زندهیاد فضل الله اویسی در سن ۹۷ سالگی درگذشت. او ۲۸ اسفند سال ۱۳۰۲ خورشیدی در یکی از محلههای جنوبی تهران، کوی یاورخان (چاله میدان) دیده به جهان گشود. نخستین استاد او حسین تعزیهخان بود. سپس نزد حسن خان لحنی معروف به حسن قصاب شاگردی کرد.
او شاگرد حسین طاهرزاده، قمرالملوک وزیری، حسن سنجرانی و ابراهیم خان منصوری بود و با ارکسترهای متعدد در رادیو مانند ارکستر ابراهیمخان منصوری، ارکستر ابراهیم سرخوش، ارکستر قاسم نیکپور و ارکستر شاپور نیاکان همکاری کرد.
فضل الله اویسی در شاعری و ادبیات نیز مورد قبول اهل فن بود. کتابهای “گلبانگ اویسی”، “هفت شهر عشق”، “نفایس اویسی” و “گنج بی رنج” (ارمغان اویسی) از آثار مکتوب این اندیشمند هستند.
پیکر فضلالله اویسی استاد موسیقی و اندیشمند ایرانی که دیروز به دلیل بیماری و کهولت سن درگذشته بود، امروز شنبه ۶ اردیبهشت ماه در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.
شایعترین کم خونی در همه گروههای سنی خانمها و آقایان
شایعترین کم خونی در همه گروههای سنی خانمها و آقایان
به گزارش خبرگزاری مهر، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد: فقر آهن شایعترین کم خونی در همه گروههای سنی بین خانمها و آقایان است.
در تحقیقات سازمان جهانی بهداشت آمده است: علائم و نشانههای کم خونی ضعف، خستگی، کاهش استقامت، دشواری در تمرکز، دست و پاهای سرد، رنگ پریدگی، تنگی نفس، تپش قلب و ریزش مو است.
تأخیر در تکامل و هماهنگ شدن حرکات کودک، کاهش ذخایر آهن نوزاد هنگام تکامل، به وجود آمدن آسیبهای مغزی در نوزاد و کاهش ضریب هوشی نوزادان از جمله خطرات کم خونی مادران باردار برای نوزادان بود که سازمان جهانی بهداشت به آن اشاره کرد.
این سازمان همچنین خطرات کم خونی را بیشتر متوجه کودکان، زنان باردار و زنان در دوران سیکل قاعدگی دانست.
توصیه سازمان جهانی بهداشت، استفاده از مواد غذایی نظیر لوبیا قرمز، عدس، نخود، تخم مرغ، گوشت قرمز، سبزیجات برگ تیره، آجیل و خشکبار، دانهها، پرتقال و لیمو شیرین برای در امان ماندن و نجات از کم خونی است.
توصیه های غذایی به روزه داران ایام کرونا/میوه و سبزی فراموش نشود
توصیه های غذایی به روزه داران ایام کرونا/میوه و سبزی فراموش نشود
به گزارش خبرگزاری مهر، جلال الدین میرزای رزاز، گفت: با توجه به مطالعات مبتنی بر شواهد متخصصان علوم پزشکی همگی معتقدند که نخوردن غذا به طور متناوب مانند روزه داری اسلامی نه تنها عارضهای در افراد سالم ایجاد نمیکند، بلکه سبب تقویت سیستم ایمنی بدن و کاهش واکنشهای التهابی میشود.
وی با اشاره به شرایط موجود جامعه و شیوع کووید ۱۹ در کشور، افزود: رمضان امسال با توجه به اپیدمی کرونا در کشور با همه رمضانهایی که تا کنون داشتهایم متفاوت است. اینکه امسال میتوانیم روزه بگیریم یا نه، ذهن خیلی از هموطنان را به خود مشغول کرده است.
میرزای رزاز تصریح کرد: توجه به اینکه جمع کثیری از هموطنان هنوز در قرنطینههای خانگی به سر میبرند شاید از این جهت که ساعات بیشتری را به استراحت میپردازند بتوانند توفیق بیشتری در کسب معنویت و نیز فواید روزه داری ببرند و عملاً چیزی که به نظرشان تهدید بوده را به فرصت تبدیل نمایند.
وی خاطرنشان کرد: رمضان فرصتی را فراهم مینماید که بتوان عادات غلط تغذیهای که در قرنطینههای خانگی ایجاد شده بود را اصلاح نموده و با رعایت تنظیم انرژی دریافتی و میزان کالری مصرفی اضافه وزنهای ایجاد شده و مشکلاتی نظیر کبد چرب، فشار خون، چربی بالای خون و تنظیم قند را کنترل نمود.
این استاد دانشگاه به کسانی که به کرونا مبتلا شده بودند و حدود ۵ درصد و بیشتر وزن خود را در این بیماری از دست دادهاند توصیه کرد تا بازگشت وزن به شرایط قبل از بیماری نباید روزه بگیرند.
وی تصریح کرد: افراد با بیماریهای زمینهای حاد یا مزمن مواجه هستند که دارو دریافت میکنند نیز نباید روزه بگیرند. و افراد بالای ۶۵ سال نیز با مشورت پزشک در خصوص روزه داری باید تصمیم بگیرند.
این متخصص علوم تغذیه با اشاره به نقش تغذیه در پیشگیری از ابتلاء به کووید ۱۹، گفت: توصیه ما به همه روزه داران، رعایت تنوع و تعادل در برنامه غذایی و استفاده از همه ۵ گروه غذایی شامل گروه نان و غلات با تاکید بر غلات و نانهای سبوس دار، انواع جوانهها گروه میوهها با تاکید بر مصرف انواع مختلف میوهها، گروه سبزیها با تاکید بر مصرف انواع آنها با رنگهای متفاوت و به ویژه خانواده کلم، گروه گوشتها با تاکید بر تخم مرغ، مرغ، ماهی، حبوبات و مغزها گروه شیر و لبنیات با تاکید بر مصرف لبنیات کم چرب در فاصله افطار تا سحر ضروری است.
وی به شهروندان توصیه کرد: مصرف غذا باید به صورت کاملاً پخته باشد. به خصوص در مورد گوشتها، مرغ، ماکیان، ماهیها و تخم مرغ که کاملاً و به خوبی پخته و طبخ شده باشد.
رئیس انجمن تغذیه ایران در خصوص نقش و اهمیت ویتامین C، گفت: سبزیجات به دلیل داشتن اسیدفولیک و ویتامین سی و پیش ساز ویتامین A به تقویت سیستم ایمنی کمک میکنند بنابراین تمام سبزیجات زرد، قرمز، نارنجی و سبز رنگ را حتماً به صورت کاملاً شسته و ضدعفونی شده در برنامه غذایی خود قرار دهید مصرف انواع مرکبات (پرتقال و نارنگی و لیمو ترش و نارنج) حاوی ویتامین C هستند که نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی دارند.
میرزای رزاز در ادامه از مردم خواست: از مصرف زیاد فست فودها، گوشتهای فرآوری شده و غذاهای سرخ شده اجتناب کنند چرا که این مواد غذایی حاوی نمک زیاد، اسیدهای چرب ترانس و اشباع بوده و برای سلامتی و عملکرد سیستم ایمنی نامطلوب هستند.
وی در توصیههای خود به روزه داران، گفت: برای سحری خود یک وعده سبک میل نمائید. این امر به ویژه در مورد گروههای خاص مانند افراد مسن، نوجوانان، زنان باردار و مادران شیرده و همچنین کودکانی که روزه میگیرند صدق میکند. این وعده غذایی که یک وعده صبحانه سبک به حساب میآید شامل سبزیجات، یک وعده کربوهیدرات مانند نان تهیه شده از گندم کامل، مواد غذایی سرشار از پروتئین مانند لبنیات (پنیر بی نمک، ماست، شیر) و یا یک تخم مرغ میباشد.
رئیس انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور، در خصوص ارتباط با روزه داری در ایام قرنطینه، افزود: تغذیه خوب برای سلامتی و تقویت سیستم ایمنی لازم و ضروری است. بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت از مواد غذایی تازه با ماندگاری زیاد استفاده کنید.
این متخصص علوم تغذیه خاطر نشان کرد: حداقل ۵ واحد یا ۴۰۰ گرم میوه و سبزی استفاده کنید مرکبات مثل پرتقال، نارنگی و گریپ فروت حاوی پیش ساز ویتامین A هستند حتماً در برنامه غذایی خود استفاده نمائید میوههای دیگر مثل سیب و موز، انواع توت، آناناس و انبه نیز در برنامه غذایی داشته باشید و برای افزایش ماندگاری میتوانید میوهها را به تکههای کوچک تقسیم و فریز و به تدریج استفاده کنید همچنین برای افزایش ماندگاری میتوانید میوهها به تکههای کوچک تقسیم و فریز کنید و به تدریج استفاده کنید.
میرزای رزاز گفت: سبزیجات ریشهای مثل هویج، شلغم و چغندر و سبزیجاتی نظیر کلم سفید، کلم بروکلی و گل کلم سرشار از مواد مغذی با ماندگاری خوب هستند. همچنین شهروندان میتوانند از سیر، پیاز و زنجبیل هم که سرشار از آنتی اکسیدان های مفید و با ماندگاری خوب هستند به عنوان افزودنی غذا استفاده کنند.
وی در خصوص روزه داری و تغذیه صحیح در وعده افطار گفت: دستگاه گوارش پس از ساعتها استراحت لازم است غذای سبک و سهل الهضم را دریافت نماید و بهتر است روزه خود را با آب جوش و یک قند طبیعی مانند خرما شروع نمائید همچنین میتوانید از میوههای خشک نظیر زرد آلو و کشمش وانجیر در کنار افطار خود استفاده کنید.
رئیس انجمن تغذیه ایران افزود: در برخی منابع توصیه شده است که افراد روزه دار همانند زمانی که روزه نیستند، سه وعده غذا بخورند که این وعدهها شامل افطار، شام و سحر است، اما صرف غذا در دفعات کمتر از دو بار در سالهایی که ماه مبارک رمضان در فصل تابستان است، توصیه نمیشود.
وی تصریح کرد: با توجه به ساعت صرف افطار و فاصله تا وعدهی سحری، میتوان ساعتی پس از افطار یک وعده غذایی مثل شام سبک صرف کرد؛ البته این به وضعیت خود شخص و تمایل او به صرف غذا بستگی دارد.
میرزای رزاز خاطر نشان ساخت: در هنگام افطار، مصرف غذاهای سبک و مختصر شامل گروههای غذایی شیر و لبنیات، میوه و سبزی، نان و غلات، برای افزایش قند خون توصیه میشود، مانند نان و پنیر و سبزی که یکی از عادات خوب غذایی هموطنان در این ایام است. علاوه بر آن، مصرف شیر گرم، فرنی و شیر برنج در هنگام افطار مناسب است. استفاده از مواد غذایی آبکی مثل سوپ کم چرب، آش کم حبوبات توصیه میشود.
توصیه های دارویی ماه رمضان به بیماران/هشدار به دیابتی ها
به گزارش خبرگزاری مهر، مهران ولایی، چگونگی مصرف داروها در ماه مبارک رمضان را یکی از نگرانیهای بیماران عنوان کرد و گفت: در ماه رمضان تغییرات بسیار زیادی در بدن رخ میدهد که این امر میتواند وضعیت بیماری و دارو درمانی افراد را تحت تأثیر قرار دهد.
وی افزود: بنابراین بیمارانی که مجاز به روزه داری هستند و همزمان به مصرف داروها نیاز دارند باید توصیههایی را رعایت کنند. به عنوان نمونه مادران باردار، شیرده و بیماران مبتلا به دیابت، فشارخون، روده تحریک پذیر، یبوست، زخمهای گوارشی و اختلالات کلیوی باید پیش از اقدام به روزه داری با پزشک معالج خود در خصوص اقدام به روزه داری و همچنین نحوه مصرف داروها، مشورت کنند.
مدیر مجموعه مدد دانشگاه علوم پزشکی ایران، با اشاره به مصرف کافی آب و مایعات، گفت: در فاصله بین افطار تا سحر باید به میزان کافی آب و مایعات مصرف کرد. این اقدام ضمن تأمین نیاز بدن روزه داران به مایعات، شرایط لازم را برای دفع مناسب داروها و متابولیت های آنها از بدن فراهم خواهد کرد.
ولایی تاکید کرد: عدم رعایت این اصول میتواند منجر به عدم کارایی دارو، عدم دستیابی به اثرات درمانی، بروز اثرات جانبی و تشدید بیماری شود.
وی ادامه داد: بیمارانی که انسولین مصرف میکنند، توصیه میشود تا قبل از اقدام به روزه داری با پزشک معالج خود حتماً مشورت کنند. نیاز به تنظیم و کنترل مرتب قند خون برای همه مبتلایان به دیابت بسیار اهمیت دارد.
ولایی گفت: بیمار و خانواده فرد مبتلا به دیابت باید در رابطه با خطرات احتمالی تهدید کننده در ایام روزه داری مورد مشاوره قرار گیرند و همچنین در مورد علائم افزایش و کاهش قند خون، اندازه گیری قند خون، تنظیم وعدههای غذایی، فعالیت بدنی و مصرف داروها در ماه مبارک آموزش لازم را دریافت کنند. به علاوه روش درمان و اقدامات لازم در صورت بروز مشکل به همراه بیمار آموزش داده شود.
مدیر مجموعه مدد دانشگاه علوم پزشکی ایران، افزود: با توجه به اهمیت زیاد خطر تغییر دوز دارو در بیماران انسدادی ریوی (COPD) و صرع در ایام روزه داری، پزشکان و داروسازان باید به این بیماران در رابطه با قطع دارو و بازگشت حملات تشنجی در مبتلایان به صرع، مشاوره دقیق بدهند. همچنین باید توصیههای لازم به بیماران مبتلا به آسم که با قطع داروهای استنشاقی و افشانههای تنفسی دچار حملات آسمی میشوند، ارائه شود.
ولایی، درباره داروهای با خاصیت ادرارآور (مُدِر)، گفت: بیماران برای جلوگیری از دست رفتن آب بدن باید با نظر و مشورت پزشک معالج اقدام به کاهش دوز این داروها کنند.
جهت درمان برخی عفونتها در فرد روزه دار، پزشک معالج میتواند اقدام به تجویز آنتی بیوتیک هایی کند که به جای چند بار مصرف طی روز، یک یا دو بار در روز مصرف شود.
وی افزود: برخی داروها در تداخل با غذا میتواند موجب کاهش، افزایش یا تأخیر در رسیدن دارو به غلظت مناسب آن در خون شود، بنابراین درباره این داروها نیز مشورت با داروساز، امری ضروری و مفید است.
ناگفتههای سالار عقیلی از یک اقدام خاص در قرنطینه خانگی
ناگفتههای سالار عقیلی از یک اقدام خاص در قرنطینه خانگی
سالار عقیلی که اجرای بخشهایی از این قطعه، ازجمله آواز آن را برعهده داشته، به واسطه ماندن در قرنطینه اجباری در اقدامی خاص با بهرهگیری از سادهترین روش ( ضبط صدا با موبایل) با «همدم» همراهی کرده است.
این هنرمند در توضیحاتی دربارهی این اثر و چگونگی تصمیم برای ساخت آن گفته است: «قطعه همدم یک کار کاملا خودجوش و مردمی بود. در این زمان وظیفه خود احساس کردیم که در این شرایط سخت که مردم و کادر درمانی با این بیماری دست و پنجه نرم میکنند، تا حدودی روحیه آنها را عوض کنیم.»
کمک و ترغیب مردم به ماندن در خانهها نکته دیگری است که در صحبتهای سالار عقیلی برای پذیرش همکاری با قطعه «همدم» تاکید شده است. او گفته است: «کرونا بیماری سختی است و فعلا با آن درگیر خواهیم بود. البته میدانم که خیلیها از لحاظ مالی در مضیقه هستند و کارشان به گونهای است که نمیتوانند سر کار نروند و از لحاظ درآمد دچار مشکل هستند، ولی بالاخره چارهای نیست و مسئله مرگ و زندگی هموطنان عزیزمان در میان است.»
عقیلی او درباره حضور پرویز پرستویی (بازیگر) در ساخت این اثر عنوان کرد: حضور پرویز پرستویی به عنوان خواننده برایم موضوع جالبی بود؛ چون صدای خوبی دارند. شاید خیلیها فکر کردند که ایشان تنها دکلمه خوانده، گرچه که چند بیتی را هم با ما خواند. البته من کارهای دیگری از ایشان شنیده بودم که ازجمله در فیلمهای خود خوانندگی کرده بود ولی اینکه بخواهد کاری در ژانر موسیقی سنتی بخواند و در دسترس مردم قرار بگیرد، کمتر شنیده بودم.
وعده شام در ماه رمضان چگونه باشد/ پرهیز از نوشیدنیهای گازدار
وعده شام در ماه رمضان چگونه باشد/ پرهیز از نوشیدنیهای گازدار
پریسا ترابی، در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: شام به عنوان یکی از وعدههای غذایی مهم در روزه داری، باید مورد توجه قرار بگیرد.
وی افزود: بهتر است هموطنان روزه دار یک ساعت پس از افطار بسیار ساده و سبک، شام بخورند.
این کارشناس تغذیه با اشاره به اهمیت شام در ایام روزه داری، گفت: در وعده شام میتوان از گروه گوشت، مرغ یا ماهی، حبوبات یا برنج، به شکل پلو و خورش، کوکوها، کتلت کم روغن، خوراک های مختلف با نان سبوس دار همراه با سبزی و سالاد، ماست و یا دوغ استفاده کرد.
ترابی تاکید کرد: غذایی که در وعده شام میخورید، باید کم چرب و کم نمک باشد.
وی افزود: پس از شام و قبل از خواب، مصرف میوه برای سیستم ایمنی و جبران کم آبی بدن توصیه میشود.
ترابی، برای جلوگیری از عطش در ساعات روزه داری، گفت: در وعده شام به جای نوشیدنیهای گازدار و آب میوههای صنعتی، بهتر است از آب آشامیدنی سالم، دوغ، نوشیدنیهای سنتی و شربتهای خانگی استفاده کرد.
ارتباط عفونت های باکتریایی خون و افزایش ریسک سرطان روده
ارتباط عفونت های باکتریایی خون و افزایش ریسک سرطان روده
به گزارش خبرنگار مهر، دکتر «اولریک استنز جاستسن» سرپرست تیم تحقیق از دانشگاه اودنس دانمارک، در این باره میگوید: در این مرحله ما با قطعیت نمیتوانیم بگوییم که باکتریها به طورمستقیم موجب بروز سرطان روده میشوند یا عفونت خونی با این باکتریها به خودی خود منجر به سرطان میشود.
با این حال محققان تاکید دارند که این یافتهها به بهبود غربالگری برای سرطان روده کمک میکنند.
محققان این مطالعه، دادههای بیش از دو میلیون نفر را در دانمارک بررسی کردند و دریافتند افراد دارای عفونتهای خونی ناشی از گونههای بیهوازی باکتریها در مقایسه با افراد دارای عفونتهای خونی ناشی از باکتریهای هوازی، بالغ بر ۴۲ برابر بیشتر با ریسک ابتلاء به سرطان روده مواجه هستند.
باکتریهای بیهوازی نیازی به اکسیژن ندارند و در محیطهای مختلف از جمله روده انسان که به طور مستقیم موجب عفونت نمیشوند، زندگی میکنند.
مطالعات قبلی رابطه بین برخی باکتریهای بیهوازی و سرطان روده را نشان داده بودند.
به گزارش خبرنگار مهر، دکتر «اولریک استنز جاستسن» سرپرست تیم تحقیق از دانشگاه اودنس دانمارک، در این باره میگوید: در این مرحله ما با قطعیت نمیتوانیم بگوییم که باکتریها به طورمستقیم موجب بروز سرطان روده میشوند یا عفونت خونی با این باکتریها به خودی خود منجر به سرطان میشود.
با این حال محققان تاکید دارند که این یافتهها به بهبود غربالگری برای سرطان روده کمک میکنند.
محققان این مطالعه، دادههای بیش از دو میلیون نفر را در دانمارک بررسی کردند و دریافتند افراد دارای عفونتهای خونی ناشی از گونههای بیهوازی باکتریها در مقایسه با افراد دارای عفونتهای خونی ناشی از باکتریهای هوازی، بالغ بر ۴۲ برابر بیشتر با ریسک ابتلاء به سرطان روده مواجه هستند.
باکتریهای بیهوازی نیازی به اکسیژن ندارند و در محیطهای مختلف از جمله روده انسان که به طور مستقیم موجب عفونت نمیشوند، زندگی میکنند.
مطالعات قبلی رابطه بین برخی باکتریهای بیهوازی و سرطان روده را نشان داده بودند.
گلایههای مهران احمدی در «دورهمی»: بهخدا ما مالیات میدهیم
گلایههای مهران احمدی در «دورهمی»: بهخدا ما مالیات میدهیم
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مهران احمدی، بازیگر و کارگردان سینما، تئاتر و تلویزیون، شب گذشته (جمعه ۵ اردیبهشت) مهمان برنامه«دورهمی» با اجرای مهران مدیری بود و درباره سوء استفاده از کلمه سلبریتی و ماجرای پرداخت مالیات هنرمندان صحبت کرد.
مهران احمدی در پاسخ به سوال مجری برنامه که از او پرسید آیا «از جایگاهت راضی هستی»، گفت :«ما بعد از سی سال کارگری کردن در این حرفه، یک خانه و ماشین و زن و زندگی داریم که معمولا هر آدمی با کار کردن به این موارد دست پیدا میکند و اگر هم تا الان به آن نرسیده حتما اتفاقاتی مانع راه او شده است. ما خیلی آدمهای پولداری نیستیم. جدیدا یک کلمهای ساخته شده است به نام سلبریتی و از قصد این کار را کردند تا بین مردم و هنرمندان فاصله ایجاد کنند و ما هم میدانیم چه افرادی و با چه قصدی این کار را انجام دادهاند. مثلا میآیند آدمی را که تاکسی دارد با مهران مدیری مقایسه میکنند و میگویند این مرد با یک تاکس زرد مالیات میدهد ولی مهران مدیری مالیات نمیدهد و این مقایسه از اساس اشتباه است، چرا که شغل و کار این دو نفر چه ربطی به هم دارد؟ ولی برخی این مقایسهها را انجام میدهند تا از آب گل آلود ماهی بگیرند.»
احمدی درباره تعداد بازیگرانی که از این راه امرار معاش میکنند گفت: «ما در بین این همه آدمی که در سینما هستند اعم از خانم و آقا، حدود ۷۰ نفر به طور حرفهای از این راه امرار معاش میکنند، بقیه افراد یک کسب و کار دیگری دارند. خب میخواهید دور از جان، ما گورمان را گم کنیم برویم؟ ما داریم برای سه نسل خاطرهسازی میکنیم. ضمن اینکه همه ما مشکل داریم. چه کسی گفته است که مهران احمدی یا هر کس دیگر در این حرفه الگوی دیگران است؟ چه کسی همچین دروغی را در جامعه رواج داده است؟ هیچ یک از ما این ادعاها را ندارد، ما الگوی خودمان هم نیستیم چه برسد به جامعه.»
او درباره واکنشهای مردم به وضعیت پرداخت مالیات هنرمندان توضیح داد: «من پست میگذارم درباره بهار، زیر پست کامنت میگذارند تو برو مالیاتت را بده. بهخدا ما مالیات میدهیم. ما مالیات میدهیم میدانید چه جوری؟ یک مالیات مستقیم داریم، یک مالیات غیر مستقیم، مالیات مستقیم اینگونه است که یک نفر یک درآمدی دارد و در یک چهارچوبی از او مالیات میگیرند. اما ما زمانی که یک فیلم سینمایی را اکران میکنیم، از میزان فروش آن هم مالیات پرداخت میکنیم. وقتی یک تهیهکننده میخواهد قرار داد ببندد، به طور مثال به آقای مدیری میگوید ده میلیون پول قرارداد تو است و پانصد هزار تومان هم مالیات آن میشود. همان طور که گفتم، ما کلا هفتاد نفر در سینما هستیم که به طور کلی از این راه پول در میآوریم، زندگی میکنیم و مالیات هم میدهیم.»
خدایا! ای که تدبیر امور به دست او است و او بر هر چیز قادر است. ای که می داند خیانت چشم ها را و آن چه را سینه ها پنهان کنند و دلها در خویش مستور دارند و او است دقیقِ آگاه. ( دعایی از امام جواد (ع) برای شب اول ماه رمضان )
پرونده خبرآنلاین در روز نخست ماه مبارک رمضان را با سه روایت رمضانی از آیت الله آقا مجتبی تهرانی، دکتر غلامحسین دینانی و امام موسی صدر می گشاییم.
رمضان، ماه سخن گفتن خدا و بنده اش/ به روایت آیت الله آقا مجتبی تهرانی
ماه نزول همه کتب آسمانی بر پیامبران
طبق آنچه که ما در معارفمان داریم، مطلب این است که این ماه، ماهی است که ربّ با عبدش سخن گفته است. به حسب روایتی از امام صادق(علیه السلام)، کتب آسمانیه از تورات و انجیل و زبور تا قرآن، همه در ماه مبارک رمضان به پیامبران الهی نازل شده است. یعنی این ماه، ماهی است که خداوند با بندگانش سخن گفته است و آن ها را مورد خطاب قرار داده و مورد عنایت خاصّه خودش قرار داده است.
همچنین محبوب و مولا، اجازه فرموده است که بنده در این ماه از هر دری با او سخن بگوید. این مطلب در روایات ما هست و تأکید هم شده که خدا به من اجازه داده است که در این ماه با او حرف بزنم. به تعبیر دیگر این ماه، ماه سخن گفتن بین «محبوب و مُحبّ» و «مُحبّ و محبوب» است؛ ماه گفتگوی «ربّ با عبد» و «عبد با ربّ» است. از طرفی ماه سخنان ربّ را تکرار کردن و لذت بردن است و از طرف دیگر ماهی است که عبد سخنانش را با ربّش میگوید.
ماه رمضان؛ بهار قرآن
در روایات بسیار داریم که در ماه مبارک رمضان، به قرائت قرآن سفارش شده است. در روایاتمان نسبت به این موضوع، تعبیرات مختلفی داریم. این روایت از امام باقر(علیه السلام) نقل شده است و معروف است: «لِکُلِّ شَیْءٍ رَبِیعٌ وَ رَبِیعُ الْقُرْآنِ شَهْرُ رَمَضَان» هرچیزی بهاری دارد و بهار قرآن ماه مبارک رمضان است. یا روایتی که از امام صادق(علیه السلام)است که راجع به ماه ها حضرت می فرماید: «فَغُرَّهُ الشُّهُورِ شَهْرُ اللَّهِ عَزَّ ذِکْرُهُ وَ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ» تا به این جمله می رسد: «فَاسْتَقْبِلِ الشَّهْرَ بِالْقُرْآنِ» تو به این ماه با قرآن رو بیاور!
یا در آن خطبه معروفی که از پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) نقل شده است، حضرت فرمود: «أَیُّهَا النّاس… إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَهِ وَ الرَّحْمَهِ وَ الْمَغْفِرَه» تا اینجا «وَ مَنْ تَلَا فِیهِ آیَهً مِنَ الْقُرْآنِ کَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِی غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُور». این تعبیر هست که اگر کسی یک آیه از قرآن را در این ماه تلاوت کند، اجر او مثل این است که در ماه های دیگر یک ختم قرآن کرده باشد. این اجرِ خیلی زیادی است.
ختم قرآن؛ سنت ائمه: در ماه مبارک رمضان
یک روایت در وسائل از مُقنع مفید(رضوان الله علیه) نقل شده که در آن آمده حضرات ائمه در ماه مبارک رمضان ده ختم قرآن میکردند. یعنی هر سه روز، یک ختم قرآن. روایتی است که محدث قمی از مرحوم مجلسی(رضوان الله علیه) نقل میکند که در یک حدیث هست که بعضی از ائمه(علیهم السلام) در ماه مبارک رمضان، چهل ختم قرآن می کردند و اگر هر ختم قرآن را ثوابش را به روح مقدس یکی از چهارده معصوم(علیهم السلام) هدیه کند، ثوابش مضاعف میشود. در آن روایت دارد که هر ختم قرآنی که می کردند، ثوابش را به یکی از معصومین(علیهم السلام) هدیه می کردند. این ها یعنی چه؟
چرایی تلاوت فراوان در رمضان
در روایت دارد اجر چنین کسی که قرآن می خواند آن است که در روز قیامت با ائمه(علیهم السلام) باشد. این همه سفارش می کنند که در ماه مبارک رمضان هر چه می توانید قرآن تلاوت کنید، برای این است. اهل معرفت می گویند قرآن کلامی است که از مصدر وحی برای بندگان صادر شده و نزول پیدا کرده است. تلاوت قرآن، یادآور این معنا است که در این ماه، خدا بندگان را مخاطب قرار داده است و این معارف را به وسیله انبیائش برای آن ها فرستاده است.
«أَیُّهَا النّاس»، «أَیُّهَا المُؤمِنون»، این خطاب های قرآنی یک افتخار برای بندگان است. مایه افتخار و مباهات است. قرآن خواندن در این ماه به این معنا است که برای انسان یادآور این نکته است که در این ماه من مورد عنایت الهی قرار گرفتهام و او به وسیله انبیائش مرا مخاطب قرار داده است و من را به حساب آورده و مرا از بقیه حیوانات جدا کرده و این معارف را برای من فرستاده است. خودِ این لذت بخش است!
لذت تکرار خطاب محبوب
در یک روایت هست که زین العابدین(صلوات الله علیه)در این ماه سخن که می گفت، سخن او یا آیات الهی بود و یا دعا. این ها همه گویای این معنا است که خودِ این تکرار کلام ربّ لذت بخش است. یعنی اگر یک رابطه محبت، بین مُحبّ و محبوب باشد، اقتضایش این است که انسان سخن محبوبش را یادآوری کند. چقدر هم لذت می برد که محبوب این سخنان را به من گفته است! اگر مُحبّ، مُحبّ واقعی باشد سخن محبوب برای او لذت بخش است و تکرار آن به او جلا میبخشد و به روحش صفا میبخشد. لذا ما در روایات می بینیم که اینطور سفارش شده است که قرآن نازل را تلاوت کنید.
ماه باز شدن درب های آسمان و استجابت همه دعاها
این تعبیراتی که ما در روایاتمان نسبت به ماه مبارک رمضان داریم که از امام صادق(علیه السلام) منقول است که علی(علیه السلام) فرمود: «عَلَیْکُمْ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ بِکَثْرَهِ الِاسْتِغْفَارِ وَ الدُّعَاء» یعنی هیچ کدام از خواسته هایت را کنار نگذار! هر خواستهای داری بگو! معنای «کثرت» این است؛ چه مادی، چه معنوی، این خواستهها را با خدا در میان بگذار و از او تقاضا کن.
ما نسبت به ماه مبارک رمضان این را داریم که «إِنَّ أَبْوَابَ السَّمَاءِ تُفَتَّحُ فِی أَوَّلِ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ»؛ تمام درب های آسمان، از شب اول ماه رمضان تا آخرین شب باز شده است. در روایت «درب ها» دارد. این تعبیر «ابواب» که در اینجا هست، این یعنی چه؟
روایت از علی(علیه السلام) دارد: «أَلَا وَ أَبْوَابُ السَّمَاءِ مُفَتَّحَهٌ مِنْ أَوَّلِ لَیْلَهٍ مِنْه»؛ آگاه باشید که درب های آسمان -تعبیر به «ابواب» می کند- از شب اول ماه مبارک رمضان باز است. فقط به یک نکتهاش اشاره کنم؛ یعنی تمام حُجُب از ناحیه ربّ، برداشته شده است. در این ماه دیگر هیچ حجابی نیست. یعنی از ناحیه خداوند نسبت به بندگانش هیچ حجابی نیست. هیچ دری بسته نیست؛ اصلاً و ابداً. تمام درب ها باز است. اگر بخواهیم این را تنزّل بدهیم باید بگوییم، هر تقاضایی -اگر متناسب با دربی از درب های رحمت الهی باشد- این تقاضا به ربّ می رسد؛ هر تقاضایی! چه مادی و چه معنوی به ربّ می رسد و به هیچ مانعی از آن ناحیه برخورد نمی کند. چون ابواب سماء باز است.
نتیجه آن چیست؟ نتیجه آن این است که این تقاضاها در این ماه بی جواب نمی ماند. به تعبیر روز هیچ دعایی به بایگانی نمی رود! بلکه مستقیم به دست خودش می رسد؛ مستقیم خودش می شنود. به جملاتی از مناجات علی(علیه السلام) که در روایت دارد همه ائمه(علیه السلام) این مناجات را میخواندند، دقت کنید: «وَ اسْمَعْ نِدَائِی إِذَا نَادَیْتُکَ وَ اسْمَعْ دُعَائِی إِذَا دَعَوْتُکَ وَ أَقْبِلْ عَلَیَّ إِذَا نَاجَیْتُکَ» خطاب به خودِ خدا می کند. هیچ کدام از این تقاضاها بدون جواب نمی ماند.
لذا ما در روایت از پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله وسلّم) داریم که حضرت فرمود: «وَ دُعائُکُم فیهِ مُستَجاب»؛یعنی دعای شما در ماه مبارک رمضان بی جواب نمی ماند. این دعاها مستجاب است و بیجواب نمی ماند. اما جواب چیست ؟ آنوقت علی(علیه السلام) می گوید: «أَلَا وَ الدُّعَاءُ فِیهِ مَقْبُولٌ» جواب ها همه مثبت است. هیچ جواب منفی در کار نیست. هیچ دعایی جواب منفی ندارد.
فرصتی مناسب برای خلوت کردن انسان با خود/ به روایت دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی
ماه رمضان، ماه ضیافت است و خداوند بهترین فرصت را برای انسان فراهم کرده است، زیرا انسان روزه می گیرد. روزه یعنی همان خلوت گزیدن با خود. این ممکن است عزلت نباشد اما خلوت است. برای این خلوت شمرده می شود که من در غیر رمضان، اسیر مشتهیّات و شهوات هستم و مشتهیّات من، خود من هستند و من در این ماه از این ها فاصله می گیرم و در واقع با خودم خلوتی دارم که غیر از عزلت است.
این زمان، یک ماه و زمان بسیار خوبی است که فرصت خلوت دست می دهد. این ماه، ماه خلوت با خداست. وقتی من با خودم خلوت می کنم و مشتهیّات را کنار می گذارم، در واقع به خداوند نزدیک شده ام و با او خلوت کرده ام. این فرصت در ایام دیگر برای مردم عادی کمتر دست می دهد، اما برای اولیا همیشه هست. فرصت های این شب های پاک را که شب های نزول حقایق، رحمت، ارواح طیبه و ملائکه است با توفیق خداوند غنیمت بدانیم.
ملائکه در این شب ها حضور دارند و حضورشان به این معناست که باب های شهوات بسته شده است. یعنی شیاطین کمتر فعال اند و ابواب به رویشان بسته شده است، زیرا شیاطین از راه مشتهیّات وارد می شوند که در این ماه ابواب این مشتهیّات به رویشان بسته است، از این جهت که شیطان، مجال فعالیت کمتری دارد، ملائکه نازل می شوند و این ماه، ماه نزول فرشتگان و وحی است.
انسان در این ماه فرصت خوبی برای خلوت با خود دارد، خوب است که احلاص پیشه کند. نه به عنوان یک نصیحت، بلکه می دانیم که اخلاص، بسیار خوب است و مظهر کامل اخلاص، حضرت امیرالمومنین (ع) است.
از علی آموز اخلاص عمل شیر حق را دان منزه از دغل
اخلاص، امری باطنی است و ممکن است گفته شود که ما به باطن حضرت امیر راه نداریم که بدانیم تا چه حد اخلاص داشته است. این درست است، اما در ظاهر به آن راه داریم و شرح زندگی آن انسان بزرگ عالم هستی را خوانده ایم.
اخلاص چگونه به انسان دست می دهد؟ اخلاص، هنگامی به دست می آید که انسان با خودش صادق باشد و این صدق با خود اما الفضائل است. انسان اگر به خود راست گفت، اخلاص هم می یابد و با دیگر مردم نیز می تواند صادق باشد و به هیچ فردی خیانت روا نمی دارد و آزارش به موری نخواهد رسید. بنابراین اخلاص به دنبال این صدق می آید.
روزه را از حرکتی خشک و تقلیدی به حرکتی پویا و عاشقانه تبدیل کنیم/ به روایت امام موسی صدر
دگر بار، رمضان مبارک فرا رسیده است؛ با شب های الهام بخش، روزهای آموزنده و فضای آکنده از شمیم خاطرات و عبرتهایش که مایۀ جدیت و نظم است.
دگر بار، روزه میگیریم، شب زنده داری میکنیم، شعایر را دو چندان میکنیم و سرانجام عید را با شادمانی و خشنودی جشن میگیریم و پس از آن به زندگی عادی باز میگردیم. بدین سان سالها تکرار و بر حجم خاطرات افزوده میشود.
اما بیم آن میرود که روزه به عادتی بیروح و شعایر آن به سنت هایی سرگرم کننده بدل و ماه رمضان از همۀ معانی اصیلیاش تهی شده باشد. با نگاهی سریع در مییابیم که این مشکل، یعنی مشکل و مسئلۀ روزه و رمضان، مسئلۀ همه عبادات و همۀ مناسبتهاست. این آفت به همۀ عبادات و ایام راه یافته و اماکن مقدس و شعایر دینی و همۀ آموزه های آسمانی را در برگرفته است.
آیا نقش راهبری دین در هدایت آدمی به آخر رسیده است؟ و به آیینها و خاطرات و تجمل بدل شده است؟ یا اینکه اساساً آموزه های دینی برای تخدیر آدمی آمده اند و از آنجا که سختیها فرا گیریند این آموزهها نیز همۀ زندگی آدمی را فرا گرفته اند. آیا اکنون که آدمی بر بسیاری از مشکلات و سختیهایش چیره گشته، باید از نقش دین بکاهیم؟
مؤمنان!
بهتر است پیش از آنکه دیگران از ما بپرسند ما خود این پرسش دشوار را از خود بکنیم. اما حقیقت این است که این پرسش و پاسخها پیشتر مطرح شده اند، اما ما آنها را نادیده گرفتیم، بر آنها چشم پوشیدیم و از سخن گفتن دربارۀ آنها روی برتافتیم، تا با واقعیت دلهره آور و تلخ روبه رو نشویم.
ای مؤمنان!
آیا در روزههامان آثار روزه را میبینیم؟ و در نمازمان عروج آن را؟ آیا در فطر و قربان معانی این اعیاد و کارکردشان را حس میکنیم؟ آیا شعایر در ما فعل و انفعال و اماکن مقدس در ما اثر دارد؟
اینها تجارب تلخ و دردآور ما در متن واقعیت تلخ و درد آور ماست. پس بار دگر با نگاهی واقع بینانه، همهجانبه و با شجاعت و بینش آموزههای دینمان را ارزیابی کنیم، شاید راهی نو بپیماییم و در آنها زندگی بدمیم، و از هستی خود به دین و آموزه های والایش ببخشیم تا جایگاه رفیع و فراگیر خود را باز یابد. بگذاریم دین ابعاد وجودی ما را فراتر ببرد و کثرتمان را وحدت بخشد و تشتتمان را به همدلی بدل کند.
ای مؤمنان!
هرگاه اندیشۀ دینی و آموزههایش در همۀ ابعاد زندگیمان؛ در خانه، در بازار، در دفتر کار، و در عرصههای حیات ما حضور داشته باشد، هرگاه حصارها را از احساس دینی در بند در عبادتگاهها، برداریم و بگذاریم این احساس به کلیت حیاتمان راه یابد، به زندگیمان پا نهد، تا اختیار ما به دست او باشد و اثر گذارد و هدایت کند، هرگاه به او فرصت دهیم و نخواهیم که با منزوی کردن او از نقشش بکاهیم و او را از میان ببریم، تنها در این صورت است که آثار این گنج گرانمایه را در زندگی و در ساختن تمدن خود میبینیم.
مؤمنان!
روزۀ ماه رمضان و دیگر عبادات و شعایر دینی تنها فعالیتی جسمانی نیستند، بلکه حرکاتی سرچشمه گرفته از عقل و دلاند که به قالب حس در میآیند و با آن در میآمیزند، از همین رو هرگاه به دور از دخالت عقل و دل انجام گیرند، اعمالی خشک، کم رنگ و تقلیدگونهاند که ما را به خود مشغول میکنند، ولی تأثیری نمیگذارند.
بر ماست تا در این تجربۀ تازه و این ماه مبارک و در روزهاش، عقل و دل را در کنار جسم فعال کنیم. باید تفکر و تأمل کنیم، باید عشق بورزیم و حساس باشیم. باید این عشق و آن تأمل را در متن روزۀ خود جاری سازیم.
پیامبر فرمودند: «تفکر ساعه خیر من عباده سبعین سنه» (یک ساعت تفکر، برتر از هفتاد سال عبادت است.) امام صادق نیز فرموده اند: «هل الدین الا الحب؟» (آیا دین جز محبت است؟) این چنین روزۀ زندهای، سپر آتش است و یکی از ارکان اسلام، مهمانی خداوند است و تکریم انسان. قدر انسان است و قَدَر او. فقط در این صورت است که رمضان شرایط و فضایی را فراهم میکند که در آن انسان گرامی ساخته میشود، انسانی که فاتح مکه است و پیروز بدر و سازندۀ تاریخ. این چنین رمضانی ماه الفت و همدردی با دیگران و فصل فراموشی کینهها و اتحاد صفوف است. ماه وحدت کلمه و وحدت دلها و ماه رستاخیز دوبارۀ امت است.