حامد صالح پور درباره بازی در نمایش «در انتظار گودو» که به زبان انگلیسی اجرا خواهد شد، به خبرنگار مهر گفت: نمایش «در انتظار گودو» نوشته ساموئل بکت است که اثر شناخته شده ای در حوزه ادبیات نمایشی دنیا محسوب میشود و تاکنون بارها در ایران و کشورهای مختلف به صحنه رفته است. این نمایش قرار است به کارگردانی آتوسا عسکری طی ۲ اجرا به زبان انگلیسی در خانه نمایش مهرگان به صحنه برود.
وی درباره دلایل اجرای نمایش به زبان انگلیسی بیان کرد: از آنجا که کارگردان نمایش فارغ التحصیل مترجمی زبان انگلیسی است و خودش به عنوان مترجم نیز فعال است و از طرف دیگر این نمایش نیز بارها توسط هنرمندان شناخته شده اجرا شده است، تصمیم گرفتیم این بار کار به زبان انگلیسی به صحنه برود. بازیگران از روی متن انگلیسی نمایش را تمرین کردند و همگی به زبان انگلیسی مسلط هستند.
این بازیگران و آهنگساز درباره تغییراتی که متن نسبت به نسخه اصلی کرده است، توضیح داد: در این نمایش من نقش استراگون را ایفا میکنم که برخلاف متن اصلی یک گیتاریست است. همچنین لاکی هم که نوکر پوتزو است در نمایش گیتار میزد و به فراخور همین تغییر چند دیالوگ به متن اضافه شده است. جدا از این تغییرات اندک، نمایشنامه نیز نسبت به متن اصلی کوتاه تر شده و اجرا یک ساعت و پانزده دقیقه خواهد بود.
صالح پور در پایان درباره دلیل اجرای نمایش تنها در ۲ نوبت اظهار کرد: ابتدا ما نمایش را برای اجرا در ۱۵ روز آماده کرده بودیم و قرار بود کار تهیه کننده داشته باشد و اجرا نیز در پردیس تئاتر شهرزاد باشد اما در آخرین روزها تهیه کننده ترجیح داد در کنار گروه نباشد به همین دلیل مجبور شدیم در خانه نمایش مهرگان ۲ روز اجرا داشته باشیم. ابتدا هم قرار بود نمایش ۴ اجرا طی ۲ روز در سال شماره ۲ مهرگان داشته باشد اما با انتقال اجرا به سالن شماره یک که ظرفیت بیشتری دارد این اثر نمایشی در ۲ نوبت و طی روزهای ۲۳ و ۲۴ آبان ماه اجرا میشود. چون اجرا به زبان انگلیسی است باید منتظر بازخورد مخاطبان باشیم و در صورت استقبال از کار به احتمال زیاد نمایش برای اجرای طولانی مدت در سالنی دیگر آماده خواهد شد.
مسعود خطیبی، حامد صالحپور، سینا خدامرادی، رامتین رائقی، محمد مبین ابراهیمی بازیگران نمایش «در انتظار گودو» هستند که به کارگردانی آتوسا عسکری پنجشنبه و جمعه ۲۳ و ۲۴ آبان ماه ساعت ۱۵:۳۰ در سالن شماره یک خانه نمایش مهرگان به صحنه میرود.
حسن احمدیفرد: مسلم کرمانی، مستندساز جوان مشهدی است. او انبوهی مستند با موضوعات مختلف ساخته اما خودش میگوید هیچ کدامشان را به اندازه مستند «آقا شریفزاده» دوست ندارد؛ یک مستند بلند ۸۴ دقیقهای که حاصل دو سال زندگی کردن او با محمدابراهیم شریفزاده است؛ خوانندهای صاحب سبک در موسیقی مقامی شرق خراسان که بیست و دوم آبانماه ۹۵ در فقر و تنهایی درگذشت، در حالی که جهانی از نغمههای مانا را در سینه داشت.
از ابراهم شریفزاده دو آلبوم «خونپاش و نغمهریز» و «سرو خرامان» منتشر شده. علاوه بر این، از او انبوهی از آوازخوانیها هم به جا مانده که عمدتا با دوتارنوازی استاد مرحوم حسین سمندری همراه است؛ همراهی این دو هنرمند، هنوز هم ادامه دارد. آن دو حالا کنار هم، چند سالی است که در گورستان باخرز آرام گرفتهاند؛ جایی در گوشه شرقی خراسان رضوی، بین تربت جام و تایباد.
یکی از همین شبهای سرد پاییزی، با مسلم کرمانی تا نیمههای شب، گپ زدیم و او از بغضی گفت که محمدابراهیم شریفزاده همه عمر در گلو داشت.
آشنایی شما با استاد مرحوم شریفزاده به کی برمیگردد؟
سالها قبل، صدای آقای شریفزاده را خیلی اتفاقی شنیدم. تازه از آن ضبطهایی که سیدی میخورد، خریده بودم. یک سیدی به دستم رسیده بود که اجراهایی از موسیقی مقامی داشت. چندتایی را شنیدم تا رسید به یک صدای متفاوت که میخواند:
«بهاره دخترعمو، لالهزاره دختر عمو/ بهاره مون و تو شبهای تاره دخترعمو»
این اجرا، تأثیر عجیبی روی من گذاشت؛ نمیدانم چرا اما بغض کردم. به برادرم گفتم این صدا انگار از دل تاریخ میآید. برگشتم دیدم پدر و مادرم، دارند گریه میکنند. پرسیدم ماجرا چیست؟ گفتند این ترانه را سالها پیش در جوانیشان شنیدهاند؛ شریفزاده را نمیشناختند اما کار را و سوزی که داشت را میشناختند.
این بود تا زمانی که فراغتی دست داد و من فرصتی پیدا کردم تا کاری را برای دل خودم انجام بدهم. خب من از این دست کارها دارم، و لابهلای کارهایی که به سفارش ارگانها و نهادها میسازم، کارهایی را هم برای دل خودم میسازم. همان روزها، آلبومی به دستم رسید به نام «سرو خرامان» که محمد حقگو، آهنگسازش بود. آن آلبوم توضیحی داشت و عکس کوچکی از شریفزاده. نوشته بود شریفزاده از هنرمندان باخرز است و جز در میان پژوهشگران موسیقی مقامی، آنقدرها شناخته شده نیست… آنجا، آن بغض دوباره به سراغم آمد. گفتم هر طوری شده، باید این آدم را پیدا کنم.
به یکی از دوستانم که هنرمندان منطقه را میشناخت زنگ زدم و گفتم شما آقای شریفزاده میشناسی گفت بله. گفتم پس من میآیم که ببینمش.
اولین سفر با یکی از دوستان رفتیم باخرز. یادم میآید آقای شریفزاده در را که باز کرد، همان جا به خودم گفتم، من باید داستان زندگی این آدم را ثبت کنم. همان اولین سفر، دو روز پیش آقای شریفزاده ماندیم. شب را هم در خانهاش خوابیدیم. آنجا مختصری با زندگی او آشنا شدیم و فهمیدم علاوه بر آوازخوانی در موسیقی مقامی، هنرهای آوازی دیگری هم دارد.
چه هنرهایی؟
فهمیدیم آقای شریفزاده موذن هم هست. میتوانم بگویم یکی از بهترین موذنهای روزگار معاصر بود. این که میگویم یکی از بهترینها در روزگار معاصر، اغراق نیست. آقای شریفزاده اذانی داشت که به اذان هزارهگی معروف بود. این اذان، همان موقعها در آستانه ثبت در یونسکو بود و نمیدانم چرا کار ثبت آن، به سرانجام نرسید. او چهل سال در باخرز اذان گفته بود و جالب است آن چند باری که من اذان گفتنش را شنیدم فهمیدم هر اجرایش با اجرای قبلی فرق دارد؛ یعنی با حفظ یک شیوه در ریتم، در لحن، در همه چیز متمایز میشد. اذانش، پیشخوانی هم داشت. من دستکم سه تا اذان کامل از شریفزاده را ضبط کردهام و در هر کدام از آنها پیشدرآمد یا اورتور کار متفاوت است.
مناجاتخوانی هم داشت؛ همهاش هم به عربی. آن هم خیلی جالب بود. مداح هم بود. ماههای محرم و صفر در حسینیه باخرز، مداحی میکرد.
من، تابستان بود که با آقای شریفزاده آشنا شدم. هر وقت هم میرفتم دیدنش، دوربین هم همراهم بود. اگر امکانات بیشتری میبردم، شاید آن جوری که باید، نمیتوانستم عین زندگی او را ضبط کنم. برای همین هم فقط یک دوربین دیویکم میبردم.
یادم میآید آن سال، محرم و صفر در زمستان بود. میخواستم از مداحیاش فیلم بگیرم اما آقای شریفزاده قبول نمیکرد. اصلا محرم و صفر، آدمها را خیلی نمیپذیرفت. یکی از همان شبها، یک شب سرد برفی بود. رفتم باخرز، در خانهاش. مقداری خوراکی گرفته بودم. در را روی من باز نکرد. من سماجت کردم و باز در زدم. در را که باز کرد، خواستم بروم تو، نگذاشت؛ طوری که سر و گردنم لای در گیر کرد. گفتم آقای شریفزاده! مُسلمم. آمدهام ببینمت… و بغض کردم. فهمید که دلخور شدهام. آن شب ما را نگه داشت و آنقدر خنداند تا مطمئن شود، دلخوری من، رفع شده است.
فردایش در حسینیه باخرز عزاداری بود. میدانستم آقای شریفزاده با فیلم گرفتن، مخالفت میکند؛ برای همین با سرایدار حسینیه هماهنگ کردیم و کابل خواباندیم و دوربین را جای مناسبی گذاشتیم. وقتی آقای شریفزاده آمد، ما را ندید، و رفت برای مداحی. مراسم آن روز را کامل ضبط کردیم. مداحیاش هم متفاوت بود. ملغمهای بود از موسیقی سنتی و نواحی و فولک.
مسلم کرمانی، کارگردان مستند «آقا شریفزاده»
این ملغمه، این داشتههای فراوان، چطور در شریفزاده جمع شده بود؟
خب آقای شریفزاده به خاطر نوع زندگیاش، یکجور دورهگردی را تجربه کرده بود. پدرش که نظامی بوده، به خاطر شغلش به قوچان منتقل میشود و مادرش را تنها میگذارد. مادرش هم بعدها از دنیا میرود و شریفزاده در خانه مادربزرگش، رشد میکند و خیلی زود برای کار و امرار معاش، راهی بخشهای کشور میشود. آقای شریفزاده سالها در نواحی مختلف کشور گشته بود. سالها در شمال در بندر انزلی و آن طرفها بوده. بعد میآید در تهران و حتی مدتی در لالهزار کار میکند، در کاباره شکوفه. به نظرم تنها آدمی است که با ریشه موسیقی نواحی، آن قدر صدای خوبی داشته که جایی مثل کاباره شکوفه هم میتوانسته لابهلای برنامهها، بخواند. بعدها برمیگردد و در باخرز ساکن میشود. آن هم در خانه اربابی که زمینهای منطقه باخرز مال او بوده؛ یعنی همین آقای اخوان کاخکی یا یکی از اقوامش. آقای شریفزاده پیش این آدم کار میکرده است.
من رفتم و آقای اخوان کاخکی را پیدا کردم. ایشان برای من تعریف کرد که «عصری که در باغ بودم آقای شریفزاده و سمندری هم آمدند و با هم شعرهایی را خواندند و من با دوربینی که آن موقعها داشتم، آن را ضبط کردم. همانجا در جریان دوتارنوازی، دست استاد سمندری هم خونی شد اما آقای سمندری دوتارنوازیاش را قطع نکرد و با همان دست خونی، کارش را ادامه داد. من این نوار را بعدها در تهران دادم که مهدی اخوان ثالث ببیند.
این را خود اخوان کاخکی به من گفت. گفت: «بعد چند روز زنگ زدم به خانه اخوان ثالث. خانمش گوشی را برداشت و گفت: تو با مهدی چکار کردی که یک هفته است منقلب است…»
آنجا اخوان آن شعر را میگوید که «قربان زخمههای تو خون پاش و نغمهریز…» توضیحاتش هم در کتاب «تو را ای کهن بوم و بر» هست. اخوان نوشته: «برای استاد بزرگ حسین سمندری و حضرت آقای شریفزاده همراه سازش، که هنوز هیچکدامشان را ندیدهام، اما ساز و آوازشان را شنیدم.» آنجا در خود شعر، اخوان درباره شریفزاده، تعبیر «آقا شریفزاده» را بکار میبرد که من همین را برای مستندم انتخاب کردم.
ضبط مستند، چقدر طول کشید؟
رفت و آمد من به باخرز، دو سالی طول کشید. من شب و روزهای بسیاری را با آقای شریفزاده گذراندم اما با وجود این مطمئن نبودم که میتوانم از آن فیلمهایی که گرفتهام، مستندی در بیاورم؛ آن هم به خاطر کاراکتری که شریفزاده داشت. نه میتوانستم متنی از قبل آماده کنم و نه فیلمنامهای داشته باشم. اصلا چیزی در کنترل من نبود. من عملا ذوب بودم و کارگردان، او بود. او بود که با من و دوربینم بازی میکرد.
فیلم را که ببینید، میفهمید که این آدم اصلا برایش دوربین و فیلم و ضبط شدن صحنهها مهم نبود. همیشه لم میداد یا با لباس راحتی بود. بیتعلق و رها بود. با همه اینها در هنرش، یک آدم دیگری بود؛ آدمی که گذشته را داشت و آینده را هم میساخت. شریفزاده فقط تکرار گذشتهها نیست؛ همه گذشته است، بعلاوه خودش. این خیلی مهم است. هنرش را که ارزیابی کنید میبینید این آدم فلسفه میداند؛ روانشناسی میداند؛ جامعهشناسی میداند؛ همه آن چیزی در که یک آدم مدرن باید باشد را او داشت؛ بعلاوه این که اصالت و صلابت گذشته را هم داشت.
از این مستند الان پنج شش نفر به رحمت خدا رفتهاند. استاد مرحوم سمندری، استاد شریفزاده، استاد مرحوم سروراحمدی، استاد مرحوم پورعطایی. در فیلم دو تا از صاحبنظران حوزه موسیقی مقامی هم صحبت میکنند؛ آقای هوشنگ جاوید و آقای دکتر محمد حقگو که آهنگساز است و یکی از کارهای ارزشمندی که از شریفزاده باقی مانده، همان آلبوم «سرو خرامان» به آهنگسازی ایشان ساخته شده که آن هم داستانی جالبی دارد.
از این فیلم مستند الان پنج شش نفر به رحمت خدا رفتهاند. استاد مرحوم سمندری، استاد شریفزاده، استاد مرحوم سروراحمدی، استاد مرحوم پورعطایی. در فیلم دو تا از صاحبنظران حوزه موسیقی مقامی هم صحبت میکنند؛ آقای هوشنگ جاوید و آقای دکتر محمد حقگو که آهنگساز است
در آهنگسازی روال این است که ابتدا موسیقی ساخته میشود و بعد خواننده روی آن، آواز میخواند اما بخاطر همان ویژگیهای شخصیتی آقای شریفزاده، محمد حقگو میآید صدای او را ضبط میکند بعد میفرستد به کییف اوکراین. آنجا ارکستر ملی اوکراین، آهنگ این قطعه آوازی را اجرا میکند و میشود همین آلبوم «سرو خرامان»…
در این لابهلاها آن دوستی عمیقی که گفتم، شکل گرفت. شریفزاده با همه آن تلخیهایی که از خودش نشان میداد، اما مهربان بود. تلخ بود، چون تلخی دیده بود.
او در بین مردم خودش در باخرز غریب بود و این غریب بودن، بیشتر از آن که تقصیر مردم باشد، تقصیر روز و روزگار بود و تقصیر آنهایی که این وضعیت را رقم زدهاند.
من دنبال بیمه آقای شریفزاده رفتم و سعی کردم بخشی از بیمهریهایی که به او شده بود را جبران کنم؛ اما چکار توانستم بکنم؟
به نظرم در ادامه بیمهریها به شریفزاده، فیلم من هم مورد بیمهری قرار گرفت. الان هشت سال از ساخت فیلم میگذرد، اما اصلا دیده نشد.
یک وقتی قرار بود این فیلم در دانشگاه فردوسی مشهد نمایش داده شود، من تیزری هم آماده کردم و دادم. روز آخر، مسئولی که آنجا بود گفت فلانی بنشینیم و یک بار دیگر فیلم را با هم ببینیم. فیلم را که دیدیم گفت فیلم خوبی است اما اگر بشود آن جایش را که عثمان محمدپرست میگوید: موسیقی اصلا چرا باید حرام باشد و… دربیاوریم، بهتر میشود. این را که گفت من حسابی برافروخته شدم. گفتم ببین! یک مستندساز در قبال تاریخ هم مسئول است. من نمیتوانم تاریخ را سانسور کنم.
گفت: اینطوری نمیتوانی فیلمت را جایی نمایش بدهی. گفتم اصلا مهم نیست. گفتم فیلمم را نگه میدارم تا وقتی که جامعه بفهمد چرا کسی مثل ابراهیم شریفزاده مهم است و چرا جامعه باید او را بشناسد. آن موقع، وقت نمایش فیلم من است.
خب چرا کسی مثل ابراهیم شریفزاده مهم است؟
شریفزاده و پورعطایی و درپور و عسکریان، نماینده یک تفکر و یک تمدن هستند؛ تمدنی که ما امروز آن را از دست دادهایم؛ تمدنی که یکسرش در سال ۲۰۱۹ میلادی است و یکسرش در قرن هفتم هجری. اینها حلقه پیوند ما با تاریخ و فرهنگمان هستند.
موسیقی مقامی در دورههای گذشته با همه شئون زندگی سر و کار داشته؛ از تولد و ختنهسوری بگیرید تا کار و ازدواج و تا مرگ. مردم همیشه، آدمهای موسیقی را کنار خودشان میدیدند. در نظام فرهنگی آن روزگار، این آدمها جایگاهی داشتهاند. سهمی از درآمد هر سال خانوار، مال آنها بوده. همین هم باعث میشد تا این هنر و هنرمندی، بتواند دوام بیاورد و تولید داشته باشد؛ اما در روزگار ما، این مناسبات فرهنگی از بین رفته و ما نتوانستهایم مناسبت تازهای را جایگزین آن کنیم؛ آن آدمها هم که دارند از دست میزوند. برای همین هم میبینیم که موسیقی مقامی روز به روز، بیشتر از دست میرود.
مجموع کارهای آقای شریفزاده را که میبینیم، بنظر میرسد، موسیقیای که او ارایه میکند، یک بسته موسیقایی کامل است. از دوبیتیخوانیهای سوزناک مقام «هزارگی» تا ترانههای «بهاره دختر عمو» و «دلبر رعنا». چطور شریفزاده توانسته چهره کاملتری از موسیقی مقامی منطقه را به ما نشان بدهد؟
همه چیز به شخصیت آقای شریفزاده برمیگردد. او، خودش بود و خودش را حفظ کرد. همه داشتههایی که به او رسیده بود را مثل یک گنجینهدار سختگیر برای ما نگه داشت و البته هنرمندیهای خودش را هم به آن اضافه کرد. شریفزاده کسی نبود که برای خوشایند این و آن، بخشی از هنرش را سانسور کند. پایداری در عقیده، برای یک هنرمند بسیار مهم است. موسیقی او، یک موسیقی دست نخورده است. او به تنهایی پاسدار داشتههایی بود که به میراث از گذشتگان گرفته بود و هنرمندانی از این دست، متاسفانه در این روز و روزگار، کم هستند. هنر ما، امروز یک هنر زخمخورده است؛ هنری که بخشهایی از خودش را از دست داده است؛ این هم معلول جامعهای است که داریم.
ببینید! اساسا اقتصاد، سیاست و فرهنگ، شعاع یک منشور هستند. نمیشود سیاست شکستخورده داشت و فرهنگ غنی. نمیشود اقتصاد غیرپویا داشت و خیال کرد که میشود فرهنگ را به پویایی رساند.
بگذارید مثال دیگری بزنم. از تخت جمشید اثر تاریخی مهمتری در ایران داریم؟ تخت جمشید یک میراث بشری است. بخاطر فیلمهایی که میسازم و بخشی از آنها در تخت جمشید گذشته، الان هفت هشت سال است که هر سال از تخت جمشید عکس گرفتهام. عکسها را که نگاه میکنم میبینم هر سال تخت جمشید از سال قبل، آسیب بیشتری دیده. خب رفتار ما در قبال هنرمندمان هم همین است. بروید از سازمان میراث فرهنگی بپرسید در همین سالها چقدر بنای ارزشمند را از دست دادهایم.
آقای شریفزاده، مردهشوی باخرز بود. مردهشویی شغل شریفی است و آدمهایی که این کار را انجام میدهند، آدمهایی ویژه و آدمهایی صاحبدل هستند. اما آقای شریفزاده از سر نداری و ناچاری و به خاطر استغنای طبعی که داشت، این کار را میکرد. بارها به خود من گفت حاضرم مرده بشویم اما روزیام را از کسی گدایی نکنم. این استغنا، صفت همه هنرمندهاست. در آن نظام فرهنگی که پیش از این، بر جامعه حاکم بوده، اینها جایگاه داشتهاند؛ همچنان که آخوند روستا جایگاه داشته؛ همچنان که موذن و معلم قرآن جایگاه داشته و آدمهای جامعه، معاشش را تأمین میکردهاند؛ اما در روزگار ما، آن نظام به دلایل مختلف از بین رفته است. در آن میان، تنها قشری که نتوانست برای معاشش جایگزینی پیدا کند، آدمهای موسیقی بودند؛ در حالی که میشد ریل درستی برای اینها هم در روزگار معاصر هم پیشبینی کرد.
آقای شریفزاده، مردهشوی باخرز بود. مردهشویی شغل شریفی است و آدمهایی که این کار را انجام میدهند، آدمهایی ویژه و آدمهایی صاحبدل هستند. اما آقای شریفزاده از سر نداری و ناچاری و به خاطر استغنای طبعی که داشت، این کار را میکرد. بارها به خود من گفت حاضرم مرده بشویم اما روزیام را از کسی گدایی نکنم
کارهایی که «فوزیه مجد» و «محمدتقی مسعودیه» کردهاند را ببینید. یک عده در این مملکت مامور بودهاند که مثلا بیایند در خراسان و شریفزاده و سمندری و سروراحمدی و پورعطایی و سالاراحمدی را شناسایی کنند. همین شناختی هم که حالا در جامعه نسبت به هنر این هنرمندان شکل گرفته، مدیون اتفاقاتی است که قبل از اینها رخ داده. همینهایی هم که مانده مال گذشتههاست و ما کاری نکردهایم که به بقای هنرهایی مثل موسیقی مقامی کمکی بکند…
حرفهایی که میزنم تلخ است اما متاسفانه واقعیت دارد.
چرا صدای هنرمندها هیچ وقت در جامعه شنیده نمیشود؟
چون گوش شنوایی وجود ندارد و سر و صدا هم در جامعه زیاد است؛ صدای اقتصاد، صدای سیاست، مجالی برای صدای فرهنگ نمیگذارد.
در این جامعه، هنرمند بعد از مرگش عزت مییابد؛ آن هم نه بخاطر این که هنرش شناخته میشود؛ نه. بلکه به این خاطر که دیگر آزاری ندارد. نیست که بر سر ما داد بزند که معاش کو؟ چرا همه عمرم با فقر دست و پنجه نرم میکنم؟ چرا بیمه نیستم و… بعد از مرگ، هنرمندی که همیشه معترض است و بله قربانگو نیست، دیگر ساکت میشود و چه بهتر از یک هنرمند مرده؛ برای آن که پشت سرش بایستیم و ادای فرهنگدوستی و هنرپروری دربیاوریم.
جایی در جشنوارهای بودم و حرف از فیلم بود و سینما. آقایی که رییس فیلمنامهنویسان دفاع مقدس است، هم بود و با چند تا کارشناس از سینما حرف میزدند. من دستم را بلند کردم و گفتم: دفاع مقدس برای همه ما عزیز است؛ ارزشی است؛ اصلا هویت ماست که همه تاریخ برای اعتقادمان، جان دادهایم؛ اما شما از کدام سینما حرف میزنید؟ گفتم شما از همان ابتدا تکلیفتان را با سینما و تئاتر و موسیقی و هنر مشخص کردهاید. گفتم شما سره را از ناسره تمیز ندادید و نفهمیدید کدام را باید بزنید. شما بجای آن که شاخ و برگ های کج و معوج را هرس کنید، ریشهها را زدید و حالا مسئول وضعی هستید که پیش آمده. گفتم آن روزی که برای فلان خواننده هنرمند صاحب سبک، مجوز خندهدار حمل ساز صادر میکردید، باید امروز را که امثال تتلو و ساسیمانکن و حسین تهی، مثل قارچ از همه جای هنر این مملکت بیرون زده، میدیدید و ندیدید. گفتم موسیقی ما شریف بود، قداست داشت، اصالت داشت، برای مردم قابل احترام بود، با تمام شئون زندگی مردم درآمیخته بود. اما شما کاری کردید که الان هیچ شرافتی برای موسیقی باقی نمانده و هرچه هست در یک بیمایگی عمیق فرورفته است. موسیقی مطربی لالهزار را در همان موقعها، بشنوید تا ببینید که هزار مرتبه از ترانههایی که شب و روز دارد از تلویزیون مملکت پخش میشود، فرهنگیتر بوده است. این، نشانههای همان بلایی است که ما سر فرهنگ خودمان درآوردهایم.
داریم از یونسکو پول میگیریم برای حفظ میراث زنده بشری؛ اما همین الان به هنرمندی که خودمان به او دکترای افتخاری دادهایم، ماهی ۸۰ هزار تومان میدهیم. این را کجای دلمان بگذاریم؟
فقط این هم نیست. ما هنرمندانمان را اصلا نمیبینیم. شریفزاده تازه فوت کرده بود، که یکی از همین مسئولان به من زنگ زد که آقای شریفزاده اذانی داشته که چنین و چنان بوده و شما آن را ضبط کردهای؛ آن را به ما بده. من پشت تلفن عصبانی شدم و هرچه به دهنم آمد به او گفتم؛ گفتم این آدم، چهل سال در باخرز اذان گفت؛ اذان گفت، نه که آواز بخواند؛ اذان که دیگر اذان است؛ شما همان را هم، دنبالش را نگرفتید؛ حالا از من چه توقعی دارید؟ گفتم تا من زنده باشم نمیگذارم یک پلان از این فیلم به دست شما بیفتد.
آخر فیلم من، شریفزاده رو به دوربین پرسشی میپرسد؛ پرسشی که بنظرم هیچ کس جوابی برای آن ندارد؛ توی غسالخانه، دارد دور میزند و دوربین دنبالش میرود. شریفزاده برمیگردد رو به دوربین، و با آن چشمهایش که مثل چشمهای یک عقاب است، میپرسد: «اگر من خوانندهام، اگر من هنرمندم، اگر من چند تا کشور رفتهام و هنر این مملکت را معرفی کردهام، حالا آخر عمری باید مرده بشویم؟! اگر رحم و انصافی مانده باشد، این حق من نیست» و سکوت میکند و فیلم تمام میشود.
این پرسشی است که نه فقط شریفزاده، بلکه تاریخ دارد از ما میپرسد که در این روز و روزگار با شریفترین آدمها که هنرمندان جامعه هستند، چه کردهایم؟
عبدالجواد موسوی، شاعر و روزنامهنگار، این اتفاق و نمونههای مشابه آن را نشانهای میداند از آشنا نبودن چنین شخصیتهایی با ادبیات و دمخور نبودن با ادیبان و دیگر نقد نشدن آثار و کارهای افراد مشهور توسط منتقدان.
نه ادبیات میخوانند، نه مشورت میگیرند
موسوی درباره شعری که در آلبوم «افسانهچشمهایت» بهاشتباه به هوشنگ ابتهاج نسبت داده شده است، میگوید: «قبلا هم گفته و نوشتهام؛ مشکل این دوستان، مشکل ادبیات است. یعنی واقعا با ادبیات آشنا نیستند و سراغ شعرهای ضعیف میروند و حتی وقتی سراغ شعر شاعران مشهور هم میروند، بهدلیل نداشتن درک درست از ادبیات، میبینیم که ضعیفترین شعرهای این شاعران را انتخاب میکنند. بعضی از این شعرها اغلاط فاحش یا ضعف تالیف دارد، ولی اینها ظاهرا نه با ادبیات آشنا هستند و نه حتی مشاوران و دوستانی دارند که ادبیات را درست درک کنند تا بتوانند به اینها مشاوره درستوحسابی بدهند. گاهیاوقات شعرهایی میخوانند که آدم حیرت میکند اینها چرا خوانده شده است.»
او ادامه داد: «وقتی تمرکزشان بر بخش موسیقی است، باید بپذیرند که سواد ادبی ندارند. آقای شهرام ناظری با اینهمه اسم و رسم، خیلی جاها طرف مشورتش دکتر شفیعیکدکنی است و به همین خاطر از این دست مشکلات هم خیلی کمتر در کارهایشان هست. کسانی در این زمینه موفق هستند که یا خودشان اهل ادبیات هستند یا این فهم را دارند که بهتر است با دیگران مشورت کنند.»
از همایون بعید نیست
او در ادامه به مسبوق به سابقه بودن رخ دادن این اتفاقات از طرف همایون شجریان اشاره میکند و میگوید: «از همایون بعید نیست و قبلا هم این کار را کرده است و مشکل اساسیاش هم در چند آلبوم اخیرش، همین بوده و روزبهروز هم بدتر شده است. در آلبوم «نه فرشتهام، نه شیطان» شعر را غلط اجرا میکند یا شعرهایی را انتخاب میکند که مناسب نیست. انتخاب شعر، درک شعر و مانوس بودن با ادبیات، یک موضوع است و صدای خوش داشتن یک موضوع دیگر. خیلی از این عزیزان و بزرگواران هستند که صدای خوب و رشکبرانگیزی دارند، اما درک درستی از ادبیات ندارند. آنچه اساتید خوانندگی را از خیلی از همنسلان و همکارانشان متمایز میکرد، همین مانوس بودن با ادبیات و دمخور بودن با استادان این حوزه و شاگردی کردن در محضر آنان بود؛ چیزی که در این دوستان اصلا وجود ندارد و گاهی با انتخابهای غلط، آثار نازلی را ارائه میکنند و نمونهاش را در همین آلبوم میبینید.»
خلقوخوی ما ایرانیان
خوانندگان به کلام وابسته هستند، اما ظاهرا چندان علاقه یا احساس نیاز نمیکنند که بهسمت آن بروند و بیاموزند. موسوی دلیل این ماجرا را شهرت این افراد میداند که باعث میشود غره شوند و نکته دیگری را که در بروز چنین اتفاقهایی موثر میداند، خلقوخوی ما ایرانیان است و میگوید: «ما ایرانیان هستیم که سعی میکنیم به آدمهای مشهور انتقاد وارد نکنیم و فقط آنها را ستایش کنیم و این بر وهم آنها میافزاید. چند سال پیش که میخواستم پروندهای درمورد آقای همایون شجریان دربیاورم، با خیلی از دوستان منتقد موسیقی که صحبت کردم، از سیری که او درپیش گرفته بود، ناراضی بودند، ولی هیچکدام حاضر نشدند بنویسند و یکیدو نفر هم که نوشتند، با اسم مستعار نوشتند و گفتند ما میترسیم بهدلیل محبوبیت همایون، مورد اهانت قرار بگیریم. بههرحال انتقاد از آدمهای مشهور، تاوان دارد و هر کسی هم حاضر نیست این تاوان را بپردازد و به همین دلیل هم وضعیت فرهنگ و هنر ما این گونه است. منتقدان باید صریح بگویند و اگر نگویند، مقصرند. محافظهکاریها و مناسبات باعث میشود روزبهروز در حوزه فرهنگ متنزل بشویم. من این هشدار را در دو سه آلبوم قبلتر دادم، منتها گویا آقای همایون شجریان گوشی برای شنیدن نداشتند. حالا هم اگر حرکت دستهجمعی صریحی بهراه نیفتد، مطمئن باشید اوضاع خیلی بدتر خواهد شد.»
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی اداره کل هنرهای نمایشی رادیو، بهرام ابراهیمی درباره متن نمایش رادیویی «خداحافظی باشکوه آقای محتشم» گفت: ویدا دانشمند از نویسندگان رادیو نمایش که هم ذهن فانتزی خلاقی دارد و هم رادیو را خوب می شناسد، متن این نمایشنامه را نوشته است. من متن این نمایشی را دوست داشتم چون داستان ساده و روانی دارد و البته این را بگویم که کارهای دیگری هم از این نویسنده کار کرده ام.
وی ادامه داد: اسم کار هم انتخاب خوبی است چرا که احترام عمیقی است به مرحوم اکبر رادی اما داستان آن ارتباطی به داستان «لبخند باشکوه آقای گیل» ندارد.
ابراهیمی تأکید کرد: این نمایش با ظرافت هر چه تمام تر به مسائل اجتماعی و خانوادگی می پردازد و داستان آن درباره فردی است که تخصص فنی دارد و بسیار در حرفه خودش کار آمد است اما ناگزیر می شود سر کاری برود که ربطی به آموخته ها و دانشش ندارد.
این کارگردان رادیویی درباره انتخاب بازیگران این نمایش گفت: رضا عمرانی، مهرداد مهماندوست، شیرین سپه راد، بهادر ابراهیمی، عباس توفیقی، مهدی آقامحمدی و شمسی صادقی بازیگران «خداحافظی باشکوه آقای محتشم» هستند و بسیار قدرتمند بازی می کنند.
نمایش رادیویی «خداحافظی باشکوه آقای محتشم» از روز شنبه ساعت ۸:۴۵ از رادیو نمایش پخش می شود.
علاقه مندان می توانند نمایش ها و برنامه های رادیو نمایش را بر روی موج اف ام ردیف ۱۰۷.۵ مگاهرتز بشنوند.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، آیین اختتامیه جشنواره موسیقی «پیامبر مهربانی» جمعه ۲۴ آبان ساعت ۱۸ با اجرای چهار گروه موسیقی از نواحی ایران در باغ موزه قصر برگزار میشود.
جشنواره موسیقی «پیامبر مهربانی» از جمله برنامههای «بهار مهربانی» است که به همت مدیریت موسیقی سازمان فرهنگی هنری و همزمان با هفته وحدت با اجرای موسیقی توسط گروههایی از استانهای کردستان، سیستان و بلوچستان، لرستان، خراسان، بوشهر، گیلان و گلستان برگزار میشود.
این گروههای موسیقی از ۲۰ تا ۲۴ آبان در فرهنگسراهای ملل، خاوران، ولاء و باغ موزه قصر، برگزار میشود و ۶ گروه موسیقی در ۴ روز ۲۰ کنسرت از موسیقی اقوام ایران را اجرا میکنند.
علاقهمندان برای حضور در آیین اختتامیه جشنواره موسیقی «پیامبر مهربانی» میتوانند جمعه ۲۴ آبان ساعت ۱۸ به باغ موزه قصر به نشانی خیابان شریعتی، خیابان پلیس مراجعه کنند.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ستاد خبری جشنواره فیلم «رشد»، از صبح شنبه ۲۵ آبان بیش از ۳۰۰ پردیس سینمایی، آمفی تئاتر و سالن های نمایش استان تهران پذیرای دانش آموزان پایه های مختلف تحصیلی و فرهنگیان و اولیا و کارشناسان آموزشی در سانس های مخصوص به خود خواهند بود.
ظهر امروز چهارشنبه ۲۲ آبان، بازدید و کنترل فنی تمام مراکز نمایش فیلمهای جشنواره در مدارس و سالنهای وابسته به ادارات آموزش و پرورش و پردیسهای سینمایی پایان یافت و تبلیغات محیطی این رویداد نیز در مراکز آموزشی مورد نظر به انجام رسید.
ناصر باکیده مدیر اجرایی و مشاور دبیر جشنواره با اشاره به گستردگی این رویداد در سه حوزه استانی، ملی و بینالمللی، از همکاری تنگاتنگ معاونت پرورشی و فرهنگی وزارتخانه و ادارات کل آموزش و پرورش شهرهای استان تهران برای پوشش چندصدهزارنفری دانش آموزان تشکر و تاکید کرد: بدون همکاری همدلانه مسئولان این نهادها، امکان برگزاری جشنواره رشد با این وسعت و کیفیت در استان پرجمعیت تهران مقدور نمیشد.
همچنین مصطفی حسننژاد مسئول ارتباطات جشنواره با نهادهای آموزشی خارج کشور از استقبال سرپرستی های مدارس فارسی زبان خارج کشور به حضور در جشنواره چهل و نهم «رشد» خبر داد و اشاره کرد که با انتشار خبر نمایش فیلم های جشنواره رشد در ۱۲ مدرسه خارج کشور بیش از ۴۰ مدرسه دیگر نیز در اروپا، آسیا و اقیانوسیه خواهان حضور در این رویداد شدند.
در پایان وحید گلستان دبیر جشنواره بین المللی فیلم «رشد» از حضور کلیه داوران خارجی تا ظهر فردا در تهران خبر داد و گفت جلسه معارفه داوران ایرانی و خارجی و اعضای کمیتههای اجرایی جشنواره، عصر پنجشنبه ۲۳ آبان طی مراسمی در اقامتگاه داوران برگزار خواهد شد.
چهل و نهمین جشنواره بینالمللی فیلمهای علمی آموزشی و تربیتی «رشد» از ۲۴ آبان تا ۱ آذر در استان تهران و از ۲ آذر تا ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ در بقیه استانهای کشور برگزار میشود.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مراسم رونمایی از آلبوم موسیقی «محمد رسول الله» (ص) به خوانندگی و آهنگسازی پیام عزیزی و با تنظیم فردین لاهورپور، با حضور هنرمندان کشور و به همت مرکز موسیقی حوزه هنری برگزار شد.
پیام عزیزی (خواننده)، فردین لاهورپور (تنظیم کننده قطعات)، امید نیکبین (صدابردار)، حسین رضایینیا (نوازنده دف)، سحر عباسی (نوازنده چنگ (هارپ))، مژگان حسینی (نوازنده قانون)، روزبه زرعی (نوازنده داربوکا)، محسن مؤمنی شریف (رئیس حوزه هنری)، میلاد عرفانپور (مدیر مرکز موسیقی حوزه هنری)، پروفسور حسن امین، امین مرادی، رضا مهدوی (پژوهشگر موسیقی و نوازنده سنتور) و دیگر عوامل اجرایی و آفرینندگان این اثر هنری از جمله هنرمندان حاضر در این مراسم بودند.
در این مراسم، فیلم مستند ۳۰ دقیقهای «نوای پیام»از پیام عزیزی خواننده و آهنگساز آلبوم موسیقی «محمد رسول الله» (ص) به کارگردانی سعید بختیار پخش شد.
در ادامه این مراسم، فردین لاهورپور تنظیم کننده آلبوم «محمد رسول الله» (ص) گفت: «اگر چنین آثاری امروز تولید میشود و من در کنار پیام عزیزی خالق چنین آلبومی هستیم ریشه آن را باید در دوران کودکی ما جستوجو کرد، زیرا بذر چنین نگاهی به موسیقی در دوران کودکی ما کاشته شده است. موسیقی که امروز میشنوید موسیقی بومی و خانگی ماست که از دوران کودکی بر دل ما نشست، رشد کرد و زیر نظر اساتیدی مجرب به پختگی رسید و امروز به این جایگاه رسیده است. ما از بچگی در مراسمات خانگی حضور داشتیم جایی که موسیقی اصیل عرفانی در آن نواخته میشد.
او همچنین بیان کرد: «باید یادی کنیم از زندهیاد خلیفه میرزا آقاآغوثی که انسانی اعجوبه در نواختن دف و صاحب سبک بودند، این مرد بزرگ در سال ۱۳۰۷ در سنندج به دنیا آمد. اشعار بسیاری را در سیر و سلوک از خود به یادگار گذاشت. متأسفانه ما در گذشته نوازندگان بسیاری در حوزه موسیقی عرفانی داشتهایم که امروزه از دوران اوج و طلایی خود فاصله گرفتهایم، موسیقی عرفانی در کشور ترکیه بسیار مورد توجه است و به همین دلیل بسیار مورد استقبال جامعه آنها قرار گرفته و اثرگذار شده است، در حالیکه ما نیز باید توجهی دوچندان به موسیقی عرفانی داشته باشیم.»
در ادامه برنامه، پروفسور حسن امین، استاد فلسفه دانشگاه گلاسکو انگلستان درباره آلبوم موسیقی «محمد رسول الله (ص) گفت: «این که چرا من به عنوان متخصص فلسفه در این محفل حضور دارم به این دلیل است که در گذشته، موسیقی بخشی از فلسفه بود، همان طور که میدانید فارابی فیلسوف بزرگ خود در عرصه موسیقی نیز بسیار نامدار است، ابنسینا در وصف فارابی میگوید که من فلسفه ارسطو را نمیفهمیدم تا آنکه کتاب نظرات فارابی را خواندم، این انسان بزرگ در عرصه موسیقی فعالیتهای بسیار کرده است.»
سپس رضا مهدوی، پژوهشگر موسیقی و نوازنده سنتور گفت: «ایران سرزمین اقوام است، اقوامی که از گذشتگان دور تاکنون، با دوستی و برادری در کنار هم زندگی کردهاند و در هم تنیده شدهاند. به مناسبت انتشار آلبوم موسیقی «محمد رسول الله» (ص) به پیام عزیزی برای سختکوشی و تلاششان در طول این سالها تبریک میگویم که مقتدرانه در ژانر موسیقی عرفانی فعالیت مداوم دارند، این حرکت ایشان پسندیده و قابل دفاع است.»
این پژوهشگر موسیقی در ادامه سخنانش اظهار داشت: «در آلبوم موسیقی «محمد رسول الله» (ص) از المانها و سازهای درست و دقیق خاصه سرزمین کردستان استفاده شده است. در بعضی از آهنگها صدای شمشال و دوزله شنیده میشود. در تنظیم قطعات این اثر هم صدای ملودیهای زیبای جغرافیای جهان اسلام شنیده میشود که برای همه ما آشناست.»
در بخش پایانی این برنامه، پیام عزیزی آهنگساز و خواننده آلبوم موسیقی «محمد رسول الله» (ص) گفت: «خیلی خوشحالم که در مراسم رونمایی این اثر فاخر، در خدمت همه شما عزیزان هستم. به همراه فردین لاهورپور از سال ۱۳۹۳ روی آن کار کردیم و روی نت به نت و اشعار آن فکر کردیم و فردین عزیز با ذوق و سلیقه موسیقایی بسیار زیبایش قطعات این آلبوم را تنظیم کرد. بعضی شبها تا دیر وقت، روی آن کار میکردیم.»
در ادامه، پیام عزیزی آهنگساز و خواننده آلبوم موسیقی «محمد رسول الله» (ص) دو قطعه از جمله آهنگ «طلع البدر علینا» و آهنگ «حبیبی یا رسول الله» از این اثر موسیقایی را اجرا کرد که مورد استقبال حاضران قرار گرفت.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از مشاور رسانهای نمایش، بلیتفروشی روزهای نخست نمایش «دستهای آلوده» به کارگردانی و دراماتورژی مسعود موسوی از فردا پنجشنبه ۲۳ آبان در سایت تیوال آغاز میشود.
«دستهای آلوده» نمایشی بر اساس متنی از ژان پل سارتر است که با دراماتورژی و کارگردانی مسعود موسوی از اواخر آبان امسال در مجموعه تئاتر شهر روی صحنه میرود. موسوی در این نمایش، نگاهی تازه به فلسفه سارتر و نمایشنامه سیاسی او دارد.
پیش فروش بلیت این نمایش از روز پنجشنبه در سایت تیوال آغاز میشود و تا روز قبل از اجرا ادامه خواهد داشت. بلیتهای سه روز نخست اجرا با ۲۰ درصد تخفیف پیش فروش میشود.
پیش از این حمیدرضا نعیمی و ریحانه سلامت به عنوان ۲ تن از بازیگران اصلی این نمایش معرفی شدهاند و اسامی سایر بازیگران و عوامل اجرا به زودی اعلام میشود.
«دستهای آلوده» از ۳۰ آبان هر شب ساعت ۲۰ در سالن قشقایی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه میرود.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از مشاور رسانه ای نمایش، «فاش» به نویسندگی و کارگردانی مهران مرادی و تهیه کنندگی فاطمه سادات مختاری از ۲۶ آبان، ساعت ۱۸ در سالن شماره یک عمارت نوفل لوشاتو به صحنه می رود.
در این اثر نمایشی سید سعید راستی، حسین میرزایی کلی، امیرحسین قاسمی، محمد شیخی، مهدی شهریاری ایفای نقش می کنند و سپیده رستگاریان، لیدا باقری و الا وفایی نیز همراه کنندگان بخش صدای بازیگران در تلفن هستند.
از دیگر عوامل نمایش «فاش» می توان به مدیر تولید: میلاد حاجی زاده، طراح صحنه: علی تاجیک، دستیار کارگردان: میثم حشمتی، پریسا کریم پور، منشی صحنه و برنامه ریز: ویدا منصوری، طراح لباس: شیدا زواری، دستیار طراح لباس: لیلی جعفری، طراح صدا و موزیک: مازیار شهسواری، طراح گریم: پریا پیوستی، طراح نور: آرمان رحمانی زاده، مدیر رسانه و عکاس: محسن بیده، طراح پوستر: سعیده سادات شجاعی، طراح گرافیک: علی تاجیک، سعیده سادات شجاعی، مدیر تبلیغات مجازی: سید محمد صادق سیادت، طراح تیزر: فرهاد اعلایی، ویدئو مپینگ: شروین عزیزی، ساخت ماسک: فروغ بندریان، مدیر صحنه: محمدحسن درباغی فر اشاره کرد.
در خلاصه نمایش آمده است: چهار پسر جوان برای فاش کردن رازیی وارده یک بازی می شوند …
علاقه مندان جهت خرید بلیت می توانند به سایت تیوال و یا گیشه عمارت نوفل لوشاتو مراجعه کنند.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی کنسرت گروه «شیلر»، کنسرت گروه موسیقی شیلر، روزهای ۱۶، ۱۷ و ۲۰ آبان ماه سال جاری درحالی در تالار وزارت کشور برگزار شد که این گروه بین المللی میزبان حدود نه هزار مخاطب ایرانی بود. این گروه به سرپرستی کریستوفر فون دایلن طی سه شب با اجرا منتخبی از قطعات محبوب گروه بههمراه قطعاتی از آلبوم جدید گروه با نام«صبح دم» به صحنه رفت.
این گروه که نخستین بار، پاییز سال ۹۶ برای اجرای کنسرت به ایران آمد و فروردین ماه امسال آلبومی با نام «صبح دم» را در همکاری هنرمندان ایرانی منتشر کرد؛ یکی از پرطرفدارترین گروههای موسیقی خارجی در بین مخاطبان ایرانیاست که توانسته با مخاطبانش برای سومین مرتبه دیدار کند.
در این کنسرت قطعات بی کلام مانند I FEEL YOU, HARMONIA, RUHE, MITTERNACHT, ULTRAMARINE, SHANGIRI LA, BERLIN TEHRAN, BERLIN MOSKAU و چند قطعه دیگر اجرا شد. این در حالی است که اعضای گروه موسیقی شیلر به سرپرستی و آهنگسازی کریستوفر فون دایلن را ماسیمو بوونانو نوازنده درامز، الیور کلر نوازنده گیتار و سدریک مونیر نوازنده کیبورد تشکیل میدادند.
