برچسب: اقتصاد>اقتصاد سیاسی

  • رمزگشایی از قیمت منفی نفت

    رمزگشایی از قیمت منفی نفت

    رمزگشایی از قیمت منفی نفت
    نکته اینجاست که وقتی در بازار، محصولی تولید شده که نه مشتری و نه امکانی برای ذخیره‌سازی دارد، تولیدکننده حاضر است حتی پولی هم پرداخت کند تا فقط از شر این ماده بدبو خلاص شود. این اتفاق برای قرارداد نزدیک به سررسید نفت آمریکا رخ داد که نشان می‌دهد در بازار نقدی این کشور به دلیل نبود تقاضای واقعی و مشکلات حمل و نقل و انبارسازی، مازاد عرضه نفت به شدت بر قیمت‌ها فشار آورده است. هرچند منفی شدن قیمت‌ها برای سایر نفت‌های شاخص و قراردادهای ماه‌های بعد رخ نداد، اما زنگ خطری است از اثر مهلکی که کرونا می‌تواند بر اقتصاد جهانی بگذارد. بنابراین اگر مطابق انتظارات معامله‌گران، افت تقاضای ناشی از ویروس چینی به زودی احیا نشود یا تولیدکنندگان بزرگ نفت برای کاهش معنادار تولیدات گامی برندارند، این فاجعه بی‌سابقه می‌تواند برای سایر قراردادهای نفتی با نزدیک شدن به سررسید تکرار شود. مساله‌ای که هراس از آن دیروز نیز باعث ریزش‌های حدود ۲۰ درصدی قیمت‌ها در سایر سررسیدهای نفتی شد.
    بازار نفت اتفاقاتی را در شامگاه دوشنبه به خود دید که هرگز در تاریخ این کالای استراتژیک رخ نداده است. با گذر از رکورد کمترین قیمت نفت از سال ۱۹۹۸ در قیمت ۱۱ دلار، بهای نفت خام آمریکا همچنان به سقوط بی‌سابقه ادامه داد تا آنجا که به صفر و سپس به زیر صفر رسید. اتفاقی که پیش از این در گزارش روز یکشنبه «دنیای‌اقتصاد» با عنوان «قیمت نفت صفر می‌شود؟» پیش‌بینی شده بود. در حالی قیمت نفت خام آمریکا برای تحویل در ماه مه که سررسید آن سه‌شنبه به پایان می‌رسید به سطح باورنکردنی منفی ۴۰ دلار در هربشکه رسید که روز را با قیمت بیش از ۱۷ دلار بر بشکه آغاز کرده بود و در نهایت در قیمت منفی ۶۳/ ۳۷ دلار به کار خود پایان داد که حکایتگر کاهش ۵۵ دلاری این نفت معادل سقوطی برابر با ۳۰۵ درصد فقط در یک روز بود. این ریزش روزانه بزرگ‌ترین سقوط تاریخ نفت نیز شد. منفی شدن قیمت نفت به این معناست که فروشنده حاضر است علاوه بر نفتش پولی نیز به خریدار بدهد تا از شر آن راحت شود. این در حالی بود که در همین روز قیمت نفت سررسید ماه بعد از آن یعنی ژوئن بیش از ۲۰دلار بر بشکه قیمت‌گذاری شد و نفت برنت نیز از این شوک مصون ماند تا با قیمت نزدیک به ۲۲ دلار بسته شود. کارشناسان دلایل زیادی برای این اتفاق نادر عنوان کرده‌اند که برخی از آن‌ها از هفته‌ها قبل در حال وقوع بود. مهم‌ترین دلیل ضعف بازار نفت در سال جاری نامتوازن بودن آن در دو سمت عرضه و تقاضا به دلیل شیوع کرونا در جهان که به کاهش شدید فعالیت‌های روزانه و اقتصادی منجر شد و جنگ نفتی عربستان و روسیه در ماه قبل بود که باعث مملو شدن بازار از بشکه‌های نفت بدون مشتری شده‌است. با پیدا نشدن خریداری برای نفت که تخمین زده شده به ۳۰ درصد کل تقاضای جهانی معادل نزدیک به ۳۰ میلیون بشکه در روز در ماه جاری میلادی (آوریل) رسیده است، این محموله‌ها راهی انبارهای نفتی می‌شوند. اما با منتشر شدن خبرهایی مبنی بر پر شدن قریب‌الوقوع این انبارها، فعالان بازار که قرارداد ماه مه نفت خام آمریکا را در اختیار داشتند چاره‌ای جز فروش این قراردادها در بازار آتی حتی با قیمت‌های منفی نداشتند چراکه در غیر این صورت با منقضی شدن آن‌ها در روز سه‌شنبه فقط چند روز فرصت خواهند داشت تا محموله نفت را به‌صورت فیزیکی تحویل بگیرند. این محموله‌های نفت که به ازای هر قرارداد هزار بشکه است می‌تواند به مصرف خود آنها برسد یا اینکه خریداری برای آن بیابند. با این حال ذخیره نفت در این شرایط بازار آن‌قدر دشوار است و هزینه‌ بالایی دارد که این افراد حاضر می‌شوند پیش از ورود به بازار فیزیکی به هر ترتیب که شده از شر قرارداد آتی آن خلاص شوند. با وجود وقوع چنین اتفاقات نادری در بازار نفت، برخی کارشناسان داخلی سعی در انکار جدیت موضوع داشتند و حتی عنوان می‌کردند این اتفاقات چیز جدیدی نیست و پیش از این نیز رخ داده است. این در حالی است که کارشناسان و موسسات معتبر بین‌المللی از وقوع یک فاجعه نفتی خبر می‌دادند و در یک نظرسنجی که خبرگزاری رویترز انجام داده چنین سرنوشتی را برای دیگر گریدهای نفتی با سررسیدهای دورتر مثلا ژوئن در آینده نزدیک محتمل دانسته‌اند.
    قیمت نفت خام آمریکا روز سه‌شنبه تا لحظه تنظیم این گزارش (ساعت ۱۶ به وقت تهران) با وجود افزایش ۳۴ دلاری معادل ۹۱ درصد، نتوانست به محدوده بالای صفر برسد و در قیمت منفی ۲۳/ ۳ دلار در هر بشکه معامله شد. سررسید ژوئن این نفت شاخص نیز در این روز به سطح ۱۱ دلار بر بشکه سقوط کرد اما پس از آن با ۴ درصد کاهش نسبت به روز قبل به قیمت ۰۷/ ۱۶ دلار در هر بشکه رسید. نفت برنت نیز در این روز کاهش شدیدی داشت و با ۷۷/ ۴ دلار کاهش معادل ۶۵/ ۱۸ درصد اندکی کمتر از ۲۱ دلار بر بشکه معامله شد. این نفت در مقطعی از روز حتی به قیمت ۱۰/ ۱۸ دلار بر بشکه نیز سقوط کرده بود.
    چرا قیمت نفت منفی شد؟
    هفته گذشته موسسات بین‌المللی گزارش‌هایی منتشر کردند که نشان می‌داد تقاضا برای نفت در فصل دوم سال ۲۰۲۰ به‌ویژه در ماه اول آن (آوریل) به شدت پایین خواهد آمد. آژانس بین‌المللی انرژی در این باره گفته است تقاضای جهانی در آوریل ۲۹ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد داشت و در کل فصل دوم سال این رقم به ۲۳ میلیون بشکه می‌رسد. این درحالی است که چند روز پیش از آن اعضای اوپک و متحدانشان در گروه اوپک‌پلاس به یک توافق برای کاهش ۷/ ۹ میلیون بشکه از ماه آینده میلادی دست یافته بودند تا به این ترتیب با کاهش عرضه، توازن به بازار نفت بازگردد. اما بازار که این مقدار را برای شرایط کنونی بازار نفت که میلیاردها نفر در سرتاسر جهان به دلیل شیوع کرونا خانه‌نشین شده‌اند و عملا عبور و مرور و فعالیت‌های اقتصادی به شدت کاهش یافته، ناکافی می‌دید به این توافق واکنش منفی نشان داد و قیمت‌ها سیر نزولی گرفت. با این وجود، تیر آخر به تابوت نفت خام آمریکا زمانی پرتاب شد که خبر آمد انبارهای نفتی در ایالات‌متحده به‌ویژه هاب کوشینگ در اوکلاهاما در حال پر شدن هستند و تا دو هفته دیگر ظرفیتشان کامل خواهد شد. گفته می‌شود ۷۰ درصد ظرفیت این هاب که برابر با ۷۶ میلیون بشکه تخمین زده می‌شود، پر شده است. به این ترتیب، نفت نه فروخته می‌شود و نه راهی برای ذخیره شدن پیدا می‌کند.
    در این شرایط، نفت خام آمریکا (WTI) که سررسید آن برای ماه آینده (مه) بود و طبق قانون بازار آتی نفت سه‌شنبه منقضی می‌شود شروع به ریزش کرد و پس از گذر از قیمت صفر، برای اولین بار در تاریخ به سطوح منفی رسید. دلیل این اتفاق را باید در کمبود فضا برای ذخیره نفت جست‌وجو کرد که باعث شد دارندگان قرارداد ماه مه این نفت شاخص به هر دری بزنند تا نفتشان را واگذار کنند؛ موضوعی که منجر به سقوط نفت به کف قیمتی منفی ۴۰ دلار بر بشکه شد. به این معنا که با خرید هر بشکه نفت، خریدار ۴۰ دلار نیز دریافت می‌کرد. با این وجود WTI روز دوشنبه در قیمت منفی ۶۳/ ۳۷ دلار در هر بشکه معادل ۳۰۵ درصد کاهش روزانه بسته شد. قیمت نفت بازار آتی در زمان نزدیکی به سررسید انقضای آن در هر ماه بیش از همیشه با بازار نقدی همبستگی پیدا می‌کند. بنابراین این گفته برخی کارشناسان داخلی مبنی بر اینکه این قیمت واقعی نفت نیست، به نظر اشتباه می‌آید. علاوه بر این، روز بعد قرارداد ژوئن نفت خام آمریکا و نفت برنت نیز کاهش شدید داشتند که می‌تواند جدی بودن شرایط بحرانی نفت در این روزها و ماه‌ها را نشان دهد.
    قیمت نفت
    قیمت منفی پیش از این نیز در اواسط ماه مارس در بازار فیزیکی آمریکا دیده شده بود. آن‌طور که بلومبرگ گزارش کرده در آن زمان یک گرید با کیفیت پایین نفت در ویومینگ که عمدتا برای تولید آسفالت از آن استفاده می‌شود به منفی ۱۹ سنت برای هر بشکه قیمت‌گذاری شده بود، اما این با منفی شدن مهم‌ترین شاخص جهانی نفت که بسیاری از گریدهای دیگر بر اساس آن قیمت‌گذاری می‌شود متفاوت است. به همین دلیل است که این اتفاق روز سه‌شنبه نیز ادامه یافت. با این حال هنوز اختلاف سررسید ماه‌های متوالی مه و ژوئن برای نفت خام آمریکا اختلاف زیادی با هم دارند که نشان‌دهنده پدیده‌ای به نام کونتانگو در بازار نفت است که به معنای گران‌تر بودن قیمت نفت سررسیدهای دورتر نسبت به نزدیک‌تر است. این پدیده خبر از وجود مازاد عرضه شدید در بازار می‌دهد. در عین حال برداشت مثبتی نیز می‌شود از آن داشت بر این مبنا که فعالان نفت انتظار افزایش قیمت در ماه‌های آینده را دارند؛ زمانی که بحران کرونا رفع یا دست‌کم تاثیر آن بر مصرف کم شده باشد. کونتانگوی بیش از ۵۸ دلاری روز دوشنبه بزرگ‌ترین از نوع خود در طول تاریخ نفت بود.
    پس از این چه خواهد شد؟
    از آنجا که عوامل ساختاری مانند کمبود تقاضا، ازدیاد عرضه و فقدان فضا برای ذخیره نفت دلایل سقوط نفت آمریکا به زیر صفر هستند و در حال حاضر خبری از ظهور نشانه‌های برگشتن گسترده فعالیت‌ها به حالت نرمال به دلیل شیوع کرونا در دست نیست، بسیاری از کارشناسان حوزه نفت بر این باورند که این اتفاق ممکن است باز هم برای نفت در روزها و ماه آینده رخ دهد. خبرگزاری رویترز نظر برخی کارشناسان و موسسات این عرصه را درباره آینده نفت جویا شده و عمده آنها بر تاریک بودن چشم‌انداز قیمت نفت تاکید کرده‌اند.
    بانک بین‌المللی گلدمن ساکس در پاسخ به سوال رویترز گفته است چنین اتفاقی می‌تواند سه‌شنبه یعنی آخرین روز معاملات نفت ماه مه WTI نیز رخ دهد و پس از آن واقعیت فیزیکی بازاری که به شدت دچار مازاد عرضه‌ است به سررسید ژوئن این نفت شاخص فشار خواهد آورد. این نهاد افزوده در نهایت با پر شدن انبارها، تولید به زودی به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای کاهش خواهد یافت که مقدمه افزایش قیمت نفت را در زمانی که به تدریج تقاضا بهبود یابد، فراهم خواهد کرد. سوشانت گوپتا، مدیر پژوهش پایین‌دستی در وودمکنزی نیز گفته است سقوط تاریخی نفت خام آمریکا نشانه‌ فشاری است که با توجه به شرایط فعلی مازاد عرضه می‌تواند بر دیگر نفت‌ها نیز وارد آید. موسسه ING Economics در این مورد عنوان کرده که «سوال کلیدی اکنون این است که آیا این اتفاق در زمان منقضی شدن قرارداد ژوئن نیز رخ خواهد داد. احتمال دارد با توجه به مازاد عرضه، در این برهه از ماه آینده ذخیره نفت حتی مشکل بزرگ‌تری برای بازار باشد. از این رو، در غیاب بهبود معنادار وضعیت تقاضا، در ژوئن نیز ممکن است قیمت‌ها منفی شوند.»
    علاوه بر این، اندی لیپو از Lipow Oil Associates درباره انبارهای نفت گفته است «واضح است کوشینگ در حال پر شدن است و (پس از وقوع این اتفاق) برای ماه‌ها پر خواهد ماند.» ادوراد مویا، تحلیلگر بازار در OANDA نیز در مورد امکان بهبود شرایط در آینده نیز گفته است: «متاسفانه احتمالا این وضعیت در قراردادهای انرژی تا ماه آینده نیز باقی خواهد ماند. فقط زمانی می‌توانیم بهبود قیمت نفت را شاهد باشیم که غول‌های نفتی مانند اکسون موبیل و شورون تولید را در برخی سایت‌های نفتی متوقف کنند.»
    با مشخص شدن این موضوع که توافق اوپک‌پلاس که هفته قبل نهایی شد و کاهش کمتر از ۱۰ میلیون بشکه نفت را از عرضه کشورهای عضو هدف‌گذاری کرده بود، برای متوازن کردن بازار ناکافی است و اکنون عربستان و برخی دیگر از کشورهای اوپک در حال بررسی کاهش تولید حتی زودتر از موعد هستند. به گفته وال‌استریت ژورنال، منابع نزدیک به این کشورها گفته‌اند آنها ممکن است زودتر از اول ماه مه که زمان شروع توافق همراه با روسیه است، اقدام به کاهش عرضه کنند؛ چراکه قیمت‌ نفت به طرز شدیدی در حال کاهش است.
    سه منبع دیگر نیز به بلومبرگ گفته‌اند که الجزایر که رئیس دوره‌ای اوپک است پیشنهاد داده است توافق کاهش تولید اوپک‌پلاس زودتر از موعد شروع شود. با این حال هلیما کرافت، رئیس راهبرد کالایی در RBC Capital Markets در این باره که آیا اوپک‌پلاس می‌تواند ناجی بازار نفت شود یا خیر به این خبرگزاری گفت: «رهبری اوپک-پلاس در حال حاضر مشغول گفت‌وگوهای جدی مدیریت بحران است. با این وجود، این گروه برای کنترل سقوط تقاضا کار زیادی از دستش بر نمی‌آید.»
    با این حال سخنگوی کرملین، دیمیتری پشکوف در سخنانی سعی کرده است آرامش را به بازار بازگرداند. طبق گزارش بلومبرگ، پشکوف اظهار کرده سقوط شاخص نفت آمریکا به محدوده منفی فقط یک موضوع مربوط به تجارت است و نیاز نیست که به آن «رنگ آخرالزمانی» داد. او همچنین گفته است اگرچه قیمت نفت روند مثبتی در حال حاضر ندارد اما مانند قیمت‌های آتی سقوط نکرده است.
  • یارانه بگیرانی که سیم کارت ندارند چگونه وام یک میلیونی دریافت کنند؟

    یارانه بگیرانی که سیم کارت ندارند چگونه وام یک میلیونی دریافت کنند؟

    یارانه بگیرانی که سیم کارت ندارند چگونه وام یک میلیونی دریافت کنند؟
    یارانه بگیرانی که سیم کارت ندارند چگونه وام یک میلیونی دریافت کنند؟

    حسین میزرایی سخنگوی تسهیلات حمایتی کرونا در رابطه با واریز مبلغ وام یک میلیون تومانی در شرایط کرونایی به حساب سرپرست خانوارهای که در زندان هستند، اظهار کرد:  در این زمینه در حال مذاکره  هستیم که اطلاعات آنها را از سازمان زندان‌ها بگیریم تا یکجا برای آنها واریز کنیم.

    وی گفت: درباره روستاییان، تعداد قابل توجهی از این  افراد  فوت کرده بودند ولی چون فوت آنها اعلام نشده بود، کماکان  پول به حساب آنها واریز می‌شود و معلوم نیست دست چه کسی می‌رسد. بعضاً پول رسوب می‌کند در حساب بانکی آنها که این به نفع بانک است. بنابراین یک مکانیزم احراز هویت است و ما  بتوانیم تعداد افرادی که سیم کارتی به نامشان نیست را یک مکانیزم ارتباطی و احراز هویت را فراهم کنیم تا مشخص شود فرد زنده است یا خیر، بنابراین باید یک سیم کارت داشته باشد تا ما به وی اطلاع رسانی کنیم تا خدای نکرده پول نرود در یک حسابی که به نام فرد دیگری است واریز نشود و حق فرد تضییع شود. از این‌رو گفتیم فرد به جای مراجعه حضوری به بانک، با سیم کارتی که به نامش هست یک پیغام بدهد.

    میزرایی با اشاره به اینکه قرار نیست حق کسی ضایع بشود، خاطرنشان کرد: ما سیستمی داریم نگاه می‌کنیم و علی القاعده هر سیستمی وجود داشته باشد، یکسری افراد می مانند ولی مطمئن باشید برای این افراد هم فکر مقتضی خواهیم داشت و  برای آنها هم به لطف خدا واریز صورت خواهد گرفت. فقط الان پمپاژ کردن نگرانی برای ۸۰ میلیون خیلی به صلاح نیست. کل کسانی که از سرپرستان خانوار سیم کارت ندارند ۲.۵ میلیون نفر هستند. به احتمال خیلی زیاد ما برای یکی دیگر از اعضای خانواده که تلفن و سیم کارت دارند پیامک ارسال می کنیم و واریزی سرپرست برای آنها صورت می‌گیرد ولی پیامک را برای یکی از اعضای خانواده ارسال خواهیم کرد.

    ۲۲۳۲۳۱
  • جزئیات ثبت نام وام یک میلیونی یارانه اعلام شد

    جزئیات ثبت نام وام یک میلیونی یارانه اعلام شد

    جزئیات ثبت نام وام یک میلیونی یارانه اعلام شد
    جزئیات ثبت نام وام یک میلیونی یارانه اعلام شد

    به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، سخنگوی ستاد تسهیلات جمایتی کرونا گفت: سرپرستان یارانه بگیر حتما با تلفن همراه، شماره کدملی سرپرست خانوار را پیامک کنند.

    میرزایی ادامه داد: سرپرستان یارانه بگیر پس از دریافت پیامک با سر شماره V.REFAH در صورت رضایت برای دریافت وام یک میلیون تومانی کد ملی خود را به شماره ۶۳۶۹ ارسال کنند.

    ۲۲۳۲۳۱

  • سایت ثبت‌نام وام یک میلیون تومانی وجود خارجی ندارد

    سایت ثبت‌نام وام یک میلیون تومانی وجود خارجی ندارد

    سایت ثبت‌نام وام یک میلیون تومانی وجود خارجی ندارد
    سایت ثبت‌نام وام یک میلیون تومانی وجود خارجی ندارد

    شیوع وگسترش بیماری کرونا درکشور مشکلات اقتصادی زیادی بویژه در حوزه کسب ‌وکار ایجاد کرده است. جبران ضرر و زیان‌های ناشی از تعطیلی واحدهای صنفی به دلیل شیوع این بیماری یکی از دغدغه های اصلی این روزهای دولت است. تاکنون سیاست های حمایتی دولت از بنگاه ها در قالب تعویق پرداخت‌های مالیاتی و حق بیمه‌ها بوده و بسته‌های معیشتی برای نیروی کار و کارگران بوده است.

    در این راستا در جلسه روز چهارشنبه هیات دولت، ستاد اقتصادی دولت تصمیم گرفت علاوه بر پرداخت ۷۵ هزار میلیارد تومان به کسب‌ وکارهای آسیب‌دیده از کرونا، به خانوارهایی که یارانه دریافت می کنند تسهیلات یک تا دو میلیون تومان به صورت قرض الحسنه و با سود ۱۲ درصد از ماه آینده پرداخت کند.

    شایعه: اعلام سایت هدفمندی یارانه ها برای ثبت‌نام وام یک میلیون تومانی

    تکذیب شایعه: پس از انتشار اعلام سایت هدفمندی یارانه ها برای ثبت نام متقاضیان وام یک تا ۲ میلیون تومانی به نقل از محمدباقر نوبخت، مهدی قمصریان سخنگوی سازمان برنامه و بودجه گفت: هنوز سایت و سازوکار ثبت‌نام وام یک میلیون تومانی اعلام نشده است.

    قمصریان روز چهارشنبه گفت: امروز به اشتباه به نقل از رییس سازمان برنامه و بودجه اینگونه بیان شده است که متقاضیان وام یک میلیون تومانی برای ثبت نام به سایت هدفمندی یارانه ها مراجعه کنند که اینگونه نیست و سایت محل ثبت نام هنوز اعلام نشده است. در اظهارات رییس سازمان برنامه و بودجه، هیچ نامی از سایت سازمان هدفمندی یارانه ها برده نشده است. همچنین هنوز زمان ثبت نام متقاضیان این وام نیز مشخص نشده است.

  • کدام بخش اقتصاد بیشترین آسیب را از کرونا می‌بیند؟

    کدام بخش اقتصاد بیشترین آسیب را از کرونا می‌بیند؟

    به گزارش خبرآنلاین، کرونا با اقتصاد چه خواهد کرد؟ این سوالی است که از زمان شیوع کرونا در چین بارها مطرح شده است. شاید یکی از اولین واکنشهایی که انعکاس زیادی داشت، نظر یکی از وزرای اقتصادی دولت آمریکا بود که تصور می‌کرد شیوع کرونا اقتصاد چین را کوچک تر می‌کند و این می‌تواند به سود امریکا تمام شود. با این حال کرونا با چنان سرعتی در جهان شیوع پیدا کرد که امروز ایالات متحده نیز با دهها هزار بیمار مواجه است و چرخ اقتصادی آن با سرعتی کمتر از هر زمان دیگر به گردش در می‌آید.

    با این حال اغلب تحلیلها از کاهش رشد اقتصادی جهان خبر می‌دهد. برای چین تصور می‌شود رشد اقتصادی این کشور کاهش دو درصدی را تجربه کند که به معنای آغاز دوره رکود در این کشور خواهد بود. در کشورهای دیگر هم البته تحلیل‌های متعددی در این‌باره صورت گرفته است. اما از آن‌جایی که مدت زمان شیوع این بیماری نا مشخص است اغلب پیش‌بینی‌ها از قاطعیت کافی برخوردار نیست.

    در مورد ایران مرکز پژوهشهای مجلس معتقد است هر یک درصد کاهش رشد اقتصادی به بیکاری ۱۰۰ هزار نفر منجر خواهد شد. این میان با توجه به اینکه اقتصاد ایران شرایط خاصی دارد و علاوه بر تحریم‌ها اکنون با کاهش جدی قیمت نفت به کمتر از ۲۰ دلار مواجه است هنوز ارزیابی دقیقی از میزان کاهش رشد اقتصادی کشور منتشر نشده است. با این حال اکنون همه معترف هستند که این وضعیت به افزایش فقر در جامعه در کنار کاهش رشد اقتصادی و اشتغال منجر خواهد شد. به بیان دیگر در حالی که انتظار می‌رفت امسال بعد از دو سال رشد اقتصادی منفی، این نرخ به صفر برسد اکنون به نظر می‌رسد نرخ رشد اقتصادی برای سومین سال پیاپی منفی خواهد شد.

    در همین رابطه علی قنبری ، کارشناس اقتصادی گفت: آن‌چه که در شرایط فعلی کرونایی مشهود است افزایش بیکاری در بنگاه‌های کوچک و آسیب پذیر است. سهم این بنگاه در اقتصاد و اشتغال ایران قابل چشم پوشی نیست و برخی از سهم ۹۰ درصدی بنگاههای کوچک و متوسط در تولید اقتصادی و اشتغال خبر می‌دهد. به همین دلیل افزایش تعطیلی بنگاه‌های کوچک و متوسط و بیکارسازی نیروی کار آن اثرات چشمگیری بر کشور خواهد داشت.

    او افزود: کاهش رشد اقتصادی ناشی از تعطیلی بنگاه‌های کوچک می‌سازد در عمل دیده خواهد شد. این میان نگرانی‌های مردم سبب می‌شود تا بیشتر به پس انداز رو آورده شود و این امر به کاهش تقاضا منجر می‌شود. کاهش تقاضا نیز به رکود اقتصادی می‌انجامد و همزمان با این مهم درآمد سرانه کشور کاهش می‌یابد. به این ترتیب در سال جاری مشکلات ناشی از کرونا به افزایش فقر در سطح جامعه خواهد انجامید.

    او در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه شاخص‌های کلان اقتصاد چه تغییراتی خواهند داشت تاکید کرد: این مساله قابل پیش‌بینی نیست چرا که مشخص نیست چه زمانی کرونا نابود شود و یا چه تعداد از افراد به آن دچار خواهند شد. طبعا وقتی هنوز نمی‌توانیم شدت و حدت آن را متصور شویم پیش‌بینی میزان تغییر شاخص‌های کلان نیز ناممکن است. با این همه هر چه دوره شیوع طولانی‌تر باشد و هر چه تعداد مبتلایان بیشتر باشد تبعات منفی آن در اقتصاد نیز بیشتر خواهد بود.

    قنبری در رابطه با اقداماتی که دولت می‌تواند برای کاهش مشکلات کرونا انجام دهد، تصریح کرد: در شرایط فعلی دولت باید سیاست‌ها و بسته‌های کوتاه مدت آماده کند چرا که هنوز ابعاد این بحران مشخص نیست و اجرای سیاستهای بلند مدت در این موقعیت چندان موفق نخواهد بود. اما دولت باید حمایتهای خود را نحوی انجام دهد که بخشی از مشکلات برطرف شود. از جمله دولت باید برای کاهش درآمد مردم برنامه‌ریزی کند. اکنون در اغلب توصیه‌هایی که به دولتها می‌شود سیاست افزایش تحریک تقاضا نقش پر رنگی دارد.

    مدرس دانشگاه تربیت مدرس گفت: در واقع دولت باید با افزایش حمایت‌های نقدی و غیرنقدی از اقشار آسیب‌پذیر از میزان مشکلات بکاهد و از این طریق تقاضا را تحریک کند. این سیاست می‌تواند علاوه بر اینکه می‌تواند به کاهش رکود بیانجامد از گسترش فقر هم جلوگیری می‌کند.

    معاون پیشین وزیر جهاد کشاورزی تصریح کرد: البته این سیاست به افزایش نقدینگی منجر می‌شود و طبعا تورم هم افزایش خواهد یافت که این می‌تواند به افزایش رکود تورمی منجر شود. ولی در حال حاضر جلوگیری از بیکاری و فقر اولویت بیشتری برای دولتها دارد.

    قنبری گفت: دولت با حمایتهای نقدی و غیرنقدی خود موجب تحریک تقاضا و حتی کاهش نرخ بیکاری خواهد شد و این نیز به سود تولید خواهد بود. همان‌طور که گفتم این سیاست به شکل کوتاه مدت و در غالب حمایت از اقشار آسیب پذیر صورت می‌گیرد. در طرف مقابل دولت باید سیاست حمایت از مشاغل کوچک و آسیب پذیر را نیز در دستور داشته باشد.

    این کارشناس اقتصادی با اشاره به سهم ۵۰ درصدی بخش خدمات در تولید ناخالص ملی گفت: این بخش ضربه سختتری از شیوع کرونا خورده و دولت با حمایت خود از این بخش می‌تواند به رشد اقتصادی کشور هم کمک کند. گرچه باید توجه داشت که مثبت شدن رشد اقتصادی در سال ۹۹ امری نامحتمل است.

    قنبری تصریح کرد: البته تاکید می‌کنم این سیاست برای کوتاه مدت قابل اجراست و باید منتظر ماند و دید پس از پایان شیوع کرونا آسیبهای اقتصادی مشخص‌تر شود و در آن روزها می‌توان دوباره با بررسی جوانب مختلف سیاستهای میان و بلند مدت را طراحی و اجرا کرد.

    ۲۲۳۲۲۸

  • نهاوندیان:آمریکا حق وتوی درخواست وام ایران از صندوق بین‌المللی پول را ندارد

    نهاوندیان:آمریکا حق وتوی درخواست وام ایران از صندوق بین‌المللی پول را ندارد

     

    نهاوندیان:آمریکا حق وتوی درخواست وام ایران از صندوق بین‌المللی پول را ندارد

     

    نهاوندیان:آمریکا حق وتوی درخواست وام ایران از صندوق بین‌المللی پول را ندارد

    به گزارش خبرآنلاین به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، نهاوندیان در گفتگوی ویدئویی با کریستین امانپور، مجری شبکه سی‌ان‌ان، گفت: هیچ کشوری در صندوق بین المللی پول حق وتو ندارد، و سیاست صندوق بین المللی پول این است که در ارزیابی و تایید درخواست های وام،  منصفانه عمل کند.

    وی افزود: ایران در درخواست خود از صندوق بین‌المللی پول خواستار «تأمین مالی فوری» شده که یک ابزار خودکار است که حق دولت‌ها و کشورهاست که در هنگام نیاز مالی،  می توانند از آن استفاده کنند. ایران از اعضای موسس صندوق بین المللی پول است و عملکرد مالی خوبی دارد و این نهاد بین المللی باید کاری را انجام دهد که از آن انتظار می‌رود.

    معاون رئیس‌جمهور در ادامه با تکذیب شایعات مبنی بر رد درخواست وام ایران اعلام کرد درخواست ایران به جریان افتاده و مراحل خود را می گذراند و بسیاری از کشورها از آن حمایت کرده اند.

    نهاوندیان تصریح کرد: هنگامی که با شیوع یک بیماری در سطح جهان روبرو هستیم، مهم است که درک کنیم اگر بیماری در یک نقطه از جهان مهار نشود، در واقع به گسترش آن در دیگر نقاط جهان کمک کرده ایم. بنابراین این یک مسئله داخلی نیست، بلکه یک مسئله جهانی است.

    وی افزود: واقعیت آن است که اکنون شاهد جنبه تاریک جهانی شدن هستیم. با یک مشکل جهانی روبرو هستیم،  اما راه حل جهانی برای آن نداریم. اکنون زمان همکاری است نه اینکه دعواهای جدید شروع کنیم و مانع از دستیابی یک کشور به اقلام پزشکی شویم. ما همه در یک قایق نشسته ایم.

    معاون اقتصادی رئیس‌جمهور با اشاره به تحریم‌های امریکا علیه ایران و تاثیرات منفی آن در مبارزه جمهوری اسلامی ایران با کرونا گفت: در ایران مشکلاتی که در مبارزه با ویروس کرونا وجود دارد دو چندان است و دلیل آن هم تحمیل هزینه اضافی معاملاتی است. ادعای آمریکا که تحریم ها شامل غذا و دارو نمی شوند ادعای نادرستی است.  همان طور که می دانید تجارت دو طرفه است، اگر بخواهید پول کالاهای وارداتی را بپردازید، باید از طریق موسسات مالی اقدام کنید و این در حالی است که تمام بانک ها و موسسات مالی در معرض تهدید و فشار دولت آمریکا هستند. بنابراین، در واقعیت عملی ، تهیه اقلام درمانی، بسیار مشکل و پرهزینه است.

    وی در واکنش به پیشنهاد کمک امریکا به ایران و رد این پیشنهاد از سوی مقامات جمهوری اسلامی، گفت: حرف و عمل آمریکا باید با هم مطابقت داشته باشد. نمی شود دو دوزه بازی کرد. نمی توانید مانع از دستیابی کشوری به اقلام پزشکی و دارو و غذا بشوید و همزمان اعلام کنید که آماده کمک هستید. آنها قبل از اینکه کمک کنند باید تمام موانعی را که بر سر راه تجارت عادی قرار داده اند بردارند، چه در مورد غذا و اقلام پزشکی و چه برای تجارت در هر زمینه دیگری. بنابراین به اعتقاد من اولین گام ، ارسال بسته های کوچک دارو نیست، بلکه گام نخست ، باید لغو واقعی تحریم‌ها باشد.

    نهاوندیان در پاسخ به سؤالی در خصوص تردیدهایی که در خصوص آمارهای ارائه شده از سوی دولت در خصوص تلفات کرونا مطرح می‌شود، گفت: به نظر من اگر شما به فضای مجازی و دنیای مجازی مراجعه کنید،‌ همه چیز مورد تردید قرار دارد،‌ حتی آمارهای ارائه شده توسط آمریکا هم مورد تردید قرار می گیرند. آن چه که وزارت بهداشت ما در طول تمام این ۴۵ روز انجام داده است، آن ها را بر اساس موارد قطعی تأیید شده،  اطلاع رسانی کرده است،‌ و همین طور که توانایی های انجام آزمایش رشد یافته است، دقت آمارها نیز افزایش پیدا کرده است.

    نهاوندیان

    معاون اقتصادی رئیس جمهوری گفت یکی از دلایل افزایش آمار مبتلایان در کشور ما افزایش موارد آزمایش گیری است . چه اینکه در ابتدا به دلیل دشواری در دسترسی به کیت های آزمایش ، ما قادر نبودیم   تمامی موارد ابتلا را تایید کنیم ولی در حال حاضر ما اطلاعات بیشتری در دست داریم و به لطف تیم های غربالگری که وزارت بهداشت ما راه اندازی کرده است و مورد تحسین سازمان بهداشت جهانی نیز واقع شده، اکنون بیش از ۶۰ میلیون نفر در کشور تحت غربالگری قرار گرفته اند. بدین ترتیب اطلاعات ما در سراسر کشور در حال افزایش است.

    وی روند کنترل بیماری در کشور را امیدوارکننده خواند و گفت: داده ها حاکی از آن است که برخی از استان ها از نقطه اوج ابتلاء به  بیماری عبور کرده اند و هم اکنون در ناحیه افول در منحنی شیوع بیماری قرار گرفته اند. ما امیدواریم که با ادامه همکاری از سوی مردم، که در فاز نخست شاهد آن بودیم، قادر به کنترل بیماری بشویم، و عملکرد درمانی در ایران ثابت کرد که امکانات فراهم شده ، تا کنون، برای پاسخگویی به تمامی موارد مراجعه کفایت کرده است. ما در ایران، موردی را نداشتیم که بیماری به بیمارستان آمده و نتواند در آنجا تحت درمان قرار گیرد.

    او با اشاره به کاهش تدریجی محدودیت‌ها و آغاز فعالیت کسب و کارها در مرحله «فاصله‌گذاری هوشمند» گفت: در واقع، این سومین مرحله از سیاست فاصله گذاری اجتماعی در ایران است. همان طور که می دانید، تعطیلات نوروزی برای ایرانیان ایام سفر و گشت و گذار است. هنگامی که دولت شروع به اطلاع رسانی به مردم کرد و از آنها خواست به مسافرت نروند، برای ایرانی ها سخت بود که به سفر نروند. اما آمار نشان می دهد که بیش از ۷۰ درصد مردم به طور داوطلبانه تصمیم گرفتند که به سفر نروند. بنابراین، با کسب این رأی حمایت و پشتیبانی از مردم، درمرحله دوم مقابله با کرونا ، مقررات سفت و سخت تر شد و محدودیت های سختگیرانه تری اعمال گردید و مقرر گردید مردم از استان های خود خارج نشوند. اکنون اگر به آمار امروز و دیروز که توسط وزارت بهداشت ایران ارائه شده نگاهی بیندازید، می بینید که روند ابتلا در برخی از استان های کشور رو به کاهش است. مرحله سوم را مرحله فاصله گذاری اجتماعی هوشمند نامگذاری کرده اند که بر اساس آن برخی ادارات و کسب و کارهای ضروری، کار خود را از سر می گیرند. اما شعار «در خانه بمانید» همچنان پابرجاست. در این مرحله، یک سوم کارمندان دولت در خانه خواهند ماند و مشاغل غیر ضروری و اجتماعات، همچنان بسته می‌مانند.

    نهاوندیان بر شفافیت کامل دولت در مسئله کرونا تاکید کرد و گفت: من می‌توانم به شما اطمینان دهم که سیاست دولت رئیس جمهور روحانی،‌ شفافیت کامل درباره این موضوع است. ما بر سر جان مردم معامله نمی کنیم، و سیاست ما بیانگر این است که جان مردم به اندازه حیات اقتصادی آن ها برای ما اهمیت دارد. بسته حمایتی که برای این امر طراحی و تصویب شده است، بودجه وزرات بهداشت را تقویت کرد، ‌به همین دلیل است که اکنون ما در مقایسه با بعضی  از دیگر کشورها، حتی در اروپا، حتی ایالات متحده، در شرایط قابل قبولی به سر می بریم. ما متاسفیم که برخی از اخباری که از آنجا می شنویم بسیار ناراحت کننده هستند. در حال حاضر در ایران، ما در حال حرکت به سمت کنترل گسترش بیماری هستیم. تعداد مبتلایان و بیماران، روند رو به رشد را پشت سر گذاشته است، در عین حال باید بسیار باتدبیر عمل کنیم. محدودیت ها همچنان اعمال می شوند. ما امیدواریم همانطوری که مهار در استان هایی که بیماری از آن جا شروع شد انجام گرفته است، چنانچه بیماری را در استان های جدید مهار کنیم، ما از این مرحله عبور خواهیم کرد.

    ۲۲۳۲۲۳

  • چند خانوار یارانه معیشتی می‌گیرند؟

    چند خانوار یارانه معیشتی می‌گیرند؟

    به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، میرزایی گفت: تعهد دادیم به ۶۰ میلیون نفر بسته معیشتی پرداخت کنیم، اما در حال حاضر بیش از ۶۰ میلیون نفر کمک معیشتی دریافت می‌کنند. ۳ میلیون و ۷۰ هزار خانوار اعتراض کردند که از بین آن‌ها یک میلیون و ۱۷۶ هزار خانوار اعتراضشان پذیرفته شد و به لیست اضافه شدند.

    سخنگوی شناسایی مشمولان طرح حمایت معیشتی افزود: در مجموع ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر به لیست مشمولان اضافه شدند و معوقات را نیز دریافت کردند.

    به گفته وی در حال حاضر ۱۹ میلیون و ۱۰۰ هزار خانوار بسته معیشتی ماهانه دریافت می کنند.

    ۲۲۳۲۳۱
  • اعلام آخرین آمار پرداخت یارانه معیشتی/ چند خانوار یارانه معیشتی می‌گیرند؟

    اعلام آخرین آمار پرداخت یارانه معیشتی/ چند خانوار یارانه معیشتی می‌گیرند؟

    به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، میرزایی گفت: تعهد دادیم به ۶۰ میلیون نفر بسته معیشتی پرداخت کنیم، اما در حال حاضر بیش از ۶۰ میلیون نفر کمک معیشتی دریافت می‌کنند. ۳ میلیون و ۷۰ هزار خانوار اعتراض کردند که از بین آن‌ها یک میلیون و ۱۷۶ هزار خانوار اعتراضشان پذیرفته شد و به لیست اضافه شدند.

    سخنگوی شناسایی مشمولان طرح حمایت معیشتی افزود: در مجموع ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر به لیست مشمولان اضافه شدند و معوقات را نیز دریافت کردند.

    به گفته وی در حال حاضر ۱۹ میلیون و ۱۰۰ هزار خانوار بسته معیشتی ماهانه دریافت می کنند.

    ۲۲۳۲۳۱
  • انتقاد از عدم دعوت ایران به نشست بانک جهانی درباره کرونا

    انتقاد از عدم دعوت ایران به نشست بانک جهانی درباره کرونا

    «حسین میرشجاعیان حسینی» نماینده ایران در بانک جهانی مستقر در واشنگتن از دعوت نشدن ایران به نشست کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا برای مقابله با کووید۱۹ در این بانک که پنجشنبه هفته گذشته برگزار شد، انتقاد کرد.

    «فرید بلحاج» معاون خاورمیانه و شمال آفریقا بانک جهانی در پیامی توئیتری از نشست کشورهای عضو MENA (خاورمیانه و شمال آفریقا) برای مقابله با کرونا در روز پنجشنبه خبر داد و تاکید کرد که کشورها می‌توانند روی حمایت بانک جهانی در این روزها حساب کنند.

    میرشجاعیان حسینی در پاسخ به بلحاج در پیام توئیتری نوشت: متاسفانه ایران به این نشست دعوت نشده بود. در حالی که مهار این همه‌گیری نیازمند همکاری بیشتر جهانی است، بی‌شک کشورهای متاثر [از کرونا] از بانک جهانی انتظار حمایت قاطع و فراگیر (بدون تبعیض) دارند.

    با وجود اذعان بسیاری از مقام‌های کشورهای مختلف به تاثیر منفی تحریم‌های آمریکا علیه ملت ایران در مقابله با ویروس کرونا، بانک جهانی و صندوق بین المللی پول به عنوان دو عنصر مهم تنظیم‌کننده نظام مالی بین‌المللی حمایتی از ایران در مقابله با این ویروس نکرده‌اند.

    رییس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اواخد اسفندماه اعلام کرد که برای مقابله با ویروس کرونا طی نامه‌ای به رییس صندوق بین المللی پول خواستار استفاده از حق ایران برای بهره‌مندی از ۵ میلیارد دلار تسهیلات سریع از آن صندوق شده است.

    «عبدالناصر همتی» با اشاره به اعلام آمادگی این سازمان برای ارائه پشتیبانی‌های مالی در قالب کمک‌های اضطرای به میزان ۵۰ میلیارد دلار، در یادداشتی در صفحه اینستاگرام خود افزود: پیرو این اعلام و برای بهره‌مندی از این حق ایران، روز جمعه ۱۶ اسفند ماه، نامه‌ای به خانم کریستالینا گئورگیوا رییس صندوق بین المللی پول نوشته و اعلام کردم؛ براساس اعلان رسمی شما برای پشتیبانی از اعضاء از جمله ایران و با توجه به شیوع گسترده ویروس کرونا در ایران و ضرورت تداوم پرقدرت اقدامات پیشگیری، درمان و مقابله با آثار اقتصادی آن، با توجه به میزان سهمیه جمهوری اسلامی ایران در صندوق، خواستار بهره مندی از تسهیلات تأمین مالی سریعRFI ) ) در حدود ۵ میلیارد دلار می باشیم.

    رییس بانک مرکزی ایران اظهارداشت که واکنش جامعه جهانی و صندوق بین المللی پول می‌تواند معیار خوبی، برای ارزیابی ادعاهای آنها در کمک به کنترل این ویروس و کاهش آلام مردم آسیب دیده باشد.

    صندوق بین‌المللی پول تاکنون اقدامی عملی در قبال این درخواست ایران نداشته و تنها گفته است که درخواست تسهیلات ۵ میلیارد دلاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای استفاده از تسهیلات سریع مالی درمبارزه با ویروس کرونا در جریان است.

    مقام‌های آمریکایی مدعی هستند که مواد غذایی، دارویی و تجهیزات پزشکی معاف از مالیات هستند و ایران می‌تواند اقدام به خرید این اقلام کند؛ این در حالی است که نظامی بانکی ایران تحت تحریم غیرقانونی و یکجانبه واشنگتن است و بانک‌های جهانی امکان تراکنش مالی با ایران ندارند.

    صفحه رسمی وزارت امور خارجه کشورمان در توییتر در پیامی کنایه‌آمیز در واکنش به ادعاهای مقام‌های آمریکایی نوشت: اگر موفق شدید از منزل، شرکت یا نزدیک‌ترین بانک محل زندگی‌تان یک نقل و انتقال ساده بانکی برای خرید و ارسال یک بسته قرص ادویل، یک کیلو عدس یا یک عدد ماسک به مقصد ایران برای اقوام خود انجام دهید، مدارک آن را برای وزارت امور خارجه آمریکا بفرستید.

    ۲۲۳۲۲۳

  • “سرمایه‌داریِ فاجعه” چگونه از ویروس کرونا سودجویی می‌کند؟

    “سرمایه‌داریِ فاجعه” چگونه از ویروس کرونا سودجویی می‌کند؟

    سعید نادری – ویروس کرونا به عنوان یک بیماری همه‌گیر جهانی به رسمیت شناخته شد و تاکنون ۱۰ برابر بیش از شیوع سارس مردم جهان را آلوده کرده است. مدارس، دانشگاه‌ها، موزه‌ها و تئاترها در سراسر ایالات متحده در حال حاضر تعطیل هستند و به زودی ممکن است تمام شهرها به همین وضع در بیایند. کارشناسان هشدار می‌دهند که برخی از افراد که گمان می‌کنند ممکن است به ویروس کرونا مبتلا شده باشند مشغول به کار خود هستند یا به دلیل ضعف سیستم بهداشتی که کاملا خصوصی سازی شده است به آن‌ها اجازه مرخصی نمی‌دهد.

    اکثر ما دقیقاً نمی‌دانیم که چه کاری باید انجام دهیم یا به چه کسی گوش کنیم. حرف‌های دونالد ترامپ با توصیه‌های مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری مغایرت دارد و این پیام‌های متناقض، فرصت ما را برای کاهش آسیب‌های ناشی از ویروس واگیردار کرونا محدود کرده است.

    این شرایط بهترین موقعیت برای دولت‌ها و نخبگان جهانی برای اجرای برنامه‌های سیاسی مدنظرشان است؛ برنامه‌هایی که اگر مردم تا به این اندازه سردرگم و تحت تاثیر شرایط بحرانی نباشند، مخالفت‌های بزرگی با آن‌ها خواهند کرد. این زنجیره وقایع تنها منحصر به بحران ناشی از شیوع ویروس کرونا نیست. بلکه برنامه کار سیاست‌مداران و دولت‌ها در دهه‌های اخیر است که تحت عنوان “دکترین شوک” دنبال می‌شوند، اصطلاحی که توسط نائومی کلاین فعال سیاسی و نویسنده در کتابی به همین نام در سال ۲۰۰۷ ابداع شد.

    تاریخ، زنجیره‌ای از توالی شوک‌ها – شوک جنگ‌ها، بلایای طبیعی و بحران‌های اقتصادی – و پیامدهای‌ آن است. این پیامدها تحت عنوان “سرمایه‌داری فاجعه” شناخته می شود. سرمایه فاجعه یعنی “راه‌حل”های تعیین شده توسط نظام بازار آزاد جهت سوءاستفاده از بحران‌ها برای تشدید نابرابری های موجود است.

    کلاین می‌گوید ما در حال حاضر شاهد بازی سرمایه‌داری فاجعه در سطح ملی هستیم: در پاسخ به کرونا ویروس، ترامپ یک بسته محرک ۷۰۰ میلیارد دلاری پیشنهاد کرده است که شامل کاهش مالیات‌ها (که باعث تضعیف امنیت اجتماعی می شود) و کمک به صنایعی است در نتیجه شیوع بیماری تجارت خود را از دست داده‌اند.

    کلاین گفت: “آن‌ها خودشان هم فکر نمی‌کنند این اعمال را برای کاهش تبعات و مشکلات کرونا انجام می‌دهند؛ بلکه این ایده‌ها و برنامه‌ها از قبل هم وجود داشته‌اند و حالا این شرایط را فرصت مناسبی برای اجرای برنامه هایشان می بینند.”

    نائومی کلاین در این گفتگو توضیح می‌دهد که چگونه “شوکِ ویروس کرونا” خود را به زنجیره حوادثی که وی بیش از یک دهه پیش در کتاب دکترین شوک تشریح کرده بود، متصل می‌کند.

     بیایید با اصول اولیه شروع کنیم. سرمایه داری فاجعه چیست؟ چه رابطه‌ای بین آن با “دکترین شوک” وجود دارد؟

    روشی که من از طریق آن سرمایه‌داری بحران را تعریف می‌کنم، کاملاً واضح و روشن است: بدین شکل که بخش خصوصی با کمک این شیوه به بهره‌برداری مستقیم از بحران های کلان می‌پردازد. سودجویی از فاجعه و سودجویی از جنگ مفاهیم و اتفاقات جدیدی نیستند اما واقعاً پس از ۱۱ سپتامبر وقتی دولت بوش آغاز یک بحران امنیتی بی‌پایان را اعلام کرد این سودجویی شدیدتر شد که در همان زمان نیز آن را خصوصی‌سازی و برون‌سپاری کرد که این مقوله شامل خصوصی‌سازی در بخش امنیت داخلی نیز شد. همین اتفاق در حمله و اشغال عراق و افغانستان هم رخ داد.

    “دکترین شوک” استراتژی سیاسی استفاده از بحران‌های کلان برای اعمال سیاست‌هایی است که به طور سیستماتیک و هدفمند نابرابری در سطح جامعه را عمیق‌تر، سرمایه‌داران را ثروتمندتر و هر کس دیگر را زیر پا له می‌کند. در لحظات بحرانی مردم می‌خواهند که در شرایط اضطراری روزمره بر روی جان به در بردن از آن بحران -هر چه که باشد- متمرکز شوند و تمایل زیادی به اعتماد بیش از حد به افراد قدرتمند دارند. ما در لحظه‌های بحران کمی نگاه خود را از مسائل دور می‌کنیم.

    این استراتژی سیاسی از کجا نشات می گیرد؟ چگونه می توان تاریخ آن را در سیاست‌های آمریکا ردیابی کرد؟

    استراتژی دکترین شوک واکنشی به توافق جدید دوران فرانکلین روزولت بود. میلتون فریدمن -اقتصاددان نئولیبرال آمریکایی و مخالف سرسخت این توافق- معتقد بود که همه چیز در آمریکا تحت این توافق از بین می‌رود. این توافق پاسخی به رکود بزرگ دهه ۳۰ و دوران داست بول -دوره شدید طوفان های شن در دهه ۳۰ آمریکا و کانادا-  بود و طبق آن یک دولت بسیار فعال‌تر در کشور پدید آمد که رسالت خود را حل مستقیم بحران اقتصادی از طریق ایجاد اشتغال دولتی و ارائه کمک‌های مستقیم به مردم می‌دانست.

    اگر شما یک اقتصاددان سرسخت مدافع بازار آزاد هستید، می‌دانید که وقتی بازارها شکست می‌خورند به تدریج فضا برای تغییرات ترقی‌خواهانه بنیادی مهیاتر از اجرای سیاست‌های تعدیل و مقررات‌زدایی در راستای منافع شرکت‌های بزرگ خواهد بود. درست در چنین موقعیتی دکترین شوک به عنوان روشی برای جلوگیری از رسیدن بحران‌ها به موقعیت‌هایی که سیاست‌های مترقی در آن ظهور می‌کنند به کار گرفته می‌شود. نخبگان سیاسی و اقتصادی به خوبی می‌دانند که لحظات بحرانی بهترین فرصت برای پیگیری لیست خواسته‌ها و آرزوهای ضد مردمی مدنظرشان است که باعث بروز شکاف بیشتر طبقاتی در این کشور و سراسر جهان می‌شود.

    در حال‌حاضر ما با چندین بحران رو به رو هستیم: همه‌گیری کرونا، عدم وجود زیرساخت‌ها برای مدیریت این اپیدمی و سقوط بازار سهام. آیا می‌توانید توضیح دهید که چگونه هر یک از این مؤلفه‌ها با مدلی که در دکترین شوک ارائه می دهید در تناسب است؟

    شوک در اینجا واقعا خود ویروس است و به گونه ای مدیریت شده است که سردرگمی در بالاترین حد باشد و حفاظت از مردم در ضعیف‌ترین شکل صورت پذیرد. فکر نمی‌کنم که این اتفاق یک توطئه باشد، بلکه روش مدیریت ناکارآمد دولت ایالات متحده و ترامپ در برابر این بحران است. ترامپ با این مسئله نه به‌عنوان یک بحران سلامت عمومی بلکه به عنوان یک بحران ادراکی و مشکلی احتمالی بر سر راه انتخاب مجدد خودش به‌عنوان رئیس جمهور برخورد کرده است.

    این بدترین سناریوی ممکن است، به ویژه هنگامی که در کنار این موارد واقعیت‌هایی مانند اینکه ایالات متحده آمریکا برنامه درمانی ملی ندارد و حمایت از کارگران در این سیستم بسیار ناچیز است هم وجود دارند. این ترکیب نیروها بیشترین میزان شوک را با خود به همراه داشته است. از این شرایط برای نجات صنایعی که در کانون بحرانی‌ترین بحران‌های جهان مثل بحران اقلیمی قرار دارند استفاده و بهره‌برداری می‌شود. آن‌ها می‌خواهند صنعت هواپیمایی، صنعت نفت و گاز، صنعت دریایی- را به هر قیمتی سرپا نگه‌دارند.

    آیا در گذشته نیز با چنین مساله‌ای رو به رو شده‌ایم؟

    در کتاب دکترین شوک در مورد چگونگی بروز این اتفاق پس از طوفان کاترینا صحبت کرده‌ام. اندیشکده‌های واشنگتن مانند بنیاد هریتج، در جلسه‌ها راه‌حل‌های خود را که لیستی از خواسته‌های”بازار آزاد” برای رویارویی با طوفان کاترینا بود، ارائه می‌دادند. ما می‌توانیم با اطمینان بگوییم که همان جلسات دقیقا در حال‌حاضر اتفاق می افتد. در حقیقت، فردی که ریاست گروه پرونده طوفان کاترینا را بر عهده داشت، مایک پنس بود.

    در سال ۲۰۰۸ ، این بازی با نجات سرمایه‌های بانکی انجام شد، یعنی جایی که کشورها چک‌های سفید خود را به مقصد بانک‌ها نوشتند، که در نهایت باعث سودآوری چند تریلیون دلاری برای آن‌ها شد. اما هزینه واقعی آن از طریق سیاست‌های ریاضت اقتصادی و کاهش خدمات اجتماعی پرداخت شد. به همین دلیل آنچه در حال حاضر رخ می‌دهد مساله اصلی نیست، بلکه نحوه پرداخت هزینه‌های این اتفاقات در آینده مساله کلیدی است.

    مردم برای کاهش آسیب‌های ناشی از سرمایه‌داری فاجعه در شرایط کنونی و در برابر ویروس کرونا چه اقداماتی می‌توانند انجام دهند؟ اکنون در وضعیتی بهتر یا بدتر نسبت به زمان طوفان کاترینا یا آخرین رکود جهانی قرار داریم؟

    وقتی با بحران مورد آزمایش قرار می‌گیریم به عقب رانده می‌شویم و فرو می‌پاشیم یا رشد می‌کنیم، نقاط قوت و همدلی خود را می‌یابیم و متوجه می‌شویم نمی‌دانستیم که چه توانی داریم. این شوک یکی از آن آزمایش‌ها خواهد بود. دلیلی که من امیدوارم تا بتوانیم مسیر تحول و تغییر را انتخاب کنیم این است که بر خلاف سال ۲۰۰۸ ما آلترناتیو سیاسی واقعی داریم که گونه دیگری از پاسخ به بحران را پیشنهاد و یک جنبش سیاسی بزرگ‌تر که از آن پشتیبانی می‌کند.

    این همان چیزی است که تمام تلاش‌های پیرامون “توافق جدید سبز” درباره‌ی آن است: آماده شدن برای چنین لحظه‌ای. ما نمی‌توانیم در چنین موقعیتی روحیه خود را از دست بدهیم و باید برای به‌دست آوردن یک سیستم درمان جهانی کارآمد و همگانی، برنامه جهانی حمایت از کودکان و مرخصی درمانی با حقوق که مواردی بسیار وابسته و مرتبط به یکدیگرند، سخت‌تر از گذشته مبارزه کنیم.

    اگر دولت های ما و طبقات فرادست جهانی قصد دارند از این بحران در جهت منافع خود بهره برداری کنند، مردم برای مراقبت از یکدیگر چه کاری می‌توانند انجام دهند؟

    “من از خودم و دارایی‌هایم مراقبت خواهم کرد، می‌توانیم با بهترین شرکت بیمه قرارداد داشته باشیم. اگر بیمه خوبی ندارید احتمالاً تقصیر خودتان است و این مشکل من نیست” این همان چیزی است که ذهنیت اقتصادی همه‌چیز برای موفق‌ها و برندگان به ما می‌گوید! اما آنچه که در لحظه بحران خود را نمایان می‌کند در هم‌تنیدگی ما انسان‌ها با یکدیگر است. در گره‌گاه‌ها می‌بینیم که همبستگی و ارتباط میان انسان‌ها بسیار بیشتر از آن است که سیستم اقتصادی کاملاً بی‌رحمانه ما خواهان آن باشد.

    ممکن است فکر کنیم اگر از مراقبت‌های بهداشتی خوبی برخوردار باشیم دیگر خطری ما را تهدید نخواهد کرد، اما اگر کسی که غذای ما را تهیه می‌کند یا غذای ما را تحویل می‌دهد یا جعبه‌های ما را بسته بندی می‌کند، مراقبت‌های بهداشتی مناسب و بضاعت انجام آزمایش را نداشته باشد -اینکه بتواند در خانه بماند را فراموش کنید چرا که کسی مرخصی استعلاجی با حقوق ندارد- هیچ یک از ما نیز در امان نخواهیم بود. اگر مراقب همدیگر نباشیم، هیچکس از ما مراقبت نمی‌کند. ما درگیر این مخمصه هستیم.

    روش‌های مختلف سازماندهی جامعه، هر کدام خصلت‌های متفاوتی از ما را برایمان عیان می‌کنند. اگر در سیستمی زندگی می‌کنید که می‌دانید از مردم مراقبت نمی‌شود و منابع به شکل عادلانه در آن توزیع نمی‌شوند، آنوقت شما نیز در چنین شرایطی تحریک می‌شوید که دست به احتکار بزنید. از این امر آگاه باشید و به جای احتکار به این فکر کنید که چگونه می‌توانید از خود و خانواده‌تان مراقبت کنید. می‌توانید به فکر ایجاد محوری برای اشتراک اقلام ضروری با همسایگان خود باشید و از افراد آسیب پذیر مراقبت کنید.

    ۲۲۳۲۲۹