به گزارش ایسنا و به نقل از آرتنت نیوز، با وجود بازگشایی موزهها و مراکز فرهنگی اتریش از اواسط ماه «می»، اتریش به جمع نخستین کشورهای اروپایی تبدیل میشود که پس اعمال قرنطینه موسسات هنری وفرهنگی خود را بازگشایی میکند.
تاکنون، شمار مبتلایان به ویروس «کرونا» در اتریش بیش از ۱۴۵۰۰ نفر و شمار جانباختگان در اثر ابتلا به این ویروس ۴۳۱ نفر گزارش شده است. آمار مبتلایان «کرونا» در اتریش از اواخر ماه «مارس» با کاهش چشمگیری مواجه شده است.
اتریش محدودیتهای قرنطینه را از اوایل هفته گذشته با بازگشایی فروشگاههای کوچک آغاز کرد. فروشگاهها و کسب و کارهای بزرگتر نیز از یکم «می» فعالیت خود را آغاز خواهند کرد.
موسسات فرهنگی دولتی همچون «موزه تاریخ هنر وین» و «بلودر وین» با تاخیر بازگشایی تا یکم «جولای» موافقت کردهاند.
در این بین، موزههای چین نیز برای بازگشت به روند عادی برنامه ریزی میکنند.
«مرکز هنرهای معاصر UCCA » واقع در «پکن» این هفته اعلام کرد برای نخستینبار در چهار ماه گذشته درهایش را در بیست و یکم «می» به روی بازدیدکنندگان باز خواهد کرد.
به گزارش ایسنا، سهند عقدایی ـ تورگردان و فعال گردشگری ـ برای رسیدن به پاسخ این پرسش که «تورگردانهای ایران چگونه میتوانند از این بحران عبور کنند؟ » سناریوهای محتمل برای ادامه بحران کرونا در جهان را بررسی کرده است.
او در یادداشتی که در اختیار این خبرگزاری قرار داده، نوشته است: «این روزها شِکوه از فضای نامساعد کسب و کار در نیمه دوم سال ۹۸ تبدیل به ترجیعبندی شده که ورد زبان هر فعال گردشگری است. همه ما تورگردانها بارها و بارها از زبان هم شنیدهایم شرح قطار مصیبتهای ماههای اخیر را که بر پیکر گردشگری فرود آمد. ناآرامیهای آبان ماه، قطع سراسری اینترنت، افزایش قیمت دلار در آذرماه، ترور سردار سلیمانی، حمله ایران به پایگاه آمریکا در عراق، هدف قرارگرفتن هواپیمای اوکراینی، قطع پروازهای اروپایی به ایران و دست آخر شیوع بیماری کوید۱۹ در ایران و بعد همه جهان.
اما تا کی قرار است وقت و فکر ما به شرح این مصیبتها بگذرد؟
طبعا برای عبور از یک بحران، شرط اول باور آن بحران است. باشد! این مرحله انجام شد و هم خودمان فهمیدیم چه بر سر گردشگری ایران آمده است و هم افکار عمومی و مدیران جامعه! اما شرح مکرر مصیبت چه حاصلی میتواند داشته باشد جز ترویج این باور منفعلانه که بحران بر ما غالب شده و کاری از ما ساخته نیست؟ این که بترسیم کسبوکار ما به ورطه نابودی رسیده و اگر یک قدرت بزرگتر همچون دولت حمایت نکند یا شرایط بازار معجزهوار و به سرعت به شکوفایی نچرخد فاتحه ما خوانده است!
پس باور داشته باشیم مرور دوباره مصیبتها، ما را به بیعملی میکشد و از تلاش برای یافتن راههای منطقی باز میدارد.
اما قدم بعدی برای یافتن راهکارهای مناسب، پیشبینی فضای کسبوکار گردشگری است در سال پیشرو. به قول دکتر مرتضی ایمانیراد، اقتصاددان برجسته ایرانی، علم اقتصاد تا زمانی که حاصلش پیشبینی آینده نباشد به هیچ دردی نمیخورد. همه ما از تحلیل گذشته و فهمیدن دلایل عقبماندگی امروز اشباع شدهایم! اقتصاد باید به ما بگوید برای فردا چه گزینههایی پیشرویمان است و امروز چه باید کنیم!
برای پیشبینیها البته باید توجه داشت که در اقتصاد ما با قطعیت فیزیکی و ریاضی روبرو نیستیم. باید باور داشته باشیم اقتصاد یک موجود زنده است که هیچوقت اختیار خودش را به دولتها و حتی بازیگران بزرگ نمیدهد بلکه در مقابل شرایط سیاسی و اجتماعی یا تصمیمی که قدرتها میگیرند به شیوه خودش واکنش نشان میدهد.
بنابراین برای یک پیشبینی میانمدت یکساله، که ما در این مقال در پی آن هستیم، بهتر است سناریویهای ممکن را در نظر بگیریم آنگاه ببینیم در صورت وقوع سناریوهای محتملتر چه اتفاقاتی احتمال دارد در عرصه کسبوکار ما بیفتند و دستآخر ما باید چه استراتژیها و راهکارهایی را برگزینیم.
برای پیشبینی شرایطی که در سال پیشرو برای کسبوکار ما بیشتر محتمل است نخست باید دید برای ادامه بحران شیوع کوید۱۹ چه سناریوهایی در سطح جهان میتوانیم متصور باشیم.
۱- کنترل بیماری تا پایان بهار و بازگشت همه به زندگی عادی: شاید تا چند هفته پیش، برخی از تحلیلگران این سناریو را ممکن میدانستند و تلاش بسیاری از دولتها و مردم برای رسیدن به مهار بیماری بود، اما در مقطع فعلی دیگر کمتر صاحبنظری این سناریو را محتمل میداند. بد نیست به آمار شیوع بیماری در چند ماه اخیر اشارهای کنیم، طبق آمار آنلاین دانشگاه «جان هاپکینز» آمریکا از ابتدای بهمن ماه ۹۸ که ثبت آمار جهانی مبتلایان کوید۱۹ آغاز شد، تا دو ماه بعد، یعنی پایان اسفند ۹۸ کل آمار مبتلایان در جهان به ۲۵۰ هزار نفر رسید. اما از ابتدای فروردین ۹۹ تا ۱۵ فروردین، یعنی زمانی که بیشتر ما در تعطیلات نوروزی و قرنطینه خانگی بودیم این آمار به یک میلیون و صد هزار نفر رسید و تا ۲۷ فروردین ماه (زمان نگارش این مطلب) آمار مبتلایان از دو میلیون نفر گذشته است. در حال حاضر دانشمندان تنها دو گزینه را برای پایان شیوع بیماری متصور هستند: نخست کشف واکسن و تولید انبوه آن برای مردمان سراسر جهان که این گزینه حداقل دو سال زمان خواهد برد. دوم «ایمنی گلهای» است که لازمه آن ابتلای بیش از ۷۰ درصد مردم جهان به بیماری و ایجاد پادتن و مصونیت در بدن ایشان است که در نتیجه فرآیند واگیری عمومی و ابتلای باقی مردم را نیز بسیار کند میکند.
۲- ادامه قرنطینه در ماههای متمادی و تعطیلی وسیع مشاغل: این گزینه پیشنهاد بسیاری از پزشکان و مسؤولان بهداشتی در سراسر جهان است، تا زمانی که همهگیری بیماری کنترل نشده است، قرنطینه ادامه داشته باشد. اما چنین گزینهای در تحمل اقتصاد جهان نیست و منجر به بیکاری گسترده، «نکول» یا عدم ایفای تعهدات اقتصادی به صورت وسیع و به هم خوردن تعادل اجتماعی میشود. در این حالت بسیاری از شرکتهای بزرگ ورشکست شده یا فعالیتشان متوقف میشود، بیکاری و به تبع آن جرم و جنایت گسترش مییابد، عرضه کالا و خدمات در جامعه دچار اختلال می شود و در مجموع فضای ترس و وحشت عمومی بهوجود میآید. بنابراین حتی قویترین اقتصادهای جهان نیز بعید است به نصیحت پزشکان گوش سپرده و قرنطینه کامل را در ماههای پیش رو تداوم دهند.
۳- ایجاد تعادل بین کار و سلامت: در این سناریو، فعالیتهای اقتصادی که در دوره قرنطینه متوقف شده بودند به تدریج بازگشایی میشوند، تدابیر فاصلهگذاری اجتماعی کماکان و تا حد امکان تبلیغ و ترویج خواهد شد، آمار ابتلا و تلفات انسانی در سطح جهان با نوساناتی تا ماهها و بلکه تا دو سال آینده ادامه خواهد داشت و دولتها هم سعی میکنند زیرساختهای تشخیصی و درمانی را گسترش دهند تا هرچه میشود روند ابتلا و تلفات کندتر شود تا آن زمان که جهان در برابر کوید۱۹ به مرحله «ایمنی گلهای» برسد یا پیش از آن واکسنی موثر، کشف و تولید شود. البته در این سناریو احتمال امواج شیوع تصاعدی کوید۱۹ در برخی مقاطع سال مثل فصول سرد پاییز و زمستان و یا به تناوب در کشورهای مختلف وجود دارد که در پی آن تدابیر محدود قرنطینه دوباره در برخی زمانها و مناطق اتخاذ خواهد شد.
با رصد اخبار و تصمیمات دولتها در دو هفته اخیر، سناریوی سوم در حال حاضر محتملترین گزینه پیشروی جهان به نظر میآید.
در یادداشتهای دیگر ضمن تحلیل و توصیهها با فرض وقوع سناریوی سوم، به پیشبینی وضعیت گردشگری ایران تا پایان سال ۱۳۹۹ و آنگاه به استراتژیهای مناسب برای تورگردانان ایران، پرداخته میشود». این یادداشتها روزهای آتی در ایسنا منتشر خواهد شد.
برخی منابع:
آمار آنلاین ابتلا و تلفات کوید۱۹ توسط دانشگاه جان هاپکینز
مقاله ۴ امکان بازگشت به زندگی عادی نوشته جو پینسکر در آتلانتیک
مصاحبه ترور نواه با بیل گیتس، در مورد مهار ویروس کرونا.
استفاده از تهدیدها و معرفی میراث بشری در فضای مجازی
به گزارش ایسنا، همزمان با ۱۸ آوریل (روز جهانی محوطهها و بناهای تاریخی)، علیاصغر مونسان – وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در پیامی درخواست کرد تا در روزهای کرونایی «شناخت بیشتر جهانیان از میراث مشترک بشری از طریق فضای مجازی» انجام شود.
به نقل از اداره کل روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در پیام تبریک مونسان برای این روز آمده است: «نامگذاری ۱۸ آوریل از سوی شورای بینالمللی بناها و محوطههای تاریخی(ایکوموس) به عنوان روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی و تعیین شعار راهبردی برای هر سال، تاکیدی بسیار مهم بر ضرورت توجه بیش از پیش جوامع بر میراث مشترک تاریخی است.
امسال نیز شعاری که به این مناسبت از سوی ایکوموس تحت عنوان «فرهنگ مشترک، میراث مشترک، مسئولیت مشترک» در نظر گرفته شده علاوه بر اینکه انطباقی کامل با نیاز این روزهای جهان دارد، بر وظیفه تمام ملتها در صیانت از داشتههای تاریخی تصریح میکند. تعلق میراث تاریخی به تمام بشریت، لزوم حفاظت آن از سوی همگان و تحقق صلح در سایه میراثفرهنگی، مضامین سهگانه موجود در شعار امسال ایکوموس است که بر بناها و محوطههای تاریخی بهعنوان یکی از قدرتمندترین بخش فرهنگ و هویت ملی و جهانی صحه میگذارد.
امسال روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی را در حالی گرامی میداریم که شرایطی کاملا متفاوت با سالهای پیشین را سپری میکنیم، شرایط خاصی که بالطبع مانع برگزاری هرگونه برنامه حضوری در بناها و محوطههای تاریخی ایران و بسیاری دیگر از سرزمینهای جهان است و در عین حال فرصتی برای تامل و شناخت بیشتر جهانیان از میراث مشترک بشری از طریق گستره پرظرفیت فضای مجازی است.
در چنین شرایطی، چه نیکوست از تحدیدها و تهدیدها، فرصت بسازیم و زمان و فراغت فراوان شهروندان خانهنشین را با بستههایی مفید از معرفی بناها و محوطههای تاریخی، به طریق اولی در بستر فضای مجازی و همچنین با بهرهگیری از ظرفیت سایر رسانهها، پربار و غنی کنیم.
وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ضمن تبریک این روز به تمام کارشناسان، استادان و پژوهشگران، دستاندرکاران، دوستداران و حامیان میراثفرهنگی، تلاش میکند تا با لحاظ کردن شعار «فرهنگ مشترک، میراث مشترک، مسئولیت مشترک»، در سال جاری با بهرهگیری حداکثری از ظرفیت همه آحاد جامعه به ویژه تشکلهای مردمنهاد، میراثبانان و انجمنهای میراثفرهنگی و تمام ذینفعان و ذیمدخلان این حوزه، وضعیت حفاظت و صیانت از بناها و محوطههای تاریخی را ارتقا بخشد و بهعنوان یک وظیفه ملی، جایگاه این ثروت تجدیدناپذیر را در کشور نهادینه کند.»
به گزارش ایسنا به نقل از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تهران، پرهام جانفشان با بیان اینکه در این عملیاتِ کشف، نخست ۱۰ شیء از قاچاقچیان ضبط شد که برای تعیین قدمت و اصالت در اختیار اداره کل میراث فرهنگی استان تهران قرار گرفت، ادامه گفت: در این بررسی مشخص شد که چهار اثر دارای اصالت با قدمت دوره سلجوقی است و بقیه آثار عتیقه تقلبی هستند و قدمت و ارزش تاریخی ندارند اما با روشهای متداول توسط افراد سودجو به شکل آثار تاریخی درآمدهاند.
او تاکید کرد: ساماندهی و مستندنگاری از اشیای توقیفی از اقداماتی است که در سال ۹۹ انجام خواهد شد.
مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان تهران از همه شهروندان خواست به عنوان یک میراثبان افتخاری رفتار و اقدامات مشکوک در نزدیکی بناها و محوطههای تاریخی را به یگان حفاظت و معاونت میراث فرهنگی استان تهران به شماره تماس ۸۸۹۱۳۴۱۰ و ۸۸۳۴۲۸۸۳ منعکس کنند.
پیشتر، در یازدهم اسفند سال گذشته نیز اعلام شد که مأموران کلانتری بهارستان دهها قطعه اشیای عتیقه مربوط به دوره اشکانیان را از یک سمساری در این محدوده کشف کردهاند که در جریان بازرسی از آن مغازه، ۲۶ عدد کاسه و بشقاب شکسته، ۹ عدد سرامیک کاسه و بشقاب، دو عدد بت گلی، هشت عدد مجسمه طرح تیران سفالی، پنج عدد آبخوری سفالی، پنج عدد بشقاب مفرغ، نیمتنه مجسمه نقره، سرمهدادن مفرغی با پایه، دو عدد قاب کوچه (جای دعا)، دسته ظرف مفرغی، هفت عدد موبند مفرغی، سه عدد دستبند مفرغ، ظروف مفرغی و طلسم مفرغی خطدار کشف و ضبط شد و فروشنده آن اشیا در جریان بازجوییهایش مدعی شد اجناس را از فردی ناشناس خریداری کرده است.
به گزارش ایسنا، هرساله و به مناسبت روز جهانی محوطهها و بناهای تاریخی، ایکوموس شعاری را برای جشنها و فعالیتهای سازماندهیشده از سوی کمیتهها، اعضا و شرکای این نهاد مشورتی یونسکو در رابطه با میراث جهانی درنظر میگیرد که امسال بر اساس شرایط بهوجودآمده در سراسر جهان و به دلیل بحران شیوع ویروس کرونا، شعار “فرهنگ مشترک، میراث مشترک و مسوولیت مشترک” به عنوان بیانی از وحدت جهانی در مواجهه با این بحران بهداشتی مطرح شد.
از سوی دیگر، ایکوموس جهانی با توجه به شیوع جهانی ویروس کرونا در کشورهای مختلف، همه را به جشن گرفتن روز جهانی محوطهها و بناهای تاریخی بر اساس دستورالعملهای محلی و ملی دعوت کرد تا امنیت و سلامت همه تضمین شود. از جمله فعالیتهای مجازی که متولیان میراث فرهنگی و تاریخی در سراسر دنیا میتوانند برگزار کنند، کنفرانسها و میزگردهای آنلاین، وبینارها، سخنرانیهای آنلاین، ارائه پوستر، مصاحبههای اینترنتی و ایجاد کمپین در شبکههای اجتماعی است.
متولیان میراث فرهنگی کشور نیز برای جلوگیری از انتقال زنجیره کرونا تصمیم گرفتند تا مراسم روز جهانی «محوطهها و بناهای تاریخی» را به صورت مجازی و پخش زنده از سایت آپارات برگزار کنند.
به گزارش ایسنا، در حالی که معاون میراث فرهنگی وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی میگوید که «به عنوان نماینده وزارتخانه در حوزه میراث فرهنگی درخواست ما از مردم در جریان قرار دادن متولیان این دستگاه است تا اقدامات مورد نیاز برای جلوگیری از هر نوع تخریبی انجام شود» اما برخی از فعالان میراثی که خود را جزء همین مردم میدانند، میگویند «نه تنها در طول بیش از یک ماه گذشته اخبار و هشدارهای مختلفی را از فعالیت برخی سودجویان در محوطههای تاریخی به گوش متولیان میراثی رساندهاند و هنوز هیچ واکنشی از سوی مسوولان انجام نشده، بلکه در طول دستکم چند سال گذشته نیز این اطلاعرسانیها انجام شده و همچنان فعالان میراثی و مردم با کمترین واکنشی مواجه شدهاند.»
در طول دو ماه گذشته فعالان میراث فرهنگی و برخی مردم از نقاط مختلف کشور در تماس با رسانههای مختلف از تعدی، تجاوز و تخریبِ آثار تاریخی کشور خبر دادهاند؛ از تخریب بخشهایی از قلعه سلجوقی در آران و بیدگل گرفته تا لودری که سراغ محوطه جوبجی رفت که تپههای شنی را صاف کند و کشاورزانی که برای آب زمینهای کشاورزیشان بدون توجه به میراث فرهنگی، دستگاههای حفر چاه را عرصه نقش رستم جلو بردند.
سیاوش آریا – فعال میراث فرهنگی استان فارس – در گفتوگو با ایسنا، به صحبتهای طالبیان – معاون میراث فرهنگی کشور – واکنش نشان میدهد و با بیان نمونههایی از پیگیریهایی که خود برای جلوگیری از تخریب بیشتر آثار تاریخی چه در استان فارس و چه در استانهای دیگر داشته به بیتوجهیهایی که گاهی اوقات توسط میراث فرهنگی نسبت به هشدارهای فعالان میراثی میشود، اعتراض دارد.
نقش برجسته برمدلک و آسیبها و ترکهایی که به این اثر تاریخی وارد شده است
آسیبهای جدی به سنگنگارههای ساسانی «بَرمدلَک»
او سنگنگارههای ساسانی «بَرمدِلَک» در شهرستان شیراز را جزء آثارِ تاریخی میداند که وضعیت نه چندان خوبشان در طول سالهای گذشته چندین بار هشدار داده شده، از ترکهایی که در گذشته روی آنها ایجاد شده و امروز گسترش پیدا کرده تا آسیبهای جدی که به میراث ساسانیان وارد شده است و تاکید میکند: محوطه تاریخی فرهنگی و طبیعی «بَرمدِلک» شیراز با چالشهای فراوانی دست و پنجه نرم میکند. بیش از یک دهه است که این محوطه تاریخی که سالهاست دامداران و عشایران از آن عبور میکنند محلِ دپو زبالهها و پَسماندهای ساختمانی (نخالهها) در نقاط مختلفِ این محوطه باستانی شده است
او یادگارینویسی با رنگ و خَراش با اَشیای نوکتیز روی نقشبرجستههای ساسانی و پرتاب تیر توسط برخی از بومیان و بیتوجهی میراث فرهنگی نسبت به این محوطه تاریخی را از دیگر مشکلات آن میداند و ادامه میدهد: وزارت میراث فرهنگی به بهانههای تکراری نبود بودجه و کمبود نیرو، محوطه باستانی برمدلک را به حال خود رها کرده و به سادگی از کنار آن گذشته است.
با این وجود آریا بدترین چالش این روزهای محوطه باستانی «بَرمدِلک» شیراز در دو سه سال گذشته را فعالیتِ معدن شِن و ماسه در حریم کوهی و چشمانداز (منظر) آن میداند و میگوید: این اقدام بدون مجوز و استعلام از وزارتخانه میراث فرهنگی انجام شده است. انفجارهای پی در پی در کوه، لرزه بر اَندام این محوطه انداخته است. همچنین گُسلها و شکافهای بین سنگنگارهها، به خصوص دو سنگنگاره بهرام دوم و شاهپور یکم ساسانی بیشتر شده است که قطعا باید به دنبالِ وضعیتِ فعالیتِ معدن شن و ماسه پیشگیری شود.
او با اشاره به بیشتر شدن ترکهای روی نقشبرجسته صحنه ازدواج بهرام دوم و در بخش دستهای شهبانوی او و حتی جدا شدن تکهای از سنگِ دست وی، علت این اتفاق را احتمالا به تاثیرات معدن شن و ماسه مربوط میداند.
انبوه نخالههای ساختمانی و زباله در عرصه و حریم قلعه ابونصر
دستبرد سوداگران به قصرِ اَبونصر همچنان ادامه دارد
این فعال میراث فرهنگی استان فارس در ادامه همچنین به دستاندازیهای قاچاقچیان آثار تاریخی و فرهنگی به بهانه کشفِ گنج از کاخِ «قَصرِ اَبونَصر» اشاره میکند و میگوید: کاخ – دژ قَصرابونصر (نخستین اثر تاریخی ثبت ملیشده در استان) در خطر آسیب دیدن از سمت قاچاقچیان آثار تاریخی است. این آسیبها را از یک دهه گذشته تا امروز و به صورت مستمر میتوان به چشم دید.
او با اشاره به لزوم در خانه ماندن مردم در شرایط کنونی و برای قطع زنجیره انتقال کروناویروس، ادامه میدهد: در این شرایط برخی سودجویان از فرصت بهدستآمده استفاده میکنند و به دور از چشم یگان حفاظت وزارت میراث فرهنگی و مسوولانی که درگیر بیماری و خدماترسانی به مردم هستند سراغ فکر خیالاَنگیز یافتن گنج میروند.
حفاریهای غیرمجاز روی عرصه قلعه که به مرور نیز در حال گسترش است
او اما گسترش زمینهای کشاورزی در اطراف این محوطه تاریخی و چرای گوسفندان روی عرصه این محوطهی تاریخی را از دیگر مشکلات همیشگی این محوطه تاریخی ۲۰۰۰ ساله در استان فارس میداند و ادامه میدهد: یادگارینویسی با رنگ روی سنگها و دیوارهای دفاعی دژ که دیگر چیزی از آن باقی نمانده نیز وضعیت این محوطه تاریخی را بدتر کرده است. ریختن اَنبوه پسماندهای ساختمانی (نخاله) و زبالههای خانگی در ورودی این محوطه تاریخی توسط ساکنان بومی صحنه بدتری را ایجاد کرده است که حتی بوی بد آن محوطه، گردشگران کمی را که برای بازدید از این محوطه میآمدند نیز فراری میدهد.
حضور جوانان و افراد در اطراف محوطه تاریخی ابونصر در شرایط کرونایی
آریا با اشاره به حضور افراد ولگرد و معتاد در این محوطه تاریخی از یک سو و مطرح کردنِ نبود بودجه و نیروی انسانی برای حفاظت از این محوطه تاریخی از سوی دیگر، اظهار میکند: فعالان میراث فرهنگی و مردم چه در گذشته و چه در شرایط امروزی دنیا، تا کنون تلاش کردهاند پاسدار و نگهبان یادگارهای گذشتگانِ خود باشند، اما شاید بهتر باشد «حفاظت از میراث فرهنگی و محیط زیست» به صورت مستقیم وارد سیستم آموزش و پرورش کشور شود تا رفتار با این میراث از کودکی در بین مردم جا بیفتد.
دورتادور محوطه ابونصر را زمینهای کشاورزی پر کردهاند
دکتر «آزاده کاظمینیا» ـ استاد گردشگری و عضو هیات علمی دانشگاه گیلان ـ در یادداشتی که در اختیار ایسنا قرار داده، نگاهی به بحران گردشگری در ایران به دنبال شیوع ویروس کرونا و اثر تصمیمهای گرفتهشده بر تشدید اوضاع داشته است. او در عین حال، سیاستهای برخی کشورها از جمله «هلند» در حمایت از صنعت گردشگری آسیبدیده از ویروس کرونا را مرور کرده تا دستمایه ایدهها و راهکارهای تازه برای صنعت گردشگری ایران باشد که به پیشبینی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در آستانه بیکاری بزرگی قرار گرفته است.
این استاد دانشگاه نوشته است: «یکی از صنایعی که با شیوع ویروس کرونا دچار ضرری هنگفت شده، صنعت گردشگری است. تامینکنندگان خدمات گردشگری مانند هتلها و ایرلاینها به علاوه تورگردانها و آژانسهای خدمات مسافرتی، خدماتی را فروختهاند که امکان عرضه آن با در نظر گرفتن شرایط موجود وجود ندارد. این مساله از دو جهت برای این بنگاهها آسیبزا است؛ اولاً این بنگاهها با خیل مشتریانی مواجهند که وجوه پرداختشده بابت خدمات را مطالبه میکنند. ثانیاً، این بنگاهها تعطیل شده و درآمد جاری خود را از دست دادهاند. به بیان دیگر، از یک سو با بدهی قابل توجه مواجه شده و از سوی دیگر (تا زمانی نامعلوم) درآمدی برای پرداخت بدهی ندارند. به این موارد باید ملاحظات مرتبط با ماهیت فصلی صنعت گردشگری را نیز افزود.
غالب بنگاههای گردشگری بخش قابل توجهی از درآمد خود را از فروش خدمات مرتبط با گردشگری در تعطیلات نوروز و فصل تابستان کسب میکنند و در مابقی اوقات سال مشتری چندانی ندارند. این به این معنا است که مقدار قابل توجهی رزرواسیون برای این مقطع زمانی صورت گرفته و بازپرداخت وجوه مشتریان عملاً نیازمند حجم قابل توجهی نقدینگی است.
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بدون توجه به وضعیت فعلی صنعت گردشگری، بنگاههای فعال در این عرصه را ملزم به بازپرداخت هزینههای اخذشده از مسافران کرده است. تصمیمی که آژانسهای خدمات مسافرتی را که در خط مقدم تماس با مشتریان هستند، تحت فشار مضاعف از سوی مشتریان، سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تعزیرات برای بازپرداخت وجوه اخذشده از مسافران قرار داده است. این درحالی است که مبالغ دریافتشده از گردشگران به تورگردانها و تامینکنندگان خدمات (مانند هتلها و ایرلاینها) پرداخت شده و مادامی که آنها این وجوه را عودت نکنند، امکان پرداخت آن به مشتری وجود ندارد و با توجه به آنکه بسیاری از این تامینکنندگان خارج از ایران بوده و به قوانین ایران پایبند نیستند، این امر عملاً امکانپذیر نیست.
به نظر میرسد تصمیم وزارت گردشگری بدون در نظر گرفتن جوانب متعدد و عواقب بعدی آن اتخاذ شده و لازم است به جای یکجانبهنگری و اتخاذ تصمیماتی که عواقب آن میتواند برای مدتها دامن صنعت رنجور گردشگری کشور را بگیرد، با تشریک مساعی و نگاهی جامع، به این امر توجه کنیم که شیوع این ویروس در کنترل هیچکس نبوده و همه افراد جامعه برای مواجهه با آن مسؤول هستند.
ناگفته نماند که معاونت گردشگری در تلاش برای کاهش مشکلات فوقالذکر، به دنبال ارائه بستهای حمایتی به فعالان گردشگری است، بستهای شامل بخشودگیهای مالیاتی، تعویق سهماهه بازپرداخت اقساط تسهیلات بانکی و حق بیمه کارفرمایی و پرداخت قبوض آب و برق و اشکالی از وامها. اگرچه این بسته میتواند کمککننده باشد، اما اولاً این راهکار بار مالی فراوانی را به دولت تحمیل میکند، ثانیاً میزان این کمکها در قیاس با ضررهای ناشی از بحران ناچیز بوده و نمیتواند به طور اثربخشی از عواقب بحران جاری جلوگیری کند.
از آن گذشته، به نظر میرسد چندان منطقی نباشد که با تصمیمی نادرست و شتابزده این بنگاهها را به افلاس و احتضار کشانده و بعد در تلاش برای احیای آنها دست به دامن خزانه دولت شویم. در نتیجه بهتر است دولت به جای تمایل به حل یکتنه تمام مشکلات ناشی از بحران، بستری فراهم آورد که طرفهای درگیر در مساله، به طور پایدار و مسؤولانه، هر یک سهمی در حل مشکل مورد نظر به عهده گیرند و در صورتی که منابع مالی برای کمک به بنگاههای گردشگری وجود دارد، این منابع به طور اثربخشتری مصرف شوند.
با توجه به آنکه شیوع ویروس کرونا مسالهای جهانی بوده و تمام فعالان صنعت گردشگری در سطح جهان درگیر مسائل بهوجود آمده بوده و همگی به دنبال راهکارهایی با کمترین آسیب و عوارض جانبی هستند، میتوان از تجربیات موثر دیگر کشورها در مقابله با این مساله بهره گرفت. در این یادداشت نگارنده به سیاست اتخاذشده در کشور هلند در مواجهه با این مساله اشاره کرده و سپس تلاش میکند تا با در نظر گرفتن مشخصات ساختاری صنعت گردشگردی در ایران، پیشنهاداتی ارائه کند.
در هلند سازمان آژانسهای مسافرتی هلند (ANVR) با همکاری صندوق ضمانت سفر (SGR) و موافقت سازمان حمایت از حقوق مصرفکنندگان و سازمان امور اقتصادی این کشور، مقرر کردهاند که تورگردانها به جای بازپرداخت مبالغ دریافتشده از گردشگران برای سفرهای رزروشده (چیزی که از عهده این بنگاهها خارج است)، رسیدهای تضمینشدهای با نام «رسید کرونا» و به اندازه مبلغ سفر خریداریشده صادر و به مشتریان ارائه کنند. این رسیدها به مشتری این امکان را میدهد که سفر مورد نظر را به زمانی در آینده (البته تا یک سال آینده) موکول کنند و یا معادل رقم رسید مذکور سفر دیگری خریداری کنند. سفری که در آینده خریداری میشود اگر از مبلغ رسید کرونا بیشتر باشد مابهالتفاوت از مسافر دریافت میشود و اگر کمتر باشد مابهالتفاوت از سوی تورگردان به مسافر پرداخت میشود و یا اینکه برای سفر دیگری هزینه میشود.
مسافرانی که به دریافت وجه خود داشته اصرار باشند، نیز باید پول خود را دریافت کنند اما نه در زمانی کمتر از شش ماه آینده.
توجه داشته باشید که طبق قوانین کشور هلند در حالت عادی هر زمان که فرد مایل به لغو سفر خود باشد، بنگاه موظف به پرداخت پول مشتری به صورت نقد است، اما این قانون در حالت بحرانی کنونی به اجرا درنیامده و افرادی که به دریافت پول خود اصرار داشته باشند باید حداقل شش ماه صبر کنند.
بدیهی است که بودجه سفر عموماً از محل بودجه مازاد خانوارها تامین میشود و خریداران سفر به واسطه مبلغ پرداختشده در مضیقه نبوده و دچار عسر و حرج نمیشوند، بنابراین بازپرداخت باتاخیر وجوه، تاثیر پررنگی در زندگی آنها نخواهد داشت. با این راهکار بنگاههای گردشگری شانس بقا یافته و گردشگران نیز امکان انجام سفر در آینده را پیدا خواهند کرد.
به منظور جلوگیری از تضییع حقوق مسافران، صندوق ضمانت سفر (SGR) پایبندی تورگردانها به تعهدات ناشی از «رسید کرونا» را تضمین میکند. اگر چه به طور عادی این صندوق مسؤول بازپرداخت وجوه مرتبط با کنسلی مسافرتها نبوده و این موضوع به عهده خود تورگردانها و آژانسها است، اما در شرایط فعلی بحران کرونا، این صندوق به مثابه بیمهای برای حفظ حقوق مسافران و تضمین بازپرداخت وجوه به ایشان عمل میکند.
چیزی مشابه این سیاست در ایتالیا نیز اتفاق افتاده است. بسیاری از هتلها و تورگردانها مبالغ مربوط به رزرواسیونها را به صورت نوعی اعتبار به حساب مسافران منظور کرده و با صدور رسیدهایی به آنها شانس به تعویق انداختن سفر خود را میدهند. تجربه این هتلها حاکی از آن است که مسافران از این پیشنهاد استقبال کردهاند.
تفاوت تجربه ایتالیا با هلند در این است که در این کشور مرجع مشخصی شیوه جدید را اعمال نکرده و در این خلأ نهادی، خود جامعه هتلداران راساً اقدام به رایزنی و در واقع چانهزنی با سایتهای رزرواسیون سفر مانند booking.com و توزیعکنندگان عمدهای مانند OAT برای جلب همکاری آنها کردهاند.
به نظر میرسد سیاست اتخاذشده در هلند در زمینه صدور «رسید کرونا» از سوی تورگردانها، به خوبی برای حل مشکل بهوجودآمده در ایران قابل اقتباس است.
در خصوص امکان تضمین انجام تعهدات از سوی تورگردانها و دیگر بنگاهها نیز به نظر میرسد در ایران شرایط نهادی و ساختاری چیزی مابین وضعیت فعالان گردشگری در هلند و ایتالیا باشد. علیرغم اینکه صندوق یا بیمهای مشخص برای تضمین تعهدات تامینکنندگان، آژانسها و تورگردانها وجود ندارد، اما دولت امکان تشکیل چنین ضمانتی را میتواند داشته باشد، به این معنی که منابع مالی درنظر گرفتهشده برای پرداخت وامهای کمبهره به فعالان صنعت گردشگری را میتواند در قالب صندوق ضمانتی تجمیع کرده و به مثابه تضمینی برای عمل بنگاهها به تعهدات کرونایی خود به مشتریان (در انتهای مهلت زمانی بازپرداخت وجوه به مشتریان) اعمال کند.
این کار از دو جنبه میتواند اثربخش باشد؛ نخست اینکه از تزریق بیشتر پول نقد به بازار جلوگیری میکند و دوم اینکه باعث میشود هر دو طرف در حل مشکل مشارکت داشته باشند و در نهایت از ورشستگی و نابودی بنگاههای گردشگری جلوگیری میکند. به علاوه با توجه به محیط کسب و کار پرریسک بازار گردشگری در ایران، پایهگذاری چنین صندوق ضمانتی میتواند سنگ بنایی برای شکلگیری نوعی بیمه برای حفاظت از فعالان صنعت گردشگری در مقابل دیگر انواع ریسکهای احتمالی باشد. این صندوق میتواند با بهکارگیری نوعی استراتژی پولینگ (pooling) از محل سپرده خود بنگاههای گردشگری و کمک مالی دولت شکل بگیرد.»
زیارتگاه پیرنارکی کجاست؟
زیارتگاه پیرنارکی تیجنگ بین دره زنجیر و دره گیگون قرار دارد که از سه طرف با کوه محصور شده است. زیارتگاه پیر نارکی در اصل محل گردهمایی و نیایشگاه زرتشتیان است در آن چشمه آبی و درختان زیادی وجود دارد.
هر ساله گردشگران زیادی به این منطقه میآیند و به همین دلیل، زرتشتیان اتاقهای خشتی فراوانی به نام «خیله» و به سبک معماری سنتی برای اسکان زائران ساخته اند تا بتوانند در آن جا اقامت داشته باشند و خستگی راه را به در کنند.
گردشگران و مسافرانی که به شهرستانهای یزد سفر میکنند، یکی از مقصدهای گردشگری خود را بازدید از پیرنارکی قرار میدهند و در ایام تعطیلات این محل مملو از علاقهمندان به سیر و سیاحت و گردشگری مذهبی است.
تاریخچه پیر نارکی:
در ۵۸ کیلومتری شهر یزد و در دامنه کوه نارکی زیارتگاهی وجود دارد که بر اساس باورهای مختلف پناهگاهی برای زربانو یا همان نازبانو از شاهزادگان یزد و عروس پادشاه پارس در زمان حمله تازیان به ایران بوده است.
در زمان حمله پارسیان به ایران، زربانو از پارس به یزد که مرکز حمله دشمنان بوده میگریزد، اما درمییابد که یزد نیز مورد حمله قرار گرفته، بنابراین به کوهی در “دره زنجیر” رسیده و در خواست تا در کوه پناه بگیرد، اما کوه او را در پناه خود نپذیرفت و به همین دلیل زرتشتیان تا این زمان نیز به این کوه سنگ میزنند.
در آن هنگام مردی نیز با چارپای خود از آن مسیر میگذشته، اما او نیز به درخواست نازبانو برای یاری به وی توجهی نمیکند و این شاهزاده یزدی به کوه “گیگون” میرود و از کوه گذر میکند و در دامنه کوه نارکی درخواست یاری از پروردگار میکند.
در این هنگام کوه وی را در خود پناه میدهد و از آنجا چشمهای در خشکی روان میشود. شب هنگام مسافری خسته که از آنجا گذر میکرده، در آن جایگاه استراحتی میکند، به خواب رفته و در خواب نازبانو به وی سفارش میکند که زیارتگاهی را در آنجا بنا دهد.
زرتشتیان در این روز که مصادف با زمان پناه دادن کوه به زربانو است در این جایگاه گردهم میآیند و به اوستا خوانی و شادی میپردازند.
بنای زیارتگاه پیرنارکی:
ساختمان این زیارتگاه شامل اتاقی نسبتا بزرگ است که دور تا دور آن را صُفههایی نیمکت مانند فرا گرفته اند تا محل نشیمنی برای زیارت کنندگان باشد. بر دیوارهای این اتاق، انواع قاب عکس زرتشت خودنمایی میکند و در وسط اتاق نیز یک میز گرد سنگی قرار دارد که آتش همیشه روشن اهورایی را در دل خود حفظ کرده است.
در بیرون از این اتاق، سبدی از سرپوشهای سفید قرار داده شده که زوّار به رسم احترام و قبل از ورود به زیارتگاه، بر سر میگذارند و همچنین مکانی برای شستشوی دست و صورت نیز در این قسمت، در نظر گرفته شده است. اداره و سرپرستی زیارتگاه پیر نارکی به وسیله بهروز جراح و انجمن زرتشتیان کوچه بیوک انجام میشود.
آدرس زیارتگاه پیر نارکی:
آدرس: یزد، ۲۰ کیلومتری شمال غربی مهریز، دامنه کوه غربی تیجنگ، نزدیک دره زنجیر، زیارتگاه پیر نارکی مهریز
به گزارش ایسنا به نقل از فوربس، با وجود از بین رفتن بخشی از جاذبههای گردشگری این منطقه، همچنان اتاق کنترل رآکتور چهارم نیروگاه هستهای، نیروگاه برق و شهر خالی از سکنه «پریپیات» بدون صدمه باقی ماندهاند.
این مجموعه آتشسوزیها که بخش اول آن در چهارم آوریل رخ داد، به طور چشمگیری پس از باران سنگین چهارم آوریل مهار شد.
«سرهی میرنی» مدیر تحقیقات و توسعه «تور چرنوبیل» بیان کرد: «ما یکسوم (جاذبههای گردشگری) را از دست دادیم، اما بخشهای از دسترفته مهمترین قسمتهای این منطقه محسوب نمیشوند.»
به گفته مقامات، بیش از ۵۰۰ آتشنشان، ۱۲۴ ماشین آتشنشانی و چندین هلیکوپتر تا روز سهشنبه برای مهار آتش در این منطقه مشغول فعالیت بودند.
به گفته «میرنی»، چندین روستای خالی از سکنه در ۳۰ کیلومتری منطقه انزوای «چرنوبیل» کاملا در آتش سوخته شدهاند. او مهمترین بخش نابودشده در جریان آتشسوزی را یک کمپ شوروی سابق که شامل چندین کلبه چوبی میشد عنوان کرد.
پس از آنکه چهارمین رآکتور «چرنوبیل» در جریان یک آزمایش شبیهسازی منفجر شد و حجم بالایی از آلایندههای هستهای را در بخشی از اروپا پراکنده کرد از «فاجعه چرنوبیل» به عنوان بدترین فاجعه هستهای جهان یاد میشود.
منطقه اطراف این نیروگاه از سال ۲۰۱۱ به جاذبه گردشگری تبدیل شد و پس از پخش مینیسریال «چرنوبیل» از شبکه «اپ بی او» مورد استقبال بیشتری قرار گرفت.
با توجه به اطلاعات منتشرشده توسط «آژانس مدیریت منطقه انزوا»، سال گذشته ۱۲۴ هزار نفر از «چرنوبیل» بازدید کردند.
چرا بازار تبریز در لیست مجموعههای ملی قرار نگرفت؟
به گزارش ایسنا، بیستم فروردین امسال، علیاصغر مونسان – وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی – از اصلاح آییننامه هیات امنایی شدن ۲۱ مجموعه ملی موزهای که در سال ۱۳۸۳ تصویب شده بود، خبر داد. آییننامهای که اجازه میداد تا نگهداری و اداره اماکن و محوطههای تاریخی و موزهها به هیاتهای امنا واگذار شود و بر این اساس، اعلام شد تا در کنار هیات امنای جداگانه و مشخصی که برای موزه ملی ایران ایجاد میشود، در نخستین قدم برای ۲۰ مجموعه ملی دیگر یک هیات امنای مشترک تشکیل شود.
البته در بین انتخاب ۲۱ مجموعه ملی اعلامشده، علاوه بر ترکیب محوطهها، موزهها و بناهای تاریخی، هر دو گروه آثار ملی و جهانیشده به چشم میخورند.
در نخستین واکنشها نسبت به انتشار این خبر، انجمنهای میراث فرهنگی آذربایجان شرقی در نامهای به وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نسبت به بیتوجهی هیات وزیران در قرار دادن نام بزرگترین بازار تاریخی جهان – بازار بزرگ تبریز – در لیست هیات امنایی شدن ۲۱ مجموعه ملی میراث کشور اعتراض کردند.
اعتراضی که محمدرضا کارگر – مدیر اداره کل موزهها و اموال منقول تاریخی – آن را بیمورد میداند چون تاکید دارد که «به مرور همه آثار، محوطهها و موزههای تاریخی برای مدیریت تحت پوشش این قانون قرار میگیرند.»
او در گفتوگو با ایسنا اظهار میکند: ۲۱ مجموعه ملی برای بررسی و تصویب آییننامه اجرایی ماده پنج قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در نخستین قدم و به عنوان اولین تجربه در جلسهای در وزارتخانه میراث فرهنگی و با حضور متولیان این حوزه انتخاب شدند. قرار شد نخست موزههای بزرگ و محوطههای مهم تاریخی مانند سعدآباد، نیاوران، حافظیه و در ادامه محوطههایی مانند میدان نقش جهان در لیست قرار بگیرند.
او با تاکید بر اینکه حدودِ ۱۰۰ بنا و موزه جزء پرمخاطبترین محوطههای تاریخی و موزهها در کشور هستند که قطعا به مرور همه آنها در این فهرست قرار میگیرند، ادامه میدهد: در هر صورت برای آغاز اصلاح آییننامه و اجرایی کردن آن باید تعدادی از موزهها و بناهای تاریخی انتخاب میشدند، که محوطهها و موزههای انتخابشده جزء پرفروشترین و پرمخاطبترینها بودند. در واقع مدتها قبل از برگزاری جلسه هیات وزیران، این موزهها انتخاب شده بودند.
کارگر با بیان اینکه در انتخاب این معیارها همچنین بناهایی که میتوانند به شکلی موضوعات مالی متفاوت داشته باشند و در جهت ایجاد درآمد برای خود حرکت کنند نیز مدنظر بودند، اظهار میکند: این برای ما نخستین تجربه بود. در این شرایط و در ادامه راه، موزهها با منع قانونی مواجه نیستند. در واقع یک تجربه جدید است.
هر چند به گفته او، هنوز زمان اجرایی شدن این آییننامه مشخص نیست.
بر اساس این مصوبه، در قدم نخست ۲۱ مجموعه ملی موردنظر در ۱۶ آذر سال گذشته در نشست شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری طبقهبندی شدند: «مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد»، «مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران»، «مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان»، «موزه ملی فرش ایران»، «موزه ملی ایران»، «مجموعه توس و آرامگاه فردوسی مشهد»، «مجموعه میراث جهانی تخت جمشید و پاسارگاد»، «مجموعه میراث جهانی منظر باستانشناسی ساسانی فارس»، «مجموعه حافظیه و سعدیه شیراز»، «مجموعه میراث جهانی میدان امام اصفهان»، «مجموعه میراث باغ فین کاشان»، «مجموعه میراث جهانی پایگاه بیستون در کرمانشاه»، «مجموعه میراث سازههای آبی شوشتر»، «مجموعه میراث جهانی چغازنبیل و هفتتپه»، «مجموعه میراث جهانی شوش»، «موزه میراث روستایی گیلان»، «مجموعه میراث جهانی تخت سلیمان تکاب»، «مجموعه میراث جهانی شیخ صفیالدین اردبیلی»، «مجموعه میراث جهانی ارگ بم و منظر فرهنگی آن»، «مجموعه میراث جهانی گنبد سلطانیه» و «مجموعه میراث جهانی شهر تاریخی یزد».
