دسته: سبک زندگی

به گزارش خبرگزاری مهر، همزمان با روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی، نظام بین‌الملل در شرایط ویژه مبارزه با ویروس کرونا قرار گرفته است؛ بیماری‌ای که گستره وسیعی از تعاملات بشری را دستخوش تغییرات شایان توجهی کرده است. از این رو می‌توان تهدید بوجودآمده را به‌مثابه فرصتی برای ارائه راهبردهای نوین و اثربخش دانست که باید بر اساس قاعده‌های مبتنی بر اندیشه و عمل برای پاسداشت بناهای تاریخی به‌عنوان ثروت‌های میان‌نسلی بشر تدوین شوند.

به‌طور قطع فرآیند پیش‌رو در عرصه احیای اماکن تاریخی و فرهنگی نیز اثرگذار است. در شرایط کنونی نباید فراموش کرد که احیا، پروسه‌ای است برای پایدارسازی ثروت‌های بشری و هدف اصلی آن پایدارسازی ارزش‌هاست و این‌پایدارسازی بدون تردید زیرساختی جهت توسعه‌انسان‌محور خواهد بود. چراکه امکان بهره‌مندی از سرمایه‌های سرزمینی را فراهم می‌سازد. سرمایه‌هایی که بیش از هر زمانی دیگری، نیاز به مراقبت و توجه همه‌جانبه دارد.

صندوق توسعه صنایع دستی، فرش دستباف و احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی به‌عنوان بازوی اجرایی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در رأس اهداف کلان خود، احیای بناهای تاریخی را به‌عنوان عامل محرکی در باززنده‌سازی بافت تاریخی و با ارزش پیرامونی ابنیه تاریخی با هدف دمیدن مجدد حیات در کالبد قدیم و بازگرداندن زندگی به کالبد تاریخی تعریف کرده است.

نقشی که صندوق احیا از زمان تأسیس تاکنون درصدد ایفای آن برآمده، نقش تسهیل‌کننده‌ای بوده که همواره سعی داشته پل ارتباطی میان بخش حاکمیتی و بخش خصوصی باشد؛ به گونه‌ای که با ترغیب و جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی بتواند موضوعات مطروحه را از رکود رها سازد.

از همین‌رو، شرایط موجود مجموعه تصمیم‌سازان صندوق را بر آن داشته است تا با اتخاذ راهکارهایی نظیر ارائه تسهیلات هدفمند به سرمایه‌گذاران و ارائه برنامه‌های متناسب با مقتضیات کنونی، مجموعه مرتبطان بناهای تاریخی را برای خروج از بحران پیش آمده مهیا سازد. در حال حاضر موضوع توسعه صنایع دستی و فرش دستباف نیز با همان اهمیت به رسالت این‌صندوق افزوده شده است؛ مأموریت جدیدی که باید آن را به فال نیک گرفت. چراکه همواره بناهای تاریخی میزبانی شایسته برای هنرمندان صنایع دستی و فرش دستباف بوده‌اند و این‌میزبانی آنجا که فرآیند احیا به‌درستی انجام پذیرد، می‌تواند عامل مهمی برای توسعه و حمایت از حوزه‌های یاد شده باشد.

از دیگر سو توجه به طرح‌هایی نظیر احیا «خانه ایرانی» به‌عنوان مرجعی برای تجلی ۳ حوزه صنایع دستی و فرش دستباف و احیا بناهای تاریخی و فرهنگی در مقطع کنونی بسیار حائز اهمیت است. باید توجه داشت آن هنگام که از ایران امروزی سخن به میان می‌آید، منظور بخش اعظمی از حوزه تمدنی فلات ایران و نواحی پیرامونی آن از هند و افغانستان تا آسیای مرکزی و قفقاز است که به‌دلیل پیشینه تاریخی و کهن خود میراث‌دار هزاران سال تاریخ، فرهنگ و اثار معنوی و مادی است.

امروز در جغرافیای سرزمینی ایران آثاری به‌جا مانده که بازگوکننده تاریخ و جغرافیای مهمی از این‌کره خاکی هستند. آثار ملموس و ناملموسی از درون شهرها و حتی روستاهای تاریخی ایران برآمده که بازنمائی تاریخ کهن این‌سرزمین را به دوش می‌کشند.

بخش مهمی از فرهنگ و آداب و رسوم ایرانیان، حول محور اماکن تاریخی شکل گرفته‌ که هم‌اکنون نیازمند احیا و توجه بیش از پیش هستند و جای امیدواری است با تلاش‌ها و هم‌افزایی همه آن‌هایی که دل در گرو اعتلای بیش از پیش نام ایران اسلامی دارند، این‌داشته‌های ارزشمند بتوانند آن‌چنان که شایسته است، نقش دیرین خود را در تعاملات بشری را بازآفرینی کنند.

خبرگزاری مهر_ گروه فرهنگ: ۱۲ هزار راهنمای گردشگری در کشور پس از شیوع ویروس کرونا و تعطیلی تمام دفاتر خدمات مسافرتی و توقف تورهای گردشگری بی‌کار شدند. این مدت بی‌کاری معلوم نیست تا چه‌زمانی طول بکشد. چون هنوز مشخص نیست ویروس کرونا چه‌زمانی اجازه سفر را به مردم می‌دهد و می‌توانند دوباره به سر کار خود برگردند. از طرفی بیمه بسیاری از آنها هنوز اجرایی نشده، بنابراین نمی‌توانند در این مدت از بیمه بیکاری نیز استفاده کنند.

آنها حقوق ثابتی هم ندارند که بتوانند در مدتی که بی‌کار شده‌اند، امرار معاش کنند. متأسفانه تعدادی از راهنمایان گردشگری، این‌شغل تنها راه کسب درآمد آنها بود.

از این‌رو انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان کرمان، مدیر کارآفرینی مرکز آینده‌نگاری و نوآوری پژوهشکده آینده‌پژوهی در سلامت دانشگاه علوم پزشکی کرمان و جامعه حرفه‌ای راهنمایان گردشگری کرمان با همکاری شهرداری شهر کرمان دست به ابتکاری زده‌ است تا بتواند از ظرفیت و توانایی راهنمایان گردشگری بهره ببرد.

اجرای طرح «راهنمای سلامت شهروندان» با همکاری راهنمایان گردشگری اقدامی است که در روزهای آتی اجرا می‌شود. در واقع راهنمایان گردشگری در این طرح به‌عنوان راهنمای سلامت شهروندی، شهرداری کرمان را در زمینه آگاهی‌بخشی به مردم کمک می‌کنند.

در این‌زمینه محمد جهانشاهی معاون شهردار کرمان به خبرنگار مهر گفت: پس از شیوع ویروس کرونا به منظور رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی از سوی شهروندان و با توجه به شروع مرحله فاصله‌گذاری اجتماعی هوشمند، در نظر گرفته‌ایم تا از ظرفیت راهنمایان گردشگری به‌عنوان راهنمای سلامت شهروندی استفاده کنیم.

معاون شهردار کرمان ادامه داد: با شروع برخی کسب و کارها، مردم بیشتری به خیابان‌ها می‌آیند. پس باید از افرادی کمک بگیریم که بتوانند ما را در راهنمایی مردم و رعایت برخی از رفتارها و جلوگیری از رفتارهای نادرست کمک کنند. بهترین افرادی که می‌توانند در این‌طرح با ما همکاری داشته باشند؛ راهنمایان گردشگری هستند چون آنها دوره‌های لازم را برای برخورد با دیگران و انجام رفتارهای مناسب در شرایط بحران دیده اند در واقع با این کار می‌توان کمکی هم به کسب و کار آنها کرد از طرفی می‌توان به عنوان مسئولیت اجتماعی؛ کاری در حوزه گذر از شرایط بد انجام داد.

وی افزود: ما به توافق رسیده‌ایم که این‌افراد در ۱۰ نقطه از نقاط پرتردد شهر کرمان حضور داشته باشند و به‌مدت ۸ ساعت در روز آموزش‌های لازم را به مردم بدهند. این‌افراد از طرف دانشگاه نیز دوره‌های آموزشی به‌صورت آنلاین طی خواهند کرد.

رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری با بیان این‌که راهنمایان گردشگری ازسوی شهرداری حقوق روزمزد دریافت خواهند کرد، گفت: این‌طرح از اول اردیبهشت اجرایی می‌شود و ۶۰۰ تا هزار نفر شیفت با کمک حدود ۱۰۰ راهنمای گردشگری برای این طرح پیش‌بینی شده است. اکنون نیاز داریم که خلاقیت به خرج داده و از بحران کرونا عبور کنیم.

آغاز مرحله جدید اقدامات داوطلبانه و جهادی در روزهای کرونایی

به گزارش خبرنگار مهر، از ابتدای شیوع ویروس کرونا تقریباً تمامی سازمان‌ها و نهادهای دولتی و حتی مردم برای مقابله با شیوع این ویروس وارد میدان شده و هر کدام با توجه به تخصص خود اقدام به عمل کردند. سازمان داوطلبان هلال احمر نیز به عنوان یک نهاد ارائه دهنده خدمات داوطلبانه، علاوه بر نیروهای خود با همکاری تشکل‌های مردم نهاد و جوان اقدام به انجام طرح‌ها و برنامه‌های متعدد در سطح کشور کرد.

در مرحله اول مقابله با شیوع ویروس کرونا، ضدعفونی کردن معابر، توزیع بسته‌های بهداشتی میان مردم و تولید اقلام محافظت کننده همچون ماسک و دستکش در اولویت طرح‌های این سازمان بود و همچنان نیز ادامه دارد. حال نیز با کاهش شمار مبتلایان و قربانیان این ویروس و همچنین تاکید حضرت آیت الله خامنه ای بر لزوم کمک مومنانه بر مستضعفان و نیازمندان، مرحله دوم اقدام داوطلبی بر روی کمک‌های معیشتی معطوف شده است. بسیاری از گروه‌های جهادی نیز تمرکز خود را علاوه بر مقابله با کرونا بر روی یاری رسانی به خانواده‌ها و مناطق محروم گذاشته‌اند.

در همین خصوص محمد نصیری رئیس سازمان داوطلبان هلال احمر در گفتگو با خبرنگار مهر، با ارائه گزارشی از آخرین اقدامات این سازمان برای مهار کرونا، گفت: داوطلبان سازمان از ابتدای شیوع کرونا شروع به انجام اقدامات متعدد کرده‌اند اما آمارها و جزئیات فعلی تا تاریخ ۲۵ فروردین است. تا هفته گذشته خیریه‌های همکار با سازمان داوطلبان مجموعاً ۹ میلیارد تومان برای کمک معیشتی به خانوارهای نیازمند جمع آوری کرده‌اند.

نصیری با اشاره بر فرموده اخیر رهبر معظم انقلاب مبنی بر لزوم توجه ویژه به اقشار آسیب دیده معیشتی و اقتصادی، اظهار داشت: در همین راستا دور جدید فعالیت‌های داوطلبانه وارد عرصه کمک‌های معیشتی به خانوارهای نیازمند خواهد شد و در روزهای آتی همکاری بیشتری با تشکل‌ها خواهیم داشت. تاکنون نیز ۱۱۳۱ منطقه حاشیه نشین و کم برخوردار با اجرای طرح‌های پیشگیری از کرونا تحت پوشش قرار گرفته‌اند.

رئیس سازمان داوطلبان هلال احمر با تاکید بر توزیع ۵۰ هزار بسته معیشتی میان نیازمندان نیز یادآور شد: به علاوه تا ۲۵ فروردین ماه نیز ۱۷۱ هزار بسته بهداشتی میان این خانوارها توزیع شده است.

وی تاکید کرد: سازمان داوطلبان تاکنون به ۳۱ تشکل برای مقابله با کرونا مجوز تبلیغات و فعالیت اعطا کرده و با آنها همکاری داشته است.

جمع‌آوری ۴۵۰ میلیارد ریال کمک‌های غیر نقدی

رئیس سازمان داوطلبان هلال احمر با اشاره بر جمع آوری قریب به ۴۵ میلیارد تومان کمک‌های مردم‌های مردمی غیر نقدی در مبارزه با کرونا، تصریح کرد: به علاوه تاکنون با کمک نیروهای داوطلب، بیش از ۱۱۰۰ پروژه داوطلبی توسط قریب به ۷۲ هزار و ۷۰۰ نفر انجام شده است.

نصیری با اشاره بر برپایی ۱۳۰۰ پایگاه برای غربالگری و تب سنجی افراد در مبادی ورودی شهرها و اماکن عمومی عنوان کرد: در همین راستا نیز بیش از ۱۰ میلیون و ۱۱۰ هزار نفر از هموطنان نیز از این خدمات بهره برده‌اند.

توزیع بیش از یک میلیون ماسک میان مردم و کادر درمان

وی با اشاره بر فعالیت بیش از ۸۰۰ کارگاه تولید اقلام بهداشتی توسط داوطلبان هلال احمر، ابراز داشت: تا تاریخ ۲۵ فروردین ماه نیز بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار عدد ماسک، ۱۴۷ هزار جفت دستکش و بیش از ۲۶ هزار و ۶۰۰ ثوب لباس سرهمی توسط داوطلبان تولید شده است.

نصیری با تاکید بر گندزدایی ۹۲ هزار کیلومتر از معابر شهری توسط داوطلبان این سازمان، اظهار داشت: بیش از ۸ هزار معبر و خیابان توسط داوطلبان ضد عفونی شده و تاکنون نیز ۵ میلیون و ۳۷۰ هزار مواد ضدعفونی کننده مصرف شده است.

ضدعفونی کردن زندان‌ها و گرمخانه‌ها توسط نیروهای داوطلب

وی افزود: به علاوه تاکنون ۹۰ گرمخانه، ۳۸ زندان، بیش از ۲۸۰۰ مسجد، ۱۰۷۶ هزار همراه سرا و بیش از ۲۲ هزار مکان دیگر توسط داوطلبان و نیروهای مردمی ضد عفونی شده است.

نصیری با اشاره بر دیگر اقدامات این سازمان در ایام اخیر گفت: توزیع قریب به یک میلیون ماسک میان مردم، ارائه خدمات پزشکی توسط ۳۵۰ پزشک داوطلب در ۵۷ نقاهتگاه، مشارکت ۴۸۵ تشکل مردم نهاد و ۱۲۴ بنگاه اقتصادی در طرح‌های مقابله با کرونا از جمله امور انجام شده است.

رئیس سازمان داوطلبان با اشاره بر گندزدایی از وسایل حمل و نقل عمومی توسط نیروهای مردمی بیان کرد: تاکنون قریب به ۴۲ هزار و ۵۰۰ اتوبوس، تاکسی و خودرو در سطح شهر ضدعفونی شده‌اند تا با این ویروس مقابله شود.

وی در پایان کرد: اقدامات سازمان داوطلبان و تشکل‌های مردم نهاد همچنان ادامه دارد و تا پایان شکست کرونا به فعالیت‌های خود ادامه خواهیم داد اما فاز جدید برنامه‌ها محرومیت زدایی از نیازمندان خواهد بود.

 

لزوم توجه نهادهای متولی خانواده به مدیریت آسیب‌های پساکرونا

محمد روشن رئیس پژوهشکده خانواده در گفتگو با خبرنگار مهر، در خصوص لزوم برنامه‌ریزی‌های خانوارها و نظام برای استفاده از فرصت بهینه از قرنطینه خانگی برای استحکام نهاد خانواده گفت: در همه جوامع تلاش می‌شود اعضای خانواده در زمان‌های مناسب بیشتری در کنار هم باشند و حتی در روایتی از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است که «در پیشگاه خداوند تعالی، نشستن مرد در کنار همسر خود از اعتکاف در این مسجد من محبوب‌تر است.»

روشن با بیان اینکه این هم‌نشینی اعضای خانواده باعث افزایش انس و الفت در بین آنان خواهد شد، افزود: بنابراین بودن در منزل و بیتوته در آن موضوعیت دارد. به همین دلیل است که پیامبر (ص) که اسوه مسلمانان است، مجالست با اعضای خانواده را با اعتکاف که یک عمل عبادی ویژه است و در برترین مکان‌ها یعنی مسجدالنبی محبوب‌تر دانسته است.

وی در رابطه با قرنطینه خانگی گفت: اکنون که تهدید کرونا ما را به خانه نشینی مجبور کرده است، تلاش کنیم تا از این تهدید فرصتی برای شناخت اعضای خانواده از یکدیگر خلق کرده و در پایان دوره خانه‌نشینی شاهد اعتلای نهاد خانواده باشیم. اما به نظر می‌رسد که این موقعیت می‌تواند به ضد خود بدل و به دلایل مختلف از قبیل غم نان، درمان، سکونت در آپارتمان‌های کوچک و عدم اشتغال به کارهای مفید و مهم‌تر، اضطراب ناشی از ابتلاء به بیماری، ما را با معضلی به مانند شهر ووهان چین مبتلا کند که پس از قرنطینه شاهد افزایش ۲۶ درصدی آمار طلاق باشیم.

رئیس پژوهشکده خانواده بابیان اینکه بر اساس اظهارات مدیرکل دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، گزارش‌های واصله از خشونت‌های خانگی افزایش چشمگیری داشته است، اظهار داشت: این در حالی است که همه متخصصین جرم‌شناسی معتقدند که بخش قابل توجهی از جرایم مکتوم و هیچ‌گاه افشا نمی‌شوند و تنها درصد بسیار اندکی از آن به مراجع رسمی انعکاس می‌یابد؛ این آمار نشان از افزایش خشونت‌های خانگی دارد و این زنگ خطری بزرگ و هشداری برای همه ارکان نظام است.

روشن با بیا اینکه بر اساس اصل دهم قانون اساسی از آنجا که خانواده واحد بنیادی جامعه اسلامی است، بیان کرد: همه قوانین و مقررات و برنامه‌ریزی‌های مربوط باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده، پاسداری از قداست ن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد.

وی ادامه داد: اکنون باید بر حسب تکلیف قانونی ناشی از این اصل و سایر تکالیف مندرج در قوانین مختلف توسعه‌ای، عادی و مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی به ویژه مصوبه شماره ۵۶۴ در سال ۱۳۸۴ همه ارکان نظام متناسب با وظایف و تکالیفی که دارند باید نسبت به برنامه‌ریزی قابل عمل و ویژه این دوران و اقدام عاجل تا قبل از اتمام دوره قرنطینه و بروز حادثه، اهتمام کنند.

وی در پاسخ به این سوال که بر اساس اعلام دولت، پیش‌بینی‌هایی برای رفاه حال مردم به ویژه قشر آسیب‌پذیر انجام شده و می‌شود ولی چقدر این اقدامات به هنگام، متناسب با نیازها و مکفی بوده است، گفت: البته باید اذعان داشت که متأسفانه برخی از زحمات دولت به‌گونه‌ای نادیده، مصادره و یا با فقدان جامعیت کم رنگ می‌شود؛ برای مثال تدبیر اقتضا می‌کرد وام اختصاصی به ۲۳ میلیون یارانه‌بگیر بدواً قرض‌الحسنه محسوب می‌شد نه آنکه پس از اعلام حرمت آن و ربوی بودن به وسیله فتوای مراجع، قرض‌الحسنه تلقی و یا سود آن بوسیله دولت جبران گردد؛ در این سناریو کار دولت به گونه‌ای کم ارج شد؛ کانه که دولت با بی‌دقتی و عدم اشراف به اصول شرعی و حقوقی مواجه است.

رئیس پژوهشکده خانواده ابراز داشت: همه اذعان داریم که دولت به ویژه در شرایط کنونی و تحمیل مشکلات ناشی از تحریم و اعضای خانواده هر آنچه در اختیار دارند را عادلانه، مدبرانه و بهینه مورد استفاده قرار دهند؛ بنابراین انتظار مشروع مردم از دولت شفافیت در رفتار، پیش‌بینی‌های دقیق، استفاده بهینه از منابع و رفتاری عادلانه، مدبرانه و توأم با عقلانیت همراه با دوراندیشی و آینده‌نگری بر اساس اصول علمی و مبتنی بر نظریات عالمان و اندیشمندان است.:

روشن تصریح کرد: در پسا کرونا بیم ازدیاد پرونده‌های آسیب‌های اجتماعی در حوزه‌های قضائی و مراکز حمایتی اجتماعی به ویژه پرونده‌های طلاق است. حاکمیت و دولت به معنای اعم از قوای سه گانه و نهادهای غیردولتی و حاکمیتی به ویژه سازمان صدا و سیما باید برای دوره کنونی با فوریت برنامه‌ریزی و تلاش کنند که در دوره پساکرونا مواجه با ورود آسیب‌های جدی به نهاد خانواده نباشیم؛ زیرا بیم آن می‌رود، قوه قضائیه با انبوهی پرونده‌های کیفری ناشی از غفلت، خشونت، ضرب و جرح مواجه شود و هزینه بالایی را به این نهاد تحمیل و سایر نهادهای حمایتی نیز مواجه با هزینه‌های نگهداری و غیره ناشی از جبران آسیب‌های اجتماعی خواهند شد.

وی با بیان اینکه به حکم قانون اساسی دولت باید تلاش کند تا نهاد خانواده مصون از آسیب شده یا تلاش کرده تا از آسیب‌های جدی و غیرقابل جبران محفوظ باشد، عنوان کرد: باید با اتخاذ سیاست‌های حمایتی و البته مدبرانه و مبتنی بر تجارب بشری، از بروز فاجعه ممانعت شود. همانگونه که اکنون همگان تلاش دارند به حکم آیه شریفه قرآن از فوت مبتلایان جلوگیری کنند و دولت آمار شفا یافتگان را با غرور قابل ستایش و آمار از دست رفتگان را با غمی قابل درک اعلام می‌کنند؛ بدانند که در فردایی زودهنگام مواجه با از بین رفتن انسان به معنای موجودی که از حق بر خانواده برخوردار است، می‌شوند که نه تنها خانواده را از دست داده بلکه بزرگترین گمشده‌اش شخص و شخصیت‌اش باشد، مصیبتی که با هیچ همدردی قابل التیام نخواهد بود و از سویی جامعه با فرزندان طلاق روبرو می‌شود که مطابق آمارهای موجود، بیشترین احتمال ارتکاب جرم در آنان وجود خواهد داشت و یک عمر توأمان آنان و جامعه در رنج خواهند بود که از منظر هزینه‌های اقتصادی هزینه قابل توجهی را برای دولت بدنبال خواهد داشت.

وی ابراز داشت: در معیت قوه مجریه نهادهایی که متصف به وصف حمایت از مستضعفان و محرومین بوده، نیز باید برای خود بیش از دیگران تعیین وظیفه کنند، زیرا همانگونه که علت محدث آنان مستضعفین بوده علت مبقیه و استمرار حیات تشکیلاتی آنان متوقف بر خدمت‌رسانی به همین قشر است و اکنون نیز بحث از جامعه هدف آنان است و همین امروز روز مبادایی است که معمولاً ما برای آن ذخیره‌ای اندوخته می‌کنیم.

روشن در ادامه گفت: استفاده از ظرفیت‌های انجمن‌های مردم نهاد، هیأت‌های مذهبی و تشکل‌ها یکی از ضرورت‌های این دوره است؛ البته متأسفانه ما تاکنون در استفاده از این ظرفیت‌ها ناتوان بوده‌ایم تا جایی که در همه ادوار دولت‌ها سمن‌های اجتماعی را رقیب و در برخی موارد تهدیدی برای خود تصور کرده و می‌کنند.

وی با بیان اینکه واگذاری برخی نقش‌ها به سمن‌ها و هیأت‌های مذهبی و نظارت دولت یکی از کارمایه‌های قوی برای پیشگیری از معضلات اجتماعی است، تصریح کرد: تجربه تاریخی موید بازخورد بسیار مناسب از اعتماد به مردم است تا جایی که در دوران دفاع مقدس بیشترین ثمره را از این اعتماد بدست آورده ولی متأسفانه در موقعیت‌ها و عقبه‌های دیگر از این نیروی عظیم رویگردان هستیم.

رئیس پژوهشکده خانواده با اشاره بر خسارات طلاق اظهار داشت: خسارت‌های مادی و معنوی فروپاشی خانواده و طلاق آنچنان بر جامعه گران خواهد آمد، که هزینه‌های اعطای وام بدون بهره، رایگان کردن حامل‌های انرژی مصارف خانگی، اینترنت و استمهال وام‌های مراکز بخش خصوصی در دوره قرنطینه خانگی در قبال آن ناچیز باشد، ضمن آنکه بخشی از اموال مردم به خود مردم داده شده است.

روشن افزود: البته این اقدامات بهداشتی است، که تجربه تاریخی نشان از آن داشته و دارد که در انجام آن با ثقالت و تنبلی مواجه هستیم ولی حاضریم هزینه‌های گزاف درمان و دردهای ناشی از جراحت سنگین را در دوره‌های بعدی تحمل کنیم ولی هزینه‌های اندک کنونی بهداشت را ندهیم، چون یا ایمان به سخن دانشمندان علوم اجتماعی نداشته و کافر به حقایق آنان هستیم و یا مروجان اندیشه: چو فردا شود فکر فردا کنیم که این نگاه از حاکمان امین، مسؤول و با اراده خدمتگزاری به دور است. این اقدامات پیشگیرانه و حمایتی باید از سر تکلیف و بدون منت انجام گیرد، ضمن آنکه اخلاق انسانی و اسلامی اقتضای مانورهای تبلیغاتی و بزرگ‌نمایی و یا شبه دروغین را ندارد و همه تلاش کنیم با کمک قوه مجریه و بکارگیری همه امکانات ملی و مساعی انجمن‌های مردم نهاد (دینی- اجتماعی و فرهنگی) از فروپاشی این نهاد که اساس و رکن رکین اجتماع است، جلوگیری کنیم والا به قول شیخ اجل سعدی نیکو سخن

وی با اشاره بر ارائه خدما ت مشاوره در پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی بیان کرد: در حال حاضر این پژوهشکده ضمن انجام وظایف عادی پژوهشی و آموزشی خود در کلینیک تخصصی خانواده، کودک و زن با همکاری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی خدماتی را به کادر درمانی و برخی از بیماران کوویید ۱۹ ارائه می‌کند. و با محوریت دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی نیز نسبت به تولید محتوا برای این ایام اقدام کرده است.

محمد روشن رئیس پژوهشکده خانواده در گفتگو با خبرنگار مهر، در خصوص لزوم برنامه‌ریزی‌های خانوارها و نظام برای استفاده از فرصت بهینه از قرنطینه خانگی برای استحکام نهاد خانواده گفت: در همه جوامع تلاش می‌شود اعضای خانواده در زمان‌های مناسب بیشتری در کنار هم باشند و حتی در روایتی از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است که «در پیشگاه خداوند تعالی، نشستن مرد در کنار همسر خود از اعتکاف در این مسجد من محبوب‌تر است.»

روشن با بیان اینکه این هم‌نشینی اعضای خانواده باعث افزایش انس و الفت در بین آنان خواهد شد، افزود: بنابراین بودن در منزل و بیتوته در آن موضوعیت دارد. به همین دلیل است که پیامبر (ص) که اسوه مسلمانان است، مجالست با اعضای خانواده را با اعتکاف که یک عمل عبادی ویژه است و در برترین مکان‌ها یعنی مسجدالنبی محبوب‌تر دانسته است.

وی در رابطه با قرنطینه خانگی گفت: اکنون که تهدید کرونا ما را به خانه نشینی مجبور کرده است، تلاش کنیم تا از این تهدید فرصتی برای شناخت اعضای خانواده از یکدیگر خلق کرده و در پایان دوره خانه‌نشینی شاهد اعتلای نهاد خانواده باشیم. اما به نظر می‌رسد که این موقعیت می‌تواند به ضد خود بدل و به دلایل مختلف از قبیل غم نان، درمان، سکونت در آپارتمان‌های کوچک و عدم اشتغال به کارهای مفید و مهم‌تر، اضطراب ناشی از ابتلاء به بیماری، ما را با معضلی به مانند شهر ووهان چین مبتلا کند که پس از قرنطینه شاهد افزایش ۲۶ درصدی آمار طلاق باشیم.

رئیس پژوهشکده خانواده بابیان اینکه بر اساس اظهارات مدیرکل دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، گزارش‌های واصله از خشونت‌های خانگی افزایش چشمگیری داشته است، اظهار داشت: این در حالی است که همه متخصصین جرم‌شناسی معتقدند که بخش قابل توجهی از جرایم مکتوم و هیچ‌گاه افشا نمی‌شوند و تنها درصد بسیار اندکی از آن به مراجع رسمی انعکاس می‌یابد؛ این آمار نشان از افزایش خشونت‌های خانگی دارد و این زنگ خطری بزرگ و هشداری برای همه ارکان نظام است.

روشن با بیا اینکه بر اساس اصل دهم قانون اساسی از آنجا که خانواده واحد بنیادی جامعه اسلامی است، بیان کرد: همه قوانین و مقررات و برنامه‌ریزی‌های مربوط باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده، پاسداری از قداست ن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد.

وی ادامه داد: اکنون باید بر حسب تکلیف قانونی ناشی از این اصل و سایر تکالیف مندرج در قوانین مختلف توسعه‌ای، عادی و مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی به ویژه مصوبه شماره ۵۶۴ در سال ۱۳۸۴ همه ارکان نظام متناسب با وظایف و تکالیفی که دارند باید نسبت به برنامه‌ریزی قابل عمل و ویژه این دوران و اقدام عاجل تا قبل از اتمام دوره قرنطینه و بروز حادثه، اهتمام کنند.

وی در پاسخ به این سوال که بر اساس اعلام دولت، پیش‌بینی‌هایی برای رفاه حال مردم به ویژه قشر آسیب‌پذیر انجام شده و می‌شود ولی چقدر این اقدامات به هنگام، متناسب با نیازها و مکفی بوده است، گفت: البته باید اذعان داشت که متأسفانه برخی از زحمات دولت به‌گونه‌ای نادیده، مصادره و یا با فقدان جامعیت کم رنگ می‌شود؛ برای مثال تدبیر اقتضا می‌کرد وام اختصاصی به ۲۳ میلیون یارانه‌بگیر بدواً قرض‌الحسنه محسوب می‌شد نه آنکه پس از اعلام حرمت آن و ربوی بودن به وسیله فتوای مراجع، قرض‌الحسنه تلقی و یا سود آن بوسیله دولت جبران گردد؛ در این سناریو کار دولت به گونه‌ای کم ارج شد؛ کانه که دولت با بی‌دقتی و عدم اشراف به اصول شرعی و حقوقی مواجه است.

رئیس پژوهشکده خانواده ابراز داشت: همه اذعان داریم که دولت به ویژه در شرایط کنونی و تحمیل مشکلات ناشی از تحریم و اعضای خانواده هر آنچه در اختیار دارند را عادلانه، مدبرانه و بهینه مورد استفاده قرار دهند؛ بنابراین انتظار مشروع مردم از دولت شفافیت در رفتار، پیش‌بینی‌های دقیق، استفاده بهینه از منابع و رفتاری عادلانه، مدبرانه و توأم با عقلانیت همراه با دوراندیشی و آینده‌نگری بر اساس اصول علمی و مبتنی بر نظریات عالمان و اندیشمندان است.:

روشن تصریح کرد: در پسا کرونا بیم ازدیاد پرونده‌های آسیب‌های اجتماعی در حوزه‌های قضائی و مراکز حمایتی اجتماعی به ویژه پرونده‌های طلاق است. حاکمیت و دولت به معنای اعم از قوای سه گانه و نهادهای غیردولتی و حاکمیتی به ویژه سازمان صدا و سیما باید برای دوره کنونی با فوریت برنامه‌ریزی و تلاش کنند که در دوره پساکرونا مواجه با ورود آسیب‌های جدی به نهاد خانواده نباشیم؛ زیرا بیم آن می‌رود، قوه قضائیه با انبوهی پرونده‌های کیفری ناشی از غفلت، خشونت، ضرب و جرح مواجه شود و هزینه بالایی را به این نهاد تحمیل و سایر نهادهای حمایتی نیز مواجه با هزینه‌های نگهداری و غیره ناشی از جبران آسیب‌های اجتماعی خواهند شد.

وی با بیان اینکه به حکم قانون اساسی دولت باید تلاش کند تا نهاد خانواده مصون از آسیب شده یا تلاش کرده تا از آسیب‌های جدی و غیرقابل جبران محفوظ باشد، عنوان کرد: باید با اتخاذ سیاست‌های حمایتی و البته مدبرانه و مبتنی بر تجارب بشری، از بروز فاجعه ممانعت شود. همانگونه که اکنون همگان تلاش دارند به حکم آیه شریفه قرآن از فوت مبتلایان جلوگیری کنند و دولت آمار شفا یافتگان را با غرور قابل ستایش و آمار از دست رفتگان را با غمی قابل درک اعلام می‌کنند؛ بدانند که در فردایی زودهنگام مواجه با از بین رفتن انسان به معنای موجودی که از حق بر خانواده برخوردار است، می‌شوند که نه تنها خانواده را از دست داده بلکه بزرگترین گمشده‌اش شخص و شخصیت‌اش باشد، مصیبتی که با هیچ همدردی قابل التیام نخواهد بود و از سویی جامعه با فرزندان طلاق روبرو می‌شود که مطابق آمارهای موجود، بیشترین احتمال ارتکاب جرم در آنان وجود خواهد داشت و یک عمر توأمان آنان و جامعه در رنج خواهند بود که از منظر هزینه‌های اقتصادی هزینه قابل توجهی را برای دولت بدنبال خواهد داشت.

وی ابراز داشت: در معیت قوه مجریه نهادهایی که متصف به وصف حمایت از مستضعفان و محرومین بوده، نیز باید برای خود بیش از دیگران تعیین وظیفه کنند، زیرا همانگونه که علت محدث آنان مستضعفین بوده علت مبقیه و استمرار حیات تشکیلاتی آنان متوقف بر خدمت‌رسانی به همین قشر است و اکنون نیز بحث از جامعه هدف آنان است و همین امروز روز مبادایی است که معمولاً ما برای آن ذخیره‌ای اندوخته می‌کنیم.

روشن در ادامه گفت: استفاده از ظرفیت‌های انجمن‌های مردم نهاد، هیأت‌های مذهبی و تشکل‌ها یکی از ضرورت‌های این دوره است؛ البته متأسفانه ما تاکنون در استفاده از این ظرفیت‌ها ناتوان بوده‌ایم تا جایی که در همه ادوار دولت‌ها سمن‌های اجتماعی را رقیب و در برخی موارد تهدیدی برای خود تصور کرده و می‌کنند.

وی با بیان اینکه واگذاری برخی نقش‌ها به سمن‌ها و هیأت‌های مذهبی و نظارت دولت یکی از کارمایه‌های قوی برای پیشگیری از معضلات اجتماعی است، تصریح کرد: تجربه تاریخی موید بازخورد بسیار مناسب از اعتماد به مردم است تا جایی که در دوران دفاع مقدس بیشترین ثمره را از این اعتماد بدست آورده ولی متأسفانه در موقعیت‌ها و عقبه‌های دیگر از این نیروی عظیم رویگردان هستیم.

رئیس پژوهشکده خانواده با اشاره بر خسارات طلاق اظهار داشت: خسارت‌های مادی و معنوی فروپاشی خانواده و طلاق آنچنان بر جامعه گران خواهد آمد، که هزینه‌های اعطای وام بدون بهره، رایگان کردن حامل‌های انرژی مصارف خانگی، اینترنت و استمهال وام‌های مراکز بخش خصوصی در دوره قرنطینه خانگی در قبال آن ناچیز باشد، ضمن آنکه بخشی از اموال مردم به خود مردم داده شده است.

روشن افزود: البته این اقدامات بهداشتی است، که تجربه تاریخی نشان از آن داشته و دارد که در انجام آن با ثقالت و تنبلی مواجه هستیم ولی حاضریم هزینه‌های گزاف درمان و دردهای ناشی از جراحت سنگین را در دوره‌های بعدی تحمل کنیم ولی هزینه‌های اندک کنونی بهداشت را ندهیم، چون یا ایمان به سخن دانشمندان علوم اجتماعی نداشته و کافر به حقایق آنان هستیم و یا مروجان اندیشه: چو فردا شود فکر فردا کنیم که این نگاه از حاکمان امین، مسؤول و با اراده خدمتگزاری به دور است. این اقدامات پیشگیرانه و حمایتی باید از سر تکلیف و بدون منت انجام گیرد، ضمن آنکه اخلاق انسانی و اسلامی اقتضای مانورهای تبلیغاتی و بزرگ‌نمایی و یا شبه دروغین را ندارد و همه تلاش کنیم با کمک قوه مجریه و بکارگیری همه امکانات ملی و مساعی انجمن‌های مردم نهاد (دینی- اجتماعی و فرهنگی) از فروپاشی این نهاد که اساس و رکن رکین اجتماع است، جلوگیری کنیم والا به قول شیخ اجل سعدی نیکو سخن

وی با اشاره بر ارائه خدما ت مشاوره در پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی بیان کرد: در حال حاضر این پژوهشکده ضمن انجام وظایف عادی پژوهشی و آموزشی خود در کلینیک تخصصی خانواده، کودک و زن با همکاری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی خدماتی را به کادر درمانی و برخی از بیماران کوویید ۱۹ ارائه می‌کند. و با محوریت دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی نیز نسبت به تولید محتوا برای این ایام اقدام کرده است.

 

راهکار صندوق احیا برای برون رفت از بحران کرونا

 

 

به گزارش ایسنا، هادی میرزایی – مدیرعامل و رئیس هیأت مدیره صندوق توسعه صنایع دستی و فرش دستباف و احیاء و بهره برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی – در یادداشتی با عنوان «روز جهانی بناهای تاریخی فرصتی برای تدوین راهبردهای نوین پاسداشت ثروت‌های میان‌نسلی» که همزمان با روز جهانی بناها و محوطه های تاریخی منتشر کرده، به بررسی وضعیت این بخش پرداخته و راهکارهایی برای برون رفت صندوق از وضعیت کنونی در مواجهه با کرونا، مطرح کرده است.

در یادداشت وی آمده است: «امسال روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی در حالی فرارسیده است که نظام بین الملل در شرایط ویژه مبارزه با ویروس کرونا قرار دارد. بیماری که گستره وسیعی از تعاملات بشری را دستخوش تغییرات شایان توجهی کرده است. از این رو می‌توان تهدید بوجود آمده را به مثابه فرصتی برای ارائه راهبردهای نوین و اثربخش دانست که باید بر اساس قاعده‌های مبتنی بر اندیشه و عمل برای پاسداشت بناهای تاریخی به عنوان ثروت‌های میان نسلی بشر تدوین شوند.

به طور قطع فرآیند پیش‌رو در عرصه احیاء اماکن تاریخی و فرهنگی نیز اثرگذار است. در شرایط کنونی نباید فراموش کرد که احیا، پروسه‌ای است برای پایدار سازی ثروت‌های بشری و هدف اصلی آن پایدار سازی ارزش‌هاست و این پایدارسازی بدون تردید زیر ساختی جهت توسعه انسان‌محور خواهد بود چرا که امکان بهره‌مندی از سرمایه‌های سرزمینی را فراهم می‌سازد.

سرمایه‌هایی که بیش از هر زمانی دیگری نیاز به مراقبت و توجه همه جانبه دارد.

صندوق توسعه صنایع دستی، فرش دستباف و احیاء و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی به عنوان بازوی اجرایی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در رأس اهداف کلان خود احیای بناهای تاریخی را به عنوان عامل محرکی در باززنده‌سازی بافت تاریخی و با ارزش پیرامونی ابنیه تاریخی با هدف دمیدن مجدد حیات در کالبد قدیم و بازگرداندن زندگی به کالبد تاریخی تعریف کرده است.

نقشی که صندوق احیاء از زمان تأسیس تاکنون درصدد ایفای آن برآمده، نقش تسهیل‌کننده‌ای بوده که همواره سعی داشته پل ارتباطی میان بخش حاکمیتی و بخش خصوصی باشد، به گونه‌ایی که با ترغیب و جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی بتواند موضوعات مطروحه را از رکود رها سازد.

از همین روی شرایط موجود مجموعه تصمیم‌سازان صندوق را برآن داشته است تا با اتخاذ راهکارهایی نظیر ارائه تسهیلات هدفمند به سرمایه‌گذاران و ارائه برنامه‌های متناسب با مقتضیات کنونی، مجموعه مرتبطان بناهای تاریخی را برای خروج از بحران پیش آمده مهیا سازد.

در حال حاضر موضوع توسعه صنایع دستی و فرش دستباف نیز با همان اهمیت به رسالت این صندوق افزوده شده است، ماموریت جدیدی که باید آن را به فال نیک گرفت چراکه همواره بناهای تاریخی میزبانی شایسته برای هنرمندان صنایع دستی و فرش دستباف بوده‌اند و این میزبانی آنجا که فرآیند احیاء به درستی انجام پذیرد می‌توان عامل مهمی برای توسعه و حمایت از حوزه‌های یاد شده باشد.

از دیگر سو توجه به طرح‌هایی نظیر احیاء «خانه ایرانی» به عنوان مرجعی برای تجلی سه حوزه صنایع دستی و فرش دستباف و احیاء بناهای تاریخی و فرهنگی در مقطع کنونی بسیار حائز اهمیت است. باید توجه داشت آن هنگام که از ایران امروزی سخن به میان می‌آید منظور بخش اعظمی از حوزه تمدنی فلات ایران و نواحی پیرامونی آن از هند و افغانستان تا آسیای مرکزی و قفقاز است که به دلیل پیشینه تاریخی و کهن خود میراث‌دار هزاران سال تاریخ، فرهنگ و اثار معنوی و مادی است.

امروز در جغرافیای سرزمینی ایران آثاری برجای مانده که بازگو کننده تاریخ جغرافیای مهمی از این کره خاکی است. آثار ملموس و ناملموسی از درون شهرها و حتی روستاهای تاریخی ایران برآمده است که بازنمائی تاریخ کهن این سرزمین را بردوش می‌کشند.

بخش مهمی از فرهنگ و آداب و رسوم ایرانیان حول محور اماکن تاریخی شکل گرفته‌اند که هم اکنون نیازمند احیاء و توجه بیش از پیش هستند و جای امیدواری دارد با تلاش‌ها و هم‌افزایی همه آن‌هایی که دل در گرو اعتلای بیش از پیش نام ایران اسلامی دارند این داشته‌های ارزشمند بتوانند آنچنان که شایسته است نقش دیرین خود در تعاملات بشری را بازآفرینی کنند. »

انتهای پیام

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، علیرضا حسن زاده رئیس پژوهشکده مردم شناسی با اعلام این خبر گفت: طرح یاد شده با تلاش مینو سلیمی و مریم پهلوان شریف از اعضای پژوهشکده مردم شناسی به پایان رسیده و آماده انتشار است.

او افزود: این طرح مجموعه گفت و گوهایی را با اندیشمندان و صاحب نظران مختلف در مورد تاریخ موزه مردم شناسی در ایران، استراتژی طراحی آن، جایگاه و اهمیت موزه مردم شناسی ملی و مادر دربردارد.

حسن زاده تصریح کرد: این طرح با توجه به اولویت‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و نیازهای کاربردی کشور در توجه به فرهنگ بومی و اصیل مردم تعریف شده است.
حسن زاده ابراز امیدواری کرد: این اثر مهم با توجه به فقدان منبع در حوزه موزه‌های مردم شناسی در کشور، از سوی پژوهشگاه با همکاری مراکز مرتبط منتشر شود.

مینو سلیمی پژوهشگر و مردم شناس نیز در این باره گفت: پژوهش حاضر حاصل گفت وگو با اندیشمندان و افرادی است که یکی از اصلی ترین درگیریهای روزمره زندگیشان موزه است.

او افزود: صاحب نظران این سلسله از گفت و گوها همه بر وجود و پایه گذاری موزه مردم شناسی به عنوان یک وظیفه ملی تاکید داشته و ایجاد آن را امری می‌دانند که در جهان امروز که ظهور صورت‌های صنعتی با میرایی عناصر مهم و کهن زندگی بشر مقارن شده، با وجود تنوع فرهنگی چشمگیر ایران که بر بستر وحدت و همبستگی جلوه گر می‌شود، باید روزی اتفاق بیافتد و از ایده ایجاد آن هرگز نباید چشم پوشید.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، علیرضا حسن زاده رئیس پژوهشکده مردم شناسی با اعلام این خبر گفت: طرح یاد شده با تلاش مینو سلیمی و مریم پهلوان شریف از اعضای پژوهشکده مردم شناسی به پایان رسیده و آماده انتشار است.

او افزود: این طرح مجموعه گفت و گوهایی را با اندیشمندان و صاحب نظران مختلف در مورد تاریخ موزه مردم شناسی در ایران، استراتژی طراحی آن، جایگاه و اهمیت موزه مردم شناسی ملی و مادر دربردارد.

حسن زاده تصریح کرد: این طرح با توجه به اولویت‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و نیازهای کاربردی کشور در توجه به فرهنگ بومی و اصیل مردم تعریف شده است.
حسن زاده ابراز امیدواری کرد: این اثر مهم با توجه به فقدان منبع در حوزه موزه‌های مردم شناسی در کشور، از سوی پژوهشگاه با همکاری مراکز مرتبط منتشر شود.

مینو سلیمی پژوهشگر و مردم شناس نیز در این باره گفت: پژوهش حاضر حاصل گفت وگو با اندیشمندان و افرادی است که یکی از اصلی ترین درگیریهای روزمره زندگیشان موزه است.

او افزود: صاحب نظران این سلسله از گفت و گوها همه بر وجود و پایه گذاری موزه مردم شناسی به عنوان یک وظیفه ملی تاکید داشته و ایجاد آن را امری می‌دانند که در جهان امروز که ظهور صورت‌های صنعتی با میرایی عناصر مهم و کهن زندگی بشر مقارن شده، با وجود تنوع فرهنگی چشمگیر ایران که بر بستر وحدت و همبستگی جلوه گر می‌شود، باید روزی اتفاق بیافتد و از ایده ایجاد آن هرگز نباید چشم پوشید.

اجازه بدهید کمی به تاریخچه غذا در ایران برگردیم؛ شاید باورش سخت باشد ولی مغولان کسانی بودند که آثار تمدن چین را در ایران منتشر کردند و خوراکی هایی که از دوره ساسانی معمول بود رفته رفته عقب نشست و به شکل غذاهای دهاتی درآمد. زیرا مغولان می ترسیدند که طبیب و آشپز مسلمان آنها را زهر دهند. پس پزشکان و آشپزان ختایی (چینی) با خود آورده و دستورات پزشکی اینچنین رفته رفته گسترش پیدا کرد و مرکز آن هم دانشکده پزشکی چین بود که در تبریز احداث شد و انواع و اقسام نوشیدنی ها و آش و پلو و عرق و درسون و قمیز (نوعی شیر ترش) شرق دور از آن وقت مرسوم شد.

خوردن پلو که اکنون یکی از خوراک های اساسی ماست؛ در دوره قرون وسطی معمول نبود و از عهد مغولان معمول شد. انواع و اقسام آش ها، پلوها، آش رشته، زعفران، باقلا پلو و… به دستور آشپزان چینی در دربار ایلخانان تهیه میشد و خوردن برنج نیز ابتدا از هرات عمومیت یافت.

حالا به دوره قاجار می رویم؛ به آشپزخانه دود گرفته ای که دور و برش پر از دیگ و دیگچه های مسی است که در آن زمان کتاب آشپزی به قلم “هدایت الله حسینی شیرازی” مورد استفاده بوده است. در تورق و گردش لابلای کتاب آشپزی ای که مرحوم ایرج افشار پیدا کرده با هم به گذشته می رویم، به جایی که برای جا افتادن قلیه ماهی باید به اندازه یک دور قلیان کشیدن صبوری کرد!

اصلا دوباره هاون های طلایی مادربزرگ‌هایمان را از پستوی مطبخ خانه بیرون بیاوریم و کمی سیر بکوبیم و با دستور آشپزی کتاب “جامع الصنایع”، غذای اصیل بوشهری بسازیم (درست کنیم).

استان بوشهر در کنار همه جاذبه های بی نظیر مانند دریا و نخلستان ها، باغات، کوه، طبیعت، و… فرهنگ غذایی اصیل و خاصی هم دارد که به خوبی روحیه گرم و مهمان نواز مردم دیار نخل و آفتاب و مهربانی را نشان می دهد. غذاهای این دیار چنان منحصربه‌فرد، لذیذ و خوشمزه است که اکثر اوقات گردشگران بی شماری را از استان های همجوار به بوشهر می کشاند تا تنوعی در ذائقه خود ایجاد کنند و حظ وافر ببرند.

دسترسی به آب های آزاد و روابط گسترده با عرب نشینان حوزه جنوبی خلیج فارس و شبه قاره هند و آفریقا و حضور اقلیت هندی و آفریقایی (بردگان سیاه) در بوشهر، فرهنگ و رژیم غذایی بوشهری ها را تحت تاثیر قرار داده است.

از طرفی غذاهای این دیار متناسب با شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب جنوب طبخ می شود. زندگی در شرایط سخت و گرما و رطوبت طاقت فرسای جنوب نیاز به خوردن مواد غذایی دارد که بتواند این اثرات مخرب را جبران کند و قوت از دست رفته را جبران کند. غذاهای دریایی نیز به علت وفور ماهی و میگو و همچنین فواید بسیار آن بیشتر استفاده می شود. ذائقه‌ی غذاهای جنوبی غالبا تند و گرم است و انواع ادویه‌جات معطر و خاص، عطر و بوی تند فلفل، بخش اصلی و جدا نشدنی این غذاها هستند، البته بوشهری ها در سفره های پربرکتشان غذاهای ترش و یا شیرین هم دارند.

خوراکی ها و غذاهای محلی این خطه از جنوب ایران آنقدر تنوع دارد که حتی پتانسیل برند شدن بوشهر در گردشگری غذا را در اولویت برنامه ریزان و تصمیم گیرندگان بخش خصوصی به ویژه بوم گردی ها قرار داده است. اما آیا نسل z (نسلی که با تلفن هوشمند متولد شده و زندگی‌اش به تکنولوژی گره‌ خورده) و جوان و نوجوان و کودک بوشهری طعم غذاهایی مثل قلیه ماهی اصیل بوشهری را با پیتزای مخلوط عوض می کند؟ اصلا چطور می شود بسیاری از غذاهای بومی و محلی و سنت های ارزشمند غذایی این منطقه را احیاء کرد؟

وقتی نسل جدید و جوان بوشهری اُو مُووِی (همان قلیه ماهی با لهجه مردم جنوب)، چاول (یک نوع غذای محلی با برنج)، پَلیل (حلیم ماهی که یک غذای محلی جنوبی بسیار خوشمزه است) را نشناسند آیا بهتر نیست فعالین گردشگری به سرعت درصدد احیاء این غذاهای بومی بربیایند؟

طبخ ماهی تنیری (تنوری) در بوم‌گردی‌های منطقه دلوار کلی تجربه و حس خوب برای خود بوشهری‌ها خلق می کند؛ چه برسد به بازدیدکنندگان و گردشگرهای دیگری که از اقصی نقاط دنیا به بوشهر سر می‌زنند.

«حشینه»؛ نوعی ماهی کوچک شبیه به ساردین است که غذاهای متنوعی مانند حشینه (غذایی پر طرفدار و معروف)، سور، کباب، مُوتی بُلو یا کوکوی حَشینه (یک غذاهای لذیذ دریایی)، مهیاوه یا مهیابه (از خوردنی‌های مخصوص جنوب ایران) و… از آن به عمل می آید.

اشکان بروج، از فعالین حوزه گردشگری در این باره می گوید: «پس از گذر از بحران کرونا و در فصل تابستان می توانیم جشنواره و تورهای گردشگری غذا برگزار کنیم. یکی از آن چیزهایی که قطعا گردشگر تمایل به تجربه آن دارد همین به چالش کشیده شدن او در حین طبخ غذاها است. به عنوان نمونه “کشکنه” (غذای سنتی استان بوشهر) و یا سایر غذاهای محلی جنوبی مثل گِمنه (لَلَک)، برنج شری، اومُوتو، شُله، کاتخ او آلو (در زبان محلی به خورشت، کاتخ می‌گویند)، پَلیل، گِرده (یک نوع نان سنتی)، مُشتَک،  بَلبَل، آلو دو پیازه، رنگینک، حلوای انگشت پیچ که درست کردن و خوردن آنها لذت زیادی دارد.»

برخی از دیگر خوردنی های منطقه از سبزیجات و مخلفات همراه با غذا می توان به کاکُل (یک نوع سبزی در سبد غذای خانواده‌های بوشهری)، پرگو یا پَرپین (یک نوع سبزی محلی)، تُرشو، خلیلو، پرگو، میالو (یک نوع سبزی محلی)، رطب، خرما، بَنَک (میوه‌ای با خواص دارویی و درمانی)  و ۱۰ ها نوع دیگر… اشاره کرد.

سدید السلطنه، ترتیب غذایی روزانه را چنین توصیف می کند: “بعد از فریضه صبح با چاهی (چای) و نان خانگی ناشتا شده؛ بعد مشغول قلیان شوند. چاهی را با شکر صرف کنند. از دخانیات هم تنباکوی معروف به گرم استعمال نمایند و نهار را قبل از زوال، صرف نمایند و آن خرما است با رطب، با نان و پیاز و دوغ و کاکُل بر وزن کابل و مَنگک و تولَه و هر سه علف خودرو و در زمستان و بهار پیدا شوند و یک ساعت از شب گذشته صرف شام کنند و آن عبارت از نان و پیاز و آب کشک و بعضی اوقات آب گوشت و در عرض هفته یک شب یا دو شب برنج که از هند آید صرف می کنند.”

منابع:

۱. سرزمین های شمالی؛محمد علی خان سید السلطنه، ص ۲۴.

۲. بندر دیّر؛ نگینی بر ساحل خلیج فارس؛ عبدالحسین بحرینی نژاد، حیدر دوراهکی؛ ص ۱۶۶.

۳. نگاهی به بوشهر؛ایرج افشار سیستانی؛ جلد دوم؛ ص ۶۶۵.

۴. زندگی مسلمانان در قرون وسطی؛ علی مظاهری و مرتضی راوندی.

انتهای پیام