
سیاست و تحلیل سیاست گذاری های روابط بین المللی


به گزارش خبرگزاری مهر، پایگاه خبری العهد نیز مانند دیگر رسانه های عربی اقدام به پوشش گسترده سخنرانی رهبر معظم انقلاب در جریان نماز جمعه امروز تهران کرد.
این پایگاه با تغییر دادن تصویر اصلی خود، اقدام به پخش مستقیم سخنرانی رهبر معظم انقلاب کرد.
لازم به ذکر است که دیگر رسانه های عربی نیز از قبل از آغاز سخنرانی رهبر معظم انقلاب به حضور پر شور مردم برای شرکت در نماز جمعه امروز تهران اشاره کردند.

مهلت شکایت داوطلبان رد صلاحیت شده یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی در حالی روز گذشته پایان یافت که عملکرد شورای نگهبان و رد صلاحیت گسترده زمینه ساز بحث های گسترده ای در فضای سیاسی کشور شده است؛ اظهارات روز چهارشنبه رییسجمهوری مبنی بر اینکه با یک جناح نمی توان کشور را اداره کرد با واکنش تند عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان مواجه شد که در توییتر خود از عبارتهایی همچون «جنجال» برای افراد فاقد صلاحیت و پیشگامی در پروژه «ضد ملی» استفاده کرد.
در واقع اعتراضهای شخصیتهای سیاسی و فعالان حزبی به عملکرد شورای نگهبان البته از چند روز پیش آغاز شد؛ این عملکرد صدای رییس دولت را هم در آورد که گفت وقتی رد صلاحیت ها از یک جناح خاص باشد، «اینکه انتخابات نمیشود.»
اظهار نظر سخنگوی شورای نگهبان با واکنش دفتر رییس جمهوری مواجه شد اظهارات کدخدایی را شتابزده، نسنجیده و شخصی کردن یک موضوع ملی ارزیابی و تصریح کرد که دعوت رییس جمهوری زمینهسازی در راستای وحدت و انسجام ملی برای برگزاری انتخابات باشکوه بوده است و اینکه رییسجمهوری خواستار بالا بردن تحمل و مدارای برگزارکنندگان انتخابات و به تبع آن فراهم کردن حضور نمایندگان همه سلایق و افکار تعریف شده در چارچوب نظام و قانون اساسی انجام شد.
با این حال روابط شورای نگهبان نیز در راستای اظهارنظر توییتری عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان و البته با ادبیاتی ملایمتر خواستار این شد که مسئولان در بیان اظهارات و نظرات خویش سنجیده تر عمل کرده و از تشنج خودداری کنند تا فرصت سوء استفاده به دشمنان داده نشود و آرامش بر فضای کشور حاکم گردد؛ این بیانیه در عین حال اظهارات رییس جمهوری ایران ناشی از بی اطلاعی وی نسبت به روند بررسیها در هیات نظارت استانی و هیات مرکزی ارزیابی و تصریح کرد که زیبنده یک مقام اجرایی نیست که بدون تحقیق و بی محابا درباره افراد فاقد صلاحیت سخن بگوید و در عین حال این را هم گفت که شورای نگهبان در بررسی صلاحیت افراد تمایزی میان این جناح و آن جناح قائل نشده به طوری که در میان افراد تایید یا رد شده از همه جناح ها حضور دارند.
این موضع گیری از سوی روابط عمومی شورای نگهبان در حالی عنوان شده است که عمده معترضان به عملکرد هیئتهای نظارت اصلاحطلبان هستند و اصولگرایان در خصوص فرایند سکوت توأم با رضایت داشتند. البته اظهار نظر توییتری کدخدایی با واکنش عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور مواجه شد که ادبیات وی را در شان رییسجمهوری قانونی و منتخب مردم و خود وی به عنوان حقوقدان با تجربه ندانست و یادآور شد که برگزاری انتخابات در اسفند ماه فرصت بزرگی است و آنچه اهمیت دارد تحقق مشارکت حداکثری است و این که انتظار میرود شورای نگهبان در فرصت باقیمانده از بررسی شکایت ها امکان حضور و رقابت و مشارکت بیشتر را فراهم آورد.
نگاهی اجمالی به ادبیات دو سوی ماجرا و تحلیل محتوای اظهار نظر های این دو طیف حاکی از نگاه متفاوت آنها به مسائل کلان کشور است.
آنطور که از اظهار نظرهای آشکار و عیان دو طرف برمیآید، تقریباً دو طیف ماجرا در این نکته اشتراک نظر دارند که مجلس کنونی مجلس کارآمدی نبوده است. منتها هر کدام از طرفین دلایل متفاوتی برای این امر ارائه می کنند. از ادبیات گفتاری جریانات اصولگرا و شورای نگهبان نشان میدهد که از دید آنها ناکارآمدی مجلس به خاطر عملکرد نمایندگان حاضر در آن بوده است کما اینکه از بین نمایندگان کنونی مجلس حدود ۹۰ نفر رد صلاحیت شدهاند که از جمله دلایل عمده رد صلاحیتها مسائل اخلاقی و اقتصادی بوده است. از این رو برای ایجاد یک مجلس کارآمد و موثر معتقد است که باید در مواجهه با داوطلبان انتخابات مجلس سختگیری بیشتری داشته باشد.
در سوی مقابل این اعتقاد وجود دارد که ناکارآمدی مجلس علاوه بر ضعفهای فردی و اخلاقی نمایندگان مجلس که طبیعتاً از فیلتر شورای نگهبان عبور کردهاند، ناشی از عملکرد نهادهایی است که عملاً وارد فرآیند قانون گذاری شده و مجلس را به حاشیه رانده اند. این طرف در عین حال معتقد است که ترس از رد صلاحیت نمایندگان باعث محافظه کاری آنان در ایفای وظایف نمایندگی می شود.
نکته قابل تامل دیگر که به نظر میرسد این روزها دغدغه جدی رییس جمهوری و جریانات سیاسی است لزوم مشارکت حداکثری همه طیفها و سلایق سیاسی در انتخابات پیش روی مجلس شورای اسلامی است.
از این جهت انتخابات مجلس گذشته از کار ویژه گردش نخبگان، نقش بسزایی در تقویت توان ملی و قدرت ملی در مواجهه با چالش های بیرونی همچون سیاست فشار حداکثری آمریکا دارد که این روزها با ترور سردار سپهبد قاسم سلیمانی و اتفاقات بعد از آن وارد فاز جدیدی شده است.
از دید رییس جمهوری در چنین شرایطی حضور گسترده طیف های مختلف سیاسی در انتخابات میتواند موجب تجدید نظر در محاسبات غلط دشمنان ایران شود با این حال این مشارکت حداکثری نیازمند الزاماتی است که از جمله آن میتوان به عملکرد شورای نگهبان و سعه صدر این نهاد در مواجهه با رد صلاحیتها اشاره کرد.
تردیدی نیست که شورای نگهبان هم به اهمیت مشارکت حداکثری مردم در انتخابات دوم اسفند به خوبی واقف است ولی این که چگونه این مشارکت حداکثری محقق شده و محاسبات غلط دشمنان ایران را به هم بزند، راهکاری ارائه نمیدهد.
یکی از عوامل تحقق مشارکت بالا حضور همه سلایق سیاسی درون خانواده انقلاب اسلامی است که انتظار میرود شورای نگهبان، توصیهها، آینده نگری و سخنان مشفقانه رییس جمهوری و دلسوزان نظام را با حسن نظر در چارچوب قانون و تحقق ارکان چهارگانه (مشارکت، سلامت، امنیت و رقابت) در انتخابات پیش رو، تلقی کرده و در فرصت باقی مانده قانونی بررسی شکایات، امکان حضور و رقابت و مشارکت بیشتر گروه های سیاسی را فراهم تا بار دیگر وحدت ایرانیان و حماسه ایران را در پایان سال ۹۸ جشن بگیریم تا التیام بخش تمام زخم ها و دردهای ماه های اخیر شود.
۲۷۲۱۶


به گزارش خبرگزاری مهر، سید عباس موسوی سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به برگزاری نشست کشورهایی که اتباع آنها در سانحه هوایی غمانگیز اخیر حضور داشتند، ضمن ابراز همدردی مجدد با خانواده جانباختگان اظهار داشت: از برخی اظهار نظرها و حتی برگزاری این نشست متعجب شدیم. جمهوری اسلامی ایران جهت تسلای خانوادههای داغدار و ابعاد انسانی این حادثه همکاری بسیار روان و فراتر از انتظار با هیاتهای اعزامی این کشورها انجام داده است.
وی افزود: برای اطلاع عموم و مردم سایر کشورها اعلام میکنیم که تقریباً همه اجساد شناسایی شدهاند و همکاری و بررسیهای فنی با تشریک مساعی و شراکت همه طرفها در جریان است و این گونه همکاریها تا جایی که از نظر قانون و مقررات امکان داشته باشد توسط نهادهای مختلف کشورمان ادامه خواهد یافت.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: با این حال عجیب است وزیر امور خارجه کانادا یک روز پس از انجام امور اولیه و تداوم شناسایی تقریباً همه اجساد و سایر همکاریها چنین بیانیهای خوانده و بیش از آن خواستار دسترسی کنسولی میشود که در همان روز اول حادثه صرفاً بخاطر ابعاد انسانی این قضیه اعطا شده است.
موسوی خاطر نشان کرد: جمهوری اسلامی ایران در چند سال گذشته به طرق مختلف به دولت کانادا اعلام کرد صرف نظر از چگونگی شرایط روابط سیاسی دو کشور، با توجه به اینکه روابط کنسولی با حقوق افراد در ارتباط است به مصلحت اتباع دو کشور است که نمایندگیهای کنسولی در دو کشور فعال باشند، ولیکن دولت وقت کانادا بخاطر مسائل سیاسی و همراهی با آمریکا برای فشار به شهروندان ایران و ایرانی تبارها حتی حاضر به گفتگوی مستقیم در این رابطه نشد و اکنون هم معلوم نیست با چه انگیزهای این اظهارنظرها و طلب کاریها انجام میشود.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پایان تاکید کرد: ما از همه طرفها درخواست میکنیم که موضوعات انسانی بخصوص این حادثه غمانگیز را دستاویز مطامع و ژستهای سیاسی نکنند و بخاطر خانوادههای داغدار اجازه بدهند امور با همین روش روان و بی حاشیهای که در حال انجام است به پایان برسد.


در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و در طلیعه گام دوم انقلاب، نماز جمعه این هفته تهران تا ساعاتی دیگر به امامت ولی امر مسلمین جهان حضرت آیتالله امام خامنهای و با حضور گسترده مردم در مصلای امام خمینی (ره) اقامه میشود.
مردم مومن و ولایی تهران از دقایق ابتدایی امروز و پیش از بازگشایی درهای مصلای امام خمینی (ره)، برای حضور در نماز جمعه این هفته که به امامت رهبر معظم انقلاب اقامه میشود حاضر شدهاند به گونهای که خیابانها و صحن شبستان مصلی در حال حاضر مملو از جمعیت است.


به گزارش خبرگزاری مهر، گروه بینالمللی بحران (international Crisis Group) در مقالهای کوتاه که به مناسبت چهارمین سالگرد اجرایی شدن توافق هستهای ایران (۱۶ ژانویه) منتشر کرد، ضمن اشاره به بحرانهای ماههای اخیر بر سر «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) – از جمله تشدید فشار تحریمهای واشنگتن بر ایران، کاهش تدریجی پایبندی تهران به برجام، افزایش خصومت و احتمال تقابل نظامی میان ایران و آمریکا و همچنین امتناع کشورهای اروپایی امضاکننده برجام از برداشتن گامهای ملموس در مسیر مورد توافق- نجات این توافق مهم و تاریخی را به مراتب سختتر از گذشته خواند؛ با این حال گامهایی را برای رقم زدن فرجامی نیک برای برجام پیشنهاد میدهد که در ادامه میخوانیم:
«به دنبال عهدشکنیهای تدریجی در برجام، تهران اعلام کرد که دیگر به هیچ محدودیت مندرج در برجام پایبند نخواهد بود. در این میان، تحریمهای واشنگتن و درگیری میان ایران و آمریکا که در قتل سردار قاسم سلیمانی و پاسخ موشکی ایران در حمله به پایگاههای نظامیان آمریکایی در عراق به اوج خود رسید، تنشها را تا سطح مرگباری افزایش داده است.
این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که چرخه فشار حداکثری آمریکا و مقاومت حداکثری ایران هر دو طرف را در آستانه یک رویارویی نظامی قرار داده است. علیرغم وجود نشانههایی دال بر تنش زدایی، تهران و واشنگتن هنوز میتوانند به سمت مقابلهای پیش روند که به معنای پایان برجام و آغاز یک نزاع منطقهای باشد.
اما بهترین راهکار نوعی تنش زدایی تاکتیکی بین ایران و آمریکا در زمینه نظامی و هستهای است که در برگیرنده کاهش تحریمها، پایبندی ایران به توافق هستهای و تنش زدایی در سطح منطقه باشد. میانجیگری کشوری ثالث بهترین سازوکار برای خروج از بحران فعلی است.
برجام، یا همان برنامه جامع اقدام مشترک، در حالی وارد پنجمین سال اجرایی شدنش میشود که از تحت فشار همه جانبه است. در پی تصمیم ترامپ برای قتل فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سردار قاسم سلیمانی، خطر تقابل میان ایران و آمریکا به شدت افزایش یافته است. همچنین، تحریمهای یکجانبه آمریکا با بلا اثر کردن برجام ایران را از وعده عادی سازی اقتصادی محروم کرد و ضرباتی سخت بر پیکره اقتصاد و معاش مردم ایران وارد ساخت. تهران نیز وقتی طرفهای باقیمانده در برجام در فراهم کردن منافع اقتصادی موردنظر ایران ناموفق ظاهر شدند، اجرای تعهدات برجامی خود را رفته رفته متوقف کرد که این امر به تهی شدن برجام از جوهرهاش منتهی شد. در این میان اما در سایه اقدامات تلافیجویانه و مخاطرهآمیز ایران و آمریکا میتوان به گشایش مسیری، هرچند باریک، امید داشت که این چرخه تنش را متوقف و برجام را از غلتیدن به ورطه سقوط منحرف کند. چنین گشایشی نیازمند میانجیگری کشوری ثالث جهت رسیدن به تفاهمی است که تهران را از زیر فشار اقتصادی خارج کند، اقدامات هستهای ایران را متوقف کرده و یا به وضعیت برجامی بازگرداند و از افزایش تنشها، چه از جانب ایران و چه از جانب آمریکا، در منطقه پرآشوب خاورمیانه جلوگیری کند.
در قلب وضعیت بغرنج کنونی، راهبردهای متضاد ایران و آمریکا قرار دارند. از اردیبهشتماه سال ۹۷ تاکنون، دولت ترامپ در برابر ایران رویکردی قهرآمیز و متمرکز بر تحریم اتخاذ کرده است با این هدف که یا ایران در برابر خواستههای آمریکا سر تسلیم فرود آورد – خواستههایی مثل پایان دادن به غنی سازی اورانیوم، محدود کردن برنامه موشکی و متوقف کردن حمایت از متحدان منطقهای – و یا نظام جمهوری اسلامی تحت فشار ساقط شود. اما حقیقت این است که کمپین فشار حداکثری علیرغم موفقیت در کاهش درآمدهای ایران، خصوصاً از طریق اعمال محدودیت بر صادرات نفت، هنوز به هیچیک از اهدافش دست نیافته است؛ چراکه نه تنها مسیر رسیدن به قراردادی بهتر هموار نشده است بلکه ایران دیگر حتی خود را به معاهده موجود نیز متعهد نمیداند.
حوادث تکاندهنده دیماه نشان داد که تحقق بدترین فرضیه ممکن، یعنی همزمانی بحرانهای منطقهای و هستهای، چندان دور از انتظار نیست. برای مثال هرچند ایران به صورت کامل مسئولیت سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراینی را برعهده گرفته است؛ اما این فاجعه به هر تقدیر یادآور گوشهای از هزینههای انسانی است که افزایش تنش میتواند به همراه داشته باشد.
شدت مخاطرات پیش رو بر ضرورت و فوریتِ یافتن راهی برای کاستن از تنشهای موجود تاکید دارد. واقعیت آن است که در صورت وقوع جنگ، هم تهران و هم واشنگتن بسیار متضرر خواهند شد. در حال حاضر ایران با حملات موشکی علیه پایگاههای نظامیان آمریکایی در عراق انتقام خون سردار سلیمانی را گرفته است و آمریکا نیز بدون هیچ تلفات جانی تصمیم گرفته تنش موجود را بیش از این افزایش ندهد. در چنین وضعیتی نیاز به یک مجموعه اقدامات فوری برای فاصله گرفتن از لبه پرتگاه جنگ بیش از پیش احساس میشود. گامهای پیشنهادی به شرح زیر است:
۱) مذاکره از طریق یک کشور ثالث برای رسیدن به تفاهمی که طبق آن آمریکا مجدداً به واردکنندگان نفت ایران مجوزهای محدودی برای خرید نفت از ایران عطا کند و معافیتهای فعالیتهای هستهای صلحآمیز مجدداً صادر شود و در مقابل ایران به اجرای کامل برجام متعهد شود، از تنشها در منطقه بکاهد و حتی در صورت امکان، مذاکره با ایالات متحده و دیگر اعضای برجام در مورد موضوعات دیگر (مثل امنیت منطقهای و موشکهای بالستیک) را آغاز کند. جایگزین این طرح میتواند توافق محدودتری باشد که بر اساس آن آمریکا تحریمهای غیرنفتی ایران (مثل تحریم بخش فلزات و پتروشیمی) را به تعلیق در آورد و معافیتهای فعالیتهای صلحآمیز هستهای را صادر کند. در مقابل ایران موافقت کند که برنامه هستهای خود را از سطح کنونی بالاتر نبرد و حتی در صورت ممکن یک یا چند مورد از موارد نقض برجام را پایان دهد.
۲) اینگونه اروپا حتی در نبود همکاری ایالات متحده هم میتواند برجام را نجات دهد. فرانسه، آلمان و بریتانیا روز ۲۴ دی ماه اعلام کردند که سازوکار حل اختلاف در برجام را فعال میکنند که اقدام خطرناکی است. اکنون اولویت برای کشورهای اروپایی این است که زمان ایجاد شده در این فرایند را تمدید کنند و با ارائه برخی منافع اقتصادی که طبق برجام ایران باید از آنها بهره مند میشد، ایران را قانع کنند که مجدداً اجرای تعهدات برجامی خود را از سر بگیرد.
۳) اطمینان از اینکه مردم ایران به کالاهای بشردوستانه دسترسی خواهند داشت. آمریکا باید از طریق سوئیس راهی را برای مبادلات کالاهای بشردوستانه با ایران مشخص کند و اروپا نیز باید سامانه حمایت از تبادلات تجاری (ساحات / اینستکس) را عملیاتی کند.
۴) افزایش فرصتهای تعامل میان هم پیمانان منطقهای آمریکا به خصوص عربستان سعودی و امارات متحده عربی با ایران چه به صورت دوجانبه و چه با واسطه سایر کشورهای حوزه خلیج فارس مانند کویت و عمان. کشورهای اروپایی میتوانند کشورهای حوزه خلیج فارس را تشویق کنند که در جهت ایجاد گفتگوی فراگیر امنیت منطقهای در مورد موضوعات مورد مناقشه تلاشهایی را آغاز کنند. این کار میتواند به مرور به شکلگیری اعتماد بین این دولتها و جلوگیری از خطر جنگ ناخواسته کمک کند. همچنین ایجاد یک کانال ممانعت از برخورد که امکان انتقال پیام بین مرکز فرماندهی مرکزی ایالات متحده و ستاد کل نیروهای مسلح ایران را فراهم کند میتواند خطر جنگ ناخواسته در خلیج فارس را کاهش دهد. این مسیر میتواند از طریق یک کشور ثالث که مورد توافق دو طرف باشد – مثل عمان – صورت گیرد.
۵) کاهش و خروج نیروهای آمریکایی از عراق که میتواند برای تهران و واشنگتن برد-برد باشد و یکی از ریشههای اصلی تنش را از بین ببرد. برای این کار نیروهای آمریکایی باید وظایف اساسی نظامی خود را به دیگر اعضای ائتلاف بینالمللی علیه داعش واگذار کنند، حمایت لجستیکی برای این نیروها را فراهم کنند و تاکید داشته باشند که تنها هدف تداوم حضور محدودتر نیروهای آمریکایی در عراق اطمینان از شکست بازگشت ناپذیر داعش است. در عین حال، ایران و آمریکا باید تلاش کنند که عراق را از عرصه رقابتهای خود خارج کنند تا منجر به بی ثباتی در این کشور نشوند.
یک سال دیگر در چنین روزی که گزارش سالانه بعدی گروه بینالمللی بحران در مورد برجام منتشر میشود، ممکن است چیز زیادی از این توافقنامه باقی نمانده باشد؛ توافقی که به نفع منع گسترش سلاحهای هستهای بوده و هست. زوال مداوم برجام چونان ریختن هیزم بر آتش فروزان خاورمیانه است. نابودی آن هزینههای به مراتب سنگینتری به دنبال خواهد داشت که باید از آن جلوگیری کرد».


به گزارش خبرگزاری مهر، در پی کسالت آیتالله سیستانی از مراجع عظام تقلید، علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی در تماس تلفنی با حجتالاسلام شهرستانی، نماینده معظمله در ایران حال او را جویا شد.
حجتالاسلام سیدجواد شهرستانی در این تماس تلفنی، وضعیت جسمی آیتالله سیستانی را مساعد و عمل جراحی وی را موفقیت آمیز توصیف کرد و گفت: معالجات برای درمان پا در جریان است.
رئیس مجلس شورای اسلامی در این تماس تلفنی، شفای عاجل این مرجع عالیقدر را از خداوند متعال خواستار شد.