
خبر سیاسی و تحلیل خبرهای جدید در روابط بین المللی




به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ان.پی.آر، تنها ساعاتی پس از آن که پارلمان عراق قانون خروج نظامیان خارجی از جمله نظامیان آمریکایی از عراق را تصویب کرد، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در واکنش اعلام کرده است که واشنگتن نسبت به این رای پارلمان بسیار احساس ناامیدی میکند.
مورگان اورتاگس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در این ارتباط گفته است: درحالی که منتظر شفاف شدن ماهیت و نتایج قانون اخیر در پارلمان عراق هستیم، از رهبران عراقی خواستار آنیم که با دقت بیشتری اهمیت روابط تجاری و امنیتی فعلی میان دو کشور را در نظر بگیرند و حضور ائتلاف جهانی مبارزه علیه داعش را نیز مد نظر قرار دهند.
به ادعای اورتاگس، منافع مشترک آمریکا و عراق باعت تداوم جنگ علیه داعش شده و دولت آمریکا متعهد به عراقی مستقل، پایدار و موفق است.
عصر امروز در جریان نشستی ویژه، نمایندگان پارلمان عراق سرانجام رای به خروج نظامیان آمریکایی از این کشور دادند.
در حالی که پارلمان عراق امروز یکی از سرنوشتسازترین جلسات خود را برگزار میکرد، قانون اخراج نظامیان آمریکایی از عراق تصویب شد. گفته شده همزمان با برگزاری این نشست برای رایگیری در ارتباط با خروج نظامیان آمریکایی، نمایندگان پارلمان شعارهای «آمریکا برو بیرون – عراق آزاد است» سر دادند.
در جریان رای گیری برای خروج نظامیان آمریکایی از عراق، «عادل عبدالمهدی» نخستوزیر دولت پیشبرد امور عراق که در این نشست حضور داشت، در سخنانی با درخواست برای خروج نیروهای آمریکایی از عراق، اعلام کرد که منافع عراق و آمریکا ایجاب میکند که نیروهای خارجی عراق را ترک کنند.
عادل عبدالمهدی در نشست مهم پارلمان گفت: نوع نگاه آمریکا به عراق در رابطه با سیاستهایش در قبال ایران، محکوم است و با بسیاری از سیاستهای آمریکا در قبال عراق همسو و هم نظر نیستیم.


اجتماع عظیم عزاداران شهید سپهبد پاسدار حاج قاسم سلیمانی در مصلی تهران با حضور جمع کثیری از مردم تهران برگزار شد.


به گزارش خبرگزاری مهر، سید عباس موسوی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در واکنش به مواضع برخی کشورهای اروپایی در حمایت از اقدام تروریستی آمریکا در به شهادت رساندن سردار سپهبد قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در صفحه توئیترش نوشت: «دون شأن ماست از کسانی که با تسامح بزدلانه در برابر قلدری آمریکا، در شکل گیری این تهدید آمریکا علیه صلح و امنیت بینالمللی مشارکت کردهاند، انتظار تسلی دادن داشته باشیم.»
وی ادامه داد: « اما توصیه میکنیم به حد کافی عاقل باشند که ناخواسته خود را همدست آمریکا در این جنایت نشان ندهند. جهان در حال نظاره است.»


به گزارش خبرگزاری مهر و بنابر گزارش «شورای روابط آمریکا و اسلام» در واشنگتن، روز شنبه بیش از ۶۰ شهروند ایرانی و ایرانی-آمریکایی در سنین مختلف هنگام عبور از گذرگاه مرزی «پیس آرک» در مرز کانادا و هنگام ورود به خاک آمریکا بازداشت و تحت بازجویی قرار گرفتند.
طبق این گزارش، شمار بیشتری از ایرانیان نیز به دلیل نبود امکان بازداشت، از ورود به آمریکا منع شدند. این در حالی است که شمار بیشتری از شهروندان ایرانی-آمریکایی قرار است روز یکشنبه (به وقت واشنگتن) از کانادا به محل زندگی خود در آمریکا بازگردند.
ماموران مرزی آمریکا با ضبط گذرنامه افراد بازداشت شده، آنها را درباره دیدگاه سیاسی، خط فکری، رشته تحصیلی و دیگر مسائل شخصیشان مورد بازجویی قرار دادند.
یک منبع آگاه در پاسگاه گشت مرزی و گمرک آمریکا گزارش داد که وزارت امنیت داخلی این کشور فرمانی ملی را به اداره گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده صادر کرده که طبق آن، هر فردی با اصالت ایرانی که به صورت بالقوه مظنون باشد، باید بدون توجه به وضعیت تابعیتش گزارش و در مرز بازداشت شود.
بنابر این گزارش، بسیاری از کسانی که بیش از ۱۱ ساعت در این گذرگاه مرزی در بازداشت بوده اند، متولد آمریکا و ساکن این کشور بوده و در جریان بازداشت غیرقانونی خود با پرسشهای نامناسب از سوی ماموران مواجه شدند.
این اقدامات امنیتی آمریکا در مرزها و شهرهای مختلف این کشور درحالی صورت می گیرد که سردار سپهبد قاسم سلیمانی فرمانده نیروهای قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ابومهدی المهندس جانشین فرمانده نیروهای بسیج مردمی عراق (حشد الشعبی) بامداد جمعه به همراه ۸ نفر دیگر در مسیر فرودگاه بغداد به دستور مستقیم «دونالد ترامپ» رییس جمهوری آمریکا مورد حمله پهپادهای آمریکا قرار گرفته و به فیض شهادت نائل آمدند.


خبرگزاری مهر، سرویس بین الملل– فاطمه صالحی: اقدام عناصر تروریست آمریکایی در به شهادت رساندن سردار قاسم سلیمانی و همراهانش در عراق موجی از واکنش های منفی را در میان گروه های سیاسی و مردمی و مقامات کشورهای منطقه برانگیخته است به طوریکه بسیاری از افراد، این اقدام تروریستهای آمریکایی را در هدف قرار دادن فرمانده رسمی یک کشور در کشور ثالث جنایت جنگی و به مثابه اعلان جنگ توصیف می کنند.
ایران نیز از زبان مقامات رسمی، جنگ طلبان آمریکایی را به واکنش درخور و انتقامی سخت تهدید کرده است. سوریه نیز به این اقدام تروریستی آمریکا واکنش نشان داد به طوریکه وزارت خارجه این کشور با صدور بیانیه ای اقدام آمریکا را به شدت محکوم کرد و آن را تجاوزی خطرناک و عامل تشدید اوضاع در منطقه خواند.
بشار اسد رئیس جمهور سوریه نیز در پیامی به رهبر انقلاب اسلامی نوشت: اطمینان کامل داریم این جنایت بر عزم محور مقاومت برای ادامه مقابله با سیاستهای ویرانگر آمریکا در منطقه و نیز در برابر تمامی نیروهای ستمگر و متجاوز جهان، میافزاید.
در همین رابطه، «فارس الشهابی» عضو پارلمان سوریه و رئیس اتحادیه اتاق های بازرگانی این کشور در گفتگو با خبرنگار مهر تاکید کرد: آمریکا با حمله به سردار قاسم سلیمانی و به شهادت رساندن وی مرتکب حماقت شد.
وی در ادامه افزود: آمریکایی ها زمانیکه دست به ارتکاب این حماقت زدند به منافع خود نگاه نکردند بلکه اوامر اسرائیل را مو به مو اجرا می کنند.
الشهابی تصریح کرد: رهبران و شخصیت های برجسته محور مقاومت هر لحظه در معرض ترور قرار دارند.
این نماینده پارلمان سوریه در خصوص واکنش ایران به ترور سردار قاسم سلیمانی تاکید کرد: من معتقدم که ایران و محور مقاومت به صورت استراتژیک به این اقدام واکنش نشان خواهند داد.
وی افزود: واکنش استراتژیک ایران و محور مقاومت، تسریع روند اخراج اشغالگران خارجی از عراق و سوریه خواهد بود.
الشهابی در خصوص حضور نظامیان آمریکایی در عراق تاکید کرد: حضور این نظامیان در عراق ریشه و دلیل اصلی تمام مشکلات است و هیچ گریزی از اخراج آنها نیست.
وی درباره اینکه در سایه تنش های کنونی در منطقه، موجودیت رژیم صهیونیستی به خطر افتاده است گفت: قطعا همین طور است و باید اقدامات و برنامه ریزی های عملی لازم و وافی برای پایان دادن به عمر این رژیم تدوین شود.


به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از آناتولی؛ «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه با اعلام اینکه آنکارا همواره در برابر مداخله خارجی ایستادگی می کند، گفت که ترکیه برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا تلاش خواهد کرد.
حجت الاسلام حسن روحانی عصر شنبه در تماس تلفنی با «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه، با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران در هیچ مقولهای آغازگر تنش و تشنج در منطقه نبوده است، گفت: «اگر همه در برابر تجاوز آمریکا یکصدا نباشیم، خطر بزرگی همه منطقه را تهدید میکند».
روحانی با قدردانی از رئیس جمهور ترکیه بخاطر ابراز همدردی با دولت و مردم ایران در این فاجعه بزرگ، افزود: «ایران و ترکیه همواره در مسائل پیچیده رایزنی و همفکری داشته اند».
رئیس جمهور ترکیه نیز با تسلیت شهادت سردار سپهبد قاسم سلیمانی به رهبری، دولت و مردم ایران تاکید کرد که «از فقدان شهید سلیمانی عمیقاً متأسف و متأثرم و متوجه انزجار و خشم ملت ایران، رهبری و جنابعالی هستم».
اردوغان با اشاره به ضرورت ایجاد ثبات و امنیت در منطقه تأکید کرد: «مداخلات خارجی و درگیریهای منطقهای مانع رسیدن منطقه به آرامش و ثبات میشود و نباید اجازه دهیم چنین اقداماتی صلح و ثبات منطقه را به خطر اندازد».
اردوغان همچنین با اشاره به گفت و گوی وزرای خارجه دو کشور، افزود: «در دیداری که در آینده نزدیک در تهران خواهیم داشت موضوعات دو جانبه و مسائل منطقهای را مورد بررسی و تبادل نظر قرار خواهیم داد».
گفتنی است که در پی حمله نیروهای تروریست آمریکا به کاروان نیروهای حشد شعبی در نزدیکی فرودگاه بغداد و شهادت سردار سپهبد قاسم سلیمانی، مقامات جمهوری اسلامی ایران وعده دادند که از آمریکا انتقام سختی خواهند گرفت؛ وعده ای که نگرانی مقامات کاخ سفید و واکنش خصمانه آن ها را در پی داشت.


به گزارش خبرگزاری مهر، دوغو پرینجک، رهبر حزب وطن ترکیه در مطلبی در خصوص شهادت سردار سلیمانی نوشت: سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران و ابومهدی مهندس، معاون حشدالشعبی شهدای جبهه انسانیتی هستند که از دریای سیاه تا دریای عمان امتداد دارد. آنها جان خود را در راه پاکسازی خاک و دریای غرب آسیا از لوث ترور آمریکا و اسرائیل فدا کردند. آنها شهید همه ما هستند.
ترور آمریکایی
آمریکا رسما اعلام کرده است که عملیات ترور با دستور مستقیم ترامپ انجام گرفته است. در یادداشتی که دیروز در همینجا منتشر شد، نظر عضو حزب دموکرات مسیحی آلمان که تجربه ۱۸ سالگی نمایندگی در مجلس فدرال این کشور را دارد، در مورد فعالیت های تروریستی آمریکا منتشر کرده بودیم. متفکرین آزاد کشورهای غربی نیز اکنون معترف به این مساله هستند که ایالات متحده امرز در راس یک جنگ صلیبی قرار گرفته است.
فرزند معنوی رهبر خامنه ای
با نماینده حزب وطن در تهران، یعقوب اصلان تماس گرفتم و خواستار اعلام تعزیتمان به رهبر محترم ایران، آقای خامنه ای، دولت جمهوری اسلامی و فرماندهی سپاه پاسداران شدم. هیئتی نیز از حزب تحت ریاست دبیر کل حزب، اوتکو ریحان به دیدار سفیر محترم ایران در آنکارا، آقای محمد فرازمند رفته، عرض تسلیت کردند.
یعقوب اصلان با بیان این که “این حمله تروریستی هم عرض با حمله به رئیس جمهور ایران است” جدیت مساله را تبیین کرد. سردار قاسم سلیمانی در کنار یک فرمانده مهم بودن، فرزند معنوی رهبر انقلاب نیز به شمار می رفت. همچنان که رهبر انقلاب که بسیار کم سخن میگوید اما سخنانش از وزانت خاصی برخوردار است در همان ابتدای کار بر گرفتن انتقام سلیمانی تاکید کرد.
پاسخ دولت ایران
معلوم است که دولت ایران پاسخی هم عرض ترور دولت ایالات متحده خواهد داشت. این پاسخ مستقیما متوجه نظامیان آمریکایی خواهد بود نه مزدوران آنها. در همین راستا یکی از مقامات ایرانی اعلام کرد که دیگر کاخ سفید باید به فکر تهیه تابوت برای سربازان خود باشد.
سنگینی پاسخ نشان دهنده عجولانه نبودن آن نیز هست.
ایران همواره پاسخ های خود را با در نظر گرفتن جوانب مختلف مساله ارائه کرده است. اکنون نیز در پاسخ به حملات محتمل به تاسیسات هسته ای و پتروشیمی ایران نیروهای هوایی این کشور در حالت آماده باش قرار دارند.
جنگ افروزی آمریکا
آنچه با آن مواجهیم تحریک کشورهای غرب آسیا از سوی آمریکا برای جنگ افروزی است. از این رو میتوان این طور نتیجه گرفت که در فرآیندی که شاهد آغاز آن هستیم تنها هدف ایران نیست.
آمریکا در زمین و خاک آسیای غربی بازی را باخته و از رسیدن به اهدافی که در عراق، سوریه و ترکیه داشت بازمانده است. از طرفی از تسلیم کردن ایران نیز ناامید شده است. از این مرحله به بعد آمریکا در پی حفظ آبروی خود و زهر چشم گرفتن از دولت های منطقه است. کانون بحران جدیدی که در مدیترانه شرقی ایجاد شده است نشان دهنده سطح این فعالیت های آمریکا است.
جبهه ای به امتداد دریای سیاه تا دریای عمان
بیگ های افشاری که نامشان را دوست دارم
دیروز به عنوان تیتر یک آیدینلیک منتشر کردیم که جبهه از دریای سیاه تا دریای عمان ایجاد شده است. مدیترانه شرقی و لیبی نیز در درون این جبهه قرار دارند. جبهه بندی ها انجام شده است. نیروهای دریای روسیه، چین و ایران سه روز پیش یک رزمایش دریایی مشترک را پشت سر گذاشتند. اتحاد چهارگانه آمریکا، اسرائیل، یونان و قبرس جنوبی در مدیترانه از باب تفنن سلاح هایشان را به سوی ترکیه نشانه نرفته اند. اسرائیل، یونان و قبرس در پی ایجاد بحران در مسیر انرژی ترکیه و روسیه هستند و این کار را ادامه خواهند داد.
همانور که طالب اوزکان در آهنگ “بیگ های افشاری که نامشان را دوست دارم” میگوید، “در برابرمان دشمنان با هم به صف ایستاده اند.”
نیروی بازدارنده برای بقای صلح
سیاست و رسالت امروزمان آشکار است: برای حفظ صلح در منطقه باید در برابر ترور آمریکایی – اسرائیلی نیروی بازدارنده ای به دست آوریم و جبهه ای تشکیل دهیم. کریمه، آبخازیا، قره باغ، اژه، دریای مدیترانه، قبرس، لیبی، فلسطین، سوریه و شمال عراق، قطر، ایران و تنگه هرمز همگی مناطقی هستند که این سیاست حیاتی باید در آنها اجرا شود. در این منطقه هر سیاستی که منجر به تنها ماندن یکی از بازیگران منطقه ای شود بی اعتبار خواهد بود. ملل غرب آُسیا و مدیترانه، باید در برابر تهدید محور آمریکایی – اسرائیلی جبهه واحدی تشکیل دهند تا امکان جلوگیری از جنگ و حفظ صلح فراهم آید.
کسی که دوستانش را امروز تنها بگذارد فردا در جبهه تنها خواهد ماند
کسانی که دوستانش را امروز تنها بگذارند فردا در جبهه تنها خواهند ماند. از این مهمتر برای بی اعتبار ساختن تحریکات جنگی باید در همه نقاط و همه مواضع این جبهه با هم باشیم. از این رو شعار مشترک همه در برابر جنگ افروزی آمریکایی “همه مان در هر موقعیتی با هم هستیم” باشد.
در مرحله حساس کنونی ترکیه رسالت سنگینی بر عهده دارد. ترکیه باید پیش از هر چیز تهدیدی که از محور آمریکایی – اسرائیلی متوجهش شده است را تشخیص دهد. نخستین شرط ایجاد یک راهبرد کلی این مساله است. چرا که یک راهبردی امنیتی، ابتدا باید هدف از این امنیت را تبیین کند.
امنیت یکی مان امنیت همه خواهد بود
ما به عنوان حزب وطن تبیین و تعریف دقیقی از راهبرد امنیتی ترکیه داریم. تمام طرفهای فعال در جبهه ملی در آینده متوجه جوانب این راهبرد خواهند شد. باید پیش از هر چیز دولت در این مساله هوشیاری داشته باشد و امکان اتخاذ تدابیر دقیق در صحنه های مختلف را در خود ایجاد کد.
شهدای ایران، شهدای همه ما هستند.
امنیت ایران، امنیت همه ما است.
امنیت ترکیه نیز امنیت مشترک تمام کشورهای غرب آسیا است.
حفظ وطن دریایی مان در مدیترانه شرقی و منایع زیر زمینی آن منطقه رسالت مشترک همه ما است.


به گزارش خبرگزاری مهر، «سوبرامانیام جایشنکار» (Subrahmanyam Jaishankar) وزیر خارجه هند امروز یکشنبه و در واکنش به شهادت سردار سلیمانی توسط تروریست های آمریکائی در پیامی توئیتری از رایزنی تلفنی با همتایان ایرانی و آمریکائی خود خبر داد.
وزیر خارجه هند در این خصوص نوشت: درباره اوضاع در منطقه خلیج فارس با پمپئو رایزنی کردم. در این تماس، نگرانی های هند را در این ارتباط با وی درمیان گذاشتم.
وی در پیام توئیتری دیگری اضافه کرد: همین الان گفتگویم با محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران به پایان رسید. اشاره کردم که تحولی بسیار جدیدی روی داده است.
«سوبرامانیام جایشنکار» در این ارتباط افزود: هند همچنان از سطح تنش ها نگران است. توافق کردیم که همچنان در تماس باشیم.
گفتنی است پهپادهای آمریکایی بامداد جمعه در اقدامی تجاوزکارانه نیروهای حشد شعبی را در نزدیکی فرودگاه بغداد هدف قرار دادند که در این حمله سردار حاج قاسم سلیمانی به همراه تعدادی از فرماندهان حشدشعبی به فیض شهادت نائل شدند.


به گزارش خبرنگار مهر، ۲۰ اندیشکده کشور در نامهای به حسن روحانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی و سردارسرلشگر باقری، فرمانده ستادکل نیروهای مسلح با اشاره به ترور سپهبد سردار سلیمانی توسط آمریکا، خواستار گرفتن انتقام متناسب، سخت، بهنگام و مستقیم از آمریکا شدند.
متن کامل نامه به این شرح است:
بسم الله القاصم الجبارین
جناب آقای حجت السلام و المسلمین دکتر حسن روحانی
رییس محترم شورای عالی امنیت ملی
سردار سرلشکر محمد حسین باقری
فرمانده محترم ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
باسلام و تحیت
اقدام ایالات متحده آمریکا به ترور سپهبد سردار سلیمانی، آغازگر سطحی جدید و «نقطه عطفی» از تقابل با محور مقاومت و علیالخصوص جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. سطح واکنش ما به عنوان ستون این محور، تعیین کنندهی موازنه بلندمدت قدرت در سطح منطقه و جهان خواهد بود. فروکاهیدن این حادثه به ترور یک فرمانده از خیل فرماندهان نظامی ایران و متناسب دانستن آن با یکی از ژنرالهای نظامی آمریکا، غیرقابل قبول بوده و مداهنه در این مقطع، عواقبی سخت و تلخ برای کشور به همراه خواهد داشت.
«حاج قاسم سلیمانی» قهرمانی ملی، اسطوره سترگ ایستادگی مومنانه، نجیبانه، مردمدارانه و عصاره فضایل ایرانی اسلامی ملت بزرگ ایران است. «انتقام سخت»، که این روزها به خواست عمومی ملت قدرشناس ایران تبدیل شده است، میبایست به بلندای قامت این سردارِ سرافراز باشد تا «تلخیِ» این پاسخ در خاطر همهٔ بدخواهان مانع جسارت به میهن و سربازان میهن شود. طی ساعات سخت گذشته، برخی افراد از سر دلسوزی و یا ترس، اقدام به تشریح ابعاد خسارات احتمالی سیاسی- اقتصادی پس از پاسخ جمهوری اسلامی ایران به ایالات متحده آمریکا کردهاند.
ایشان تلاش میکنند کشور را از اقدام تلافیجویانه محکم و متناسب برحذر داشته تا موضوع با گرفتن خسارات محدود پایان یابد. هرچند ابعاد خسارات احتمالی چنین واکنشی دور از ذهن نیست، اما به جد معتقدیم عدم واکنش پشیمان کننده، به ضعف تلقی شده و محاسبات دشمن را به سمت فشار بیشتر سوق داده و حملات و واکنشهای بعدی سنگینتری را بدنبال خواهد داشت. در کنار «انتقام سخت» که باید «بهنگام»، «متناسب» و «مستقیم» باشد، کمترین خواسته ملت ایران و محور مقاومت باید بر خروج نظامیان آمریکایی از منطقه غرب آسیا متمرکز شده و همه توان بر این موضوع مجتمع شود.
همچنین در پایان معتقدیم، پاسخ به ترور نماد مقاومت کشور و نابودکنندهٔ داعش، نباید محدود و معطل به اقدام رسمی در حوزه نظامی در غرب آسیا شود لذا ضروری است هر جمع و گروهی متناسب با ظرفیت خود در حوزههای مختلف اقتصادی، حقوق بینالملل، فرهنگی، سایبری و سیاسی اقدام کنند. در همین راستا ما اندیشکدهها و اتاقهای فکر کشور – با بهرهگیری از توان کارشناسی خود- سناریوهایی متنوع برای واکنش متناسب کشور به دشمن و مدیریت تبعات آن که منجر به دستاوردهایی راهبردی و ارزشمند خواهد شد را بررسی و تدوین نمودهایم.
(وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ) (آل عمران، ۱۳۹)
اندیشکدهها و اتاقهای فکر امضا کننده نامه به ترتیب حروف الفبا:
۱. اندیشکده حکمرانی شریف
۲. اندیشکده راهبردی تبیین
۳. اندیشکده سیاستگذاری امیرکبیر
۴. اندیشکده شفافیت برای ایران
۵. اندیشکده محنّا
۶. اندیشکده مرصاد
۷. بنیاد توسعه فردا
۸. پژوهشکده چشمانداز و آیندهپژوهی
۹. پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه شریف
۱۰. پژوهشکده سیاستگذاری و تحلیل راهبردی آیندگان
۱۱. پژوهشکده مطالعات فناوری
۱۲. شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی
۱۳. شبکه کانون های تفکر ایران (ایتان)
۱۴. شرکت توسعه تفکر روش آفرین (تترا)
۱۵. مرکز پژوهشی آراء
۱۶. مرکز تحقیقات مبانی و مدلهای اقتصادی بومی
۱۷. مرکز راهبری ورثه الانبیا
۱۸. موسسه آیندهپژوهی جهان اسلام
۱۹. موسسه تعلیم و تربیت برهان
۲۰. موسسه معنا