که ترجمه بهاءالدین خرمشاهی از قرآن را با دقت بالا و پایین می‌کند و در سطرهای آن‌ ایرادهایی می‌بیند.

فرهاد وقتی به ترجمه آیه ۹۲ از سوره نحل می‌رسد، با خواندن ترجمه راضی نمی‌شود. اینجا است که در حاشیه می‌نویسد: ««وا می‌تافت»، حال آنکه آنچه در زبان بانوان و در نوشتن نیز به کار می‌رود، شکافتن است. پس مترجم بایستی می‌نوشت: «پشم‌هایی را که می‌بافت…رشته رشته می‌شکافت»

او که به گفته دوستش خسرو لاوی، تورات و تلمود را هم خوانده بود، از خرمشاهی ایراد می‌گیرد که نشانی غلط به خواننده ندهد. در جایی که به داستان آغابوس در کتاب رسولان ارجاع داده شده است، فرهاد می‌نویسد: «آغابوس در باب ۱۱ و ۲۱ است نه در باب ۱۶»

ترجمه قرآن، ترجمه کتابی آسمانی و کلامی الهی است، پس در انتخاب واژه‌ها دقت و ظرافت بسیار لازم است. فرهاد در این زمینه هم از ترجمه خرمشاهی گلایه دارد. درباره ترجمه خرمشاهی از آیه ۳۱ سوره «یس» می‌نویسد: «این ترجمه در خور قرآن نیست»

با خواندن زندگینامه فرهاد متوجه می‌شویم که او انسان اخلاق‌مداری است. شاید به همین دلیل درست نمی‌داند که مترجم قرآن در جایی برای توضیح بحث توکل در قرآن کتاب خودش را تبلیغ می‌کند. وقتی بهاءالدین خرمشاهی به کتاب «حافظ‌نامه‌» که خودش نوشته، ارجاع داده است، فرهاد با تعجب می‌پرسد: «آیا درست است که برای فهم و درک توکل در قرآن به حافظ‌نامه مترجم ارجاع شود؟»

حاشیه‌نویسی‌های فرهاد به ترجمه بهاءالدین خرمشاهی از قرآن به مواردی که اشاره شد، محدود نیست و چندین نمونه دیگر از آن در انتهای کتاب «چون بوی تلخ خوش کندر» وجود دارد.

سرانجام فرهاد

او در بامداد ۹ شهریور ۱۳۸۱ خورشیدی در فرانسه از دنیا رفت. پیکرش ۵ روز بعد در ۱۴ شهریور بدون اطلاع رسانه‌ها در پاریس به خاک سپرده شد.

۲۵۲۴۱۲۴۱

یک کرمانی جایزه بهترین کتاب سال را از آن خودش کرد

 

آئین تجلیل از برگزیدگان سی‌ و چهارمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران عصر دوشنبه یکم مرداد با حضور معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تهران برگزار شد.
میرافضلی شاعر و پژوهشگر ادبیات و طنزنویس توانمند ایرانی و کرمانی که در ۲ دهه گذشته آثار ارزشمندش در حوزه شعر و نقد ادبی همواره توجه اهل نظر و علاقه ‌مندان به ادبیات را به ‌خود جلب کرده است در سال ۱۳۴۸ در رفسنجان بدنیا آمد.
وی که از دانش‌ آموختگان رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران و از شاعران برجسته شعر کوتاه به ‌شمار می‌ رود، پدیدآورنده بیش از ۱۶ کتاب و ۱۰۱ مقاله ادبی است که بیشترین پژوهش‌ هایش را در زمینه رباعی و شعر کوتاه انجام داده و در حوزه تصحیح دیوان شاعران قدیمی نیز فعالیت داشته‌ است.
اشعار میرافضلی از سال ۱۳۶۵ در مطبوعات به چاپ رسیده و اولین مجموعه شعر او با نام ‘تقویم برگ‌ های خزان’ در سال ۱۳۷۳ منتشر شد که در بردارنده غزل‌ ها، شعرهای نیمایی و اشعار کوتاه او بود.
مجموعه ‌ای از شعرهای کوتاه او با عنوان ‘گنجشک ناتمام’ در سال ۱۳۸۳ منتشر شد که جایزه کتاب سال کرمان را در رشته شعر از آن خود کرد.
مجموعه ‘دارم به ساعت مچی ‌ام فکر می‌ کنم’ در بردارنده اشعار نیمایی و تعدادی از غزل‌ هایش است و منتخب دیگری از شعرهای او در کتابی به نام ‘تمام ناتمامی ‌ها’ تاکنون سه نوبت تجدید چاپ شده ‌است.
همچنین کتاب ‘خواب گنجشک‌ ها’ در بردارنده شعرهای نیمایی وی و کتاب ‘آهسته خوانی’ نشر نون شامل شعرهای کوتاه چند سال اخیرش است.
وی از پژوهشگرانی است که در زمینه رباعی و رباعی سرایان تحقیقات گسترده و مفیدی انجام داده که ۲ کتاب ‘رباعیات خیام در منابع کهن’ و ‘در آستانه تازه شدن’ از مهمترین کتاب‌ هایش در این زمینه است.
میرافضلی هچنین مقاله‌ هایی را پیرامون شیوه رباعی سرایی شاعرانی همچون: اوحدالدین کرمانی، سنایی غزنوی، قاضی نظام الدین اصفهانی، ابوسعید ابوالخیر، زکی مراغی، مجد همگر و جلیل صفربیگی در نشریه ‌های: نامه بهارستان، گزارش میراث، ادبیات و زبانها آینه میراث و نشر دانش منتشر کرده‌ است.
بیشترین تمرکز وی در زمینه رباعی پژوهی معطوف به خیام بوده بطوریکه کتاب ‘رباعیات خیام در منابع کهن، پژوهش ارزنده ‌ای در شناخت منابع قدیمی رباعیات منسوب به خیام است که به معرفی ۲۸ کتاب خطی و چاپی از سده ‌های ششم تا اوایل قرن نهم هجری می‌ پردازد.
در هر بخش کتاب، ابتدا منبع مورد نظر به ‌طور کامل معرفی شده و در مورد پیشینه پژوهش‌ های صورت گرفته در مورد آن سخن رفته و سپس رباعی یا رباعیات خیام موجود در آن از روی دقیق‌ ترین و کهن‌ ترین نسخه‌ ها نقل شده ‌است.
همچنین کتاب ‘در آستانه تازه شدن’ نیز رباعی ‌های ۳۰ تن از شاعران معاصر را ارزیابی کرده ‌است.
کتاب ‘گوشه تماشا’ از دیگر پژوهش ‌های میرافضلی در حوزه رباعی است که به بررسی جریان رباعی معاصر فارسی از نیما یوشیج تا دهه ۸۰ شمسی اختصاص دارد.
کتاب در آستانه تازه شدن گزیده دیگری از رباعیات ۳۰ سال اخیر است که تحولات رباعی در دهه هشتاد خورشیدی را نیز انعکاس داده‌ است.
‘رباعیات فکری مشهدی’ تصحیح رباعیات سید محمد جامه‌ باف متخلص به فکری مشهدی و معروف به ‘میر رباعی’ است و در آن ۳۵۲ رباعی این شاعر رباعی‌ سرای قرن دهم هجری بر مبنای چهار دست نویس تصحیح، تنقیح و ارائه شده ‌است.
‘شاعران قدیم کرمان’ اثر دیگر وی است که به معرفی و نقل شعرهای ۲۶ شاعر قدیمی کرمان در فاصله قرن ششم تا هشتم هجری می‌ پردازد.
‘دیوان حیدر شیرازی’ (تهران، ۱۳۸۳) نیز دربردارنده اشعار شاعری گمنام به نام حیدر بقال شیرازی است که هم عصر و همشهری حافظ بوده و نسخه ‌ای منحصر از دیوان او در کتابخانه موزه بریتانیا نگهداری می‌ شود.
‘مونس الاحباب’ مجموعه رباعیات خواجه شهاب الدین عبدالله مروارید کرمانی (متخلص به بیانی) است که در ربیع اول قرن نهم هجری در هرات فراهم آمده و بر مبنای چهار دست نویس تصحیح و منتشر شده ‌است. این کتاب، پیوستی نیز دارد که در آن اشعار پراکنده بیانی کرمانی از منابع مختلف خطی و چاپ گرد آمده ‌است.
مجموعه شعرهای کوتاه ‘مرا می نویسی’ چاپ نشر نون، ‘جنگ رباعی’ بازیابی رباعیات کهن فارسی که نامزد دریافت کتاب سال در بخش پژوهش ادبیات بوده است، کتاب تذکره خلاصه الاشعار و زبده افکار تالیف تقی کاشانی بخش شعر شعرای یزد و کرمان؛ کتاب ‘چهار خطی’ که کند و کاوی بر تاریخ رباعی فارسی است.
همچنین ۱۰۱ یادداشت منتشر شده از این پژوهشگر کرمانی نیز به بررسی تاریخی رباعی فارسی از کهن ترین زمان تا دوران معاصر می پردازد.

۴۶