به گزارش ایسنا و به نقل از گاردین، مقامات کشور «پرو» روز سهشنبه اعلام کردند گردشگرهایی از کشورهای شیلی، برزیل، فرانسه به طور پنهانی وارد ویرانههای «ماچو پیچو» شدند، باعث سقوط تخته سنگی از معبد خورشید این مجموعه تاریخی شدند و به آن آسیب رساندند.
قرار است یکی از گردشگران آرژانتینی که به عنوان یکی از عاملان اصلی این تخریب شناخته شده است همچنان در «پرو» بماند تا در برابر جرائم آسیب رساندن به میراث فرهنگی «پرو» پاسخگو باشد.
این بنای سنگی رازآلود چند صد ساله، مدتهاست که حیرت گردشگران را برانگیخته است، اما اخیرا با بحران آسیبهای جدی توسط گردشگران مواجه شده است.
چندیپیش نیز طرح ساخت و ساز چندین میلیارد دلاری یک فرودگاه که به منظور کوتاه کردن زمان مسافرت گردشگران عازم به این منطقه ارائه شده است،انتقادات بسیاری را به دنبال داشت. منتقدین این پروژه معتقدند برنامه ساخت فرودگاه در این منطقه بسیار کوتهبینانه است و در بلندمدت آینده این مکان تاریخی را به خطر میاندازد.
مجله تخصصی «انشنت اوریجینز» نیز در قالب گزارشی به خطرات جدی که آینده «ماچو پیچو» را در پی بحران انباشته شدن زباله تهدید میکند، پرداخته بود.
«ماچو پیچو» که از آن به عنوان شهر گمشده «اینکا» ها نام برده میشود، حدود سال ۱۴۵۰ میلادی در ارتفاعات امپراتوری اینکاها ساخته شد. این دژ در ۵۰ مایلی «کوسکو» پایتخت «اینکاها» قرار دارد و به همین دلیل هرگز مانند سایر شهرهای «اینکاها» پیدا و ویران نشده است.
در طول قرنها، جنگلهای اطراف این مجموعه رشد کرده و آن را پوشانده است و به همین دلیل از نظرها پنهان مانده و تنها عده معدودی از وجود آن اطلاع داشتهاند.
در بیستوچهارم ژوئیه ۱۹۱۱ میلادی، «ماچو پیچو» به وسیله «هیرام بینگام»، تاریخشناس آمریکایی در یک سخنرانی در دانشگاه ییل به دنیای غرب معرفی شد. او بهوسیله راهنمایی محلیهایی که گهگاه به سایت مراجعه میکردند به آنجا هدایت شد.
«ماچو پیچو» به عنوان میراث جهانی یونسکو در سال ۱۹۸۳ میلادی به ثبت رسید و به عنوان یک شاهکار خالص معماری و نشانهای منحصربهفرد از تمدن «اینکاها» اکنون به عنوان یکی از عجایب هفتگانه جدید شناخته میشود.
به گزارش ایسنا، در این نشست که هر هفته با عنوان «چهارشنبه تهران» در باغ کتاب تهران برگزار میشود، «عودلاجان» از ساعت چهار بعدازظهر تا هشت و نیم توسط سه کارشناس و دو تیم مستند بررسی میشود.
سید احمد محیط طباطبایی دربارهی «کلان محله عودلاجان را روشن کنیم» صحبت میکند. «اجاق سرد عودلاجان را روشن کنیم» توسط پویا احمدی بررسی میشود و «خیابان ناصرخسرو مرز میان حاکمان و مردم» توسط مهدی باقری بررسی میشود.
همچنین دو فیلم مستند «حمام نواب» و «در جستجوی خورشید» نیز از این محلهی تاریخی در این نشست به نمایش در میآید.
به همین دلیل امروز کارشناسان میراث فرهنگی از ساعاتی پیش روی سقف مسجد شیخلطفالله رفته و در حال بررسی چرایی این اتفاق در گنبد هستند. از سوی دیگر بحث هایی درباره مواد مصرف شده در طرح مرمت و چرایی این اتفاق به وجود آمده است.
همچنین با مراجعه خبرنگار ایسنا به کسبه اطراف مسجد شیخلطفالله در میدان نقش جهان اصفهان، آنها نیز از اتفاق روز گذشته (سه شنبه ۲۴ دی) در تعجب بودند.
عکسها چهارشنبه ۲۵ دی توسط علیرضا بهرامی ثبت شدهاند
عکسها چهارشنبه ۲۵ دی توسط علیرضا بهرامی ثبت شدهاند
به گزارش ایسنا، هند جزو ۲۰ کشور هدف گردشگری ایران است. دو کشور تفاهمنامههای زیادی برای توسعه همکاریها بویژه در بخش گردشگری دارند. دو سال پیش در سفر رییسجمهور به هند تفاهمنامهای کنسولی با این کشور امضا شد تا دیپلماتهای ایرانی و هندی بینیاز از ویزا به خاک یکدیگر سفر کنند.
این تفاهمنامه مقدمهای بود برای توافق دو کشور برای صدور روادید الکترونیکی برای اتباع ایرانی و هندی. چند روز پیش دیداری بین وزیر فرهنگ و توریسم هند و معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد ایران صورت گرفت که هر دوی آنها بر افزایش سفر پس از این توافق دو جانبه اذعان کردند.
محسن جوادی در آن دیدار گفت که یکی از راههای گسترش روابط بین دو کشور توریسم فرهنگی است. سینها پاتل – وزیر فرهنگ و توریسم هند ـ هم هفتادمین سالگرد روابط ایران و هند را بهانهای برای گسترش روابط فرهنگی بین دو کشور قرار داد و گفت که کشور هند همواره به ایران به عنوان یک شریک خوب و یک همسایه دوست نگاه میکند که این باعث میشود روابط ما گستردهتر و عمیقتر شود. فرصتهای زیادی بین ایران و هند در خصوص توریسم و گردشگری وجود دارد که باید به آن توجه شود.
سال پیش علیاصغر مونسان ـ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در دیدار با سفیر هند در ایران خواستار تبادل گردشگران بیشتر بین دو کشور شد و گفت که آمادگی دارد مشکلات و موانع موجود در مسیر همکاری بین دو کشور را با کمک مسؤولان هند بررسی و رفع کند.
رقم مبادلات گردشگری ایران و هند در سالهای اخیر مشخص نیست اما در سال ۱۳۹۶ پیش از آنکه روادید به شکل الکترونیکی صادر شود، هر طرف حدود ۵۰ هزار مسافر به یکدیگر صادر میکرد.
سیاستگذاریهای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در سالهای اخیر نشان میدهد که میخواهد نگاه ویژهای به هند داشته باشد. این وزارتخانه حتی درخواست بررسی امکان لغو روادید توریستی بین دو کشور را مطرح کرده است.
در جدول نمایشگاهی که اردیبهشت ماه امسال دفتر تبلیغات و بازاریابی گردشگری منتشر کرد نیز نام چند نمایشگاه گردشگری هند دیده میشود که ایران قصد حضور در آنها را داشت. این نمایشگاهها قرار بود در شهرهای مومبای و دهلی برگزار شود. نمایشگاههایی که به عنوان شبکه بزرگ بازاریابی در صنعت گردشگری (شرق آسیا و هند) معرفی شدهاند اما پیگیریهای خبرنگار ایسنا نشان میدهد ایران در آنها غایب است.البته تاریخ برپایی یکی از این نمایشگاهها(مومبای) به آینده موکول شده است.
به نظر میرسد با آنکه هند جزو کشورهای در اولویت نخست گردشگری ایران است اما هنوز استراتژی مشخصی برای آن تعریف نشده و اهمیت ارزش اقتصادی حضور در آنها درک نشده است.
غیبت ایران در کشوری چون هند وقتی بیشتر به چشم میآید که انتظار میرود در وضعیت موجود و پس از تحولات و حوادث اخیر منطقه، ایران نمایش پر قدرتتری دستکم در کشورهای هدف گردشگری داشته باشد.
حضور ایران در این نمایشگاهها از ۱۵ دیماه به فراخوان گذاشته شد، تقریبا دو هفته پیش از آغاز این نمایشگاهها. مسؤولیت این نمایشگاهها با شرکت مادر تخصصی توسعه ایرانگردی و جهانگردی است که از آبانماه طی نامهای از معاونت گردشگری، مسؤول پاویون غرفههای ایران در تمام نمایشگاههای خارجی شده است؛ زمانی که نیمی از نمایشگاههای انتخابی همین معاونت توسط کانون اتومبیلرانی و جهانگردی برپا شده بود. هر دوی این شرکتها زیرمجموعه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هستند.
جدول نمایشگاههایی که قرار است ایران در آنها حضور داشته باشد
علت این واگذاری، آن هم در وسط سال مشخص نیست، اما مسؤولان شرکت مادر تخصصی توسعه ایرانگردی و جهانگردی این توضیح را دادهاند که «کانون طبق تصمیم شورای سیاست گذاری نمایشگاههای بینالمللی در ابتدای امسال بهعنوان مجری تمام نمایشگاههای خارجی در سال ۹۸ تعیین شده بود که با ابلاغ معاون گردشگری کشور در ماه آبان، پاویون این نمایشگاهها به شرکت مادر تخصصی واگذار شد و این شرکت نیز در حال انتخاب مجری برای این پاویونها است. »
این شرکت به عنوان مجموعهای دولتی قصد دارد اجرای پاویون ایران را طی یک مزایده به شرکتهای خصوصی واگذار کند تا طبق گفته مدیرعامل آن از این طریق، کسب درآمد شود. این تصمیم آژانسهای گردشگری را نگران کرده است چرا که معتقدند: این شکل برگزاری، فضا را به سمت کسب سود پیش میبرد و نمایشگاهها را از حالت تخصصی خارج میکند.
به نظر میرسد فراخوان دیرهنگام برای انتخاب مجری خصوصی، باعث از دست دادن فرصت حضور در برخی نمایشگاههای بینالمللی از جمله هند که جزو بازار هدف گردشگری ایران بوده، شده است. هرچند کهدفتر تبلیغات و بازاریابی گردشگری به ایسنا اطلاع داده نمایشگاههای دیگری را در هند جایگزین این فرصتهای از دست رفته کرده است اما جزئیات و وضعیت آنها هنوز مشخص نشده است.
مدیرعامل شرکت مادر تخصصی ایرانگردی و جهانگردی در نشست خبری که اوایل آذرماه برگزار شد و رسما اعلام کرد که مسؤولیت نمایشگاههای بینالمللی به این شرکت واگذار شده است به جای اطلاعرسانی و شرح جزئیات برنامه درباره نمایشگاههایی که زمان برگزاری آنها نزدیک بود، به طور خاص از پیگیری برای حضور در نمایشگاههای فیتور اسپانیا، روسیه و آلمان خبر داد، درحالی که همان موقع نمایشگاههای اسپانیا و آلمان، متولی و مجری مشخصی داشتند و حضور ایران در نمایشگاهها درحال پیگیری بود و این انتظار میرفت تمرکز از سوی متولی جدید روی نمایشگاههایی باشد که کمتر به آنها توجه میشود.
به گزارش ایسنا، سفر زمینی به عراق با آغاز مراسم اربعین و از نیمه مهرماه با توجه به شرایط داخلی عراق متوقف شد.
علیرضا رشیدیان ـ رییس سازمان حج و زیارت ـ در جلسه شورای برنامهریزی و هماهنگی که امروز (سهشنبه ۲۴ دیماه) به ریاست حجتالاسلام و المسلمین سیدعبدالفتاح نواب ـ نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی ـ تشکیل شد، با اشاره به استمرار پروازهای هوایی زائران ایرانی به عتبات عالیات، گفت: مسؤولان عراقی برای از سرگیری اعزام زمینی زائران ایرانی به عتبات آمادگی دارند و ما در انتظار اعلام نظر شورای عالی امنیت ملی هستیم.
پایگاه اطلاعرسانی حج در گزارشی که از این جلسه منتشر کرده، از تشکیل کارگروههای مسائل پزشکی، مسکن، حمل و نقل هوایی حج ۹۹ و فرودگاهها و استراحتگاه بینراهی جده ـ مکه نیز خبر داد و اعلام کرد: هیأت مسکن برای اجاره هتلهای حج ۹۹ درحال آمادهسازی مقدمات است و با دریافت روادید به عربستان اعزام خواهد شد.
رییس سازمان خح و زیارت ضمن ابراز همدردی با خانواده جانباختگان حادثه هواپیمایی اوکراین، این حادثه را خطای انسانی عنوان کرد و گفت: متاسفانه از این حادثه برخی دشمنان ایران اسلامی به دنبال بهرهبرداری سیاسی هستند و از تهییج مردم سوء استفاده میکنند. برخی رسانههای آمریکایی و انگلیسی نیز بر این تحریکات میافزایند تا تقابلی را در داخل کشور رقم بزنند.
حجتالاسلام و المسلمین نواب ـ نماینده ولی فقیه در امور حج ـ نیز با اشاره به حضور بسیار گسترده مردم در مراسم تشییع پیکر شهید سردار سپهبد قاسم سلیمانی، گفت: مردم ایران اسلامی همچون گذشته در این مراسم باشکوه حماسهای دیگر خلق کردند و حضور انقلابی آنها، نشانه وفاداری مردم به نظام و انقلاب اسلامی است.
وی با ابراز تاسف از حادثه سقوط هواپیمای مسافربری اوکراین اظهار کرد: این حادثه همه ما را داغدار و مصیبتزده کرد، اما یک خطای انسانی که بعید نیست بر اثر دستکاری دشمن به وقوع پیوسته باشد نباید نگاه ما را به یک مجموعه منفی کند، سپاه پاسداران در چهل سال گذشته جانفشانیهای زیادی داشته و همچنان آماده جانفشانی در راه دفاع از کشور و حفظ امنیت مردم است.
نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت بیان کرد: سپاه پاسدران انقلاب اسلامی، همیشه مدافع مردم ایران و مستضعفین جهان بوده و جاننثاری در راه حفظ آرمانهای اسلامی را حتی در خارج از مرزها انجام داده است و شهیدان سرفراز سلیمانی و همدانی نمونهای از همین افراد هستند.
به گزارش ایسنا، رییس هیات مدیره انجمن صنفی دفاتر مسافرت هوایی و جهانگردی ایران ـ در نامهای خطاب به علیاصغر مونسان ـ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ـ نوشته بود: «همانطور که مستحضرید، در شرایط فعلی کشور با توجه به شرایط خاص منطقه و کنسلی گسترده تورهای ورودی و به دنبال آن احتمال بروز ضرر و زیان مالی دفاتر و آژانسهای هواپیمایی فعال در زمینه ورود گردشگر به ایران، وجود دارد. خواهشمند است دستور فرمایید به منظور جلوگیری از خسارات احتمالی دفاتر و آژانسهای فعال در حوزه تورهای ورودی، هماهنگیهای لازم را با نهادهای ذیربط و خصوصا جامعه آژانسهای فعال در حوزه تورهای ورودی، نهادهای ذیربط و خصوصا جامعه هتلداران برای همکاری در لحظات «فورس ماژور» مبذول کنند. »
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی که معتقد است اتفاقات اخیر «ضربهی بزرگی به گردشگری وارد کرده» هنوز به این درخواست پاسخی نداده است اما ولی تیموری ـ معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ـ به این درخواست واکنش نشان داده و گفته است: شرایط فورسماژور کاملاً تبیینشده و تعریف دارد. با اعلام من که نمیشود گفت در این شرایط هستیم یا نه! طی سالهای همکاری این موضوع در مراکز گردشگری، دفاتر مسافرتی و هتلها پیشبینی شده و همه آن را رعایت کردهاند. پس اگر شرایط فورسماژور طبق تعاریف حاکم باشد، قطعاً این همکاریها اتفاق خواهد افتاد و لازم به گفتن نیست.
معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی و گردشگری درباره لغو پروازهای خارجی نیز اظهار کرده است: پروازها کنسل شدهاند، پس سازمان هواپیمایی حالت فورس ماژور را برای بلیتها در نظر میگیرد. طبیعتاً پس از آن به محض اعلام سازمان هواپیمایی مبنی بر لغو پروازها، هتلها هم صددرصد همکاریهای لازم را خواهند کرد، چون این موضوع در قراردادهای جامعه تورگردانان و هتلها آمده است.
جمشید حمزهزاده ـ رییس جامعه هتلداران ایران ـ نیز پس از اجماع با هیات مدیره این جامعه درباره درخواست مطرح شده به ایسنا گفت: ما شرایط فورسماژور را قبول نداریم. این شرایط تعریف خود را دارد، اگر رسما اعلام کنند و مراحل قانونی آن طی شود، هتلداران نیز به رعایت آن ملزم خواهند شد.
وی اضافه کرد: به هر حال ما هتلداران را تشویق میکنیم با ابطال رزروها همکاری داشته باشند و علاقمندیم همکاری با آژانسها ادامه داشته باشد.
او با اشاره به ضررهای وارده به هتلها به خاطر حجم رزروهای ابطال شده، افزود: خسارت سنگینی به اقامتگاهها وارد شده است، هم از ناحیه ابطال مسافران داخلی پس از سهمیهبندی بنزین و هم پس از حوادث اخیر که حجم کنسلی رزرو مسافران خارجی را افزایش داده است. بررسیهای اولیه در هتلها نشان میدهد بیش از ۸۰ درصد رزرو اتاقها در یکی دو ماه آینده کنسل شده است. این کنسلیها تا پایان فروردین ماه سال ۹۹ ادامه دارد.
حمزهزاده گفت: با توجه به این شرایط و درک وضعیت آژانسهای مسافرتی ما از هتلداران درخواست میکنیم درصورت ابطال رزروها، طبق قرارداد با آژانسها رفتار کنند. اگر آژانسی با هتلی قرارداد ندارد توصیه میشود طبق ضوابط رزرو و ابطال اقدام شود. همچنین کنسلی مسافران انفرادی که خارج از آژانس سفر میکنند نیز تابع دستورالعمل کنسلی است.
شرایط «فورس ماژور» یا «فوقالعاده» زمانی تعیین میشود که پروازها و هتلها طی یک وضعیت ویژه همچون تهدیدات امنیتی، شرایط جوی و یا اعمال محدودیت و یا ممنوعیت از سوی دولتها برای سفر به مناطقی خاص، خارج از اراده مسافر کنسل میشوند. در صورت اعلام رسمی این وضعیت، هیچ یک از هتلها و آژانسها مجاز نیستند از مردم پولی بابت کنسلی اقامتگاه و پرواز، کسر و یا آنها را مشمول جریمه کنند.
محمدحسین ایمانی خوشخو در گفتوگو با ایسنا با اشاره به ترور سردار سپهبد شهید قاسم سلیمانی بیان کرد: این روزها ایران و کشورهای دیگر درگیر این موضوع مهم هستند و تحلیلهای مختلفی از جوانب گوناگون در خصوص نقش بزرگ سردار شهید قاسم سلیمانی در منطقه صورت میگیرد. لازم است گفته شود پیش از آنکه سردار قاسم سلیمانی به کشورهای منطقه مشورت دهد، داعش نقش پررنگی پیدا کرده بود؛ در سوریه، عراق و حتی نزدیک ایران صدای داعش شنیده میشد. اقدامات موثر این سردار بزرگ باعث شد داعشیها در سوریه حضور کمتری داشته باشند و در عراق محو شوند. امنیتی که در چند سال گذشته حس کردهایم مخصوصا زائران که براحتی در شهرهای زیارتی عراق تردد دارند و یا عراقیهایی که با امید بیشتری به ایران سفر میکنند، همه متاثر از نقش اصلی سردار شهید قاسم سلیمانی بوده است. ما باید آن را پاس بداریم که با چه سختیهایی توانست امنیت را به منطقه باز گرداند.
وی با اشاره به گستره طرفداران سردار شهید قاسم سلیمانی در سایر کشورها، این احتمال را مطرح کرد که در آینده مزار او زیارتگاه و به تعبیری سایت «گردشگری معنوی» شود و در ادامه گفت: این پیشبینی مطرح است که با توجه به علاقه بسیاری از مردم هر سال جمعیتی میلیونی از داخل و خارج کشور در مزار ایشان حاضر شوند. میتوان از همین ابتدا با طراحی یک رویداد بینالمللی مرتبط برنامهریزی شود تا مزار سردار شهید قاسم سلیمانی به عنوان مظهر معنویت، زیارتگاه شود.
ایمانی خوشخو همچنین درباره تاثیر این جریان بر امنیت گردشگری منطقه خاورمیانه، ایران و حتی سایر کشورها، توضیح داد: فکر نمیکنم ناامنی به منطقه برگردد؛ چرا که هر جا مردم به شکل انبوه حضور دارند، نباید نگران ناامنی باشیم، مخصوصا حالا که خیل انبوه مردم عراق مخالفتهای خود را با حضور آمریکا و سیاستهای آن نشان دادند، در نتیجه خیلی نگران امنیت نیستم، ولی باید به گونهای برنامهریزی و کار کرد که بعضی توهم ناامنی را ترویج نکنند تا ما همچنان پذیرای گردشگران عراقی و دیگر کشورها باشیم.
این مدرس گردشگری تاکید کرد: مسؤولان کشور باید با نگاه عمیقتر و در همکاری و برنامهریزی با سایر کشورهای منطقه، آرامش و امنیت را حفظ کنند، چون خیلیها میخواهند به این منطقه سفر کنند اما تحت تاثیر تبلیغات دشمنان قرار میگیرند و سفرشان را به تاخیر میاندازند.
عضو شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری در پاسخ به این پرسش که شرایط کنونی را چگونه باید مدیریت کرد، گفت: در وضعیت سختی قرار داریم که شاید شدیدتر از دوران جنگ تحمیلی باشد، در دورانی که درآمدهای نفتی روز به روز حداقلی میشود، باید فکر کنیم بالاخره چه درآمدی را جایگزین نفت کنیم. یقینا بعضی از شاخهها مثل کشاورزی و صنعت برای کسب درآمد جایگزین، مزیت ندارند. اینک بیش از گذشته باید به گردشگری توجه کنیم. کشور ما با مزیتهایی چون قیمت پایین و تنوع بالا علاقمندان زیادی را میتواند جذب کند.
با این حال او بیان کرد: هنوز جنب و جوش خیلی قوی را در کشور نمیبینم که همه به گردشگری روی آورند، زمینهها را فراهم کنند، زیرساختها را توسعه دهند و کاری کنند که به درآمدهای بیشتری از گردشگری متصل شویم.
وی ادامه داد: نقش دیپلماسی عمومی گردشگری ثابت شده است. حتی اگر کشورها با هم مشکل داشته باشند، مردم مایلاند رفت و آمدها را ادامه دهند. باید به این نکات توجه کرد. البته بعضا در سخنرانی مسؤولان کشور به اهمیت گردشگری اشاره میشود، اما این قدم اول است، اینکه بعد از آن چه کنیم بیشتر اهمیت دارد. نباید دست و پای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بسته باشد، البته اگر قرار است ایفای نقش کند.
ایمانی خوشخو بیان کرد: اعتقاد راسخ دارم در وضعیت موجود اگر توجه و سرمایهگذاری بیشتری به این بخش داشته باشیم میتوانیم حداقل بخش عمدهای از درآمدهای بدست نیامده نفت را با گردشگری جبران کنیم. این یک تمرین است تا از اقتصاد تک محصولی به سمت درآمدهای پایدار حرکت کنیم.
به گزارش ایسنا، هر چند معاون میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان محوطهی جهانی شهر سوخته را یکی از محوطههای تاریخی این استان میداند که در اثر وقوع سیل آسیبِ کمی به خود دیده و نسبت به آن دلنگرانی کمتری دارد اما یکی از دلنگرانیها برای این محوطهی تاریخی، تجربهی اتفاق تلخی است که جیرفت ۱۶ سال گذشته به چشم دید. وقتی باران تمام شود، خاک شسته میشود یا به چیزی شبیه به گل در می آید و آنوقت است که احتمال دارد یافتههای باستانشناسی که میتواند چهرهی جدیدی از این شهر سوخته نشان دهد، به یغما برود و …
به همین دلیل حفاظت از این محوطهی تاریخی، قبل از بررسی هر نوع آسیب وارد شده به این محوطهی جهانی در سیستان و بلوچستان، بر اثر سیل، مهمتر به نظر میرسد.
شهر سوخته را در دو حالت میتوان حفاظت کرد
سید منصور سید سجادی- سرپرست کاوشهای محوطه جهانی «شهر سوخته» – در این زمینه به ایسنا توضیح میدهد.
این باستانشناس بعد از صحبت با کارشناسان محوطهی جهانی شهرسوخته نسبت به وضعیت این محوطه در روزهای گذشته، میگوید: با توجه به آسیبهایی که باران و سیل در سال گذشته به بخشی از آثار و محوطه در شهرسوخته وارد کرده بود، امسال بعد از کاوش همه حفریات را بار دیگر با خاک پوشاندیم.
او با بیان اینکه بر اساس اطلاعات داده شده به وی «شدت باران در سیستان بسیار کمتر از بلوچستان بوده، بنابراین اتفاقی که باعث نگرانی در این محوطه باشد، وجود ندارد»، اظهار میکند: رطوبت به کوه خواجه با توجه به دیوار و بناهای زیادی که دارد، قدری وارد شده است، اما خوشبختانه آسیب غیرقابل جبران یا سنگینی به محوطه وارد نشده است.
وی با تاکید بر اینکه آسیبهایی که سیل و باد و باران در تپههای پیش از تاریخی وارد میکند، قدری با محوطههای تاریخی تفاوت دارد، بیان میکند: در حال حاضر میتوان کارهایی برای حفاظت بهتر انجام داد، اما درعین حال قدری مشکل نیز وجود دارد. برای پوشاندن آنها در دو صورت امکان انجام کار وجود دارد. یا با چیدن کیسههای شن و خا ک و محصور کردن بخش انبار شده و از سوی دیگر پوشاندن محوطه با لمینت که این نیاز به هزینههای زیادی دارد و باید توسط بخش حفاظتی پژوهشگاه میراث فرهنگی انجام شود که این اقدام میتواند یکی از بهترین راهها باشد.
او اضافه میکند: به اعتقاد من به عنوان باستانشناس امسال میتوان به صورت موقت اقدامات حفاظتی را این طور انجام داد، نخست روی آثار به دست آمده در حفریات جدید حصیر کشید، سپس روی آثار به دست آمده در حفریات را با خاکهای حفاری پر کرد. در حفاری فصل یا سال بعدی کاوش در آن محوطه، با هزینهی کمی به آسانی میتوان خاکها را برداشت، این کار علاوه بر پوشش لمینت تنها راه برای حفاظت در این حفریات گسترده است.
سیدسجادی با تاکید بر اینکه نظریهی پر کردن حفاریات، نظریهی چندان درخشانی هم نیست، به ورود آب به بخشهایی از محوطهی جهانی شهر سوخته که کاوش در انها انجام شده بود، اشاره میکند و میگوید: این یک راه حل موقت و تقریبا کم هزینه است، اما راهحلی علمی و نهایی نیست. بلکه باید با مطالعهی دقیقتر همکارانمان در بخشهای مرمتی و حفاظتی، در نقاطی که حفاریهای بزرگتری انجام شده مانند منطقهی مسکونی شرقی یا ساختمان شماره یک به فکر راهحلهای دائمیتری باشیم، فکرهای امروز بیشتر به صورت موقت برای رد کردن وضعیت کنونی است.
سه برکه چهار هزار ساله در شهرسوخته، نخست باید پر شوند
سرپرست کاوش محوطهی جهانی شهر سوخته با بیان اینکه به واسطهی ارتفاع محوطه، سیل در خود شهرسوخته نمیتواند به آن معنا وارد شود، چون اگر آب بالا هم بیاید، از سراشیبی وارد میشود، اظهار میکند: از حدود چهار تا پنج هزار سال قبل، در وسط سایت سه تالاب یا برکهی پر از آب وجود داشته که به عنوان آب مصرفی احیانا در مصارف مختلف کاربرد داشته است، بنابراین وجود آب در شهر سوخته در داخل این برکهها چیز غیرعادی نیست.
او تاکید میکند: در صورتی به محوطهی شهر سوخته آب وارد میشود که این برکهها پر آب شوند و سطح قسمتهای مرتفع تپه را در بر گیرند.
سیدسجادی با این وجود اظهار میکند: طبیعی است که آب قدری به ساختارهای پر شده با خاک در زمان بارندگی نفوذ کند. مثلا ساختمان شماره ۳۳ که از دو سال قبل در حال حفاری آن هستیم. روی این سازه به قطر بیش از یک متر و بیست سانتیمتر خاک ریخته شده است. اگر باران به شکل عادی و متعادل باشد هیچ آسیبی وارد نمیکند. شاید فقط قدری رطوبت نفوذ کند. علاوه بر اینکه روی دیوارها را با پلاستیک و حصیر پوشاندهایم.
این تصویر متعلق به بارش شدید باران در سال ۱۳۹۷ است/ برکه پرآب در وسط تپه های شهر سوخته که در زمان قدیم منبع آب مصرفی شهر سوخته نیز بوده است
شهرسوخته متفاوت از جیرفت است/مگر توفان نوح رخ دهد که شهر سوخته زیرآب برود
او با بیان اینکه در شرایط حادتر اگر آب روی سطح تپه بالا بیاید و از سراشیبی عبور کند، احتمالا قدری خاک روی سطح تپه و سراشیبی را میشوید و نمیتوان برای آن کاری کرد، ادامه میدهد: جایی که نزدیک به ۲۰ هکتار مساحت دارد را نه میتوان پوشاند و نه ایزوله کرد. تنها کاری که باید انجام داد این است که بلافاصله بعد از بارندگیها، در سطح تپه یک بررسی باستانشناسانه مجدد انجام شود. یعنی به خاطر شستوشوی شدید ممکن است قدری از مواد فرهنگی از خاک بیرون بزند.
وی اما دربارهی احتمال بروز اتفاقی که برای جیرفت رخ داد را برای شهر سوخته ناممکن میداند و میگوید: شرایط شهر سوخته با جیرفت بسیار متفاوت است. بستر رودخانه هیرمند تغییر کرده و اصلا نزدیک به شهر نیست. درست است که سیستان سرزمینی تخت است و ۴۰۰ متر ارتفاع دارد، بنابراین آب به راحتی در آن جمع میشود. اما یادمان باشد که محوطه روی تپههای طبیعی بنا شده است، یعنی تپههای متعلق به حدود دو میلیون سال قبل. بنابراین در این شرایط در آن نقاط رطوبت آب کمتر میتواند نفوذ کند. مگر اینکه چیزی مثل توفان نوح رخ دهد که تپه زیر آب برود.
وی تاکید میکند: شهر سوخته از زمینهای اطراف بین ۱۲ تا ۱۸ متر ارتفاع دارد. اگر قرار باشد ۱۲ تا ۱۸ متر آب بالا بیاید، شهر زابل نیز قطعا از بین میرود، بنابراین از این جهت نگرانی وجود ندارد.از سوی دیگر طبیعتا در هر صورت خسارتهایی به محوطهها وارد میشود، اما این خسارتها آن طور عمده نیستند.
بعد از بارندگیها، شهرسوخته باید دو روز تعطیل شود
سرپرست کاوش در شهر سوخته تاکید میکند: به همکاران خود نیز توضیح دادهام که بلافاصله باید بعد از این بارندگیهای شدید، تا دو روز بعد باید عبور و مرور بازدیدکنندگان کاملا قطع شود، چون این حرکتها به واسطهی گلی بودم محوطه، علاوه بر اینکه لایههای تاریخی را به هم میزند، ممکن است برخی آثار زیر خاک را بالاتر بیاورد.
سیدسجادی ادامه میدهد: به واسطهی شسته شدنها و بخصوص در بخشهای شیب دار تپه، این احتمال وجود دارد. پس نخست کارشناسان پایگاه باید با بررسی دقیقتر مواد فرهنگی را بررسی کنند، چون ممکن است آثاری مانند مُهرها (سفال مسالهای نیست) بیرون بزند یا احتمالا یافتهای استثنایی بیرون بیاید، که باید توسط کارشناسان جمعاوری شود.
به گزارش ایسنا، با تلاش موزه ملی و همراهی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، پژوهشکده باستان شناسی، موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک، موزه مقدم، انجمن علمی باستان شناسی ایران، کمیته ملی موزه های ایران (ایکوم)، مؤسسه باستانشناسی دانشگاه تهران و نشریه فرهنگ موزه به پاس نزدیک به پنج دهه فعالیت و خدمات ارزنده علمی و فرهنگی «رضا مستوفیفرد» آیین تجلیل از او به عنوان استاد پیشکسوت باستانشناسی و موزهداری را سهشنبه – ۲۴دی – ساعت ۱۶ در سالن همایش موزه ملی ایران برگزار میکند.
مستوفی فرد متولد محله امیریه تهران در پنجم آبان ۱۳۱۲ است. او بعد گذراندن دوران دبیرستان در دارالفنون، مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشتهی باستانشناسی گرفت و بعد از چند سال ادامه تحصیل در دانشگاه پنسیلوانیا، از سال ۱۳۴۵ تدریس خود را در دانشگاه تهران آغاز کرد.
هر چند او در سال ۱۳۷۶ بازنشسته شد اما تدریس خود را در این دانشگاه تا سال ۱۳۹۶ یعنی به مدت ۵۱ سال ادامه داد.
رضا سلیمان نوری، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به برگزاری آیین تشییع محمد قاسم اخوییان – پیشکسوت هنر تیشهداری و آجرتراشی معاصر در نیشابور – گفت: پیکر مرحوم اخوییان در آرامگاه مشاهیر نیشابور و در کنار بزرگانی چون استاد پرویز مشکاتیان و پهلوان یعقوبعلی شورورزی برای همیشه در خاک آرام گرفت.
این پژوهشگر دربارهی این هنرمند یادآور شد: مرحوم اخویان تنها «استاد کار» آجرتراش ایران بود که آجر را وسیلهای مناسب برای زنده نگه داشتن نقشهای تاریخی میدانست. او پس از پژوهشهای باستان شناسی در نیشابور برای نخستین بار طرح استفاده از طرحهای آثار مکشوفه از نیشابور قدیم را روی آجر مطرح و اجرا کرد. تکنیک ویژه او فیالبداهه کارکردن در هنرهای سنتی بدون پیش فرضی در ذهن و بعد از یک تمرکز خاص بود تا آنچه در خیال دارد را به ظهور برساند.
او افزود: سید محمد میرقاسم اخوییان سال ۱۳۰۵ در کوچه تکیه ابوالفضل پشت مسجد جامع نیشابور به دنیا آمد. در دوران کودکی به مکتب رفت و در مدت دو سال قرآن را کاملا یاد گرفت و خواندن نوشتن آموخت. او اولین تجربه کاری خود را در هشت سالگی تمام کرد و در زمان ساخت خانه پدری با کمک به استاد بنان که از معماران برجسته آن زمان نیشابور بود، اطلاعاتی کسب کرد.
وی با اشاره به اینکه در آن زمان آجرهای ساخته شده، صاف نبودند، ادامه داد: او گاهی اوقات آجر را داخل آب میگذاشت و آبساب میکرد تا صاف شود این کار مورد توجه چند بنای وقت نیشابور قرار گرفت و ابتکارش بین بنایان شهر مطرح شد تا به گوش استاد «نورالله صحت» یکی از معماران خوب آن زمان رسید. او که متوجه علاقه او به خاک و گل و آجر شده بود به پدر محمدقاسم پیشنهاد داد تا اجازه بدهد پسرش به او در کار بنایی کمک کند.
به گفتهی وی نخستین کاری که محمد قاسم با استاد صحت انجام داد نیمه و چارک کردن آجر هایی بود که باید دور یک پنجره کار میشد. بعد از این کم کم محمدقاسم شیوههای مختلف آجرتراشی را فراگرفت و خود هم ابتکاراتی به خرج داد به نحوی که در جوانانی سرآمد آجرتراشان خراسان شد.
نمونه کارهای محمدقاسم اخوییان – تنها استادآجرتراشی کشور
رئیس هیات مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان افزود: محمد قاسم اخوییان در این دوران به جز آشنایی با مواد و مصالح آجر با صنایعدستی دیگری مانند «فرت بافی»، «کلاه مالی»، «حلب سازی» و «آهنگری» هم آشنا شد و از برخی تکنیکهای این صنایع در بهبود آجرتراشی و تیشهداری استفاده کرد. البته وی در رشتههای «قلمزنی»، «آسیابسازی»، «گنبدسازی»، «آهنگری» و «پنجرهسازی» نیز در طول زمان تخصص پیدا کرد.
او در ادامه به معرفی برخی یادگارهای مرحوم اخوییان پرداخت و گفت: مشهورترین اثر او ستونهای آجرین ورودی بلوار خیام در نزدیکی آرامگاه عمر خیام در شهر نیشابور است. همچنین ستونهای یادبود باغ ملی نیشابور هم از یادگارهای وی است. البته بیشتر بناها و آرامگاه های مهم امروز نیشابور توسط وی مرمت و بازسازی شدهاند. او هچنین در خلال برگزاری کنگره جهانی عطار از شاهکار خود که آجرکاری هفت شهر عشق و سیمرغ بود رونمایی کرد که متاسفانه هنوز این اثر فاخر و ارزشمند که با چندین هزار آجر ساخته شده در جایی نصب نشده است.
وی با اشاره به اینکه محمد قاسم اخوییان معتقد بود که «او نیست که آجرها را تراش می دهد بلکه نیرویی وی را در جهت شکل دادن و خلق آثار هدایت میکند»، افزود: خوشبختانه بخشی از ظرایف هنر این استاد تازه درگذشته توسط فرزند وی محمدمهدی اخوییان در کتاب “تیشهداری” ثبت و ضبط شده است، بنابراین تا حدی حفظ شده است.
سلیماننوری تاکید کرد: هر چند مرحوم اخوییان سال ۸۶ از سوی فرهنگستان هنر در همایش «گنجینههای از یاد رفته هنر ایران» و همچنین سال ۹۵ در همایش روز ملی عطار نیشابوری تجلیل شد و دیماه سال گذشته نیز در مراسمی به پاس یک عمر تلاش، کاشی ماندگار سر درب منزل او نصب شد، اما این حرکت به هیچ وجه پاسخی درخور فعالیتهای ارزنده هنری وی نبود و امیدواریم این فقدان تلنگری به مسئولان میراث فرهنگی، ارشاد و سایر نهادهای فرهنگی استاد باشد تا پیش از اظهار تاسف برای از دست دادن این قبیل بزرگان، کمی به تکریم جایگاه آنان همت گمارند.
پیام تسلیت فرهنگستان هنر برای درگذشت تنها استاد آجرتراش کشور
به گزارش ایسنا، گروه هنرهای سنتی و صنایع دستی فرهنگستان هنر نیز در پیامی درگذشت «محمدقاسم اخویان» – هنرمند پیشکسوت هنرهای سنتی و از معدود استادان تیشهداری در ایران – را تسلیت گفت.
در متن این پیام امده است: «خالق سیمرغ آجرین، به منزلگه پایان رسید
استاد محمدقاسم اخویان، هنرمند آجرتراش نیشابوری، با خلق نقوش خیالی از دل آجر سخت در حافظه هنر ایران جاودانه شد. او چون فرهاد، عمری تیشه بر آجر زد و هزاران سیمرغ خیالی خلق و در آسمان هنر ایران به پرواز درآورد. آثار این استاد ارزشمند در بناهای بسیاری از اواخر دوره قاجار تا معاصر حاصل عشق و تلاشش در این عرصه است که از نمونههای برجسته آن میتوان به آجرکاریهای مزار خیام نیشابوری و بنای امامزاده محمد محروق اشاره کرد.
گروه هنرهای سنتی و صنایع دستی فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران ضایعه از دست دادن این استاد برجسته آجرتراش را که از بازماندگان و پیشکسوتان این هنر بود، به جامعه هنری کشور تسلیت گفته و برای بازماندگان ایشان از حضرت حق صبر مسئلت دارد.»
«محمدقاسم اَخَوییان» پیشکسوت هنر تیشهداری و آجرتراشی پس از مدتی بستری بودن در بیمارستان به دلیل کهولت سن شنبه ۲۱دی در سن ۹۳ سالگی درگذشت و بعد از ظهر دوشنبه ۲۳ دی با حضور علاقمندان به هنر خراسان تشییع شد.
نمونه کارهای محمدقاسم اخوییان – استاد آجرتراشی کشور –
