برچسب: بین الملل>ایران در جهان

به گزارش خبرگزاری مهر، گروه بین‌الملل: اندیشکده رند در مقاله‌ای به قلم «آریانه طباطبائی» به موضوع امنیت ملی ایران پرداخته و از این منظر استنباط ‌هایی را درباره آینده مذاکرات واشنگتن-تهران ارائه داده است.

نگارنده بر این باور است که نظام ایران علیرغم برخوردهای به زعم وی محدودکننده، به دنبال اجماع نظر است و به همین دلیل وابسته به نتیجه مباحثات داخلی و عمومی است.

در ادامه، نگارنده علیرغم تردید درباره نقش دموکراسی در ایران به این حقیقت اذعان می‌کند که نمی‌توان برخی عناصر دموکراسی در این کشور را نادیده گرفت که از آن میان می‌توان به برگزاری انتخابات در قوای مجریه و مقننه اشاره کرد که این علاوه بر ارتقای وجهه مردمی نظام، موجب مشروعیت‌بخشی به آن در داخل و خارج از ایران نیز می‌شود.

به این ترتیب، نویسنده گزارش اینگونه نتیجه‌گیری می‌کند که افکار عمومی در ایران از جایگاه مهمی برخوردار است و به همین دلیل جناح‌های مختلف به دنبال جلب حمایت مردمی و طرح مباحثی هرچند محدود در این حوزه هستند.

با توجه به این ارزیابی، نویسنده نکته‌ای را گوشزد می‌کند مبنی بر اینکه اینگونه مباحث داخلی ایران معمولاً از سوی سیاستگذاران آمریکایی نادیده انگاشته می‌شود حال آنکه این مباحث به شناخت حوزه‌هایی که می‌توان به آنها در پیشبرد مذاکره با ایران امید بست؛ کمک می‌کند. از سوی دیگر، اشراف به این موضوعات تضمینی خواهد بود مبنی بر اینکه هرگونه توافق قابل حصول با ایران در داخل نظام با مقبولیت مواجه شده و در طول زمان دوام می‌آورد.

نویسنده این گونه ارزیابی می‌کند که آن بخش از عناصر امنیت ملی ایران که از سوی نظام به بحث گذاشته می‌شوند؛ زوایایی از توافق احتمالی را تامین می‌کنند و می‌توانند به تنظیم توافقی منجر شوند که از حمایت فراگیر در تهران برخوردار شده و ماندگاری خود را با تغییر دولت حفظ خواهد کرد.

نهایت آنکه «آریانه طباطبائی» در انتهای مقاله خود اینگونه نتیجه‌گیری می‌کند که آمریکا ۲ راه پیش رو دارد: نخست آنکه می‌تواند راهکار دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا را آزمایش کند و به دنبال توافقی همه‌جانبه با ایران باشد که همه جنبه‌های رفتاری نظام ازجمله برنامه موشکی و رویکردهای منطقه‌ای را در بر می‌گیرد. اما این روش با کاستی‌هایی همراه است و سخت به نتیجه می‌رسد چراکه نظام به چنین مذاکراتی به چشم کاپیتولاسیون (واگذاری امتیازهای ویژه) نگاه می‌کند.

راه دوم آن است که آمریکا رویکردی مشابه مذاکرات هسته‌ای ۲۰۱۲-۲۰۱۵ را در پیش بگیرد و با تفکیک موارد اختلاف، مذاکرات جامعی را برای هر یک از آنها تدارک ببیند که این امر می‌تواند همزمان یا مرحله به مرحله پیش برود. با تفکیک موارد مورد اختلاف، آمریکا و ایران می‌توانند چارچوبی را برای دست یافتن به آنچه مورد پذیرش حاکمیت فعلی است، فراهم کنند.

به این ترتیب، هردو طرف می‌دانند که هدف مذاکره عادی‌سازی روابط نیست و در عوض می‌توانند بر ایجاد کانال‌های ویژه ارتباطی و محدود کردن جنبه‌های کلیدی برنامه‌های نظامی و فعالیت‌های منطقه‌ای ایران تمرکز کنند.

خبرگزاری مهر، گروه بین الملل-آذر مهدوان: علی رغم راه اندازی مکانیسم تسهیل تجارت موسوم به اینستکس در ژانویه سال ۲۰۱۹ توسط فرانسه، آلمان و انگلیس وبا گذشت یازده ماه از ثبت این سیستم هنوز اقدام محسوسی از طرف اروپا در این خصوص دیده نشده است.

هرچند به تازگی ۶ کشور اروپایی بلژیک، دانمارک، سوئد، فنلاند، نروژ و هلند امادگی خود را برای پیوستن به این کانال مالی را اعلام کردند اما از منظر برخی کارشناسان این سیستم نمی تواند در مقابل تحریم های آمریکا چاره ساز باشد. بخصوص اینکه رفتار اروپا برعکس وعده هایشان در مقابل خروج یکطرفه آمریکا منفعلانه بوده است و با همه این ها انتظار هم دارد ایران همچنان وفادار به این توافق هسته ای بماند.

در خصوص جزییات کانال مالی اینستکس و  اینکه آیا ترکیه هم می تواند به این سیستم بپیوندد خبرنگار مهر گفتگویی با دکتر «یشیم دمیر» پژوهشگر مسایل سیاسی ایران و عضو مرکز ‏مطالعاتی «آنکا» تنظیم کرده است که در ادامه می خوانید.

*شش کشور بلژیک، دانمارک، سوئد، فنلاند، نروژ و هلند اعلام کردند که در راستای تداوم حمایت اروپایی‌ها از برجام و اجرای بخش اقتصادی آن، اکنون در فرایند پیوستند به ابزار حمایت از تبادلات تجاری موسوم به اینستکس هستند که پس از طی فرایندهای قانون داخلی مربوط به هر کشور، تکمیل خواهد شد. با این حساب اگر این ساز و کار مالی فعال شود تا چه حد در محدود کردن تحریم های آمریکا علیه ایران تاثیرگذار خواهد بود؟

رئیس جمهور آمریکا در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شد که در پی آن هم کشورهای اروپایی عضو برجام بخصوص آلمان، انگلیس و فرانسه از این تصمیم آمریکا ابراز تاسف کرده و پایبندی خودشان نسبت به توافق هسته ای عنوان کردند.

قبل از اجرای تحریم ها نیز این سه کشور با صدور بیانیه ای مشترک مطرح کردند که هیچ گونه تحریمی علیه ایران اعمال نخواهند کرد و در چارچوبی کاملا قانونی مراودات اقتصادی خود را با ایران ادامه خواهد داد.

اروپا علی رغم تحریم های آمریکا با این بیانه نشان می دهد که همچنان مصصم در گسترش روابط اقتصادی با ایران است.

با مسدود شدن برخی بانکهای ایرانی و ایجاد محدودیت در سیستم بانکی سوئیفت موجب شد شرایط اقتصادی ایران را با چالش های بسیاری همراه کند. در نتیجه اروپا تصمیم گرفت این ساز و کار مالی اینستکس را بدون استفاده از دلار آمریکایی برای مبادلات تجاری راه اندازی کند.

اتحادیه اروپا بزرگترین شریک اقتصادی و مالی آمریکا است و بسیار طبیعی است که تحت تاثیر تحریم های ایران قرار بگیرد.

حاکمیت آمریکا بر اقتصاد جهانی موجب وابستگی کشورهای اروپایی و دیگر کشورها شده است. در نتیجه با آغاز دومین دور تحریم ها کم کم این کشورها تاثیر آن را حس کردند و در چی آن نیز اتحادیه بخشنامه‌ انسداد اتحادیه اروپا را بروز کرد تا از آثار سوء اقدامات ایالات متحده بر منافع آن دسته از شرکت‌های اتحادیه اروپا که به تجارت قانونی با ایران مشغولند، کاسته شود.

در ابتدا برای پاسخ سوالتان باید توضیح مختصری در خصوص اینستکس بدهم:

اینستکس را می توان به عنوان جایگزینی برای سیستم مالی جهانی تحت سلطه ایالات متحده (سوئیفت) توصیف کرد. این سیستم برای روابط تجاری آسان تر میان اروپا و ایرا ن راه اندازی شده است. چون مبادلات با دلار نخواهدبود برای همین تاثیرپذیری از تحریم های آمریکا علیه ایران را تحدید خواهد کرد.

تاکنون چند میلیون یورو به این سیستم اختصاص داده شده است ضمن اینکه این سیستم فعلا برای فروش نفت نیست بلکه فقط برای موادغذایی و تجهیزات دارویی مدنظر گرفته شده است. برای همین هم ایران از این سیستم خیلی خشنود نیست.

 وقتی به وضعیت اقتصادی اتحادیه اروپا نگاه کنیم، می بینیم که وضعیت چندان مطلوبی وجود ندارد. برای همین، در کنار اینکه قطع همکاری اقتصادی اروپا با آمریکا غیر ممکن است، دولت های زیادی که شجاعت حفظ روابط تجاری خود با ایران را داشته باشند در این شرایط وجود ندارد.

در این میان عضویت شش کشور دیگر به این سیستم نشان می دهد مسیر خوبی برای اینستکس هموار شده است. اگر روسیه و چین هم به این مکانیسم بپیوندد خرید وفروش نفت هم آسان تر خواهد بود.

*آیا در صورت اجرا و گسترش این سیستم، قدرت جهانی دلار تضعیف می شود؟

اگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا در اجرای این سیستم باثبات تر باشند قطعا می تواند حاکمیت ایالات متحده بر اقتصاد جهانی را تضعیف کند.

این سیستم می تواند هم به خود اروپا که تحت تحریم ها تعرفه های گمرکی آمریکا هستند، کمک کند. اروپا اگر اعتبار این سیستم را اثبات کند دیگر دولت ها هم در عضویت به این سیستم ترغیب می شوند.

در نتیجه این کانال مالی صرفا برای دارو و مواد غذایی نخواهد بود و اهرمی مقابل هژمونی تجاری آمریکا خواهد بود.

اینستکس به تنهایی نمی تواند قدرت جهانی دلار آمریکا را کاهش دهد. هر چقدر ارزش یورو افزایش یابد متعاقبا ارزش دلار هم افزایش خواهد یافت برای همین جایگزین شدن یورو جای دلار سخت به نظر می رسد افزایش قدرت یورو بسته به تلاش کشورهای اروپایی بخصوص آلمان و فرانسه است. در این حالت با ایجاد یک روش جایگزین پرداخت برای دلار، می توانند تأثیرات منفی تحریم ها را نیز به حداقل برسانند.

با استفاده از این سیستم، وابستگی به ایالات متحده کاهش می یابد و گسترش روابط تجاری بین المللی شرایط اقتصادی متنوع تری ایجاد خواهد شد.

*آیا ترکیه می تواند عضو اینستکس شود؟

تهدیدات تحریمی از سوی آمریکا همانطور که کشورهای منطقه ای تحت تاثیر قرار داده، ترکیه را نیز درگیر این مساله کرده است. ترکیه با توجه منافع خود با کشورهای اتحادیه اروپا و ایران روابط اقتصادی دارد.

 حتی نیمی از صادرات ترکیه به کشورهای اروپایی است. در این شرایط نیاز است ترکیه برای تداوم روابط اقتصادی خود با ایران و کشورهای اروپایی باید تلاش کند تا به اینستکس بپیوندد.

ایران یکی از مهم ترین همسایه ترکیه به شمار می رود که همکاری اقتصادی بسیار قوی بین دو کشورحاکم است. اما تحریم ها صادرات و واردات میان دو کشور را کاهش و در نتیجه اقتصاد ترکیه را تحت تاثیر قرار داده است. این تأثیرپذیری ناشی از وابستگی اقتصاد ترکیه به اقتصاد جهانی است

 هر چقدر هم که ترکیه در مقابل تحریم های آمریکا علیه ایران موضع گیری کند و اظهارات مقامات ترکیه در راستای تداوم روابط تجاری با ایران باشد، اما ترکیه برای تسهیل در معادلات تجاری با کشورهای مذکور باید وارد این ساز وکار تجاری شود.

*علی رغم توافق هسته ای رفتار کشورهای اروپایی در اجرای آن منفعلانه بود. آیا در خصوص اینستکس هم شاهد چنین رفتاری خواهیم بود؟

در اصل می توان چنین تحلیل کرد که اینستکس نوعی پاسخ کشورهای اروپایی در مقابل برتری اقتصادی و سیاسی آمریکا است. اینستکس فرصتی است برای ایران اروپا و دولت هایی که با تهدید تحریم ها مواجه هستند.

اتحادیه اروپا می خواهد با این روش ایران را در برجام نگه دارد. اما ابتدا باید اعتماد ایران را جلب کند زیرا ایران اروپا را مسئول بحران های ناشی از تحریم های آمریکا می داند و دلیل آن هم تاخیر این کشور در اجرای اینستکس عنوان می کند. اما اروپا هم انتظار دارد ایران از اف ای تی اف( کنواسیون مقابله با پولشویی و تروریسم) پیروی کند.

خبرگزاری مهر، گروه بین الملل-پیمان یزدانی: پس از گذشت حدود دو سال از بحران در روابط بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در پی اختلافات عربستان و قطر که منجر به محاصره قطر توسط عربستان و دیگر متحدانش شد در هفته های گذشته شاهد تحرکاتی بوده ایم که حکایت از بهبود روابط دوحه و ریاض دارد.

در زمان محاصره قطر این ایران و ترکیه بودند که با گشودن مرزهای هوایی و دریایی خود به روی قطر، این کشور را از تبعات این محاصره مصون داشتند.

در ادامه در گفتگویی با «لوجیانو زاکارا» استاد دانشگاه جورج تاون آمریکا شعبه قطر به بررسی ابعاد نزدیکی احتمالی قطر و عربستان  و اثرات آن آن بر روابط دوحه با آنکارا و تهران پرداخته شده است.

*وزیر امور خارجه قطر در جریان «گفتگوهای  مدیترانه ای»  در رم پایتخت ایتالیا، عنوان داشت که قطر از اخوان المسلمین و اسلام سیاسی حمایت نکرد ه است. آیا اظهارات وی می تواند تغییر در سیاست خارجی این کشور تلقی شود؟

با توجه به شواهد اخیر که حاکی از نزدیکی بین عربستان سعودی و قطر می باشد، از جمله سفر ناخواسته وزیر امور خارجه قطر به ریاض در ماه نوامبر و تحولات مربوط به جام حذفی فوتبال خلیج فارس که با حضور تیم های فوتبال کشورهایی که در محاصره قطر مشارکت داشتند در دوحه در حال برگزاری است، سخنان وزیر امور خارجه قطر را مطمئناً می توان به مذاکره ای که میان هر دو کشور برای کاهش تنش در حال انجام است نسبت داد. پیش بینی اینکه آیا این به معنای تغییر در سیاست خارجی کلی قطر است، دشوار می باشد. با این وجود من انتظار تغییر بزرگی را ندارم. 

*بنا بر گزارش رویترز، وزیر امور خارجه قطر حدود یک ماه پیش به ریاض سفر کرده بود و  در آن جا اعلام کرد که کشورش دیگر از اخوان المسلمین پشتیبانی نخواهد کرد. آیا چنین چیزی می تواند بر روابط آنکارا و دوحه تأثیر بگذارد؟

روابط ترکیه و قطر برای هر دو کشور استراتژیک و از اهمیت بالایی برخوردار است و ترکیه برای غلبه بر اثرات منفی محاصره قطر بسیار موثر بود. با وجود این واقعیت که ترکیه ممکن است به دلیل تغییر در سیاست خارجی قطر تحت تأثیر منافع سیاست خارجی این کشور باشد روابط  دوکشور بدون تغییر باقی خواهد ماند. ترکیه می داند که شورای همکاری خلیج فارس علی رغم اختلافات آنها، فضای طبیعی منطقه ای برای عربستان سعودی و قطر است و ترکیه، قطر را برای اینکه به گونه ای دیگر عمل کند تحت فشار قرار نمی دهد.

*آیا اقدامات اخیر قطر بر همکاری های نظامی و سیاسی این کشور با ترکیه سایه خواهد انداخت؟

اینطور فکر نمی کنم.

*قطر و کویت اخیراً به ائتلاف دریایی پیشنهادی ایالات متحده در خلیج فارس پیوسته اند. از طرف دیگر ایران از آنها دعوت کرده است تا در ابتکار صلح هرمز (امید) بپیوندند. شما آینده ابتکار صلح هرمز ایران را چگونه می بینید؟

اگرچه ابتکار صلح هرمز با توجه به ساحل جنوبی خلیج فارس مورد توجه قرار گرفت، اما هیچ پیشرفتی در این زمینه مشاهده نشد. مطمئناً مشارکت اعضای شورای همکاری خلیج فارس در ائتلاف های نظامی جدید که ممکن است ایران به عنوان هدف اصلی آنها باشد، با هرگونه ترتیب امنیتی که شامل ایران باشد ناسازگار است. با وجود حمایت های روسیه و چین، اگر در ابتکار صلح هرمز در کوتاه مدت هیچ پیشرفتی مشاهده نشود، این پیشنهاد قطعاً رها یا رد خواهد شد.

* پیشرفت روابط عربستان و قطر آیا می تواند بر روابط تهران و دوحه تأثیر بگذارد؟

اگر ایران به عنوان برگ چانه زنی برای آشتی قطر و عربستان باشد، روابط تهران و دوحه مستقیماً تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. برخی از موافقت نامه های تجاری و بازرگانی امضا شده لغو می شوند و یا به مرحله اجرا در نمی آیند و مزایایی که ایران به دلیل نزدیکی جغرافیایی و تأمین کالا به دست می آورد قطعاً کاهش می یابد.

با این وجود، توجیه این مسئله که قطر روابط خود با ایران (و ترکیه) را قربانی می کند دشوار است زیرا ارزش استراتژیک این کشور نسبت به آنچه که قبل از محاصره انتظار می رفت، مهم تر شده است. در صورت بروز فصل جدید در بحران شورای همکاری خلیج فارس، قطر دیگر نمی تواند روی ایران حساب کند.

خبرگزاری مهر، گروه بین الملل-پیمان یزدانی: امیر قطر «شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی» در نشست روز سه‌شنبه هفت گذشته شورای خلیج‌فارس در ریاض شرکت نکرد. این امر باعث شد تا امیدها به آشتی میان دوحه و ائتلاف محاصره‌کننده قطر به رهبری عربستان سعودی از بین برود. اختلافاتی که از سی ماه گذشته آغاز شده است.

امیر قطر، « شیخ عبدالله بن ناصر بن‌خلیفه آل‌ثانی» نخست‌وزیر را به عنوان رئیس هیئت قطری برای شرکت در چهلمین نشست شورای همکاری خلیج فارس اعزام کرد.

اخیرا وزیر خارجه قطر اظهار امیدواری کرد که تلاش‌ها برای حل بحران دیپلماتیک خلیج‌فارس با پیشرفت همراه شود. وی افزود دو طرف از بن‌بست در اختلافات عبور کرده‌اند.

«شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی» این سخنان را در جریان کنفرانس سیاست خارجی در رم در زمانی که نشانه‌های حل اختلافات قطر و همسایگانش دیده می‌شد بیان کرد.

این موضوع در مصاحبه خبرنگار مهر با پروفسور «ماروین زونیس» استاد اقتصاد سیاسی بین الملل در دانشگاه شیکاگو مورد بحث قرار گرفته است که در ادامه می آید.

*وزیر امور خارجه قطر در جریان «گفتگوهای مدیترانه» در رم، گفت که کشور وی از اخوان المسلمین و اسلام سیاسی حمایت نمی کند. آیا اظهارات وی می تواند تغییر در سیاست خارجی آن کشور تلقی شود؟

رمزگشایی سیاست‌های کشورهای خلیج فارس همیشه دشوار است. اگرچه بازدید وزیر خارجه قطر از ریاض من را تحت تأثیر قرار داد.

به نظر من آن دیدار که نتیجه تلاش‌های هر دوی «محمدبن ‌سلمان» ولیعهد سعودی و امیر تمیم بوده است، برای دستیابی به تفاهمی که سعودی ها بتوانند تحریم قطر را کنار بگذارند. راهی برای سعودی‌ها تا با حفظ آبرو به تحریم قطر پایان دهند.

تعهد قطر برای متوقف کردن حمایت از اخوان می تواند یک گام مفید برای کمک به تحقق این امر باشد.

 من همچنین از سفر وزیر امور خارجه ایران «ظریف» به کویت که با ایران روابط نزدیکی داشته است تحت تأثیر قرار گرفته ام. به نظر من این دیدار حاکی از گرم شدن کلی روابط ایران و همسایگانش در خلیج فارس است.

*رویترز همچنین اعلام کرده است که حدود یک ماه پیش وزیر امور خارجه قطر به ریاض سفر کرده و اعلام کرده بود کشورش دیگر از اخوان المسلمین پشتیبانی نخواهد کرد. آیا چنین چیزی می تواند بر روابط آنکارا و دوحه تأثیر بگذارد؟

اگر قطر و سعودی روابط خود را ترمیم کنند، مطمئناً روابط قطر و ترکیه متلاشی می شود. رئیس‌جمهور ترکیه «اردوغان» هم اکنون در حال‌وهوای بازگشت به قطری‌ها نیست. وی به شدت سرگرم عملیات در کردستان سوریه و روابطش با ترامپ (کسی که هرگز با مردی که دوستش ندارد ملاقات نکرده است) می‌باشد.

*آیا اقدامات اخیر قطر بر همکاری‌های سیاسی و نظامی این کشور با ترکیه سایه خواهد گذاشت؟

من هیچ دلیلی نمی بینم که ترکیه از فروش تجهیزات نظامی به قطر دست بکشد. اما این مسئله‌ای جزئی در قیاس با هزاران سرباز ترک است که در پایگاه نظامی متروکه انگلیس در قطر مستقر شده اند. تصور این که قطر می تواند با سعودی ها روابط جدید و نزدیک برقرار کند و همچنین روابط نزدیک خود با ترکیه را حفظ کند، دشوار است. اما من معتقدم که این دقیقاً همان کاری است که قطر تلاش خواهد کرد انجام دهد. این روابط قطعاً از زمان وضع تحریم سعودی‌ها عمیق تر هم شده است. به عنوان مثال، مدارس ترکیه و یک بیمارستان ترکی از آن زمان تاکنون همه در قطر ساخته شده اند.

*قطر و کویت اخیراً به ائتلاف دریایی خلیج فارس که توسط آمریکا پیشنهاد شده پیوسته اند. از سوی دیگر، ایران از آنها دعوت کرده است تا به پیشنهاد تهران، «طرح ابتکاری صلح هرمز» بپیوندند. آینده طرح صلح هرمز را چگونه می بینید؟

به نظر من عاقلانه نیست این میزان که عربستان سعودی و سایر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به دنبال رابطه بهتر با ایران هستند را نادیده بگیریم. حال که به نظر می‌آید رئیس‌جمهور ترامپ مشغول دست‌شستن از تمام مساله عربستان سعودی و کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس است، آن کشورها متوجه شده‌اند که نباید به آمریکا متکی باشند بلکه باید به دنبال بهبود روابط با ایران باشند.

به عبارت دیگر زمانبندی طرح ابتکارهرمز عالی است.

*چگونه پیشرفت در روابط عربستان و قطر می تواند بر روابط تهران و دوحه تأثیر بگذارد؟

من فکر می کنم که بهبود روابط میان ایران و قطر کاملاً طبیعی و با سود متقابل است. با توجه به اینکه سست شدن یخ بین دو کشور طبیعی است و به تدریج اتفاق می افتد.

*ائتلاف اروپایی در خلیج فارس که توسط فرانسه رهبری می‌شود در امارات مستقر است، از طرف دیگر کشورهایی مانند بحرین، امارات، عربستان سعودی، قطر و کویت نیز به ائتلاف تحت رهبری آمریکا پیوسته اند. این دو ائتلاف آمریکایی و اروپایی چگونه با یکدیگر همکاری خواهند کرد؟ آیا رقابت بین آنها وجود خواهد داشت؟

تا جایی که رئیس جمهور ترامپ همچنان به کم‌بها کردن اروپایی‌ها ادامه می‌دهد، رقابت وجود خواهد داشت. اما این احتمال وجود دارد که دستگاه سیاست خارجی اتحادیه اروپا و ایالات متحده نیز تمام تلاش خود را برای حفظ روابط نزدیک با یکدیگر انجام دهند.

خبرگزاری مهر– گروه بین الملل: در تاریخ ۱۸ نوامبر «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا، با اعلام اینکه آمریکا دیگر معافیت های تحریمی ایران درخصوص فعالیت هسته ای را تمدید نمی کند از بازگشت تحریم های واشنگتن در خصوص تاسیسات هسته ای فردو خبر داد و اعلام کرد که این تحریم ها از تاریخ ۱۵ دسامبر (یکشنبه ۲۴ آذر) به اجرا گذاشته می شوند. 

در همان زمان روسیه اعلام کرد که توافق خود با ایران برای مدرن سازی تاسیسات فردو را متوقف می کند و «سرگئی ریابکوف» معاون وزیر خارجه روسیه گفت: ما از اجرای طرح تغییر کاربری سایت فردو چشم‌پوشی نمی‌کنیم اما تاثیرات تحریم‌های آمریکا بر این طرح را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهیم. کار تغییر کاربری سایت فردو به تعلیق در آمده اما متوقف نشده است.  

ریابکوف افزود: ما گفته‌ایم و باز هم می‌گوییم که نیاز به تجزیه و تحلیل اوضاع و بررسی اظهارات طرف آمریکایی داریم که گفته از روز ۱۵ ماه دسامبر  این مرکز را مورد تدابیر تحریمی قرار خواهد داد. بنابراین ما نیاز به مدت زمانی داریم تا امکان اینکه در این وضعیت چکار می‌توان کرد و پیامدهای منفی بالقوه این تدابیر آمریکا چیست را بررسی کنیم اما این به آن معنا نیست که ما از این طرح صرفنظر خواهیم کرد و در این مورد در نشست (برجام  در وین) اعلام نظر خواهیم کرد.

در همین رابطه امروز یکشنبه نیز، خبرگزاری تاس روسیه در گزارشی در خصوص بازگشت تحریم های آمریکا عیله فردو، از تلاش خبرنگار خود برای اطلاع از این موضوع خبر داده که مسکو می خواهد بداند که آیا این تحریم ها تاثیری بر روسیه خواهند داشت یا نه؟

به نوشته تاس مقامات آمریکایی تا کنون پاسخی به این پرسش نداده اند. 

تکرار تاریخ

توقف همکاری روسیه با ایران در خصوص مدرن سازی فردو، یادآور نحوه رفتار مسکو با تهران پیش از توافق برجام است. در آن سالها روسیه با ایران قراردادهایی برای ساخت نیروگاه بوشهر، تحویل سامانه اس ۳۰۰ و حضور در میادین نفت و گاز داشت اما به بهانه تحریم ها اجرای تعهدات خود در هر یک از این قراردادها را به تاخیر می انداخت و بهانه های مختلفی را نیز برای آن ذکر می کرد. 

هر چند روسیه همواره با آمریکا تنش داشته و بصورت مرتب اعلام می کند که از حق ایران برای استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای حمایت می کند اما این حمایت ها باید جنبه عینی در این خصوص پیدا کند.

برای مثال، «آنتون خلوپکوف» رئیس مرکز امنیت و انرژی روسیه، از سرگیری تحریم سایت هسته‌ای فردو از سوی آمریکا را اقدام دیگری علیه برنامه جامع اقدام مشترک دانسته که بار دیگر عهدشکنی آمریکا و نقض قوانین بین‌المللی را به وضوح نشان می‌دهد.

«لئونید ایواشف» رئیس آکادمی مطالعات ژئوپلیتیک روسیه نیز معتقد است، لغو معافیت فردو از تحریم‌ها، گامی است که آمریکا نه فقط علیه برجام، بلکه ضد نظام منع اشاعه تسلیحات هسته‌ای برداشته است.

وی خاطرنشان کرد: آمریکا به قوانین و قراردادهای بین‌المللی احترام نمی‌گذارد و با آغاز روند اعمال تحریم‌ها علیه فردو، در واقع به قرارداد ان.پی.تی ضربه می‌زند.

به گفته ایواشف، در سایت فردو طرح تغییر کاربری برای تولید ایزوتوپ‌های پایدار به اجرا در می‌آید و در واقع آمریکا می‌خواهد به این روند ضربه وارد کند.

تغییر کاربری سایت فردو برای تولید ایزوتوپ‌های پایدار از جمله طرح‌هایی است که در چارچوب برجام به اجرا در می‌آید و روسیه اجرای این طرح را متقبل شده است. مقام‌های روس پیشتر اعلام کرده بودند که اجرای این طرح رایگان نخواهد بود و مسکو نگاه تجاری به آن دارد.

همکاری‌های هسته‌ای ایران و روسیه در زمان حاضر علاوه بر مشارکت در سایت فردو شامل ساخت بلوک دوم نیروگاه هسته‌ای بوشهر نیز می‌شود که بتن‌ریزی این واحد، ۱۹ آبان ماه در مراسم ساختگاه نیروگاه اتمی بوشهر آغاز شد.

اکنون واحد یکم این نیروگاه با توان هزار مگاوات الکتریک در حال بهره‌برداری و تولید برق بوده که پس از راه‌اندازی و بهره‌برداری از واحدهای دوم و سوم، ظرفیت برق هسته‌ای کشور به سه هزار و ۱۱۴ مگاوات الکتریک افزایش خواهد یافت.

در صورتی که بازگشت تحریم های ایران و لغو معافیت های تحریمی تهران، تاثیری بر روسیه داشته باشد ممکن است تعلیق همکاری های روسیه با ایران علاوه بر فردو نیروگاه بوشهر را نیز دربر بگیرد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از تاس، در تاریخ ۱۸ نوامبر «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا، با اعلام اینکه آمریکا دیگر معافیت های تحریمی ایران درخصوص فعالیت هسته ای را تمدید نمی کند از بازگشت تحریم های واشنگتن در خصوص تاسیسات هسته ای فردو خبر داد و اعلام کرد که این تحریم ها از تاریخ ۱۵ دسامبر (یکشنبه ۲۴ آذر) به اجرا گذاشته می شوند. 

در همین رابطه یک مقام وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرده که از امروز یکشنبه اعتبار همه معافیت‌های قبلی درباره تحریم‌های فردو به پایان می‌رسد و واشنگتن از امروز، پانزدهم دسامبر (۲۴ آذر) تحریم‌های خود را علیه تاسیسات غنی‌سازی ایران از سر می‌گیرد. 

تغییر کاربری سایت فردو برای تولید ایزوتوپ‌های پایدار ازجمله طرح‌هایی است که در چارچوب برجام به اجرا در می‌آید و روسیه اجرای این طرح را متقبل شده است.

به گزارش خبرگزاری مهر، رادیو بین المللی چین در مطلبی با اشاره به موضوع تبادل زندانی میان ایران و آمریکا در مطلبی می نویسد: شنبه هفته گذشته آمریکا و ایران دو شهروند خود که در کشور مقابل زندانی بودند را با یکدیگر مبادله کردند. با این اقدام مردم در انتظار کاهش تنش ها میان دو کشور بودند، اما پس از چند روز آمریکا از اعمال تحریم جدید علیه ایران خبر داد، واشنگتن بار دیگر اظهارات مربوط به ادامه فشار حداکثری علیه ایران را تکرار کرد.

خبرهایی از قبیل اعمال تحریم جدید آمریکا علیه ایران برای همگان خسته کننده است و کسی از شنیدن آن تعجب نمی کند. اما این خبر که ماهان ایر در فهرست تحریم های کنونی به ثبت رسیده، توجه بسیاری از چینی ها را به خود جلب کرده است، چرا که در حال حاضر ماهان ایر تنها شرکت هواپیمایی ایرانیست که در پکن، شانگهای، گوانگ جو و شن جن پرواز مستقیم به کشور ایران دارد. این شرکت بین چین و ایران در هفته ۱۵ پرواز دارد. مردم نگرانند تحریم جدید آمریکا احتمالا بر خطوط هوایی ماهان در چین تاثیر بگذارد.

آمریکا ماهان ایر را به گسترش سلاح های کشتار جمعی و انتقال کمک های مرگبار به یمن متهم کرد. این نخستین بار نیست که ماهان ایر از سوی آمریکا تحریم می شود. سال ۲۰۱۱ وزارت خزانه داری آمریکا به بهانه حمایت از نیروی قدس وابسته به سپاه پاسداران و حزب الله لبنان، بزرگ ترین شرکت هواپیمایی خصوصی ایران را تحریم کرد.

امسال آلمان، فرانسه و ایتالیا تحریم آمریکا را دنبال کرده و ورود هواپیمای ماهان ایر به این کشورها را ممنوع کرده اند. در حال حاضر هواپیماهای ماهان همچنان در کشورهایی از جمله اسپانیا، امارات متحده عربی، ترکیه، روسیه، چین، هند، تایلند و مالزی پرواز دارد. آمریکا امیدوار است با اعمال تحریم جدید بیشتر کشورها را به پیوستن به صف تحریم ماهان وادار کند.

این که آمریکا و ایران شنبه هفته گذشته دو شهروند محبوس خود را با موفقیت تبادل کردند، یکی از پیام های مثبت پس از تشدید تنش های چند ماهه بین دو کشور شناخته شد، به خصوص آن که دونالد ترامپ با هیجان ایران را به گفت و گوی مستقیم با آمریکا درخصوص مسایل مهم تر فراخواند و گفت: «دیدید، ما می توانیم باهم به توافق برسیم!» مایک پمپئو نیز ابراز امیدواری کرد که تبادل زندانی ها بتواند به گفت و گوهای آینده درخصوص تبادل پرسنلی بیشتر کمک کند.

اما هنوز پاسخی از طرف ایران دریافت نشده بود که آمریکا عجولانه تحریم های جدید را صادر کرد. این اقدام تنها ایران را خشمگین کرده و احتمالا سبب بستن پنجره گفت گوهای آتی خواهد شد.

علیرضا میر یوسفی سخنگوی دفتر نمایندگی دایمی ایران در سازمان ملل روز چهارشنبه در توئیتر نوشت:” این تحریم ها مستقیما زندگی مردم عادی ایران را هدف قرار داده است، اما ایرانیان از اعمال فشار نیروهای بیگانه هراسی ندارند. این اقدام جدید تروریسم اقتصادی آمریکا علیه ایرانی هاست، مردم ایران هرگز فریب «اشک تمساح» آمریکا را نمی خورند.

سید محمد مرندی استاد دانشگاه تهران در گفت و گو با رسانه ها اظهار داشت، اتهامات علیه ماهان ایر به بهانه گسترش سلاح های کشتار جمعی بسیار مسخره است. این اقدام، به مردم ایران صدمه می زند. ایرانیان هدف حقیقی جنگ اقتصادی آمریکا هستند، در حالی که واشنگتن مدعی شده است که تنها ضربه بر حکومت ایران را می خواهد.

تحلیلگران بر این باورند که، دولت ترامپ پس از ورود به سال انتخابات، سعی در شرط بندی برای سیاست ایران کرد که حکومت اسلامی را وادار به تسلیم کند. اما چنین محاسبه ای به هیچ وجه درست از آب در نمی آید.

تلویزیون روسیه امروز خاطر نشان کرد: در حال حاضر باید نسبت به پیاده سازی سناریوی عراق در ایران از سوی آمریکا، هوشیار باشیم. در خصوص این که آمریکا به بهانه سلاح کشتار جمعی ایران را تحریم کرد، رسانه روسی به مردم یاد آور شد که سال ۲۰۰۳ را فراموش نکنند، این که آمریکا به همین بهانه به عراق تعرض کرد. اما مضحک تر این است که خود آمریکا به تروریست های «میانه رو» سوریه سلاح منتقل کرد، برای عربستان سعودی و همپیمانانش به منظور حمله به یمن بمب فراهم کرد، اما هرگز خود را عامل گسترش سلاح کشتار جمعی نمی داند و به هیچ کس اجازه نمی دهد به این دلیل واشنگتن را تحریم کند، حالا سیاست یک بام و دو هوای آمریکا بار دیگر آشکار شده است.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از بلومبرگ، برایان هوک نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در اظهاراتی که در حاشیه نشست دوحه داشت؛ مدعی شد حتی با وجود تحریم‌ها علیه ایران، آمریکا همچنان از ایده گفتگو با این کشور استقبال می‌کند.

وی در ادامه ادعاهای خود افزود: ایران همچنان تهدیدی علیه صلح و ثبات جهانی است. اینکه ایران پشت حمله ماه سپتامبر به تسهیلات نفتی عربستان سعودی است موضوعی شناخته‌ شده است و دولت سعودی شواهدی از مشارکت ایران در این مسئله را به شورای امنیت ارائه خواهد داد.

هوک همچنین مدعی شد که رویکرد مثبتی میان اعراب شورای همکاری خلیج فارس مبنی بر التیام تفرقه موجود با قطر وجود دارد و آمریکا به آشتی عربستان، امارات و بحرین با قطر امیدوار است.

آمریکا مدعی است تقابل با ایران در صورت اتحاد ۶ عضو این شورا که علاوه بر کشورهای یاد شده شامل کویت و عمان نیز می‌شود، راحت‌تر خواهد بود.

هوک در بخشی از اظهاراتش که از سوی سی‌ان‌بی‌سی نقل شد، مدعی شد: به دلیل توافق هسته‌ای ایران، خطر درگیری منطقه‌ای افزایش یافته و آنچه که ایران در ماه سپتامبر انجام داد یک اقدام جنگی بود.

وی حتی در پاسخ به این سوال که آمریکا در مواجهه با اقدام نسبت داده شده به ایران، منفعل بوده است نیز مدعی نقش سازمان ملل و توسل به دیپلماسی (!) شد.

هوک در این باره افزود: ما این کار را انجام دادیم اما در نتیجه آن، ایران به لحاظ دیپلماتیک منزوی‌تر شده است. هنوز هم به نقش شورای امنیت سازمان ملل واقفیم و حال که عربستان سعودی تحقیقات خود را تکمیل کرده است امیدواریم در شورای امنیت مؤثر باشد.