برچسب: فرهنگ>دین و اندیشه

خدایا ! هوش و خودآگاهی روزی ام کن و مرا  از نادانی و گمراهی دور بدار ( بخشی از دعای روز سوم مهمانی)

پرونده خبرآنلاین در روز دوم ماه مبارک رمضان را با چهار روایت رمضانی از علامه جعفری، آیت الله مجتبی تهرانی و امام موسی صدر می گشاییم؛

عشقی که خدا در همه موجودات قرار داده / نکاتی از شرح دعای سحر به قلم امام خمینی

اَللّهُمَّ اِنّی اَسْئَلُکَ مِنْ رَحْمَتِکَ بِاَوْسَعِها وَکُلُّ رَحْمَتِکَ واسِعَهٌ. اَللّهُمَّ اِنّی اَسْئَلُکَ بِرَحْمَتِکَ کُلِّها …
خدایا از تو خواهم از وسیع ترین مراتب رحمتت و همه رحمت تو وسیع است خدایا از تو خواهم به همه مراتب رحمتت …

رحمت رحمانی مقام بسط کمال وجود است و رحمت رحیمی مقام بسط وجود. پس، وجود با رحمت رحمانی پدیدار شده و هر پدیده ای با رحمت رحیمی به کمال معنوی و هداین باطنی خویش می رسد، بدین لحاظ وارد شده است که «یا رحمن الدنیا و رحیم الاخره، ای رحمان سرای دنیا و رحیم سرای آخرت» و «الرحمن بجمیع خلقه و الرحیم بمومنین خاصه، خداوند رحمان است به همه آفریده ها و رحیم است تنها بر مومنان.»

پس، خداوند با حقیقت رحمانی خویش وجود را بر ماهیات معدوم و هیکل فانی ارزانی داشته و با حقیقت رحیمی همه را به راه خود راهنمایی کرده است. البته، ظهور سلطنت رحیمیت حق تعالی و طلوع دولت آن در عالم اخرت بیشتر خواهد بود، ولی در برخی آثار آمده است که «یا رحمن الدنیا والاخره و رحیمهما، ای رحمان و ای رحیم دو سرا». این بدان اعتبار است که خداوند عشق طبیعی را در هر موجودی نهاده تا به مرور به مقام شایسته خود در حیات دنیا و آخرت و روز برداشت محصول برسد و هر کدام را به فعلیت و کمال لایق آن برساند.

نفس های پاک و تزکیه شده به مقامات قرب و کرامات بهشتی که پهنای ان به اندازه آسمان و زمین است می رسند و نفس های واؤگون درنده و حیوان خو و شیطان صفت به جهنم و درکات و عقرب ها و مارهای آن – به حسب آنچه کشته اند – خواهند رسید، چرا که رسیدن به این مراتب برای نفس های واژگون اهریمنی و غیر آن کمال محسوب می شود، پاک و مستقیم انسانی این مراتب نقص و کاستی است.
رحمانیت و رحیمیت یا ذاتی است و یا فعلی. خداوند هم دارای رحمت رحمانی و رحیمیت ذاتی و هم عملی است.

 مستقیم ترین راه برای نزدیک شدن به خدا چیست؟/ درس های ماه رمضان علامه محمد تقی جعفری

علامه محمد تقی جعفری در سخنانی که در ماه رمضان نقل شده درباره تعریف زیبایی و اهمیت زیبایی درونی می گوید: «از زیبایی خیلی تعاریف شده اما هیچ کدام قانع کننده نبوده است. یکی از بهترین تعریف ها درباره زیبایی این است که هم جنبه عینی و هم جنبه درونی را دربرداشته باشد. آدمی با ارتباط با یک نمود زیبا قطب زیبایی درونی اش به فعالیت می افتد و به سوی کمال و منشاء زیبایی حرکت می کند. چرا که راه زیبایی به خدا نزدیک تر از راه ریاضی و قانونمندی است.»

  چرا بعضی وقت ها دعاهایمان مستجاب نمی شود؟/ درس های ماه رمضان آیت الله آقا مجتبی تهرانی

سریع‏ترین دعا نسبت به اجابت
در روایت داریم که اگر برادر مؤمنی پشت سر برادر مؤمنش برای او دعا کند، دعایش به سرعت مستجاب می‏ شود. یعنی این دعا از نظر تأثیر و سرعت در اجابت، سریع تر به اجابت می رسد تا او خودش برای خودش دعا کند. روایت از امام باقر (علیه السلام) است که حضرت فرمود: «أَسْرَعُ الدُّعَاءِ نُجْحاً لِلْإِجَابَهِ دُعَاءُ الْأَخِ لِأَخِیهِ بِظَهْرِ الْغَیْبِ». سریع‏ ترین دعایی که موفق به اجابت می‏ شود، دعا برای برادر مؤمن در غیاب او است.

با زبانی دعا کن که هرگز معصیت نکرده ‏ای
در روایات داریم که با زبانی دعا کنید که با آن زبان معصیت نکرده‏اید. من از زبان شما معصیت نکرده‌ام؛ لذا اگر شما برای من دعا کنی، زودتر مستجاب می شود. ولی خودم ـ نعوذبالله ـ با زبانم معصیت کرده ‏ام. همین آلودگی زبانم به معصیت موجب می‌شود اجابت دعای من کند شود.

تاخیر در بروز آثار اجابت؛ نه در خودِ اجابت
البته این نکته را هم تذکر بدهم که در بحث تأخیر در اجابت، این‌طور نیست که دعاها مستجاب نشده باشد و خدا به آن‌ها جواب نداده باشد؛ بلکه همه این دعاها پذیرفته شده ‏اند. اما این سرعت و بُطئ در ظهور و بروز اثر است. بروز و ظهور اثر، دیر و زود دارد. وقتی من دعا کردم، خدا جوابم را داده و رویش را از من برنگردانده است؛ پس دعای من مستجاب شده و جواب گرفته‏ ام. مقبول هم شده است؛ یعنی خدا پذیرفته است و گفته چشم! آنچه می‌خواهی را به تو می‌دهم؛ اما در تأثیر، تأخیر افتاده است. بنابر این «تأخیر در تأثیر» یعنی «تأخیر در بروز و ظهور علائم اجابت» که این خودش یک بحث مستقلی است.

علت تاخیر در ظهور آثار اجابت دعا
گاهی هم در تأخیر، مصلحتی هست. چه بسا الآن در این موقع اگر چیزی را که از او درخواست کرده‌ام به من بدهد، به ضرر من می­ شود؛ لذا اجابت را به تأخیر می ‏اندازد. فرض کنید کسی از خدا پول می خواهد. خدا اگر همین الآن به او بدهد، نفْسش سرمست و چموش می شود و او را به تباهی می‏ کشاند. برای همین خدا می گذارد موقعی به تو پول می دهد که نَفْسَت چموش نشود. لذا دعایت مستجاب شده و خدا جواب تو را داده و درخواستت را هم پذیرفته و مقبول هم واقع شده است؛ اما بحث در سرعت و بُطئِ بروز و ظهور اثر اجابت دعا است.

  اسلام به کدام نزدیک است؟ گروهی که دعا را جانشین عمل می کنند یا گروهی که منکر تاثیر دعا هستند/ تفسیرهای ماه رمضان امام موسی صدر

أَمَّن یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَیَکْشِفُ السُّوءَ وَیَجْعَلُکُمْ خُلَفَاء الْأَرْضِ أَ إِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ قَلِیلًا مَّا تَذَکَّرُونَ ﴿نمل،۶۲﴾

یا [کیست] آن کس که درمانده را چون وی را بخواند اجابت می‏ کند و گرفتاری را برطرف می‏ گرداند و شما را جانشینان این زمین قرار می‏ دهد آیا معبودی جز خدا هست؟ چه کم پند می ‏پذیرید.

این آیه به مواقع استجابت دعا اشاره می کند و در مقابل ادعای آنان که می خواهند دعا را جانشین عمل کنند و نیز ادعای آنان که منکر تاثیر دعا در همه حالات هستند، می ایستد. در حقیقت ما در میان مومنان به سه گروه برمی خوریم:

۱٫ گروهی معتقدند که دعا تنها وسیله برای درمان همه مشکلات و باز کردن همه گره ها و به دست آوردن همه چیز است. اینان می گویند به جای کار کردن، آمادگی داشتن، زمینه چینی، جست و جو کردن، اندیشیدن، آموختن و معالجه کردن، باید به درگاه خدا دعا کرد، برای موفقیت در امتحان، پیروزی در جنگ، و معالجه بیماری ها و هر چیز دیگر.

اما اسلام این ادعا را رد می کند. زیرا اسلام تاکید می کند که خداوند برای هر چیزی اندازه و سببی قرار داده است و اگر انسان بخواهد به خیر و رستگاری و پیروزی دست یابد، باید کار کند و آمادگی کسب کند. داستان حدیث شریف درباره شتر مجروح و دعا کردن زنی که صاحب این شتر بود، معروف است. پیامبر به او فرمود تو باید مقداری قطران را نیز به دعایت بیفزایی، یعنی باید علاجی به کار ببندی و بعد از آن به درگاه خداوند دعا کنی.

پیامبر در زندگی خود اهل کار بود و در جنگیدن هم برنامه ریزی داشت و در هنگام بیماری خویش را معالجه می کرد. سیره همه پیامبران و اولیا و امامان نیز چنین بوده است، دعا کردن جانشین تلاش و کار نیست، بلکه انسان باید در کنار تلاش و کار کردن دعا کند.

۲٫ گروهی دیگر چون سکولارها می گویند دعا کردن هیچ اثری ندارد و انسان باید تلاش و کار کند و آمادگی کسب کند و زمینه چینی کند، بدون آن که دعا خیچ اثری داشته باشد، بلکه کارها و موفقیت تنها به خود انسان باز می گردد. این سخن نیز در این آیه شریفه به صراحت رد شده است.

انسان مضطر، یعنی کسی که همه تلاشش را برای فراهم کردن اسباب و آماده کردن پیروزی و دفاع و درمان کرده است و بعد از این همه مضطر شده، یعنی نتوانسته به نتیجه برسد. نه به سبب کوتاهی، بلکه به علت ناتوانی و به بن بست رسیدن، این انسان اگر به درگاه خداوند دعا کند، خداوند او را اجابت می کند و آسیب را از او دور می کند.

۳٫ گروه سوم، گروهی هستند که اعتدال دارند و با اصول صحیح قرآنی تربیت شده اند. این گروه همچنان که قرآن کریم می گوید، معتقدند که انسان باید تمام تلاشش را بکند و در کنار تلاش باید با خداوند مناجات کند تا گمان نکند که دعایش همه چیز است و نیز گمان نکند که همه چیز مرتبط با اوست تا طغیان کند و منحرف شود و مسبّب نقش را فراموش کند.

بعد از این مرحله اگر انسان همه تلاشش را کرد و مضطر شد، طبیعی است که به درگاه خدا دعا می کند و خداوند او را اجابت می کند و آسیب را از او دور می کند.

این آیات و آیات دیگری که پس از آن می آید به وضوح دلالت بر چنین تفکری دارد. در آیه بعد می خوانیم: أَمَّن یَهْدِیکُمْ فِی ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَن یُرْسِلُ الرِّیَاحَ بُشْرًا بَیْنَ یَدَیْ رَحْمَتِهِ أَ إِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ تَعَالَی اللَّهُ عَمَّا یُشْرِکُونَ ﴿۶۳﴾ یا آن کس که شما را در تاریکی های خشکی و دریا راه می‏نماید و آن کس که بادها[ی باران زا] را پیشاپیش رحمتش بشارتگر می‏فرستد آیا معبودی بجز خدا هست؟ ‏خدا برتر [و بزرگتر] است از آنچه [با او] شریک می‏ گردانند.

این آیه آفرینش و سبب ها و مسائل طبیعی را که خداوند متعال آفریده است بیان می کند. اینها اموری طبیعی و تکوینی هستند که خداوند متعال خلقشان کرده تا انسان ها از میان این اسباب نقش خود را بیافرینند و به درجه جانشینی خدا در زمین برسند.

قرآن این چنین بر تکیه کردن بر اسباب طبیعی و تلاش تاکید می کند و این که انسان مضطر نمی تواند به اسباب طبیعی تکیه کند، باید روی به سوی خداوند بیاورد تا پاسخش را بیاید و خداوند آسیب و ضرر را از او دور کند، این مبنایی میانه درباره دعاست.

یک مسئله باقی ماند و آن ارتباط میان اضطرار و این نکته است که خداوند فرد مضطری که او را می خواند به مقام جانشینی خود در زمین می رساند: وَیَجْعَلُکُمْ خُلَفَاء الْأَرْضِ.

/۶۲۶۲

روز اول؛ تجربه‌های مهمانی با سه روایت رمضانی

خدایا! ای که تدبیر امور به دست او است و او بر هر چیز قادر است. ای که‏ می ‏داند خیانت چشم ها را و آن چه را سینه‏ ها پنهان کنند و دلها در خویش مستور دارند و او است‏ دقیقِ آگاه. ( دعایی از امام جواد (ع) برای شب اول ماه رمضان )

پرونده خبرآنلاین در روز نخست ماه مبارک رمضان را با سه روایت رمضانی از آیت الله آقا مجتبی تهرانی، دکتر غلامحسین دینانی و امام موسی صدر می گشاییم.

  رمضان، ماه سخن گفتن خدا و بنده اش/ به روایت آیت الله آقا مجتبی تهرانی

ماه نزول همه کتب آسمانی بر پیامبران

طبق آنچه که ما در معارفمان داریم، مطلب این است که این ماه، ماهی است که ربّ با عبدش سخن گفته است. به حسب روایتی از امام صادق(علیه السلام)، کتب آسمانیه از تورات و انجیل و زبور تا قرآن، همه در ماه مبارک رمضان به پیامبران الهی نازل شده است. یعنی این ماه، ماهی است که خداوند با بندگانش سخن گفته است و آن ها را مورد خطاب قرار داده و مورد عنایت خاصّه خودش قرار داده است.
همچنین محبوب و مولا، اجازه فرموده است که بنده در این ماه از هر دری با او سخن بگوید. این مطلب در روایات ما هست و تأکید هم شده که خدا به من اجازه داده است که در این ماه با او حرف بزنم. به تعبیر دیگر این ماه، ماه سخن گفتن بین «محبوب و مُحبّ» و «مُحبّ و محبوب» است؛ ماه گفتگوی «ربّ با عبد» و «عبد با ربّ» است. از طرفی ماه سخنان ربّ را تکرار کردن و لذت بردن است و از طرف دیگر ماهی است که عبد سخنانش را با ربّش می‌گوید.

ماه رمضان؛ بهار قرآن
در روایات بسیار داریم که در ماه مبارک رمضان، به قرائت قرآن سفارش شده است. در روایاتمان نسبت به این موضوع، تعبیرات مختلفی داریم. این روایت از امام باقر(علیه السلام) نقل شده است و معروف است: «لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ رَبِیعٌ وَ رَبِیعُ الْقُرْآنِ شَهْرُ رَمَضَان» هرچیزی بهاری دارد و بهار قرآن ماه مبارک رمضان است. یا روایتی که از امام صادق(علیه السلام)است که راجع به ماه ها حضرت می فرماید: «فَغُرَّهُ الشُّهُورِ شَهْرُ اللَّهِ عَزَّ ذِکْرُهُ وَ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ» تا به این جمله می رسد: «فَاسْتَقْبِلِ الشَّهْرَ بِالْقُرْآنِ» تو به این ماه با قرآن رو بیاور!

یا در آن خطبه معروفی که از پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) نقل شده است، حضرت فرمود: «أَیُّهَا النّاس… إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَهِ وَ الرَّحْمَهِ وَ الْمَغْفِرَه» تا اینجا «وَ مَنْ تَلَا فِیهِ آیَهً مِنَ الْقُرْآنِ کَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِی غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُور». این تعبیر هست که اگر کسی یک آیه از قرآن را در این ماه تلاوت کند، اجر او مثل این است که در ماه های دیگر یک ختم قرآن کرده باشد. این اجرِ خیلی زیادی است.

ختم قرآن؛ سنت ائمه: در ماه مبارک رمضان
یک روایت در وسائل از مُقنع مفید(رضوان الله علیه) نقل شده که در آن آمده حضرات ائمه در ماه مبارک رمضان ده ختم قرآن می‌کردند. یعنی هر سه روز، یک ختم قرآن. روایتی است که محدث قمی از مرحوم مجلسی(رضوان الله علیه) نقل می‌کند که در یک حدیث هست که بعضی از ائمه(علیهم السلام) در ماه مبارک رمضان، چهل ختم قرآن می کردند و اگر هر ختم قرآن را ثوابش را به روح مقدس یکی از چهارده معصوم(علیهم السلام) هدیه کند، ثوابش مضاعف می‌شود. در آن روایت دارد که هر ختم قرآنی که می کردند، ثوابش را به یکی از معصومین(علیهم السلام) هدیه می کردند. این ها یعنی چه؟

چرایی تلاوت فراوان در رمضان
در روایت دارد اجر چنین کسی که قرآن می خواند آن است که در روز قیامت با ائمه(علیهم السلام) باشد. این همه سفارش می کنند که در ماه مبارک رمضان هر چه می توانید قرآن تلاوت کنید، برای این است. اهل معرفت می گویند قرآن کلامی است که از مصدر وحی برای بندگان صادر شده و نزول پیدا کرده است. تلاوت قرآن، یادآور این معنا است که در این ماه، خدا بندگان را مخاطب قرار داده است و این معارف را به وسیله انبیائش برای آن ها فرستاده است.

«أَیُّهَا النّاس»، «أَیُّهَا المُؤمِنون»، این خطاب های قرآنی یک افتخار برای بندگان است. مایه افتخار و مباهات است. قرآن خواندن در این ماه به این معنا است که برای انسان یادآور این نکته است که در این ماه من مورد عنایت الهی قرار گرفته‌ام و او به وسیله انبیائش مرا مخاطب قرار داده است و من را به حساب آورده و مرا از بقیه حیوانات جدا کرده و این معارف را برای من فرستاده است. خودِ این لذت بخش است!

لذت تکرار خطاب محبوب
در یک روایت هست که زین العابدین(صلوات الله علیه)در این ماه سخن که می گفت، سخن او یا آیات الهی بود و یا دعا. این ها همه گویای این معنا است که خودِ این تکرار کلام ربّ لذت بخش است. یعنی اگر یک رابطه محبت، بین مُحبّ و محبوب باشد، اقتضایش این است که انسان سخن محبوبش را یادآوری کند. چقدر هم لذت می برد که محبوب این سخنان را به من گفته است! اگر مُحبّ، مُحبّ واقعی باشد سخن محبوب برای او لذت بخش است و تکرار آن به او جلا می‌بخشد و به روحش صفا می‌بخشد. لذا ما در روایات می بینیم که اینطور سفارش شده است که قرآن نازل را تلاوت کنید.

ماه باز شدن درب های آسمان و استجابت همه دعاها
این تعبیراتی که ما در روایاتمان نسبت به ماه مبارک رمضان داریم که از امام صادق(علیه السلام) منقول است که علی(علیه السلام) فرمود: «عَلَیْکُمْ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ بِکَثْرَهِ الِاسْتِغْفَارِ وَ الدُّعَاء» یعنی هیچ کدام از خواسته هایت را کنار نگذار! هر خواسته‌ای داری بگو! معنای «کثرت» این است؛ چه مادی، چه معنوی، این خواسته‌ها را با خدا در میان بگذار و از او تقاضا کن.

ما نسبت به ماه مبارک رمضان این را داریم که «إِنَّ أَبْوَابَ السَّمَاءِ تُفَتَّحُ فِی أَوَّلِ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ»؛ تمام درب های آسمان، از شب اول ماه رمضان تا آخرین شب باز شده است. در روایت «درب ها» دارد. این تعبیر «ابواب» که در اینجا هست، این یعنی چه؟

روایت از علی(علیه السلام) دارد: «أَلَا وَ أَبْوَابُ السَّمَاءِ مُفَتَّحَهٌ مِنْ أَوَّلِ لَیْلَهٍ مِنْه‏»؛ آگاه باشید که درب های آسمان -تعبیر به «ابواب» می کند- از شب اول ماه مبارک رمضان باز است. فقط به یک نکته‌اش اشاره کنم؛ یعنی تمام حُجُب از ناحیه ربّ، برداشته شده است. در این ماه دیگر هیچ حجابی نیست. یعنی از ناحیه خداوند نسبت به بندگانش هیچ حجابی نیست. هیچ دری بسته نیست؛ اصلاً و ابداً. تمام درب ها باز است. اگر بخواهیم این را تنزّل بدهیم باید بگوییم، هر تقاضایی -اگر متناسب با دربی از درب های رحمت الهی باشد- این تقاضا به ربّ می رسد؛ هر تقاضایی! چه مادی و چه معنوی به ربّ می رسد و به هیچ مانعی از آن ناحیه برخورد نمی کند. چون ابواب سماء باز است.

نتیجه آن چیست؟ نتیجه آن این است که این تقاضاها در این ماه بی جواب نمی ماند. به تعبیر روز هیچ دعایی به بایگانی نمی رود! بلکه مستقیم به دست خودش می رسد؛ مستقیم خودش می شنود. به جملاتی از مناجات  علی(علیه السلام) که در روایت دارد همه ائمه(علیه السلام) این مناجات را می‌خواندند، دقت کنید: «وَ اسْمَعْ نِدَائِی إِذَا نَادَیْتُکَ وَ اسْمَعْ دُعَائِی إِذَا دَعَوْتُکَ وَ أَقْبِلْ عَلَیَّ إِذَا نَاجَیْتُکَ‏» خطاب به خودِ خدا می کند. هیچ کدام از این  تقاضاها بدون جواب نمی ماند.

لذا ما در روایت از پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله وسلّم) داریم که حضرت فرمود: «وَ دُعائُکُم فیهِ مُستَجاب»؛یعنی دعای شما در ماه مبارک رمضان بی جواب نمی ماند. این دعاها مستجاب است و بی‌جواب نمی ماند. اما جواب چیست ؟ آن‌وقت علی(علیه السلام) می گوید: «أَلَا وَ الدُّعَاءُ فِیهِ مَقْبُولٌ» جواب ها همه مثبت است. هیچ جواب منفی در کار نیست. هیچ دعایی جواب منفی ندارد.

  فرصتی مناسب برای خلوت کردن انسان با خود/ به روایت دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی

ماه رمضان، ماه ضیافت است و خداوند بهترین فرصت را برای انسان فراهم کرده است، زیرا انسان روزه می گیرد. روزه یعنی همان خلوت گزیدن با خود. این ممکن است عزلت نباشد اما خلوت است. برای این خلوت شمرده می شود که من در غیر رمضان، اسیر مشتهیّات و شهوات هستم و مشتهیّات من، خود من هستند و من در این ماه از این ها فاصله می گیرم و در واقع با خودم خلوتی دارم که غیر از عزلت است.

این زمان، یک ماه و زمان بسیار خوبی است که فرصت خلوت دست می دهد. این ماه، ماه خلوت با خداست. وقتی من با خودم خلوت می کنم و مشتهیّات را کنار می گذارم، در واقع به خداوند نزدیک شده ام و با او خلوت کرده ام. این فرصت در ایام دیگر برای مردم عادی کمتر دست می دهد، اما برای اولیا همیشه هست. فرصت های این شب های پاک را که شب های نزول حقایق، رحمت، ارواح طیبه و ملائکه است با توفیق خداوند غنیمت بدانیم.

ملائکه در این شب ها حضور دارند و حضورشان به این معناست که باب های شهوات بسته شده است. یعنی شیاطین کمتر فعال اند و ابواب به رویشان بسته شده است، زیرا شیاطین از راه مشتهیّات وارد می شوند که در این ماه ابواب این مشتهیّات به رویشان بسته است، از این جهت که شیطان، مجال فعالیت کمتری دارد، ملائکه نازل می شوند و این ماه، ماه نزول فرشتگان و وحی است.

انسان در این ماه فرصت خوبی برای خلوت با خود دارد، خوب است که احلاص پیشه کند. نه به عنوان یک نصیحت، بلکه می دانیم که اخلاص، بسیار خوب است و مظهر کامل اخلاص، حضرت امیرالمومنین (ع) است.

از علی آموز اخلاص عمل             شیر حق را دان منزه از دغل

اخلاص، امری باطنی است و ممکن است گفته شود که ما به باطن حضرت امیر راه نداریم که بدانیم تا چه حد اخلاص داشته است. این درست است، اما در ظاهر به آن راه داریم و شرح زندگی آن انسان بزرگ عالم هستی را خوانده ایم.

اخلاص چگونه به انسان دست می دهد؟ اخلاص، هنگامی به دست می آید که انسان با خودش صادق باشد و این صدق با خود اما الفضائل است. انسان اگر به خود راست گفت، اخلاص هم می یابد و با دیگر مردم نیز می تواند صادق باشد و به هیچ فردی خیانت روا نمی دارد و آزارش به موری نخواهد رسید. بنابراین اخلاص به دنبال این صدق می آید.

 روزه را از حرکتی خشک و تقلیدی به حرکتی پویا و عاشقانه تبدیل کنیم/ به روایت امام موسی صدر 

دگر بار، رمضان مبارک فرا رسیده است؛ با شب‏ های الهام بخش، روزهای آموزنده و فضای آکنده از شمیم خاطرات و عبرت‌هایش که مایۀ جدیت و نظم است.

دگر بار، روزه می‌‏‌گیریم، شب زنده ‏داری می‌‏کنیم، شعایر را دو چندان می‌کنیم و سرانجام عید را با شادمانی و خشنودی جشن می‌گیریم و پس از آن به زندگی عادی باز می‌گردیم. بدین سان سال‏‌ها تکرار و بر حجم خاطرات افزوده می‌شود.

اما بیم آن می‌‏رود که روزه به عادتی بی‌‏روح و شعایر آن به سنت‏ هایی سرگرم کننده بدل و ماه رمضان از همۀ معانی اصیلی‌اش تهی شده باشد. با نگاهی سریع در می‌‏یابیم که این مشکل، یعنی مشکل و مسئلۀ روزه و رمضان، مسئلۀ همه عبادات و همۀ مناسبت‌‏هاست. این آفت به همۀ عبادات و ایام راه یافته و اماکن مقدس و شعایر دینی و همۀ آموزه ‏های آسمانی را در برگرفته است.

آیا نقش راهبری دین در هدایت آدمی به آخر رسیده است؟ و به آیین‏‌ها و خاطرات و تجمل بدل شده است؟ یا اینکه اساساً آموزه ‏های دینی برای تخدیر آدمی آمده ‏اند و از آنجا که سختی‌ها فرا گیریند این آموزه‏‌ها نیز همۀ زندگی آدمی را فرا گرفته ‏اند. آیا اکنون که آدمی بر بسیاری از مشکلات و سختی‌‏‌هایش چیره گشته، باید از نقش دین بکاهیم؟

مؤمنان!

بهتر است پیش از آنکه دیگران از ما بپرسند ما خود این پرسش دشوار را از خود بکنیم. اما حقیقت این است که این پرسش و پاسخ‌ها پیش‌تر مطرح شده ‏اند، اما ما آن‌ها را نادیده گرفتیم، بر آن‌ها چشم پوشیدیم و از سخن گفتن دربارۀ آن‌ها روی برتافتیم، تا با واقعیت دلهره ‏آور و تلخ روبه رو نشویم.

ای مؤمنان!

آیا در روزه‏‌هامان آثار روزه را می‌‏بینیم؟ و در نمازمان عروج آن را؟ آیا در فطر و قربان معانی این اعیاد و کارکردشان را حس می‌کنیم؟ آیا شعایر در ما فعل و انفعال و اماکن مقدس در ما اثر دارد؟

این‌ها تجارب تلخ و دردآور ما در متن واقعیت تلخ و درد آور ماست. پس بار دگر با نگاهی واقع بینانه، همه‌جانبه و با شجاعت و بینش آموزه‌های دینمان را ارزیابی کنیم، شاید راهی نو بپیماییم و در آن‌ها زندگی بدمیم، و از هستی خود به دین و آموزه ‏های والایش ببخشیم تا جایگاه رفیع و فراگیر خود را باز یابد. بگذاریم دین ابعاد وجودی ما را فراتر ببرد و کثرتمان را وحدت بخشد و تشتتمان را به همدلی بدل کند.

ای مؤمنان!

هرگاه اندیشۀ دینی و آموزه‌هایش در همۀ ابعاد زندگیمان؛ در خانه، در بازار، در دفتر کار، و در عرصه‌های حیات ما حضور داشته باشد، هرگاه حصارها را از احساس دینی در بند در عبادتگا‏ه‌ها، برداریم و بگذاریم این احساس به کلیت حیاتمان راه یابد، به زندگیمان پا نهد، تا اختیار ما به دست او باشد و اثر گذارد و هدایت کند، هرگاه به او فرصت دهیم و نخواهیم که با منزوی کردن او از نقشش بکاهیم و او را از میان ببریم، تنها در این صورت است که آثار این گنج گرانمایه را در زندگی و در ساختن تمدن خود می‌بینیم.

مؤمنان!

روزۀ ماه رمضان و دیگر عبادات و شعایر دینی تنها فعالیتی جسمانی نیستند، بلکه حرکاتی سرچشمه گرفته از عقل و دل‌اند که به قالب حس در می‌آیند و با آن در می‌‏آمیزند، از همین رو هرگاه به دور از دخالت عقل و دل انجام گیرند، اعمالی خشک، کم رنگ و تقلیدگونه‌اند که ما را به خود مشغول می‌کنند، ولی تأثیری نمی‌گذارند.

بر ماست تا در این تجربۀ تازه و این ماه مبارک و در روزه‏اش، عقل و دل را در کنار جسم فعال کنیم. باید تفکر و تأمل کنیم، باید عشق بورزیم و حساس باشیم. باید این عشق و آن تأمل را در متن روزۀ خود جاری سازیم.

پیامبر فرمودند: «تفکر ساعه خیر من عباده سبعین سنه» (یک ساعت تفکر، برتر از هفتاد سال عبادت است.) امام صادق نیز فرموده ‏اند: «هل الدین الا الحب؟» (آیا دین جز محبت است؟) این چنین روزۀ زنده‌ای، سپر آتش است و یکی از ارکان اسلام، مهمانی خداوند است و تکریم انسان. قدر انسان است و قَدَر او. فقط در این صورت است که رمضان شرایط و فضایی را فراهم می‌کند که در آن انسان گرامی ساخته می‌شود، انسانی که فاتح مکه است و پیروز بدر و سازندۀ تاریخ. این چنین رمضانی ماه الفت و همدردی با دیگران و فصل فراموشی کینه‏‌ها و اتحاد صفوف است. ماه وحدت کلمه و وحدت دل‏‌ها و ماه رستاخیز دوبارۀ امت است.

/۶۲۶۲

جایگاه اخلاق در رفتار هنرمندان سینما کجاست؟

هنرهایی مثل خوشنویسی، موسیقی و نمایش فرصت‌هایی هستند که انسان از طریق آن می‌تواند پیام‌هایی را دریافت کند. تفاوت هنرمند با سایر انسان‌ها در این است که می‌تواند با دیدن فضاهایی مثل آسمان، دریا، حیات وحش و حتی افتادن یک برگ درک خود را طوری با زبان هنر انتقال دهد که سبب ماندگاری آن شود.
سینما ترکیبی از سایر هنرهاست که تکنولوژی و صنعت هم به آن اضافه شده و فضا را برای انتقال مفاهیم فراهم می‌کند و هنگامی که یک بازیگر در نقش‌های مختلف حضور می‌یابد، در نزد مردم هم به شهرت و محبوبیت می‌رسد.

در حوزه‌های اخلاق و عرفان هشدارهای زیادی داده شده که هر کس به مرز شهرت می‌رسد، ممکن است این شهرت برای او و جامعه آفت‌هایی را به همراه داشته باشد که اگر فرد مراقبت نکند آزار دهنده است. ممکن است یک ورزشکار، سیاستمدار و یا بازیگر سینما به شهرت برسد که در این شرایط دیگر او آدم قبل از شهرت نیست و باید نسبت به رفتارهای خود مراقبت‌های بیشتری کند و اگر رفتار بدی از او سر زند، جامعه هم باید نسبت به این رفتارها واکنش نشان دهد و جلوی برخی از هنجار شکنی‌ها را بگیرد.

رفتار آن خانم در جایگاه یک هنرمند که شناخته شده است و بخشی از جامعه او را دنبال می‌کنند، نشان داد که هنرمندان باید مراقبت بیشتری بر رفتارهای خود داشته باشند. این رفتار حاوی نوعی خود بزرگ بینی نسبت به اقشار زحمتکش جامعه است. در گذشته سقف زورخانه‌ها را کوتاه می‌ساختند تا وقتی یک پهلوان وارد زورخانه می‌شود، ابتدا سر خود را خم کند و هنگامی هم که وارد گود می‌شد، مرشد سخن خود را با یاعلی آغاز می‌کرد، چرا که استمداد از حضرت علی(ع) نماد دوری از خودبرتر بینی در برابر ضعیفان بود و یا علی می‌گفتند تا آن پهلوان یادش باشد که به زور بازویش مغرور نشود و هر چقدر هم که زور و بازو دارد در برابر ضعیفان افتاده باشد و این به عرصه بازیگری هم ورود پیدا کرد و بازیگران پیش از ورود به صحنه تئاتر به خاک آن بوسه می‌زدند.

رفتارهای ناشایست چهره‌های هنری بر فرهنگ عمومی جامعه تاثیر می‌گذارد. این نوع رفتارها باید از سوی رسانه ها مورد نقد و بررسی قرار بگیرد.  چاره پیشگیری از این گونه رفتارها در میان هنرمندان، فراهم کردن فضای نقد است. اگر افراد مشهور نقد شوند، صیقل می‌یابند و امکان سرزدن چنین رفتارهایی از سوی آن‌ها کاهش می‌یابد، اما وقتی نقد نباشد تا رفتارهای او را به چالش بکشد، او فکر می‌کند که کارش درست است.
افتادگی آموز اگر طالب فیضی  /    هرگز نخورد آب زمینی که بلند است

* رئیس کمیسیون فرهنگی و هنری شورای شهر تهران

* منتشر شده در ایران آنلاین . ۴ اردیبهشت ۱۳۹۹

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، فردا(شنبه۶ اردیبهش) آغازین‌روز ماه مبارک رمضان است. گزارش استهلال ماه رمضان المبارک۱۴۴۱ ه‌.ق که توسط پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای منتشر شده به شرح ذیل است:

مشخصات نجومی هلال در شامگاه پنجشنبه ۴ اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ (۲۹ شعبان المعظم ۱۴۴۱)

زمان مقارنه‌ ماه و خورشید: ساعت ۶ و ۵۶ دقیقه روز پنجشنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۹

زمان غروب خورشید: ساعت ۱۹:۴۴

زمان غروب ماه: ساعت ۲۰:۰۳

ارتفاع ماه: ۲.۷ درجه

مدت مکث ماه بعد از غروب خورشید: ۱۹ دقیقه

سن ماه: ۱۲ ساعت و ۴۷ دقیقه

فاصله زاویه ای ماه و خورشید: ۶.۵ درجه

پیش‌بینی تقاویم و نظر کارشناسان رؤیت هلال

تقویم رسمی کشور مستخرج مرکز تقویم وابسته به مؤسسه‌ی ژئوفیزیک دانشگاه تهران، و کارشناسان رؤیت هلال، پیش‌بینی کرده‌اند هلال ماه رمضان المبارک در غروب روز پنجشنبه در کشور قابل رؤیت نیست. بنابراین ماه شعبان ۳۰ روزه بوده و غرّه‌ی ماه رمضان ۱۴۴۱ روز شنبه ۶ اردیبهشت ماه خواهد بود.

گزارش‌های رسیده

در همین راستا ستادهای استهلال و گروه‌های رصدی در سراسر کشور به همراه تجهیزات رصدی درغروب روز پنجشنبه اقدام به استهلال نمودند که نتیجه‌ی آن به قرار ذیل است.

۱. مناطقی که هوا صاف بود و هلال رؤیت نشد:

استان فارس: شیراز، بوانات

استان خراسان جنوبی: خضری

استان بوشهر: بوستان مرجان، بوستان لیان، گناوه

استان خوزستان: اهواز، خرمشهر، لالی، دزفول، آبادان

استان هرمزگان: بندرعباس، فین، رودان، پارسیان، بندرچارک، حاجی آباد، بندرلنگه، بندرخمیر

۲. مناطقی که هوا ابری و یا غبارآلود بود و هلال رؤیت نشد:

استان خراسان رضوی: مشهد، نیشابور، قوچان، ریوش، تایباد، تربت حیدریه، گناباد، سبزوار، درگز، طرقبه، گلبهار، بردسکن، خواف، فیروزه

استان مرکزی: اراک، خمین، نراق، ساوه، محلات، شازند، زرندیه، تفرش، فراهان، کمیجان

استان لرستان: خرم آباد، بروجرد

استان آذربایجان شرقی: تبریز

استان خراسان شمالی: بجنورد

استان چهارمحال بختیاری: شهرکرد، بروجن

استان ایلام: ایلام، آبدانان، مهران، دهلران، ایوان غرب

استان خراسان جنوبی: بیرجند، بشرویه، طبس، سه قلعه

استان سمنان: سمنان، دامغان، گرمسار، سرخه، مهدی شهر

استان کرمان: کرمان، هفت باغ، سیرجان، بهرامجرد

استان سیستان و بلوچستان: زاهدان، زابل

استان مازندران: رصدخانه آلاشت

استان اصفهان: اصفهان، شهرضا

استان یزد: یزد، میبد، اردکان

استان قم: قم، پردیسان

استان گلستان: گرگان

استان زنجان: زنجان

استان اردبیل: اردبیل

۲۵۸۲۴۵

حکم مراجع تقلید برای روزه در ایام شیوع ویروس کرونا

به گزارش خبرآنلاین، « رمضان فرخ‌رو» ملقب به «خسرو شمر» تعزیه خوان پیشکسوت شهرستان ری، دار فانی را وداع گفت.

او از سال ها پیش خانه پدری اش را برای اجرای مراسم تعزیه خوانی وقف کرده بود و به همراه پسر و نوه هایش در تمام مناسبت های مذهبی بویژه دهه اول محرم و عاشورا، بزرگ ترین کاروان تعزیه را به راه می انداخت. این کاروان تعزیه از قلعه دولت آباد واقع در خیابان دهخدا به راه می افتد و تا فلکه سوم دولت آباد تعزیه اجرا می کند و مردم همراه کاروان با خاندان پیامبر همدردی کرده و عزاداری می کنند و اشک می ریزند .
حاج رمضان کار تعزیه خوانی را از پدرش به ارث برده بود و این هنر نسل اندر نسل در خانواده آنها موروثی شده و بعد او پسرش حاج اکبر و همه نوه هایش تعزیه اجرا می کنند.

/۶۲۶۲

شفقنا نوشت: دکتر مهری بهار، دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی،دانشگاه تهران بیان کرد: آسیب های بعد از عصر کرونایی است که  ناخوداگاه تاثیر زیادی بر تغییر رفتار و اعتقاد و پایه های دینی افراد می گذارد و موجب تغییر برخی رفتارهای دینی می شود  که مدت های زیادی است بر انجام آن تعصب ورزیده می شد. به همین دلیل ممکن است با عبور از دوره کرونایی جامعه دینی با چالش ها و بحران های فراوانی روبرو شود.

وی معتقد است: فضای بحران امکان بروز مسایلی را فراهم کرد و تاکنون بی سابقه بوده و آن آزاد کردن زندانیان است. امروز زمانی که یک زندانی آزاد می شود، حس می کند که در دین خدا، محبت، رحم و بخشودگی وجود دارد. این تغییرات ناخودآگاه مسیر تفکر و شناخت مردم را نسبت به دین و رفتارهای دینی و همچنین نسبت به فقیهان و مجتهدین مثبت و سازنده  می کند.

دکتر مهری بهار در گفت وگو با شفقنا، درباره ماهیت ارتباطات دینی در دنیای پسا کرونا اظهار کرد: فضای مجازی در ایران اهمیت داشته است، اما  در زمان وقوع حوادث و بحران های اساسی چون بحران کرونا، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. اهمیت این فضا در همه حوزه ها دیده می شود. فضای مجازی  امکان مناسبی برای آغاز در شکل گیری تغییرات عمده در بحث و نظر و طرح مناقشات دینی است، امکانی موازی با فضای واقعی که می تواند نتایج مثبت و غیر مثبت داشته باشد.

وی ادامه داد: در این شرایط که با بحران کرونا رو به رو هستیم، فضای مجازی نسبت به فضای واقعی اهمیت بسیاری پیدا کرده است، چون برای بیشتر افراد به اجبار این امکان فراهم نمی شود که بتوانند کنش دینی بیرون از این فضا را داشته باشند . شرایط جدید با محوریت فضای مجازی،  تغییراتی خواه یا ناخواه ایجاد می کند. مهم ترین این تغییرات، ظهور اشکال جدید رفتارهای دینی جدید و در عین حال بازبینی رفتارهای قدیمی است.

دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران افزود: جامعه ما دینی است و مناسک و آیین های دینی بسیار مورد توجه می باشند.  فضای مجازی یکسری مناسک را دست خورده کرده و امکان فضای دیگری برای دینداری فراهم کرده است. به عنوان مثال برای تدفین، تطهیر، عزاداری ها و حتی دعا کردن و زیارت حرم های مطهر، امکان های جدیدی را فراهم کرده است. زیارتگاه های مجازی و حتی نذرها و فاتحه خوانی مجازی فراهم شده است. امکان زیست متفاوت به لحاظ مناسک و رفتارهای دینی ایجاد شده است.

دکتر بهار گفت: نکته حائز اهمیت  دیگر در مورد فضای مجازی اینکه این فضا امکان کار و مشاغل جدید دینی را فراهم کرده است. به عنوان مثال یکسری موزه های دینی، مکان دعاخوانی ، مناسک تفریحی و فیلم های دینی مجازی تولید کرده و البته این  فعالیت ها همه خیرخواهانه نیست و بخش زیادی منفعت جویانه است.

وی بیان کرد: این روزها برخی از افراد که دغدغه دینی دارند در گروه های مختلف فضای مجازی به طرق متفاوت به فعالیت می پردازند و به ناچار از این فضا برای رفع دغدغه ها و دلواپسی های خود استفاده می کنند به همین دلیل در فضای مجازی  شاهد یکسری خلاقیت های دینی هستیم. افراد  نذرمی کنند تا هر چه زودتر این بیماری رفع شود یا به دیگران توصیه می کنند برای رفع بلا ،چه دعاهایی بخوانند. این فضا به همگان نشان می دهد که هنوز جماعت دینی، از بین نرفته و این جماعت حتی می تواند در فضاهای مختلف، انجام شود ودیگران را تحریک و تشویق کنند که در میدان دین و عمل دینی باقی بمانند.

وی در مورد اینکه با توجه به فضای پساکرونا مناقشات دینی در آینده به چه صورت خواهد بود، گفت: به نظرم شاید مهم ترین تغییر و تحول این است که یکسری آیین ها که در حال حاضر بالاجباردر انزوا انجام می شود، در نزد افراددرونی می شوند به عنوان مثال پیش از کرونا به مراسم دعای کمیل و نماز جماعت می رفتند، اما در دوران پساکرونا اگر افراد دچار دلتنگی نشوند از فضای مجازی استفاده می کنند.

دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران افزود: ممکن است یکسری حساسیت های اجتماعی کاهش پیدا کند، وقتی مثلاً مناسک یا دعا در فضای مجازی است شاید خیلی لزوم نداشته باشد که افراد به بیرون از خانه بروند تا حتما رفتار دینی از خود بروز دهند.

وی به فراهم شدن شرایط نقد دینی در دوران پساکرونا اشاره و خاطرنشان کرد: ممکن است پس از پایان دوره بیماری کرونا در کشور، امکان نقد غیر مستقیم به فقه به خصوص فقه سنتی به وجود آید.از سوی دیگر به این دلیل که فضای مجازی سیال است و ماهیت نخبه گرایانه و روشنفکرانه ندارد، امکان دین توده ای و عامه پسند نیز فراهم  می شود. این نوع دینداری پیروانی با دغدغه هایی معمولی خواهد داشت.

دکتر بهار در پاسخ به این پرسش که در دوران پسا کرونا نگاه انسان ها به جهان، خلقت و معنویت چگونه است؟ گفت: مسلما دنیای بعد از کرونا دنیایی مشترک با دغدغه ها و عناصر فرهنگی مشابهی خواهد بود. به عنوان مثال بیماری کرونا به عنوان یک معضل در تمام  دنیا  ودر بین تمام ادیان مشترک است و این اشتراک موجب می شود بیشتر مردم  دنیا و پیروان اکثر ادیان برای رفع این معضل به یک گونه دعا کنند یا یک نوع احساس دینی از خودبروز دهند. به نظر من در دوران پسا کرونا در بیشتر کشورها به نوعی فهم مشترک از دین پیدا می کنند و به مولفه های مشترک دینی از جمله دعا و نذرهای شبیه به هم بیشتر توجه می کنند.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه در دوران پساکرونا احتمالاً ساحت اجتماعی دین دچار تغییرات عمده شود، خود به خود مسیر سکولار شدن دین فراهم می شود. برخی  مناسک  و مراسم جمعی وجود نخواهد داشت و افراد به دنبال بروزهای جمعی نخواهند بود. به همین دلیل از یک سو برخی حساسیت های دینی کاهش می یابد واز سوی دیگر اعتراض ها یا نقدها و چالش های دینی بروز پیدا می کند. فضای مجازی فضایی  بی رحم، سیال و سطحی است، روشنفکرانه نیست و به حداقلی ها و مسایل پیش پا افتاده می پردازد و به بروزهای فردی دین بها می دهد .

وی اقدامات و برنامه ریزی هایی را برای سوگواری های  بازماندگان جان باختگان بیماری کرونا را ضروری دانست و افزود: چین در این رابطه اقدام جالبی انجام داد، تمام کسانی که جان خود را بر اثر ابتلا به کرونا از دست داده بودند، اولا شهید نامید و اینکه عزای عمومی اعلام کرد و بعد از پایان بیماری ،مراسم سوگواری برای همه انها اعلام کرد.  جامعه ما مناسک گراست و باید به این نکته توجه داشته باشیم که تدفین و آیین هایی که بعد از مرگ یک شخص اجرا می شود برای متوفی نیست بلکه برای تسلی افرادی است که عزیز خود را از دست دادند. به دلیل شیوع بیماری، مراسم تسلی بخش عزاداری برای بازماندگان ،برگزار نمی شود. بازماندگان حتی پیش از مرگ عزیزشان نمی توانند در کنار او باشند و احساس خود را نسبت به او ابراز کنند به همین دلیل آدم ها در خود این احساس تمام نشده ای را برای همیشه در ذهن دارند لذا اعلام عزای عمومی بعد از کرونا می تواند تسکینی باشد برای افرادی که عزیزان خود را از دست دادند. این حداقل کاری است که می توان انجام داد. بازماندگان نمی توانند عزاداری کنند و این عقده های درونی در انها باقی است .ابراز این احساس با برگزاری آیین و مراسم، بعد از کرونا بایستی حتما انجام شود.

این محقق و پژوهشگر در پاسخ به این پرسش که با توجه به نیاز مضاعف به رسانه ها به ویژه تلویزیون و رسانه های اینترنتی، تمرکز آنها باید بر تولید چه محتوایی باشد؟ اظهار کرد: افراد مذهبی نیاز به فضا و میدان دینی دارند ولو اینکه ممکن است در شرایطی مجبور شوند که از تلویزیون استفاده کنند و در خانه بنشیند و در انزوا دعا کنند؛ تلویزیون در این شرایط می تواند یکسری آگاهی و شناخت  ایجاد کند. تلویزیون و دیگررسانه ها و افرادی مانند فقیهان و مجتهدین یکسری سوالاتی در رابطه با اعمال دینی را  پاسخ و در نحوه برخی نیز دستکاری کردند و در این شرایط اعلام کردند که مثلانماز جماعت و نماز جمعه با اینکه  چندین سال است که اجرا می شود،  قطع شود و یا مراسم تدفین این گونه اجرا شود.

وی تصریح کرد: وظیفه مجتهدین و فقیهان در شرایط فعلی  این است که به یک سری سوالات و دغدغه های دینی انها از جمله مباح دانستن برخی نجاسات وتطهیر برخی، وارد گفت وگو شوند، مردم هم این برداشت را می کنند که مجتهدین تنها احکام تکراری دین را بیان نمی کنند و به سایر مسایل روزمره نیز توجه دارند. فقیهان از این طریق می توانند فضای جدیدی برای گفت وگوهای دینی تولید کنند و یکسری مناقشه های دینی را پاسخ دهند و برخی از مردم را از دلواپسی ها و وسواس های دینی رها کنند.

دکتر بهار با بیان اینکه در مورد بسیاری از مسایل ممکن بود که اصلاً کسی جرات نکند وارد بحث شود، ولی فضای بحران می تواند این امکان را فراهم کند که در مورد این مسایل صحبت شود و برای زندگی مردم مفید باشد، گفت: از جمله مسایلی که فضای بحران امکان آن را فراهم کرد و تاکنون بی سابقه بوده است، آزاد کردن زندانیان بوده، امروز زمانی که یک زندانی آزاد می شود، حس می کند که در دین خدا، محبت، رحم و بخشودگی وجود دارد. این تغییرات ناخودآگاه مسیر تفکر و شناخت مردم را نسبت به دین و رفتارهای دینی و همچنین نسبت به فقیهان و مجتهدین مثبت و سازنده  می کند.

وی در ادامه به تغییرات در حوزه دینداری پس از ورود کرونا به کشور اشاره و اظهار کرد: اهمیت شرایط کرونایی بر ساختار دین و دیندار اثرگذار شده و مناقشاتی ایجاد کرده است. مناقشه اول را برخی مطرح کرده اند که وقوع تغییرات عمده در جهان را به جهان مدرن مرتبط می  دانند، یعنی زمانی که  دین در برابر علم(مثلا علم پزشکی) زانو زده است و دیگر بحثی  وجود ندارد.اعلام تسلیم دین در برابر علم اعلام می شود و قرنها است که ورشکستگی دین در برابر علم اعلام شده است.  این نزاع تاریخی به  قرن ۱۸ تا به امروز بر می گردد و این تعارض بین دین و علم  همواره در تمام زمانها دیده می شود، البته مساله کرونا در ایران، منشا تحول بیشتری در رابطه بین این دو شد. در ایران ودرمورد ویروس کرونا باید گفت ، که با ورود به موقع  روحانیت و مراجع دینی در ایران، و قرار گرفتن روحانیت و فقه فقیهان در کنار مراکز بهداشتی و پزشکی، این مناقشه، بی اساس  اعلام شده است .

مناقشه دوم از سوی کسانی مطرح می شود که  نگاه متعادل تری  به موضوع بحرانهای تاریخی و تاثیر ان بر هویت دینی داشته و مدعی اند این دوره، دوره بحران است. شرایط بحرانی موجب می شود که همه امور دچار تزلزل شوند. خود دانش و معرفت نیزدر کنارحوزه دین  مسئله دار می شود. در نتیجه، این شرایط فرصت بازاندیشی  اندیشه دینی را برای دینداران و بازبینی هویت دینی جدید را برای انها فراهم می کند لذا اشکالی ندارد و بایستی  اولا بتوانیم از این دوره به ارامی گذر کنیم در عین حال  فرصتی است تا در هویت دینی خود با  کمک فقه و شریعت و با همیاری علما و مجتهدین دین، درورود به جامعه مدرن تجدید نظر کنیم.

مناقشه سوم بر یک سری اسیبهای بعد از عصر کرونایی است که  ناخوداگاه ،تاثیر زیادی بر تغییر رفتار واعتقاد و پایه های دینی افراد،می گذارد و موجب تغییر برخی رفتارهای دینی می شود  که مدتهای زیادی است که بر انجام ان تعصب ورزیده می شد. به همین دلیل ممکن است با عبور از دوره کرونایی جامعه دینی با چالشها و بحرانهای فراوانی روبرو شود.به عنوان مثال تغییر در غسل  و تدفین میت، تطهیر و اجرای مراسم  مذهبی ویک سری واجب و حرامها .البته  این تغییرات تنها در مورد مساجد و امامزاده های ما رخ نداده است. مردم به کلیسا هم  نمی روند، به کنسرت و بازیهای المپیک هم نمی روند. این فقیه است که می تواند در نحوه انجام احکام  دینی و شرعی، دخل و تصرف کند.

دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه هر چند که کرونا بیرحمانه جان بسیاری از مردم جهان و مسلمین را گرفته است، اما این پدیده موجب ایجاد شرایط و اثراتی ماندگار در زندگی مردم جهان و به طور خاص زندگی دینداران شده است، گفت: از جمله این اثرات ظهور مناقشه ها و سوالات بسیاری در نزد دینداران شده است مثلا ما  در این مدت با کنار گذاشتن بسیاری از مراسم  دینی و عدم انجام اداب دینی ،راه سکولار به پیش گرفته ایم ؟ ایا می توان دین بدون مراسم تصور کرد؟ ایا در شرایط بحران، انسانها خدا را صدا نمی زنند بلکه به علم  یا تکنولوژی پناه می برند؟ نقش علمای دین در این شرایط چیست؟ ایا ابزارهایی چون رسانه ،فضای مجازی ،رساله ها و احکام مجازی می توانند به دغدغه های دینی و انسانی پاسخ دهند؟ ایا اینطور است که زمانی که همه قصد ساختن واکسنی برای  ویروس جانگیر می باشند،فرض کنیم که ابزارهای مادی،  جانشین خدا در روی زمین شده است ؟ و مناقشات دیگری از این قبیل.

دکتر بهار ادامه داد: تغییر در ساختار دینداری در سطح کرونا تعامل انسانهای روی زمین را به کلی دگرگون کرده است . بسیاری معتقدند که”این ویروس کوچک چنان میدان های جهان را خلوت کرده است که تانکها وحکومت نظامی هم در میانه اعتراضات سیاسی  نتوانستند چنین کنند. خوشبختانه این بحران در تاریخ امروز ما موقتی است و امید است که همه این تغییرات بر سر جای خود بازگشت  کند . اما سوال این است که  اگر کسی عادت کرد که در خانه نماز بخواند به جای در مسجد،ایا او دوباره به مسجد بازخواهد گشت ؟به نظرم بله مردم به مسجد بر می گردند زیرا بخش عمده ای از مراسم جمعی دیدار جماعت های دینی است و دلتنگی از محروم شدن این دیدار ،افراد را به جماعت بر می گرداند. خوشبختانه مجتهدین پابه پای پزشکان، به بهداشت و تمیزی و پرهیز از بیماری توجه کرده اند . روحانیت همدل و  پا به پای مردم،به اصول بهداشتی احترام و برخی از مراسم را به صلاحدید پزشکی ،ممنوع اعلام کرده اند. به نظرم کمترین نقد به روحانیت در این دوره و شرایط بحرانی متوجه انها شده است .فقه اسلامی از این منظر هم پا بوده است و حاوی پیامی انسانی است که  اسایش دیگری ،جان دیگری ،ابروی دیگری و مال دیگری اهمیت دارد و ضرر به دیگری مطلقا حرام است . اگر شخصی بداند که حضور او در جمع موجب ضررمی شود باید ان محل را ترک کند. ایت الله سیستانی ،مسئولیت و ضمان افراد را در برخورد با این بیماری یاداوری می کند.به عنوان مثال انجام مسافرت ،انجام اعمال مستحبی را باطل و حتی انجام واعاده ان  را بعد از واقعه واجب  می داند .صله  ارحام نیز اینگونه می باشد ،احتکار کردن  کالاهای بهداشتی را نیز مطلقا حرام  می داند وضمانت شرعی  را بر عهده افراد دائما یاداوری می کند.

/۶۲۶۲