برچسب: فرهنگ>رسانه

بیانات مهم رهبرمعظم انقلاب در روز درختکاری در باره بیماری کرونا و نقسش دعا و توسل در از بین بردن آن همراه با رعایت اصول پزشکی،حکم حکومتی در باره بودجه ۹۹ و… از تیترهای مطبوعات امروز است.

خبرگزاری مهر – گروه فرهنگی: حمید نورشمسی

«در بهداشت عمومی، صداقت ارزش بالاتری از امید دارد.» این جمله کلیدی مقاله نشریه اکونومیست در هفته جاری است که در گزارشی با موضوع کرونا توجه را به خود جلب کرده است؛ هفته‌ای که کرونا در حال در نوردیدن تمامی کشورهای جهان است؛ همانند یک فیلم هالیوودی و آخرالزمانی. اکونومیست در مقاله خود سعی کرده این مساله را القا کند که برای نگاهداری از سلامت و بهداشت عمومی جامعه در شرایط بحرانی صداقت در شناخت مساله، بیان ابعاد آن و تخمین داشته‌ها و توانایی‌ها بیشتر از امید داشتن به مقابله با بحران به کار می‌آید. و این مساله دقیقاً همان پاشنه آشیل روبرویی ایران با این بحران در امر رسانه است.

سناریوی رسانه‌ای درباره ایران تحت تأثیر این ویروس هم همانند همه موارد سابق از سوی رسانه‌های فارسی‌زبان و غیرفارسی زبان چند بعد دارد. نخست انتشار اخباری درباره شیوع این ویروس در بسیاری از کشورهاست که در همه آنها ردپایی از ایران و ایرانی وجود دارد تا جایی که دیگر کسی خبری از چین که مهد این بیماری است و بیشترین مبتلا به آن را در خود دارد نمی‌گیرد. برای این رسانه‌ها باید صورت مساله از بحران پزشکی به شکل‌های دیگری نیز تعبیر و تفسیر شود تا چرخ آنها بچرخد. از تشکیک و تردید در آمار و تا استفاده منظم و حرفه‌ای و هدفمند و جهت‌دار از تولیدات رسانه‌ای داخلی برای تولید ناآرامی روانی برای داخل کشور و تقویت عدم اعتماد عمومی به مدیریت بحران در ایران که در نهایت به رواج یک آنارشی خطرناک در چنین شرایطی دامن می‌زند و همه اینها در یک کلام یعنی دمیدن به آتش ناآرامی و بی‌ثباتی در سپهر افکار عمومی. این تکنیکی است که سال‌هاست در رسانه‌های متعددی از جمله بی‌بی‌سی در حال استفاده است. منابعی که آن رسانه‌های مدعی هستند نمی‌توانند مستقلاً تاییدش کنند در تنور بحرانی می‌دمند و در مقابل و در ایران، مدیران رسانه در مقابل آن کاری از پیش نمی‌برند و در بهترین حال برخی از کاربران فضای مجازی با روش استهزا سعی در دفع اثر آن دارند غافل از اینکه در این معرکه برنده همان کسی است که ضربه اول را زده؛ حالا هرچه محکم‌تر، بهتر.

به جمله ابتدایی این متن بازگردیم و شاه‌کلید صداقت.

در یادداشت نخست این پرونده که پیش از این منتشر شد (اینجا بخوانید) درباره سازوکارهای لازم درباره مدیریت بحران در فضای رسانه و ایجاد ستاد رسانه‌ای و کانال‌های متنوع اطلاع‌رسانی سخن به میان آمد. در ادامه اما مروری کوتاه به تجربه کره‌جنوبی درباره مواجهه با این پدیده در فضای رسانه‌ای می‌اندازیم.

کره جنوبی دومین کشور جهان از منظر مبتلایان به بیماری کروناست و در کنار ایران و ایتالیا سه کشوری هستند که سازمان بهداشت جهانی درباره شیوع بیماری در آنها هشدار داده است.

پس از اعلام نخستین مورد فوت در اثر کرونا و بر مبنای سازوکارهای فضای رسانه‌ای درباره این اتفاق در کره شمالی عالی‌ترین مقام سیاسی این کشور را به تلویزیون ملی این کشور آورده و در اقدامی ملی‌گرایانه اعلام بحران می‌کند. دقت کنید او نه شورانگیز صحبت می‌کند. نه وعده حل همه چیز طی چند روز بعد را می‌دهد و نه بیهوده ایجاد ابهام و اضطراب می‌کند. او تنها اعلام بحران می‌کند و در این اعلام شاه‌کلیدش صداقت است و با آن عنان مخاطبش را در دست می‌گیرد. در ادامه تصویری به سراسر دنیا مخابره می‌شود که تمامی اعضای ستاد مبارزه با کرونا در این کشور با لباس‌های متحدالشکل و با ماسک جلسه ستاد را تشکیل می‌دهند. این تصویر به خوبی موید همان بحرانی است که او از آن دم می‌زند. این بازی دو هیچ برنده شده تا اینجا نه نیاز به بروکراسی اداری عجیب داشته و نه طراحی سناریوهای حماقت‌آمیز برای تولید گزارش‌های تلویزیونی در قالب یک گزارشگر رسانه فارسی‌زبان.

اقدام جالب دیگر این کشور عرضه اطلاعات مربوط به این بیماری در سرتاسر کشور در قالب یک هیت مپ است. در این نقشه اطلاعات به شکلی پویا در اختیار عموم قرار گرفته و میزان شیوع در هر بخش از این کشور را مشخص می‌کند. آمار مراکز درمانی و وضعیت پذیرش بیمار در آنها و آمار آنلاین مبتلایان و سایر اطلاعاتی که در ایجاد اعتمادسازی به منظور جلب حمایت‌های جهانی و نیز هدایت عمومی مردم به سمت تشخیص‌های درمانی و حفاظتی از آنها مؤثر است.

فضای زیرساختی ارتباطی در کره جنوبی این امکان را نیز فراهم کرده است که زمانی که هر شهروند با تلفن‌همراهش وارد منطقه‌ای بشود که یک مبتلا به ویروس کرونا از آنجا گذر کرده باشد، یک پیغام اضطراری به روی گوشی او منتشر می‌شود تا او درباره رفتارش در آن منطقه احتیاط بیشتری به خرج بدهد.

در یک نگاه کلی نظام رسانه‌ای در این کشور در کنار نظام بهداشتی و حاکمیتی نه تنها موضوع کرونا را غیر جدی در نظر نگرفته است بلکه با تلاش برای ترسیم دقیق وضعیت و رصد دقیق تمامی رفتارهای مبتلایان و محل‌های حضور آنها و ثبت دقیق وضعیت آنها کمک قابل توجهی به افکار عمومی، فضای رسانه‌ای جهانی، سیستم بهداشت داخلی و جهانی در ایجاد توازن در برنامه‌ریزی برای امداد و نیز برنامه ریزی برای نجات افراد مبتلی‌نشده و نیز تولید محتوای هشدار دهنده و… و. فراهم ساخته است.

این سامانه رسانه‌ای بحران بر مبنای چند رکن شکل می‌گیرد. نخست اعتماد عمومی به مراجع تولید کننده اطلاعات، دوم پیش‌بینی و مهیا ساختن زیرساخت‌های اطلاع رسانی و سوم کنترل فضای عمومی اطلاع‌رسانی درباره بحران تا جایی که فضای مجازی در آن به عنوان یک بازوی همیار و نه یک ویروس مخرب دیگر که کاری جز نابودی روان جامعه و آرامش آن ایفای نقش می‌کند.

دروازه‌بانی صحیح خبر در مواقع بحران درس دیگری است که فضای رسانه‌ای کره‌جنوبی در این روزها به ویژه به فعالان رسانه‌ها ارائه می‌کند. دروازه‌بانی و نادیده‌شدن این خبر که نخستین مورد آلوده وارد شده به این کشور پس از سفر به سرزمین‌های اشغالی و بازگشت به این کشور مبتلا شده است و یا جلوگیری از رسیدن تصویر کره‌ای‌های در صف خرید ماسک به رسانه‌های فرا بومی دو نمونه از اخباری است که در سامانه دروازه‌بانی خبری بحران در این کشور به خوبی رصد و مورد توجه قرار گرفته است.

مسئولیت اجتماعی نیز درس دیگر مواجهه رسانه‌ای با بحران کرونا در کره‌جنوبی برای ماست. فضای مجازی در ایران طی روزهای اوج بحران کرونا در کنار مسابقه شایعه‌پراکنی و انتشار اخبار بدون سند درباره بحران کرونا و سرگرم بودن موضوعات دیگری از جمله روابط خصوصی یک بازیکن فوتبال و هنرپیشه دست چندم سینما و اظهارنظر یک کمدین رسانه‌ای با آن رهاورد دیگری ندارد. در مقابل اما در همین فضای مجازی به نقل از رسانه‌های کره تصویری در فضای مجازی در حال چرخش است که نشان می‌دهد برخی از هنرمندان کره که از قضا برای ایرانیان نیز شناخته شده‌اند در راستای عمل به مسئولیت اجتماعی خود و یا حتی برای تبلیغ اقدام به ارائه کمک‌های نقدی به مدیریت بحران در کشور خود کرده‌اند. این اتفاق در نسخه ایرانی خود اما به تبلیغ فروش داروهایی دروغین و یا پرکردن نشر دادن ویدئوهایی که در آن تنها ناسزاهایی خطاب به برخی مسئولان درباره مواجهه با این بحران داده می‌شود تقلیل پیدا کرده است.

نکته پایانی اما آماری است که از یک تحلیل محتوای ساده و ابتدایی از صفحه اینستاگرام بی‌بی سی فارسی در روز چهارشنبه و هشت روز پس از اعلام ویروس کرونا در ایران به دست آمده که نشان می‌دهد در یک روز درباره ایران ۲۷ خبر، چین ۲ خبر و ایتالیا، افغانستان و کره‌جنوبی ۱ خبر درج شده است.

این تحلیل محتوای ساده موید این حقیقت است که بحران‌های عمومی در ایران در مواجهه با مخاطبان در زمان وقوع جدای از موانع طبیعی با لشکری در فضای سایبر نیز مواجه هستند که از هیچ تمهیدی برای پیشبرد امیال خود دوری نمی‌کنند و البته گسترش و تزریق بی‌اعتمادی عمومی در فضای حکمرانی ایران به واسطه فعالیت‌های غیرشفاف نیز به تقویت آن کمک کرده است و تاکنون نیز برای مواجهه با آن در مواقع بحران هیچ رهیافت رسانه ویژه‌ای که باید ناشی از اقناع افکار عمومی و اعتمادسازی باشد اندیشیده نشده و در اتفاقی عجیب سعی بر آن بوده تا همان نسخه فیک در مقابل آنها تکرار شود.

به باور نگارنده بودن در نقطه مرکزی بحران و رسانه‌های بحران ساز در مواقع بحران و یا حضور در منطقه امن رسانه‌ای و استفاده از رسانه برای کاهش بار فکری و حتی اقتصادی و روانی بحران هنری است که باور متخصصان رسانه در ستادهای بحران آن را شکل می‌دهد. این سوال برای ما باقی است که بازو و برنامه رسانه‌ای ایران در مقطع فعلی برای هدایت رسانه‌ای بحران کرونا این ضرورت را درک کرده است؟ در این زمینه در ادامه بیشتر صحبت خواهیم کرد.

جنگ در سوریه توسط ترکیه، تلاشهای رئیس جمهور ایران برای پایان دادن به تنش در منطقه، متن و حاشیه های بیماری کرونا و… از تیترهای مطبوعات امروز است.

مهسا بهادری: این روزها شاید آن‌قدر که هراس و دغدغهِ ویروس کرونا در سطح جامعه شیوع پیدا کرده، خود ویروس فراگیری نداشته است. در چنین شرایطی، این پرسش مهم شکل می‌گیرد که مهمترین وظیفه رسانه‌ها چیست؟ درباره شرایط ویژه اطلاع‌رسانی درباره این بیماری و لزوم برخورد درست با آن، با دکتر مجید رضائیان، استاد دانشگاه، پژوهشگر و روزنامه‌نگار، گفت‌وگو کرده‌ایم.

در این روزها که ویروس کرونا در کشور شیوع پیدا کرده، کار رسانه‌ها سخت است؛ از یک سو باید اطلاع رسانی کنند و از سوی دیگر از دامن زدن به اضطراب در جامعه بپرهیزند. به نظر شما وظیفه اصلی رسانه‌ها در این شرایط چیست؟

نکته اولی که مطرح می‌شود این است که وظیفه خبرنگار چیست؟

وظیفه خبرنگار، دوری کردن ازنوشتن خبر( وی گفت، وی افزود) است. وظیفه او این است که خبر تولیدی را به مخاطب برساند. منظور از خبر تولیدی آن است که خبرنگار اطلاعات را به دست آورد و عناصر اطلاعاتی خبر را داشته باشد.

بعد از آن که خبر تولید شد، رسانه‌ها و خبرنگاران در این زمینه باید به مسئولانِ متولی و دست‌اندرکار درعرصه حکومت، بهداشت، درمان و سلامت مردم ثابت کنند که پنهان‌کاری و کتمان کردن موضوع راه حل نیست و شرایط را بدتر می‌کند؛ چون اگر به طور جدی درباره موضوع صحبت نشود، مردم هم فکر می‌کنند خبری نیست، هشدارها را نادیده می‌گیرند و به جای اینکه ویروس کنترل شود، بیش‌تر شیوع پیدا می‌کند.

اما بارها مسئولان گفته‌اند پنهان کاری انجام نمی‌شود و اطلاعات به طور واضح در اختیار مردم قرار می‌گیرد.

به هرحال در یک دوره‌ای این پنهان‌کاری انجام می‌شد. مثلا رفت و آمد هواپیمایی ماهان یک سری مشکلات را ایجاد کرد، ابتدا، این رفت و آمد هواپیما را نمی‌پذیرفتند، سپس گفتند برای کمک‌های بشر دوستانه است. این یکی از مواردی است که اتفاق افتاد و رسانه‌ها و خبرنگارها هم ‌در کسب اطلاعات دقیق و خبرهای تولیدی درباره این موضوع ضعیف عمل کردند.

حالا در این میان ممکن است خبرنگار بخواهد خبر تولیدی را به مخاطب برساند، به منابع خبری مراجعه کند و آن منابع نخواهند که اطلاعات را در اختیار خبرنگار قرار دهند؛ در این مورد هم باز می‌توان گفت هیچ درِ بسته‌ای برای خبرنگار وجود ندارد، باید از منابع دیگر، اطلاعات مورد نظر را به دست آورد و خبر را تولید کند.

در مدیریت شرایط بحرانی، انتشار اخبار باید به گونه‌ای باشد که نه موضوع را ساده جلوه دهد و نه در جهت بزرگ‌نمایی و مضطرب کردن مخاطب گام بردارد. باید یک سیاست دقیقی را دنبال کرد که هم مردم را آگاه کرد و هم آرامش را حفظ کرد. در عین حال آموزش هم داد

این کار خبرنگار درست است که بخواهد همه اطلاعات را در اختیار مخاطب قرار دهد، گاهی اوقات ممکن است این اطلاعات اوضاع را بدتر کند.

ما فرض را روی این موضوع می‌گذاریم که خبرنگار بخواهد یک خبری را تولید کند اما منابع رسمی نخواهند آمار را به درستی در اختیار او قرار دهند، آن زمان تکلیف چیست؟ خبرنگار باید اخبار مورد نظر را به دست بیاورد و خبرش را تولید کند.

مرحله بعد موضوع انتشار اخبار است. در مدیریت بحران، انتشار خبر باید در جهت خودش باشد، نه در جهت خام کردن مخاطب که موضوع را ساده جلوه دهد و نه در جهت بزرگ‌نمایی و مضطرب کردن مخاطب. باید یک سیاست دقیقی را دنبال کرد که هم مردم را آگاه کرد و هم آرامش را حفظ کرد. در عین حال آموزش هم داد.

ما برای مقابله با کرونا نیاز به یک کمپین و حمایت ملی داریم. این مسیر را باید بسیار جدی گرفت و اگر لازم باشد، برای مقابله با این ویروس باید تعطیلی‌ها ادامه پیدا کند. مدارس، دانشگاه‌ها، سینماها، رستوران‌ها تئاترها و تمام مکان‌های عمومی تعطیل شوند یا حداقل وارد قرنطینه موردی شوند.

زیان‌های مالی و فرهنگی ناشی از این تعطیلی‌ها چه طور جبران می‌شود؟

موضوع سلامت مردم است و این چیزها مهم نیست. همه جای دنیا این کار را انجام می‌دهند. مگر چیزی واجب‌تر از جان مردم وجود دارد؟

آموزشِ مردم برای برخورد با این ویروس را چگونه باید دنبال کرد؟ 

نکته بعد این‌که بعد از آن‌که خبرنگار، خبر را به دست‌آورد و برای انتشار، سیاست‌آگاه سازی را در پیش گرفت و بعد از آگاه‌سازی، آرامش را هم به مردم داد، به طوری که مردم احساس بی پناهی نکنند، آن زمان خبرنگار می‌تواند روی یک حرکت گسترده درباره آموزش‌ها مانور دهد. چون پیشگیری در این ویروس مانند ابولا، سارس و دیگر ویروس‌ها، بسیار موثرتر از درمان است.

رسانه‌ها بعد از آگاه‌سازی، باید آرامش‌بخش جامعه باشند و پس از آن، سراغ آموزش‌ مردم بروند. اگر به نکات پیشگیرانه  توجه شود و رسانه‌ها این موارد را به درستی آموزش دهند و حضور خود را پررنگ کنند، بحث شایعه‌ها حل خواهد شد و باعث می‌شود، مخاطب، فرق خبر صحیح و غیر صحیح را تشخیص دهد

نکته دیگر اینکه زمانی که هوا گرم‌تر شود، این ویروس کارایی خودش را از دست می‌دهد، البته اعلام شده است که از پایان هفته بارش سنگین و برف و باران را پیش‌رو خواهیم داشت اما این وضعیت سرما دو هفته بیش‌تر طول نخواهد کشید و به زودی هوا گرم خواهد شد. اگر به نکات پیشگیرانه توجه شود و رسانه‌ها این موارد را به درستی آموزش دهند و حضور خود را پررنگ کنند، بحث شایعه‌ها حل خواهد شد و باعث می‌شود مخاطب فرق خبر صحیح و غیر صحیح را تشخیص دهد.

نظرتان درباره اعتماد مردم به شبکه‌های اجتماعی برای کسب اخبار و اطلاعات چیست؟ به ویژه که پر از اخبار اشتباه و گاه مغرضانه است.

اعتماد به شبکه‌های اجتماعی بیشتر نیست، بازدید از آنها بیشتر است. شبکه‌های اجتماعی اساسا فاقد سندیت و مشروعیت هستند. این بازدیدهای بیشتر به این معنا نیست که باور پذیری بیشتر است. باورپذیری نسبت به رسانه‌های رسمی همچنان بالاتر است.

در حال حاضر ما به عنوان خبرنگاران، روزنامه‌نگاران و اهالی رسانه‌، بزرگ‌ترین پناه مردم شدیم و باید خودمان را هم در زمینه تولید خبر و هم در زمینه آگاه‌سازی نشان دهیم تا احساس خوبی به مردم دست دهد و گمان نکنند که تنها رها شده‌اند.

این راهکارعاقلانه‌تر و حرفه‌ای‌تری است و این منطق انتشار اخبار درست در کنار آموزش در همه جای دنیا دنبال می‌شود و این‌گونه نیست که شایعه پراکنی کنند و یا باعث ایجاد رعب و وحشت در مردم شوند. در حال حاضر راه حل این بحران، پیشگیری و اتحاد و همبستگی مردم است و رسانه‌ها هم در به وجود آمدن این مسئله، حرف اول را می‌زنند.

۵۷۲۴۵

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در شرایطی که جامعه ایران به خاطر درگیر شدن با شیوع ویروس کرونا، تشنه شنیدن اخبار تازه و اطلاعات ضروری درباره این بیماری است، رسانه‌های رسمی باید بر لبه تیغ حرکت کنند؛ تا هم اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی را انجام دهند و هم از ایجاد اضطراب در جامعه جلوگیری کنند.

به نظر شما، رسانه‌ها از جمله صدا و سیما، مطبوعات، خبرگزاری‌ها و حتی شبکه‌های مجازی، چگونه باید فضای رسانه‌ای پوشش اخبار بیماری کرونا را مدیریت کنند؟   

شما کاربران خبرآنلاین، می‌توانید نظرها و پیشنهادهای خود در این مورد را، زیر همین مطلب، در بخش کامنت‌ها مطرح کنید.

۵۷۵۷