به گزارش خبرگزاری مهر، مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به بررسی چالشهای ایمنی معادن در ایران -نقش فناوریهای نوین در ارتقای ایمنی معادن- پرداخته است.
در این گزارش آمده است: بررسی تاریخی معدنکاری نشان میدهد که این شغل بسیار پُرمخاطره بوده و آثار سوئی بر سلامت انسان و محیط زیست دارد. حساسیت نهادهای مدنی و الزام دولتها به نظارت و قانونگذاری نیز حاکی از سطح بالایِ آسیبِ فعالیتهای معدنی بر سلامت معدنکاران است. از دیدگاه جهانی، مواردی چون «خطرات مکانیکی، شیمیایی و بیولوژیک»، «خطرات ناشی از منابع انرژی»، «فشار فیزیکی بر کارکنان»، «مخاطرات ناشی از سقوط از ارتفاع» و «مخاطرات روانی» تهدیدهای عمده در فعالیتهای معدنی هستند. با توجه به تصویب قوانین متعدد و نظارتهای فراگیر در دنیا، حوادث معدنی با گذشت زمان تا حد زیادی کاهش پیدا کرده اند و امروزه شرکتهای معدنیِ پیشرو در دنیا در تلاش هستند تا میزان این حوادث را به «صفر» برسانند. بنگاههای صنعتی و معدنی برای دستیابی به این هدف، استفاده از ظرفیت فناوریهای نوین را در دستور کار خود قرار داده اند تا به نتایجی فراتر از بهبود در تجهیزات، سیستمهای مدیریت ایمنی، اصلاح فرهنگ و رفتار و تمرکز بر قوانین دست یابند.
یافتههای این گزارش نشان میدهد که استفاده از فناوریهای نوین منجر به کاهش جدی مخاطرات و ارتقای ایمنی در معادن خواهد شد. هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و پهپادها میتوانند با جمع آوری اطلاعات و پردازش هوشمند آنها در هشداردهی خطرات به کارکنان و انجام اقدامات پیشگیرانه تأثیرگذار باشند. همچنین فناوریهایی چون رُباتیک، پهپادها و وسایل نقلیه خودران میتوانند جایگزین انسان در مناطق پُرخطر شده و صدمات و تلفات انسانی را کاهش دهند. فناوری زنجیره بلوکی، پهپادها و اینترنت اشیا نیز میتوانند از معدنکاری در محیطهای ناایمن یا معدنکاری به صرف استخراج دارایی (فلزات و سنگهای گرانبها) جلوگیری کنند.
بر اساس مطالعات میدانی انجام شده در سال ۱۳۹۸، تنها در معادن زغال سنگ ایران در اثر حوادث ناشی از معدنکاری مانند سقوط، گاز گرفتگی، انفجار، ریزش آوار، برق گرفتگی و ضربه، ۲۰ نفر جان خود را از دست داده و ۱۰ نفر مصدوم شده اند. این در حالی است که آمار دقیقی از حوادث رخ داده در سایر معادن منتشر نشده است و مطالعات انجام شده نشان میدهد که اطلاعات جامع، تفکیک شده و بررسیهای دقیق و ریشهای از ابعاد حوادث معدنی در ایران در دسترس نیست. لذا فناوریهای نوین به عنوان یک ابزار توانمندساز میتوانند برای ثبت اطلاعات، افزایش شفافیت، تحلیل و نظارت حوادث معدنی نیز مورد استفاده قرار گیرند.
لازم است تا به عنوان اولین اقدام، مطالعه جامعی برای شناسایی موشکافانه و دقیق حوادث معدنی در ۱۰ سال اخیر انجام شود و منشأ، علل، پراکندگی، آثار و تبعات این حوادث بررسی و تحلیل شود. این مطالعه میتواند با محوریت سازمان نظام مهندسی معدن و همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی انجام شود.
نتیجه این مطالعه تصویری روشن از حوادث معدنی به دست میدهد و نقش دستگاههای اجرایی و نظارتی، نهادها، سازمانها و بنگاههای اقتصادی را در وقوع این حوادث مشخص میکند.
همچنین ایجاد سامانهای برای ثبت تفصیلی، به روز و نظام مند حوادث احتمالی معدنی با همکاری دستگاههای دولتی، سازمان نظام مهندسی معدن، تشکلها و انجمنهای تخصصی ضروری است.
اقدام دوم، ایجاد بسترهای فناورانه به منظور شفافیت اطلاعات، کاهش سریع مخاطرات معدنی و رفع عقب ماندگیها در این حوزه است که میتواند شامل «توجه به برنامههای آموزشی و ترویجی در حوزه فناوریهای نوین»، «حمایت از استارت آپ ها و شرکتهای فناور برای ورود به حوزه ایمنی معادن»، «حمایت های مالی و کمک به پایلوت فناوریهای نوین در حوزههای کاربردی ایمنی معادن»، «رصد مستمر و دورهای ابتکارات کشورها، شرکتهای معدنی تراز جهانی و تحولات فناورانه و نوآورانه در حوزه ایمنی صنعتی» و «نیازسنجی دورهای از معدنکاران در حوزه ایمنی به منظور برآورد مسائل کلان و اولویت دار ملی» باشد که به صورت مشترک توسط سازمان نظام مهندسی معدن، ایمیدرو و بنگاههای معدن و صنایع معدنی عملیاتی شود.
