برچسب: روانشناسی

نشاط اجتماعی؛ دیدگاههای متعارض

به گزارش خبرآنلاین، نعمت الله فاضلی، انسان شناس و عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی معتقد است «شادی» یا «نشاط» از دهۀ ۱۹۹۰ به این طرف بسیار در دنیا مطرح شده است و در واقع بحث «انسان شاد» یا «رستگار» یا «خوشبخت» از انحصار دین و فلسفه و ادبیات درآمده و به حوزه های علمی مثل روان شناسی و ژنتیک هم وارد شده است. منتها خطر رویکردهای زیست شناسی‌گرا یا روان شناسی‌گرای جدیدتر این است که شادی یا خوشبختی را از بحثی اجتماع‌محور و مبتنی بر تعامل با دیگری به بحثی فردمحور و مبتنی بر رسیدگی به تن و روان خود تبدیل می کنند.

به  باور  این  جامعه‌شناس «حال خوب» جامعه در گرو تقویت یک بینش انسانی ست که اتفاقاً باید ریشه در تاریخ و فرهنگ ما داشته باشد. از  طرفی محور نظام سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه در کشور ما از دهۀ ۱۳۲۰ به بعد، «عمران» بوده، نه «انسان»؛ و وضعیت کماکان به همین منوال است. اگر بخواهیم یک نوع «توسعۀ شاد» به جای «توسعۀ ناشاد» داشته باشیم، باید این ۸۰ سال و اندی  برنامه ریزی اجتماعی خودمان را نقد کنیم و به جای گشتن به دنبال فن یا حقه ای از تاریخ و سنت کنده شده (چه مهندسانه چه طبیبانه) برای بهبود حال خود، به دنبال بینش اجتماعی باشیم که لازمۀ این همانا اندیشه ورزی در باب معنا و تفسیر چیزهاست.

اما محمد زاهدی اصل، جامعه شناس معتقد  است نشاط  یک جنبه درونی دارد و یک جنبه ظاهری که باید به آن توجه کرد. در بعد ظاهری فرد خود را در ظاهر  شاداب نشان می‌دهد ولی در بعد درونی  فرد تنها احساس رضایتمندی می‌کند، بنابراین در احاد مردم  به  ویژه جوانان لازم است تا  بسترها وزمینه های  لازم  بوجود بیاید تا نشاط  واقعی در  درون  آنها شکل  بگیرد. از طرفی نشاط  کاذب نشاطی  زود  گذر  و آنی  است  که  فرد  در  آن  تنها  تظاهر  به  نشاط  می  کند .به  باور این  استاد دانشگاه  ، امروزه  جوانان  ما  نیاز  به  تفریحات سالم برای گذران اوقات  فراغت دارند  ولی حتی از  حداقل  امکانات برخوردار  نیستند . با  وجود تلاش   دولت  برای ایجاد  زمینه  های  نشاط  در  جامعه  ولی هنوز انتظارات  جوانان  ما  از  دولتمردان  برای شفافیت  البته با  رعایت  خط  قرمز ها و بیان  واقعیت  در  جامعه  به  قوت  خود باقی  است .  توجه  به  این  نکته  ضروری  است که   اگر  جوانان  نشاط  داشته  باشند  باعث  می  شود  که  آسیب  های  اجتماعی  کمتر  شود.

کامبیز  کامکاری ، متخصص  مهندسی  اجتماعی هم  می  گوید که  ، در  اواخر  قرن  ۲۰  سازمان  بهداشت  جهانی  فاکتوری  بنام  نشاط  را  به  فاکتورهای  خود  افزود  که  افرادی  علاوه  بر  داشتن    سلامت  روانی  باید  نشاط  هم  داشته  باشند یعنی  هم  دارای  عزت  نفس  باشند و هم  بیمار  نباشند  .باید  گفت  که  شادمانی  ابعاد  مختلفی  دارد  یکی  بعد  معنوی  آن  است  که  به  فلسفه زندگی  بر می  گردد و یکی  هم شادمانی  اجتماعی است  که  هم  به  خود  شخص  بر می  گردد و هم  به  سازمانهای  مردمی  ، دولتی  و  ساختارهای  اجتماعی  .البته  مهمترین بعد   آن  روان  شناختی  است  که براساس  آن  فرد احساس  خوشبختی  می  کند.به  اعتقاد  این استاد  دانشگاه  گرانی ، تورم ، تبعیض  حقوق  شهروندی  و  احساس  ناامنی  اجتماعی را  می  توان  از  جمله  دلایل  کاهش  نشاط  اجتماعی  دانست  که دولتمردان  می  توانند   با ارتقای امنیت اجتماعی مثل ایجاد زمینه کار ، ارایه تسهیلات بیمه و… آن را افزایش دهند .

۴۷۴۷

چرا ما نیازمند دیگران هستیم؟

 

با بخشی از او ارتباط گرفته‌ام که برای خودش هم پیچیده و دور از دسترس است. گویی توانسته‌ام او را واقعی‌تر ببینم، یا شاید کامل‌تر. آنجاست که اضطراب‌ها و تنش‌ها فرو می‌نشیند. در چنین زمان‌هایی می‌اندیشم چیزی که سبب این فرونشانی‌ست “دیده شدن” از جانب دیگری‌ است. گویی احساس یتیم مانده، صاحب والدی می‌شود. والدی که کودک عاجز و ترسیده را “دیده” و در آغوش کشیده است.

ما نیازمند دیگران هستیم، نه فقط از آن جهت که نیازهایمان را مرتفع کنیم؛ بلکه نیازمند دیگرانیم تا دیده شویم، تا وجود داشته باشیم. ما برای تعریف خود نیازمند دیگرانیم. اینجاست که ارتباط در انسان به عنوان “موجودی اجتماعی” رخ می‌نماید.

کودکان نیز از این امر مستثنا نیستند. گاه ارتباط اطرافیان(والدین) با کودک چنان ضعیف است که او برای دیده شدن از جانب ما هر کاری می‌کند. کودکان نیازمند توجه‌اند، اگر بتوانند از روش‌های مثبت توجه ما را جلب می‌کنند و اگر نه، با هر روش دیگری؛ حتی اگر منجر به سرزنش، تحقیر و تنبیه شود. به هر حال تنبیه شدن به این معناست که “منی” وجود دارد که در حال کتک خوردن یا توهین شنیدن است. همین که کودکان توجه منفی را به بی توجهی ترجیح می‌دهند نشان دهنده‌ این است که بی‌توجهی برایشان مساوی است با “دیده نشدن”، و این وجود و هستی آن ها را به خطر می‌اندازد. کودکان به پیام‌های دیگران برای تعریف وجود خویش نیازمندند، به عنوان “منی خوب یا بد”.

کودکان گیرنده‌ی تعاریفی‌ هستند که توسط دیگران از آن‌ها ارائه می‌شود. نوجوانی اما گذاری به دورانی‌ست که از این تعاریف عبور می‌کنند تا به بازتعریفی از خود برسند. تقلایی برای بیرون آمدن از پوسته‌ هویتی تعریف شده توسط دیگران، که به علت عدم آمادگی کودک در تعریف خود شکل گرفته. اما این تعریف از خود در نوجوان نیز نمی‌تواند عاری از تاثیر دیگران باشد. نکته اینجاست که واکنش دیگران در مورد اعمال و رفتار ما(دیده شدن از جانب آن‌ها) در تعریف ما از شخصیتمان نقش ویژه‌ای ایفا می‌کند. ما بدون وجود “دیگرانی” در اطرافمان به درک کاملی از خود نمی‌رسیم. چنین می‌شود که نوجوانی که پیش‌تر در کودکی، برای تعریف خود به والدین وابسته بود، حال برای جابه‌جایی مرزهای هویتی‌اش به سمت همسالان خود می‌رود.

چیزی که موضوع را پیچیده می‌کند این است که بسیاری از افراد برداشتی تحریف شده از ما دارند، حال به سبب بی‌توجهی یا سطحی نگری، یا به علت تاریخچه روانشناختی خود یا عوامل دیگر. بنابراین در عین حال که نیازمند تصویر دیگران از خود هستیم، نیاز داریم که این تصاویر را با درک درونی خود از خویشتن خویش بازاندیشی کنیم؛ و این وظیفه‌ایی خطیر برای یک نوجوان است.

“آلن دو باتن” در کتاب “جستارهایی در باب عشق” می‌نویسد: “مشکل نیاز داشتن به دیگران برای مشروعیت بخشیدن به وجود خودمان، این است که همیشه محتاج آنیم که هویت “صحیحی” که ما را با آن شرح می‌دهند، حفظ کنیم. اگر به قول استاندال، بدون دیگران شخصیت نداریم، در این صورت فردی که ما زندگی‌مان را با او سهیم می‌شویم باید میانجی ماهری باشد، چون در آن صورت احساس می کنیم عوضی هستیم، یا چهره‌ اشتباهی از ما عرضه شده.”

سوال اینجاست به عنوان، والد، همسر یا دوست چقدر “میانجی‌های ماهری” هستیم؟ بخصوص ما والدین چقدر می‌توانیم میانجی ماهری باشیم که به واسطه ما، نوجوان‌مان شخصیت خود را دقیق بشناسد و شکل دهد؟

بهترین کار برای دوری از تحریفات و “میانجی ماهری بودن” برای واکنش به فرد، توصیف “احساس و رفتار” او است. هر گونه توصیفی از “شخصیت” کودک و نوجوان، برچسب‌هایی مثبت و منفی‌ است که نقابی می‌شود بر چهره‌شان؛ پوسته‌ایی سفت و سخت که مانعی در راه خودشناسی و خودشکوفایی آن‌هاست. در حالی که توصیف “احساس” او، ارتباط ما را با وی، از طریق همدلی تقویت کرده؛ و در عین حال توصیف “رفتار و عمل” او، اطلاعات نسبتا دقیقی برای تصمیم‌گیری‌ها و تغییرات بعدی در اختیار وی می‌گذارد. اینجاست که تفاوت “تحسین” و “تشویق” اهمیت پیدا می‌کند. تحسین -به معنای حسن چیزی را گفتن- تکیه بر صفات شخصیتی‌ است که لزوما سبب رشد نمی‌شود؛ در حالی که تشویق کار و رفتار فرد، با ایجاد شوق در وی سبب شکوفایی او خواهد شد.

چنین است که “بود” و “وجود” هر انسان، امتدادی در ارتباط با وجودی دیگر است. وجودی که در “دیده و شنیده شدن” از جانب دیگری معنا می‌یابد.

* روانشناس بالینی

۴۲۴۲

چه کنیم فرزندان‌مان با هم کارد و پنیر نباشند؟

 

رقیه نوری پور لیاولی روانشناس و مشاور، در خصوص ایجاد یک رابطه خوب بین فرزندان در خانواده گفت: این مسئله یکی از نگرانی‌های والدینی است که بیش از دو فرزند دارند.

او افزود: فرزندان یک خانواده در ارتباط با خواهر و برادر خود مهارت‌های اجتماعی-شناختی یاد می‌گیرند. همچنین در ابعاد مختلف مثل هوش پیشرفت می‌کنند.

این روانشناس گفت: خواهران و برادران به صورت مستقیم رفتارهای یکدیگر را الگو قرار می‌دهند و در رشد هم تأثیر می‌گذارند.

نوری پور ادامه داد: هنگامی که فاصله سنی بین فرزندان ۴_۵ سال باشد، احتمال مثبت بودن رابطه‌ آن‌ها بیشتر خواهد بود. همچنین اگر والدین در ارتباط با فرزندان خود تبعیض قائل شوند، به عنوان مثال با فرزند کوچکتر مهربان‌تر باشند، رابطه‌ فرزندان آن‌ها مثبت نخواهد بود.

او با بیان اینکه روابط بین اعضای خانواده در روابط بین خواهر و برادران تأثیرگذار است، افزود:‌ بر اساس تحقیقات انجام شده اگر فرزندان خانواده‌ای با والدین خود ارتباط مثبت و سازنده داشته باشند، تنش بین خواهر و برادر کمتر می‌شود و ارتباط مناسب بین آن‌ها شکل می‌گیرد.

این روانشناس تاکید کرد: به صورت کمی رابطه بین خواهر و برادر انواعی دارد که می‌توان به شخصیت مراقبت (از یکدیگر مراقبت می‌کنند)، مبارز (رقابت و مشاجره می‌کنند)، جستجوگر (به دنبال کارهای جدید هستند)، عاشق (احساس صمیمیت دارند)، شوخ (بازیگوش هستند) و غیره اشاره کرد.

نوری پور با اشاره بر اینکه والدین در جهت بهبود رابطه‌ فرزندان خود باید به یکدیگر احترام گذارند، اضافه کرد: احترام گذاشتن والدین به یکدیگر کمک می‌کند فرزندان از والدین خود الگوبرداری خوبی داشته باشند و به عنوان یک فرد محترم یاد کنند.

او گفت: والدین باید فرزندان خود را تشویق کنند، در عین حال که با خواهر و یا برادر خود صمیمی هستند، به یکدیگر احترام گذارند. همچنین والدین نباید به صورتی رفتار کنند که فرزندان آن‌ها احساس کنند که مورد تبغیض قرار گرفته‌اند.

این روانشناس با بیان اینکه والدین قبل از دخالت در روابط میان فرزندان باید درباره عواقب و ارتباط آن‌ها سنجیده عمل کنند، گفت: ممکن است فرزندان مهارت‌های لازم برای حل مسائل خود را نداشته باشند، بنابراین والدین می‌توانند به عنوان معلم و آموزش دهنده در زمان درگیری ایفای نقش کنند.

نوری پور افزود: هنگامی که والدین در درگیری فرزندان دخالت می‌کنند، نباید طوری رفتار کنند که یکی از آن‌ها احساس کند از طرف دیگری طرفداری می‌کند، به همین دلیل لازم است که والدین در این زمینه کاملا نسبت به مسائل روانشناختی آگاه باشند.

او تاکید کرد: والدین باید به فرزندان خود آموزش دهند هنگام مشاجره با خواهر و برادر خود، بدون فکر و هیجانی واکنش نشان ندهند و آرامش خود را حفظ کنند.

این روانشناس گفت: لازم است والدین برای فرزندان خود وقت گذارند تا فرزندشان احساس کند فرد مهم در زندگی والد خود است، در این صورت والدین بهتر می‌توانند در موقعیت‌های مختلف فرزندان خود را تغییر دهند.

نوری پور با اشاره به اینکه برخی از والدین تنیبه گروهی را برای کاهش اختلافات بین فرزندان مناسب می‌دانند، گفت: هنگامی که فرزندان به اختلافات خود ادامه دهند، والدین همه‌ آن‌ها را محروم و تنبیه می‌کنند.

این روانشناس ادامه داد: والدین باید با فرزندان در خصوص انتظاراتی که دارند صحبت کنند، همچنین والدین باید بدانند که فرزندانشان با یکدیگر فرق دارند و مساوات به معنی رفتار مشابه با همه فرزندان نیست، بلکه والدین باید با توجه به ویژگی‌های هر یک از فرزندانشان با آن‌ها رفتار کنند.

۴۷۲۳۴

فریب اذهان عمومی یا فریب عمومی اذهان؟!

 

هدف، تاثیر حداکثر روی مخاطب (نه با بزرگنمایی و دروغگویی) بلکه با روشهای نیکو بود تا مطلبی را که می‌خواند و می‌شنود، به درستی دریابد و در آن انسجام و راستی ببیند. برای این منظور، راهکار ارسطو بر سه روش استوار بود:

اتوس و پاتوس و لوگوس

آن تصمیمی مردمی و درست بود و هست که اخلاق (عرف مورد قبول جامعه) را زیر پا نگذارد (اتوس)
ذهنیت عاطفی مردم را در نظر بگیرد (پاتوس)
بازی با عواطف و احساسات مردم ویژه جباران و رمالان بود!
و بتوان با استدلال (و نه سفسطه) از آن تصمیم دفاع نمود.(لوگوس)

اتوس با اخلاق، پاتوس با عواطف، و لوگوس با منطق و شعور کار دارد.

این خشم است که فرد را به هر قیمتی، ضد همه و علیه خویش، به دانستن وامیدارد و همزمان باعث میشود کلامِ تقریبا عریان حقیقتی که به او عرضه شده را درک نکند، حقیقتی که جویای آن است. پاتوس دانش یعنی خواستِ شیداگونه و بی رحم دانستنِ آنچه ندانستنش بهتر است، جنونی که مانع فهم و درک است، امتناع از شناسایی حقیقت به شکلی که خود را عرضه میکند، فاجعه ی دانستن تحمل ناپذیر، دانستنی که فرد را وامیدارد تا از جهان رویت پذیری پا پس نهد.

۴۲۴۲

مرگ خودخواسته، پیشگیری امکان‌پذیر است؟/ وقتی خودکشی در مترو خط پایان می‌شود

نازنین اخوان: صبح روز چهارشنبه ۱۱ اردیبهشت در ایستگاه مترو بیمه واقع در خط ۴ به سمت کلاهدوز، مرد جوانی دست به خودکشی زد که البته ناموفق بود. این خبر بهانه‌ای شد برای پاسخ به این سوال که آیا خودکشی یا مرگ خود خواسته قابل پیشگیری است؟ اطرافیان فردی که در فکر اقدام به خودکشی است، چطور می‌توانند نشانه‌های آن را تشخصی دهند؟در اغلب کسانی که دست به خودکشی می‌زنند، احساس عمیق ناامیدی، ناتوانی در حل مسائل و افسردگی مشاهده می‌شود. هرچه تعداد علائمی که در شخص مشاهده می‌کنید بیشترباشد، به همان میزان احتمال ارتکاب به خودکشی در او افزایش خواهد یافت.

براساس گزارش سازمان جهانی سلامت (WHO)، سالانه نزدیک به ۸۰۰ هزار نفر خودکشی می‌کنند. آمار خودکشی‌ در ایران به نسبت جهان، میزان کمتری را نشان می‌دهد؛ به طوریکه این رقم در ایران حدود پنج نفر به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر بوده است، حال آنکه در جهان رقمی بیش از ۱۲ نفر بین هر ۱۰۰ هزار نفر است.

چه عواملی در گرایش به خودکشی نقش دارند؟

براساس اطلاعات یافت شده از سایت Mental Health، کسانی که دچار مشکلات روحی و روانی شده‌اند، بیشتر در معرض اقدام به خودکشی هستند به طوری که تقریبا ۹۰درصد خودکشی‌ها توسط این افراد اتفاق می‌افتد. افسردگی، مصرف موادمخدر و الکل و ترد شدن از سوی خانواده در صدر مسائل مؤثر بر اقدام به خودکشی قرار دارند.

الهه خوش‌نویس، دکتر روانشناس نیز در خصوص عواملی که شخص را به سمت این اقدام هدایت می‎کند به خبرآنلاین می‌گوید: مسلما خودکشی عامل واحدی ندارد و در بیشتر مواقع کسی که به این کار دست می‌زند تحت تأثیر مسائل مختلفی قرار می‌گیرد. ولی اگر بخواهیم رایج‌ترین دلایل این اتفاقات را نام ببریم، می‌توانیم به اختلال روانی، تأثیر پذیری از داروها، مسائل خانوادگی، فرهنگی و اجتماعی و ژنتیک فرد اشاره کنیم.

او ادامه می‌دهد: در کنار تمام این عوامل، زمانی که فرد زمینه را برای ارتکاب به خودکشی فراهم می‌بیند، به عنوان مثال اسلحه‌ای یا جسم تیزی مانند چاقو در دسترس داشته باشد یا امکان خودکشی را مناسب ببیند مثل همین موردی که در مترو اتفاق افتاد، همه این‌ها شرایط را برای شخصی که دست به این کار می‌زند، فراهم می‌کند.

علائمی که خبر از تمایل فرد به خودکشی می‌دهد

خوش‌نویس ضمن تأکید بر احساس ناامیدی از زندگی در این افراد، در خصوص علائمی که زنگ خطری برای اقدام به خودکشی است، می‌گوید: در بیشتر موارد کسی که قصد خودکشی داشته باشد این موضوع را به زبان می‌آورد. علائم افسردگی و اضطراب، میل به تنها زندگی کردن و اقدام به آن، از دست دادن شغل و کاهش کیفیت ارتباط با دوستان و خانواده از جمله علائمی است که در اکثر کسانی که به این کار دست می‌زنند مشاهده می‌شود.

پیشگیری از خودکشی

دکتر خوش‌نویس در پاسخ به این سوال که اطرافیان در صورت مشاهده نشانه‎‌ها چه باید بکنند، می‌گوید: زمانی که تهدید به خودکشی را به صورت کلامی از کسی بشنوید یا به صورت واضح در رفتارش مشاهده کنید، حتما اولین و تنها اقدام مراجعه به یک روانپزشک است و شاید حتی نیاز به بستری کردن فرد باشد.

او تأکید می‌کند: حتما تهدیدهای لفظی و افت عملکرد را بخصوص در افرادی که سابقه چنین رفتارهایی ندارند جدی بگیرید. چرا که یک لحظه ممکن است منجر به پشیمانی شود.

چه تفاوتی بین زنان و مردان وجود دارد؟

خوشنویس درمورد فراوانی جنسیتی خودکشی اشاره می‌کند که فراوانی تهدید به خودکشی در زنان ۳ الی ۴ برابر بیشتر از مردان است اما در صورت اقدام به این عمل، احتمال مرگ مردان در اثر خودکشی نسبت به زنان بسیار بالاتر است.

براساس گزارش سایت Mental Health، علت این است که اغلب مردان کمتر از زنان در خصوص مشکلات خود از دیگران درخواست کمک می‌کنند و کمتر درباره‌ی دل‌مشغولی‌هایشان صحبت می‌کنند.

درمان کسی که از خودکشی جان سالم به در برده

رفتار ما در برخورد به کسی که پس از خودکشی زنده مانده، در ادامه زندگی او تأثیر بسیار زیادی دارد. این افراد گاهی طرد می‌شوند و مورد قضاوت‌های شدید دیگران قرار می‌گیرند.

خوش‌نویس در مورد این موضوع تأکید می‌کند که چنین شخصی باید حتما پروسه‌ی درمانی را طی کند در غیر این صورت ممکن است مجدد به این کار دست بزند.

او ادامه می‌دهد: برای پروسه درمان نیاز است که شخص تحت نظر روانپزشک و روانشناس به طور هم‌زمان قرار بگیرد به این صورت که دارو درمانی توسط روانپزشک و روان درمانی توسط روانشناس انجام شود.

تماس با اورژانس اجتماعی

یکی از مهم‌ترین اقداماتی که در مواجهه با صحنه خودکشی یا فردی که در معرض این اقدام قرار دارد می‌تواند مؤثر واقع شود، تماس با متخصصی است که بتواند به فرد کمک کند که قدرت ذهن و تصمیم‌گیری خود را بازیابد. کشورهای مختلف، هرکدام به نوعی زمینه را برای رسیدگی به چنین شرایطی فراهم کرده‌اند که در ایران تماس با اورژانس اجتماعی می‌تواند بهترین تصمیم باشد.

خوش‌نویس ضمن اشاره به اهمیت تماس با اورژانس اجتماعی، توضیح می‌دهد: اورژانس اجتماعی اجازه ورود در حین بروز حادثه را دارد و نیاز نیست که مانند یک روانشناس مراحل قانونی را طی کند. به همین دلیل ورودش در چنین شرایطی بسیار می‌تواند کمک کننده باشد.

اورژانس اجتماعی چیست؟

اورژانس اجتماعی در واقع برنامه‌ای برای پاسخگویی به نیازهای مردم و حل یا کاهش مشکلاتشان است که حاصل فعالیت چندین ساله سازمان بهزیستی کشور در دفترامور آسیب‌دیدگان اجتماعی است.

اقداماتی که اورژانس اجتماعی انجام می‌دهد تلفیقی از مداخله در بحران فردی، خانوادگی و اجتماعی (مرکز اورژانس اجتماعی)، خط تلفن اورژانس اجتماعی (۱۲۳) تیم سیار اورژانس اجتماعی (خدمات اجتماعی سیار) و پایگاه اورژانس اجتماعی (پایگاه خدمات اجتماعی) است.

زوجین متقاضی طلاق، افراد دارای اختلاف خانوادگی حاد، زنان و دختران آسیب‌دیده اجتماعی، کودکان کار و خیابان، همسران و کودکان آزار دیده، دختران و پسران فراری از منزل و سایر افرادی که به دلیل قرار گرفتن در شرایط بحرانی به کمک نیاز دارند، می‌توانند از خدمات اورژانس اجتماعی استفاده کنند.

۴۷۲۳۴

اگر فکر می‌کنید افسرده‌اید، این مطلب را حتما بخوانید

 

به گزارش خبرآنلاین، تشخیص این که کسی به افسردگی مبتلاست گاهی بسیار سخت است، زیرا بسیاری از این افراد در ظاهر مشکلی ندارند و مانند همه به فعالیت‌های روزانه‌شان مشغلوند. گاهی حتی نزدیکان و پزشک فرد هم نمی‌توانند مشکل او را تشخیص دهند.

تقریبا همه افراد پس از مشکلاتی مانند مرگ عزیزان، طلاق و یا از دست دادن شغلشان، دچار اندوه دوره‌ای می‌شوند اما متأسفانه این مسائل را با یک متخصص در میان نمی‌گذارند و در ادامه دچار اختلالات در نظم خواب و اشتها می‌شوند. مهم‌ترین دلیل ادامه پیدا کردن ناراحتی‌های عمیق و حاد شدن افسردگی‌هایی که با مراجعه به موقع به راحتی درمان می‌شوند، باورهای غلطی است که در این زمینه همه‌گیر شده.

۱. افسردگی وجود خارجی ندارد، همه ما تا حدودی افسرده هستیم!

بسیاری از مردم عقیده دارند که افسردگی همان اندوه است و انسان هر از چندگاهی آن را تجربه می‌کند. این عقیده به شدت غلط است. افسردگی و اندوه دو مقوله کاملا متفاوتند و از نظر هیجانی، مدت زمان و اثراتی که بر زندگی روزمره می‌گذارند، زمین تا آسمان فرق دارند.

اندوه یک احساس گذرا و موقتی است که از احساسات مثبت جلوگیری نکرده و زندگی روزمره را مختل نمی‌کند. درحالی که افسردگی می‌تواند کارایی، روحیه و مزاج فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.

برای اطمینان از افسرده بودن یک شخص، باید علائم این بیماری بیش از دو هفته، در بیشتر روزها و بیشتر ساعت‌ها تجربه شوند.

اندوه و بی‌حوصلگی، تنها علائم محدودی از بیماری افسردگی هستند (در کنار آن بی‌علاقه بودن نسبت به فعالیت‌های روزانه، کاهش انرژی، احساس بی‌ارزشی یا احساس گناه، تغییر برنامه خواب و اشتها، کاهش تمرکز و فکر کردن به مرگ بخصوص خودکشی از دیگر علائم افسردگی است).

۲. افسردگی فقط مربوط به حالات ذهنی است و ریشه بیولوژیکی ندارد.

اشتباه دیگری که درمورد افسردگی شایع است، دخیل ندانستن محیط زندگی و تغذیه در بروز بیماریست. سابقه ژنتیکی و اتفاقاتی که در طول زندگی رخ می‌دهد، نقش بسیار مهمی در ابتلا به افسردگی دارند زیرا مقدار مشخصی از ژن‌های انتقال‌دهنده سروتونین، برای بروز علائم این بیماری اهمیت دارد.

علاوه بر تمام این‌ها، افسردگی نه تنها ذهن، بلکه جسم انسان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. کسانی که به افسردگی مبتلا هستند، تغییرات مختلفی را در زندگی روزمره و عادت‌هایشان تجربه می‌کنند: بعضی‌ها دچار افزایش یا کاهش شدید اشتها روبرو می‌شوند، برخی دیگر تغییرات برنامه خواب را تجربه می‌کنند، ممکن است دچار کم‌خوابی شوند، یا برعکس، مدت زمان بیشتری بخوابند. این بدان معین است که افسردگی در اشخاص مختلف، با علائم گوناگونی بروز پیدا می‌کند.

۳. افسردگی با خلاقیت و حساسیت رابطه متقابل دارد.

از آنجا که بسیاری از هنرمندان، دانشمندان و موزیسین‌ها از اختلالات روحی رنج می‌بردند، ممکن است عده‌ای عقیده داشته باشند که افراد باهوش و خلاق بیشتر به افسردگی دچار می‌شوند. اما همین که بسیاری از افراد خلاق، باهوش و حساس به افسردگی مبتلا نمی‌شوند، دلیلی کافی برای رد این نظریه است و البته علاوه بر این بسیاری از کسانی که افسرده شده‌اند، انسان‌های خلاقی نیستند.

۴. افسردگی به دلیل اتفاقات خاصی رخ می‌دهد.

اتفاقات خاصی در برخی برهه‌های زمانی ممکن است موجب ابتلا به افسردگی شوند، مانند از دست دادن عزیزان یا مشکلاتی که برای سلامتی به وجود می‌آید.

همانطور که در موارد قبل هم اشاره کردیم، عوامل خارجی، تغذیه و محیط زندگی هم بر ابتلا به افسردگی اثر دارد و نمی‌توان یک دلیل شاخص و تنها برای این بیماری پیدا کرد.

۵. اگر از داروهای ضدافسردگی استفاده کنیم، تا آخر عمر در دامشان خواهیم افتاد.

استفاده از داروهای ضدافسردگی ممکن است برای خیلی از مردم ترسناک بوده و با عوارض جانبی همراه باشد. اما تمام این داروها برای بیماری وابستگی مادام‌العمر ایجاد نمی‌کند. اگر به افسردگی مبتلا شده‌اید، بسته به حساسیت شرایط، ممکن است روانپزشک برایتان دارو تجویز کند. در بیشتر موارد، دارو درمانی و جلسات روانشناسی به طور همزمان تجویز می‌شوند.

۶. کودکان و جوانان دچار افسردگی و بیماری‌های روحی نمی‌شوند.

بر اساس گزارش CDC (مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری) ۳/۲ درصد از افرادی که در سنین ۳ تا ۱۷ قرار دارند، دچار افسردگی می‌شوند. این آمار برای اضطراب فراگیر ۷/۱ درصد و برای اختلالات و مشکلات رفتاری به ۷/۴ می‌رسد.

۷۰درصد بیماری‌های روحی که بزرگسالان به آن مبتلا هستند، در کودکی آغاز می‌شود مثل: افسردگی، اختلالاتی که در غذا خوردن به وجود می‌آید، وسواس و اختلال اضطراب فراگیر.

خبر خوب این است که اگر در کودکی بیماری تشخیص داده شود، به احتمال ۷۹درصد با چند جلسه مراجعه به روانشناس یا روانپزشک، درمان خواهد شد.

۷. اگر کودکی از سلامت روحی و روانی برخوردار نیست، والدینش مقصرند!

مشکلات و اختلالاتی که برای کودکان اتفاق می‌افتد، ممکن است ریشه در مسائل بیولوژیکی یا محیط زندگی و یا ترکیبی از هر دو داشته باشد. پس نمی‌توان والدین را مقصر صددرصدی این مشکلات دانست.

۸. کسانی که دچار مشکلات روحی می‌شوند، “روانی” هستند و رفتارهای پرخطر و پرخاشگرانه دارند، به همین جهت باید تحت نظر باشند.

بیشتر کسانی که دچار بیماری‌های روحی می‌شوند، همزمان با استرس و افسردگی دست و پنجه نرم می‌کنند. آنها اغلب زندگی‌های نرمالی دارند اما احساس و رفتاری که دارند، زندگی روزمره‌شان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

۹. افسردگی نوعی نقص شخصیتی است و کسانی که به آن مبتلا هستند کافیست فقط خودشان را از این منجلاب بیرون بکشند.

محققان عقیده دارند، افسردگی به علت تغییرات شیمیایی در عملکرد مغز اتفاق می‌افتد و باید حتما با جلسات مشاوره تخصصی همراه با دارو درمان شود.

۱۰. کار زیاد درمانی برای افسردگی است

یکی از راه‌حل‌هایی که زمینه علمی ندارد و متأسفانه مورد استقبال قرار می‌گیرد، کار زیاد برای درمان افسردگیست. در واقع کار بیش از نشانه‌ای از افسردگی بالینی بخصوص در مردان است.

حتما توجه داشته باشید که اگر علائم اولیه را در اطرافیان و نزدیکانتان مشاهده کردید، فرد را ترغیب کنید به روانشناس مراجعه کند تا هرچه زودتر روند درمانش آغاز شود.

۴۷۲۳۴